Kazada Kusur Oranı Ne Zaman Kesinleşir?

Kazada kusur oranı ne zaman kesinleşir sorusunun tek bir cevabı yoktur; oran önce sigorta aşamasında “belli olur”, hukuken ise ancak yargı yolu tükendiğinde kesinleşir. Anlaşmalı tutanakla kapanan maddi hasarlı bir kazada sigorta şirketlerinin değerlendirmesi birkaç iş günü içinde çıkar ve SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’nun kararı sigorta süreci bakımından “kesin”dir. Ancak bu kesinlik idari niteliktedir: aynı oran Sigorta Tahkim Komisyonu’nda veya mahkemede yeniden tartışılabilir ve kusur oranı ancak tahkim ya da mahkeme kararının kesinleşmesiyle bağlayıcı hâle gelir.

Bu ayrım uygulamada sık karıştırılır; birçok kişi kaza tespit tutanağı imzalanır imzalanmaz ya da sigortanın bildirdiği oranla her şeyin bittiğini düşünür. Bu yazı, kusur oranının hangi aşamada belli olduğunu, hangi aşamada kesinleştiğini, itirazın ve ceza davasının bu süreci nasıl etkilediğini ve kesinleşmeyi beklerken hangi sürelerin işlemeye devam ettiğini Genelge, kanun ve yönetmelik maddeleriyle anlatır.

Kazada Kusur Oranı Ne Zaman Kesinleşir? Aşamalara Göre Kısa Cevap

Kusur oranı her aşamada farklı bir kurum tarafından ve farklı bir kesinlik derecesiyle belirlenir. Aşağıdaki tablo, oranın hangi anda ortaya çıktığını ve hangi anda artık tartışılamaz hâle geldiğini aşama aşama gösterir:

Aşama	Oran ne zaman belli olur?	Ne zaman kesinleşir?	Dayanak
Anlaşmalı tutanak, şirketler mutabık	Tutanağın SBM’ye iletilmesini izleyen 3 iş günü içinde	Sigorta süreci bakımından: 5 iş günlük itiraz süresi geçince. Yargı yolu açık kalır.	Genelge 2017/18 m.3.2, m.3.3, m.4.1, m.4.3
Anlaşmalı tutanak, şirketler farklı oran verdi	SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu kararıyla (en çok 3 iş günü)	Komisyon kararı sigorta süreci için kesindir; yargı yolu açık kalır	m.3.5, m.5.2
Kolluk tutanağı (anlaşma yok)	Tutanakta oran yazmaz; oran sigorta değerlendirmesinde, ihlal edilen kural üzerinden ortaya çıkar	Tahkim veya mahkeme kararının kesinleşmesiyle	KTY m.156/a-3
Sigorta Tahkim Komisyonu	Hakem kararıyla (görevlendirmeden itibaren 4 ay)	İtiraz süresi (10 gün) geçince ya da itiraz kararıyla; parasal sınırın altındaki kararlar baştan kesindir	5684 s.K. m.30/12, m.30/16
Mahkeme (tazminat davası)	Bilirkişi raporuyla ve hükümle	Hükmün kesinleşmesiyle (istinaf ve temyiz süreleri ya da incelemeleri bittiğinde)	HMK m.282, m.345, m.361
Yaralanmalı veya ölümlü kaza	Anlaşmalı tutanak düzenlenemez; oran soruşturma ve yargılamadaki bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkar	Tazminat davasındaki hükmün kesinleşmesiyle; ceza kararı hukuk hâkimini bağlamaz	Genelge m.1.2/f, TBK m.74

Tablonun özü şudur: sigorta şirketinin veya SBM Komisyonu’nun belirlediği oran, sigorta şirketlerinin kendi aralarındaki ödeme ve rücu ilişkisini düzenler. Zarar görenin tazminat hakkını ise tahkim veya mahkeme kararı belirler; kusur oranı da ancak o kararla birlikte hukuken kesinleşir.

Kaza Tespit Tutanağı Kusur Oranını Kesinleştirir Mi?

Hayır. Kaza tespit tutanağı kusur oranını belirlemez; kazanın nasıl olduğunu ve kimin hangi kuralı ihlal ettiğini gösteren delildir. Yalnız maddi hasarlı kazada taraflar anlaşırsa “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı”nı doldurup imzalayarak ayrılabilir (KTK m.81/2, KTY m.152/2-a). Genelgeye uygun düzenlenen bu tutanak, trafik zabıtasınca düzenlenen tutanak hükmündedir (Genelge 2017/18 m.1.2). Tutanakta bir yüzde yazmaz; yüzdeyi tutanak sigorta şirketine ulaştıktan sonra şirketler verir.

Tutanağın bir sonucu ise kesindir: anlaşma ile olay yerinden ayrılan taraflar, zararın sigortaları tarafından veya kendilerince karşılanacağını kabul etmiş sayılır ve sonradan yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemez (KTY m.152/2-c). Yani tutanak yanlış doldurulduysa yeni tutanak tutturmak yolu kapalıdır; kalan yol kusur değerlendirmesine itiraz, ardından tahkim veya dava yoludur. Tutanaktaki hataların hangi alanda nasıl düzeltileceği kaza tutanağı yanlış tutulduysa nasıl düzeltilir yazısında anlatılmıştır.

Anlaşmalı tutanak her kazada düzenlenemez. Genelge m.1.2 altı engel sayar: kazaya tek aracın karışması, sürücü belgesinin olmaması veya araç cinsine yetmemesi, araçlardan birinin geçerli zorunlu trafik sigortasının bulunmaması, alkol veya uyuşturucu şüphesi, araçlardan birinin kamu kurumuna ait olması (ambulans ve acil sağlık araçları hariç), kamu malına veya üçüncü kişilerin eşyasına zarar ve ölüm veya yaralanma. Bu hâllerde tutanağı kolluk düzenler.

Kaza tespit tutanağında kusur oranı nerede yazar?

Hiçbir tutanakta kusur oranı yazmaz. Kolluk tutanağı için bu kural açıktır: “Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler” (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.156/a-3). Anlaşmalı tutanakta da bir oran alanı yoktur; formun 7 numaralı alanındaki kutucuklar, KTK m.84’te sayılan asli kusur hâlleriyle örtüşen kural ihlallerini gösterir. Oranı arayacağınız yer tutanak değil, sigorta şirketinin değerlendirmesi ve SBM kaydıdır; sorgulama adımları trafik kazası kusur oranı sorgulama yazısında yer alır.

Tutanakta 56/1-c yazıyorsa kusur oranı yüzde kaç olur?

Kolluk tutanağındaki “2918/56-1c” ibaresi, sürücünün KTK m.56/1-c’deki kurala uymadığını gösterir: “Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.” Tutanakta bu kodun yanında yüzde yazmaz. Takip mesafesine uymamanın tipik sonucu arkadan çarpmadır ve arkadan çarpma KTK m.84/d’de asli kusur hâlleri arasında sayılır. Ön aracın sürücüsüne yüklenebilecek bir kural ihlali yoksa, yalnız %0, %50 ve %100 oranlarının kullanıldığı sigorta değerlendirmesinde (Genelge m.3.2) arkadan çarpan sürücünün payı %100’e karşılık gelir.

Sonuç değişebilir: ön aracın sürücüsü de zorunlu bir neden olmadan ani ve gereksiz yavaşlamışsa KTK m.56/1-d’deki yasağı ihlal etmiş olabilir. KTK m.84’ün son fıkrasına göre asli kusur sayılan hareketler birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir. Tahkim ve mahkeme aşamasında ise oran yalnız %0-%50-%100 seçenekleriyle sınırlı değildir; bilirkişi ara oranlar da belirleyebilir.

Kaza Kusur Oranı Ne Zaman Belli Olur?

Anlaşmalı tutanakla kapanan maddi hasarlı bir kazada kaza kusur oranı normal şartlarda birkaç iş günü içinde belli olur: sigorta şirketi tutanağı en geç takip eden iş günü sonuna kadar SBM’ye iletir (Genelge m.2.2), şirketler bunu izleyen 3 iş günü içinde sorumluluk değerlendirmesini yapar (m.3.2), değerlendirmeler farklıysa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu en çok 3 iş günü içinde karar verir (m.5.2). Mobil uygulamayla doldurulup ekrandan imzalanan tutanak doğrudan SBM’ye gittiği için ilk adım devreden çıkar (m.2.3). Gün gün takvim kusur oranına itiraz edince süreç kaç gün sürer yazısında tablo hâlinde verilmiştir.

“Belli olmak” ile “kesinleşmek” arasındaki fark burada başlar. Trafik kazası kusur oranı sigorta aşamasında birkaç gün içinde belli olur; ama bu anda ortaya çıkan oran, itiraz süresi, tahkim ve dava yolu açık olduğu için henüz kesin değildir. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda ise bu takvim hiç işlemez: anlaşmalı tutanak düzenlenemez (m.1.2/f), kolluk tutanağında oran yazmaz ve kusur oranı ceza soruşturmasında ya da tazminat davasında alınan bilirkişi raporuyla ortaya çıkar. Orada süre günlerle değil, soruşturmanın ve yargılamanın kendi takvimiyle ölçülür.

Kusur Oranı Hangi Aşamada Netleşir?

Sigorta tarafında kusur oranı, şirketlerin değerlendirmelerinin birleştiği ya da Komisyon’un karar verdiği anda netleşir. SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) bu süreçte oranı kendisi belirlemez; tutanağı şirketler arasında dolaştıran ve kaydı tutan altyapıdır. Oranı veren, Genelge m.3.2 uyarınca kazaya karışan araçların sigorta şirketleridir; şirketler farklı sonuca varırsa SBM bünyesinde kurulan Tutanak Değerlendirme Komisyonu oranları kesin olarak belirler (m.3.5). Aşamalar şöyledir:

1. Tutanağın SBM’ye iletilmesi: Başvurulan şirket, tutanağı, iletişim bilgilerini ve fotoğrafları en geç takip eden iş günü sonuna kadar SBM’ye iletir (m.2.2). Hak sahibi sigorta eksperine de doğrudan başvurabilir; eksper aynı usulle SBM’ye iletir (m.2.4).
2. Şirketlerin değerlendirmesi: Her şirket, SBM’den gönderimi izleyen 3 iş günü içinde KTK ve KTY’ye atıf yaparak %0, %50 veya %100 oranlarından birini verir (m.3.2).
3. Mutabakat veya Komisyon: Değerlendirmeler aynıysa şirketler arasında mutabakat oluşur (m.3.3); farklıysa Komisyon oyçokluğuyla ve en çok 3 iş günü içinde kesin olarak karar verir (m.3.5, m.5.2). Süresinde değerlendirme göndermeyen şirket için gönderen şirketin oranı esas alınır (m.3.4).
4. Bildirim ve itiraz penceresi: Mutabakat sonucu sigortalıya bildirilir; bildirimden itibaren 5 iş günü içinde bir defaya mahsus yeniden değerlendirme istenebilir (m.4.1).

Bu aşamada belirlenen oran, sigorta işlemleri açısından esas alınır: ödeme, rücu ve hasar kaydı bu orana göre yürür. Ancak bu oran mahkemeyi bağlamaz; itiraz süresi içinde yapılan başvuru, tahkim veya dava sonucunda oran değişebilir. Maddi hatalar ise ayrı bir kurala tabidir: kusur değerlendirmeleri de dâhil eksik veya hatalı bilgi girilmesinden kaynaklanan maddi hatalar şirketlerin mutabakatıyla düzeltilir ve bu düzeltme 5 iş günlük süreye bağlı değildir (m.4.4, m.3.6).

Kazada kusur oranını kim belirler?

Sigorta aşamasında kusur oranını kazaya karışan araçların sigorta şirketleri, anlaşamazlarsa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu belirler; olay yerine gelen polis veya jandarma oran belirlemez, yalnız ihlal edilen kuralı yazar. Tahkim aşamasında oranı hakem, mahkemede ise bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendiren hâkim belirler (HMK m.282). Kaza türüne göre hangi mercinin devreye girdiği kusur oranı sorgulama yazısında ayrıca tablo hâlinde anlatılmıştır.

Kusur Oranına İtiraz ve Sigorta Tahkim Aşamasında Kesinleşme

İtiraz, kesinleşmeyi erteleyen ve oranın değişebileceği yoldur. Sigorta aşamasındaki itiraz kısa ve tek seferliktir; tahkim ise kendi süreleri ve kesinlik sınırlarıyla ayrı bir yargılamadır. İki yolun kesinleşme anları farklıdır.

Kusur Oranına İtiraz Edilirse Ne Olur?

Şirketler mutabık kaldıysa sigortalı, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde, bir defaya mahsus ve “değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi ve belge sunmak kaydıyla” yeniden değerlendirme isteyebilir; şirketler bu talebi 3 iş günü içinde yeniden değerlendirir (Genelge m.4.1). İtiraz sigorta şirketine yapılır, SBM’ye değil. İki önemli istisna vardır: iki aracın sigortacısı aynı şirketse itiraz doğrudan SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yapılır (m.4.5); süresi içinde olmak kaydıyla itirazın ilgili olmayan bir merciye yapılması hâlinde 5 iş günlük süre kesilir (m.4.2).

İtiraz süreci sonunda üç ihtimal vardır:

• Kusur oranı aynı kalabilir: Yeni belge değerlendirmeyi değiştirmeye yetmezse ilk oran sigorta süreci bakımından korunur.
• Kusur oranı değiştirilebilir: Kamera kaydı, fotoğraf veya tanık beyanı gibi yeni bilgiler oranı %100’den %50’ye ya da %0’a çekebilir.
• Uyuşmazlık sürebilir: Süre kullanılmazsa veya uyuşmazlık devam ederse Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da özel hukuk yollarına başvurulabilir (m.4.3).

Sigorta şirketleri tarafından belirlenen kusur oranı, tahkim ve mahkeme bakımından bağlayıcı değildir. Tahkimde hakem, mahkemede hâkim bilirkişi incelemesi yaptırarak oranı yeniden belirleyebilir; bu nedenle sigorta kaydındaki oran ile karardaki oran farklı olabilir. İtirazın dilekçe örnekleri ve usulü trafik kazası kusur oranına itiraz yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Sigorta Tahkim Komisyonunda kusur oranı ne zaman kesinleşir?

Tahkimde kusur oranı, hakem kararının kesinleşmesiyle kesinleşir. Hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren dört ay içinde karar verir (5684 s.K. m.30/16). Karara karşı bildirimden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir ve itiraz üzerine hakem kararının icrası kendiliğinden durur (m.30/12). Kararın kesinleşme anı uyuşmazlık tutarına bağlıdır:

Uyuşmazlık tutarı (22.01.2026’dan itibaren)	Hakem kararı	Kusur oranı ne zaman kesinleşir?
35.000 TL altı	Kesindir, itiraz edilemez	Karar verildiğinde
35.000 TL ve üzeri	İtiraz hakem heyetine 10 gün içinde itiraz edilebilir	İtiraz süresi geçince ya da itiraz kararıyla
383.000 TL üzeri	İtiraz kararına karşı temyiz yolu açıktır (istinaf değil)	Temyiz süresi geçince ya da Yargıtay incelemesi bitince

Parasal sınırlar SEDDK’nın 14.01.2026 tarihli kararıyla belirlenmiştir ve 19.03.2026 tarihli değişiklikle sınırın belirlenmesinde başvurunun yapıldığı tarih esas alınır. İtiraz hakem heyeti kararlarına karşı kanun yolu temyizdir ve başvuru doğrudan Yargıtay’a yapılır (YİBHGK 19.06.2020, E.2019/4, K.2020/1). İtiraz dilekçesinin içeriği Sigorta Tahkim Komisyonu kararına itiraz yazısında anlatılmıştır.

Mahkemede ve Ceza Davasında Kusur Oranı

Uyuşmazlık tazminat davasına taşındığında kazada kusur oranı ne zaman kesinleşir sorusu da yeniden kurulur: oran, sigorta aşamasındaki değerlendirmeden bağımsız olarak yeniden belirlenir. Kaza aynı zamanda bir ceza soruşturmasına konu olmuşsa, ceza dosyasındaki kusur tespiti de tazminat davası için tek başına belirleyici değildir.

Mahkeme Sürecinde Kusur Oranı Ne Zaman Kesinleşir?

Mahkemede kusur oranı, bilirkişi raporu üzerinden hâkim tarafından belirlenir ve hükmün kesinleşmesiyle kesinleşir. Bilirkişi kazanın oluş şeklini ve sürücülerin kural ihlallerini teknik açıdan inceler; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz (HMK m.279/4). Rapor taraflara tebliğ edilir ve tebliğden itibaren iki hafta içinde eksik görülen hususlar veya açıklanması gereken noktalar için itiraz edilebilir (HMK m.281/1). Hâkim, bilirkişinin görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK m.282); raporlar arasında çelişki varsa ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi gündeme gelir.

Hüküm verildiğinde kusur oranı henüz kesinleşmiş değildir. İstinaf yoluna başvuru süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345); bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Kusur oranı; süreler kullanılmadan geçtiğinde, kanun yoluna kapalı kararlarda karar verildiğinde ya da istinaf ve temyiz incelemesi tamamlandığında kesinleşir. İstinaf ve temyiz sınırları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; dava değerinin bu sınırların altında kalıp kalmadığı hükmün kesinleşme anını belirler.

Kesinleşen hükümdeki kusur oranının sınırı da vardır: HMK m.303’e göre bir hükmün başka bir davada kesin hüküm oluşturabilmesi için iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve talep sonucunun aynı olması gerekir. Bu nedenle bir davada belirlenen kusur oranı, taraflardan biri farklı olan başka bir dava için kendiliğinden bağlayıcı değildir. Bilirkişi raporuna itirazın ayrıntıları bilirkişi raporuyla kusur oranı değiştirilebilir mi yazısında ele alınmıştır.

Ceza davasındaki kusur oranı tazminat davasını bağlar mı?

Bağlamaz. TBK m.74’e göre hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı hakkında karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle ve ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla bağlı değildir; “aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.” Yaralanmalı veya ölümlü bir kazada ceza dosyasında alınan bilirkişi raporu tazminat davasında delil olarak kullanılabilir, ancak hukuk hâkimi kusur oranını kendi yargılamasında ayrıca değerlendirir. Bu yüzden ceza davasının sonuçlanmasını beklemek tazminat davasındaki kusur oranını kesinleştirmez.

Kesinleşen kusur oranı sonradan değiştirilebilir mi?

Kural olarak hayır; kesinleşmiş hükümdeki kusur oranı ancak yargılamanın iadesi yoluyla yeniden tartışılabilir. HMK m.375 bu yolu sınırlı sebeplere bağlar; kusur oranı bakımından en çok gündeme gelenler, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin karardan sonra ele geçirilmesi (m.375/1-ç) ve bilirkişinin hükme esas alınan husus hakkında kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun sabit olmasıdır (m.375/1-f). Ölümlü kazalarda bu yolun nasıl işlediği ve ceza tarafına etkisi ölümlü kazada kusur oranı sonradan değiştirilebilir mi yazısında anlatılmıştır.

Kusur Oranı Kesinleşmeden Sigorta Ödemesi ve Tazminat Davası

Kusur oranının hukuken kesinleşmesini beklemek ne ödeme almak ne de dava açmak için gerekir. Sigorta şirketi, idari aşamada belli olan orana göre ödeme yapar: hak sahibi zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri ilettikten sonra ödeme süresi 8 iş günüdür (KTK m.99). Dava için de kesinleşme şartı yoktur; sigortacıya karşı dava açmadan önce yazılı başvuru yapılmış olması ve cevap için 15 günün beklenmesi (KTK m.97), sigortacıya karşı ticari davada ise ayrıca arabulucuya başvurulması gerekir (TTK m.5/A).

Kusur Oranının Kesinleşmesi Neden Önemlidir?

Kusur oranı, tazminatın ne kadarının kimden alınacağını belirler. Zarar görenin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/g); mahkeme de zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olduğu ölçüde tazminatı indirebilir (TBK m.52). Kusur oranı kesinleşmeden şu sonuçlar da belirsiz kalır:

• Değer kaybı ve hasar tazminatı: %50 kusurlu sürücü, karşı taraftan zararının ancak yarısını isteyebilir; oran değişirse talep edilebilecek tutar da değişir.
• Sigorta ödemeleri ve iade: İdari orana göre yapılan ödeme, tahkim veya mahkemede farklı oran çıkarsa yeniden tartışılır; fark hak sahibi lehineyse o yargılamada istenir.
• Rücu ve hasar kaydı: Sigorta şirketleri arasındaki ödeme ve rücu ilişkisi ile hasar kaydı, idari aşamadaki orana göre işler.

En önemli nokta şudur: kesinleşmeyi beklemek zamanaşımını durdurmaz. Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararlarda zamanaşımı, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıldır (KTK m.109/1); fiil suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır (m.109/2). Sigortaya yazılı başvuru zamanaşımını kesmez; süreyi kesen işlemler dava, tahkim başvurusu, icra takibi ve borcun ikrarıdır. Ayrıntı için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazısına bakılabilir.

Kazada yüzde 100 kusurlu olan sigortadan hasar alabilir mi?

Kendi aracının hasarı için zorunlu trafik sigortasından alamaz. Zorunlu trafik sigortası, sigortalının karşı tarafa verdiği zararı karşılar; yüzde yüz kusurlu sürücünün kendi aracındaki hasar için ancak kasko poliçesi varsa kasko şirketine başvurulabilir. Karşı tarafın zararını ise yüzde yüz kusurlu sürücünün zorunlu trafik sigortası öder. Yüzde yüz kusur oranına itiraz etmek, oran kesinleşmeden önce bu tabloyu değiştirmenin tek yoludur; tazminat davası açılıp açılamayacağı trafik kazasında yüzde yüz kusurlu olan kişi tazminat davası açabilir mi yazısında, kısmi kusurlu sürücünün hakları ise kısmi kusurlu sürücü değer kaybı talep edebilir mi yazısında anlatılmıştır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kaza tespit tutanağı kusur oranını kesinleştirir mi?

Hayır. Tutanak kusur oranı değil, kazanın oluşumu ve ihlal edilen kurallar için delildir; kolluk tutanağında oran yazılmaz (KTY m.156/a-3). Oranı anlaşmalı tutanakta sigorta şirketleri, anlaşamazlarsa SBM Komisyonu verir; bu oran tahkim veya mahkemede değişebilir.

Kusur oranına ne kadar sürede itiraz edilebilir?

Şirketler mutabık kaldıysa bildirimden itibaren 5 iş günü içinde, bir defaya mahsus ve ek bilgi-belge sunarak sigorta şirketine itiraz edilir (Genelge 2017/18 m.4.1). Bu süre kaçırılsa bile Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava yolu açıktır (m.4.3); mahkemedeki bilirkişi raporuna itiraz süresi ise iki haftadır (HMK m.281/1).

Sigorta kusur oranı mahkemeyi bağlar mı?

Hayır. Sigorta şirketlerinin ve SBM Komisyonu’nun belirlediği oran yalnız sigorta sürecini kapatır. Mahkeme kusur oranını bilirkişi incelemesiyle yeniden belirler ve bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK m.282).

Kusur oranı değişirse sigorta ödemesi değişir mi?

Evet. Zarar görenin kendi kusuruna denk gelen kısım trafik sigortası kapsamı dışında olduğu için (KTK m.92/g) oranın değişmesi ödenecek tutarı doğrudan değiştirir. İdari orana göre yapılmış bir ödeme, tahkim veya mahkemede farklı oran belirlenirse o yargılamada yeniden tartışılır.

Kusur oranı ne zaman tamamen kesinleşir?

Tahkimde itiraz süresi geçtiğinde ya da itiraz kararıyla, mahkemede ise hükmün kesinleşmesiyle, yani istinaf ve temyiz süreleri kullanılmadan geçtiğinde veya kanun yolu incelemesi bittiğinde kesinleşir. Kesinleşen oran ancak HMK m.375’teki sınırlı sebeplerle yargılamanın iadesi yoluyla yeniden tartışılabilir.

Trafik kazası kusur oranı ne zaman belli olur?

Anlaşmalı tutanakla kapanan maddi hasarlı kazada birkaç iş günü içinde belli olur: şirketler tutanağın SBM’ye iletilmesini izleyen 3 iş günü içinde değerlendirir, anlaşamazlarsa SBM Komisyonu en çok 3 iş günü içinde karar verir. Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda oran, soruşturma veya yargılamadaki bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkar.

Ceza mahkemesinin kusur tespiti hukuk mahkemesini bağlar mı?

Bağlamaz. TBK m.74’e göre ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, beraat kararı da hukuk hâkimini bağlamaz. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu tazminat davasında delil olarak kullanılabilir, ancak kusur oranını hukuk hâkimi ayrıca değerlendirir.

Kusur oranının kesinleşmesini beklerken zamanaşımı işler mi?

İşler. Maddi zararlarda zamanaşımı öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıldır (KTK m.109/1); sigortaya başvuru bu süreyi kesmez. Süreyi dava, tahkim başvurusu, icra takibi ve borcun ikrarı keser; kusur oranının kesinleşmesini beklemek zamanaşımını durdurmaz.

Ölüm bulunan kazalarda süreç farklı işler: kolluk tutanağı kusur oranı vermez, anlaşmalı tutanak düzenlenemez ve oranın değişmesi tazminatın yanında cezayı ve sürücü belgesini de etkiler. Ayrıntısı için: ölümlü kazada kusur oranı sonradan değiştirilebilir mi.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; süreler ve parasal sınırlar 24 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göredir. Somut dosyanızda sürelerin ve kesinleşme anının belirlenmesi için bir avukata danışmanız gerekir. Dayanak metin: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu.