Trafik Kazası Kusur Oranı Sorgulama
Trafik kazası kusur oranı sorgulama, kazadan sonra hangi sürücünün ne ölçüde sorumlu sayıldığını resmî kayıt üzerinden öğrenme işlemidir. Sorgulamanın tek bir adresi yoktur: anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda oran Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sisteminde tutulurken, kolluğun tuttuğu tutanaklarda kusur oranı hiç yer almaz. Bu ayrımı bilmeyen sürücüler çoğu zaman yanlış ekranda arama yapar ve “kusur oranım görünmüyor” sonucuna varır.
Ekim 2026 itibarıyla iki şey değişti: SBM’nin kaza tespit tutanağı sorgu ekranı artık e-Devlet doğrulamasıyla açılıyor ve e-Devlet’teki “Özel Sigortalarım” sayfasında hasar dosyasının kusur oranı da görüntülenebiliyor. Kusur oranının hangi kural setine göre belirlendiğini, SBM ve e-Devlet kanallarında adım adım nasıl sorgulandığını, oranın ne zaman kesinleştiğini ve sonucun tazminat hakkınıza etkisini bu yazıda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümleri üzerinden ele alıyoruz.
Özet
Kusur oranı, kazanın türüne göre iki ayrı sistemde belirlenir; sorgulama ise bugün büyük ölçüde e-Devlet kimliğiyle yapılır.
- Anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda oran SBM’nin KTT ekranından e-Devlet doğrulamasıyla sorgulanır ve yalnızca %0, %50 veya %100 olarak verilir.
- SEDDK’nın 5 Ekim 2026 duyurusuna göre e-Devlet “Özel Sigortalarım” sayfasında hasar dosyasının kaza tespit tutanağı, eksper raporu ve kusur oranı da görülebilir. 5664 SMS hattı ise kusur oranı değil hasar kaydı verir.
- Kolluğun düzenlediği tutanakta kusur oranı yazmaz (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.156); yaralanmalı ve ölümlü kazada oran dosyadaki bilirkişi raporundan öğrenilir ve %20, %25 gibi ara oranlar çıkabilir.
- Sigorta şirketleri SBM’nin dosyayı göndermesinden sonra 3 iş günü içinde değerlendirme yapar; anlaşamazlarsa Tutanak Değerlendirme Komisyonu en çok 3 iş günü içinde kesin karar verir.
- Şirketler mutabık kaldıysa itiraz, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde, bir defaya mahsus ve ek belgeyle sigorta şirketine yapılır; iki araç aynı şirketteyse itiraz sorgulama ekranından Komisyon’a gider.
Trafik Kazası Kusur Oranı Nedir ve Nasıl Belirlenir?
Trafik kazası kusur oranı, kazanın oluşumunda tarafların sorumluluk paylarını yüzde olarak gösteren değerlendirmedir. Oran, kazaya karışan sürücülerin hangi trafik kuralını ihlal ettiğine bakılarak belirlenir; sonucu sigorta ödemesinden tazminat davasına kadar sürecin tamamını etkiler. Kusuru bulunmayan taraf zararının tamamını talep edebilirken, kusuru bulunan taraf zararın kendi payına düşen kısmını üstlenir.
Kusur değerlendirmesinin yasal çerçevesi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde çizilmiştir. Yönetmeliğin 157. maddesi, sürücü kusurlarının “2918 sayılı Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen kurallar, şartlar, hak ve yükümlülükler ile asli kusur sayılan haller dikkate alınarak” belirleneceğini söyler. Yani kusur, kişisel yorumla değil kural ihlali üzerinden kurulur.
Asli kusur ve tali kusur ayrımı
Asli kusur, Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesinde tek tek sayılmış olan ağır kural ihlallerini ifade eder. Bu hallerden birini işleyen sürücü doğrudan “asli kusurlu” sayılır. Tali kusur ise kanunda sayılan bu hallerin dışında kalan, kazanın oluşumuna katkı veren diğer kural ihlalleridir.
Yaygın bir yanlış bilgiye dikkat: internetteki birçok kaynak “asli kusur %75-100, tali kusur %25-50 demektir” gibi sabit oran aralıkları verir. Mevzuatta böyle bir tablo yoktur. Kanun asli kusuru bir hâl olarak tanımlar, bir yüzde olarak değil. Oranın kaç çıkacağı, ihlalin kazadaki ağırlığına ve somut olayın koşullarına göre değişir.
Kanunun 84. maddesinde asli kusur sayılan haller şunlardır:
| # | Asli kusur sayılan hâl (KTK m.84) |
|---|---|
| 1 | Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme |
| 2 | Taşıt giremez işareti bulunan karayoluna veya bölünmüş yolda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme |
| 3 | İkiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girme |
| 4 | Arkadan çarpma |
| 5 | Geçme yasağı olan yerlerde geçme |
| 6 | Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma |
| 7 | Şeride tecavüz etme |
| 8 | Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama |
| 9 | Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama |
| 10 | Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama |
| 11 | Yerleşim birimleri dışında karayolunun taşıt yolu üzerinde zorunlu hâller dışında park etme veya duraklama ve her durumda gerekli tedbirleri almama |
| 12 | Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun park edilmiş araçlara çarpma |
Kanun, listenin ardından önemli bir esneklik getirir: bu hareketlerden biri kazaya karışan birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza listede yer almayan başka bir kural ihlalinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre ayrıca tespit edilir. Yönetmelik ayrıca, başka bir sürücünün kural dışı hareketi yüzünden tehlikeye düşen ve kazayı önlemek için kural ihlal etmek zorunda kalan sürücünün asli kusurlu sayılamayacağını belirtir.
Kusur Oranını Kim Belirler? Polis mi, Sigorta Şirketi mi?
Maddi hasarlı kazalarda kusur oranını sigorta şirketleri belirler; olay yerine gelen kolluk görevlisi belirlemez. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi bu konuda açık bir hüküm taşır: “Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.”
Bu tek cümle, sorgulamada yaşanan karışıklığın büyük bölümünü açıklar. Polis ya da jandarma tutanağı elinize geçtiğinde orada bir yüzde aramanız boşunadır; tutanak yalnızca ihlal edilen maddeyi gösterir. Yüzdeye dönüştürme işini, tutanak sisteme aktarıldıktan sonra sigorta şirketleri yapar.
Kusur oranının hangi mercide belirlendiği, kazanın türüne göre değişir:
| Kazanın türü | Tutanağı düzenleyen | Kusur oranını belirleyen |
|---|---|---|
| Yalnızca maddi hasarlı, taraflar anlaşmış | Sürücülerin kendisi (anlaşmalı tutanak / mobil tutanak) | Sigorta şirketleri; anlaşamazlarsa SBM bünyesindeki Tutanak Değerlendirme Komisyonu kesin olarak belirler |
| Maddi hasarlı, taraflar anlaşamamış | Trafik zabıtası veya genel zabıta | Sigorta şirketleri (tutanaktaki ihlal maddesi üzerinden) |
| Yaralanmalı veya ölümlü | Kolluk (adli soruşturma açılır) | Soruşturma ve yargılama aşamasında bilirkişi, kararı mahkeme verir |
| Tazminat davasına taşınan her tür kaza | — | Mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi heyeti; nihai takdir mahkemenindir |
Dolayısıyla “kaza kusur oranı sorgulama” yaparken önce hangi sistemin kapsamında olduğunuzu belirlemeniz gerekir. Anlaşmalı tutanakla kapanan bir kazada aradığınız bilgi SBM’de, adli soruşturma açılmış bir kazada ise dosyada bulunur.
Bir istisnayı da bilmek gerekir: Karayolları Trafik Yönetmeliği m.156/a-5’e göre önceden meydana gelmiş ya da araçları olay yerinden kaldırılmış, yalnız maddi hasarlı kazalar için kolluk tutanak veya rapor düzenlemez; bu durumda hasar tespiti sigortalara ya da yetkili mahkemeye başvurularak yapılır. Taraflar anlaşarak tutanak düzenleyip ayrıldıysa da m.152/2-c gereği sonradan yetkililerden tutanak düzenlenmesini isteyemez. Yani “polisi sonra çağırırız” seçeneği maddi hasarlı kazada çoğu zaman kapanmış olur.
Kazada Kusur Oranı Nasıl Öğrenilir? Kaza Türüne Göre Yol Haritası
Kazada kusur oranı öğrenme yolu (trafik kazası kusur oranı öğrenme ya da kaza kusur oranı öğrenme diye de aranır), kazanın türüne ve tutanağı kimin düzenlediğine göre değişir: anlaşmalı tutanakla kapanan maddi hasarlı kazada oran SBM kaydından ve e-Devlet’ten, yaralanmalı ya da ölümlü kazada ise soruşturma veya dava dosyasındaki bilirkişi raporundan öğrenilir. Önce hangi gruba girdiğinizi belirlerseniz yanlış ekranda vakit kaybetmezsiniz.
| Kazanın türü | Kusur oranı nereden öğrenilir? | Not |
|---|---|---|
| Yalnız maddi hasarlı, anlaşmalı tutanak (kâğıt, e-Devlet mobil ya da MKT) | SBM KTT ekranı (e-Devlet doğrulamalı), e-Devlet Özel Sigortalarım, sigorta şirketiniz | Oran %0 / %50 / %100 |
| Yalnız maddi hasarlı, tutanağı kolluk düzenlemiş | Tutanak: e-Devlet EGM veya Jandarma hizmeti; oran: sigorta şirketlerinin değerlendirmesi | Kolluk tutanağında oran yazmaz |
| Yaralanmalı veya ölümlü | Soruşturma veya kovuşturma dosyasındaki bilirkişi raporu | Ara oranlar çıkabilir; taksirli suçlarda dosya incelemesi kısıtlanamaz (CMK m.153/2) |
| Tazminat davası veya tahkim açılmış | Mahkemenin ya da hakemin aldırdığı bilirkişi raporu | Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz (HMK m.281) |
Kusur dağılımı sorgulama sonucunda ne yazar?
Anlaşmalı tutanak sisteminde kusur dağılımı sorgulama sonucu, kazaya karışan her araç için tek bir oran gösterir ve oranlar toplamda yüzü tamamlar: bir tarafa %100, diğerine %0 ya da iki tarafa %50 gibi. Genelge 2017/18 m.3.2 değerlendirmeyi yalnızca %0, %50 ve %100 kademeleriyle sınırladığı için bu sistemde %25 ya da %75 göremezsiniz. Böyle bir oran gördüyseniz dosyanız yargı aşamasındadır ya da karşınızdaki belge bir bilirkişi raporudur.
Kaza tutanağı sonucu öğrenme: değerlendirme size nasıl bildirilir?
Genelge, kusur değerlendirmesinin sigortalıya bildirilmesini öngörür ve 5 iş günlük itiraz süresini bu bildirimden başlatır (m.4.1). Bu nedenle tutanağın sürücü ve poliçe bölümlerindeki cep telefonu ve e-posta alanlarını doğru doldurmak, sonucu zamanında öğrenmenin ilk şartıdır. Bildirim gelmediyse sonucu kendiniz sorgulayabilir ya da sigorta şirketinizden yazılı olarak isteyebilirsiniz.
Trafik Kazası Kusur Oranı Sorgulama Yöntemleri
Trafik kazası kusur oranı sorgulama bugün dört resmî kanaldan yapılır: SBM’nin KTT ekranı (e-Devlet doğrulamasıyla), e-Devlet’teki “Özel Sigortalarım” sayfası, SBM’nin Sigortam360 uygulaması ve sigorta şirketinizin hasar hattı. Kısa mesajla (5664) kusur oranı sorgulanamaz; o hat aracın hasar kaydını verir. Bu kanallar aynı veriyi göstermez; hangisinin ne sunduğu aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır.
| Kanal | Ne gösterir | Kimler kullanabilir | Kusur oranı görünür mü? |
|---|---|---|---|
| SBM “KTT Sorgulama ve İtiraz” ekranı (sbm.org.tr) | Anlaşmalı tutanağın durumu, şirketlerin ya da Komisyonun belirlediği kusur oranı | e-Devlet doğrulaması yapan tutanak tarafı | Evet — %0 / %50 / %100 |
| e-Devlet — Özel Sigortalarım (SEDDK) | Poliçeler; 5 Ekim 2026’dan itibaren hasar dosyasının kaza tespit tutanağı, eksper raporu ve kusur oranı | Sigortalı, kendi e-Devlet hesabıyla | Evet (SEDDK duyurusuna göre) |
| e-Devlet — Polis / Jandarma Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama | Emniyet (EGM) ya da jandarma (JGK) bölgesinde kolluğun düzenlediği maddi hasarlı kaza tutanağı | Kimliği doğrulanmış taraf | Hayır — yalnızca ihlal edilen kural |
| e-Devlet — Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama (SBM) | Adınıza kayıtlı araçların poliçe ve hasar kayıtları | Araç sahibi | Dolaylı — hasar dosyası üzerinden |
| Sigortam360 uygulaması (SBM) | Mobil Kaza Tutanağı (MKT) ile tutanak doldurma ve tutanağı görüntüleme | e-Devlet ile giriş yapan kullanıcı | Tutanak görünür; oran için KTT ekranı esas |
| Kısa mesaj servisi (5664) | Aracın hasar kaydı (kaza tarihi, hasar tutarı); tutanak ve kusur bilgisi değil | Plakayı bilen herkes, ücretli | Hayır |
| Sigorta şirketi çağrı merkezi / uygulaması | Hasar dosyanızın güncel durumu ve şirketinizin verdiği kusur değerlendirmesi | Poliçe sahibi | Evet |
Bütün kanalların ortak koşulu şudur: tutanağın sigorta şirketine ulaşmış ve SBM sistemine aktarılmış olması gerekir. Başvurulan şirket tutanağı, iletişim bilgilerini ve fotoğrafları en geç takip eden iş günü sonuna kadar SBM’ye iletir (Genelge 2017/18 m.2.2); mobil uygulamayla doldurulan tutanak ise doğrudan SBM’ye düşer (m.2.3). Tutanağı çantada unuttuğunuz sürece hiçbir ekranda kayıt oluşmaz. Bu nedenle sorgulamadan önce tutanağın şirkete iletildiğini teyit etmek en pratik ilk adımdır. Plakayla yapılan hasar kaydı sorgusunu ayrıntılı olarak araç hasar kaydı sorgulama: Tramer, SBM ve 5664 yazımızda anlattık.
SBM Kusur Oranı Sorgulama Nasıl Yapılır?
SBM kusur oranı sorgulama, yani Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kusur oranı kaydına erişim, kurumun resmî sitesindeki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” (kısaca KTT sorgulama) ekranından yapılır ve bu ekran bugün e-Devlet doğrulaması ister. Anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda kusur oranının tutulduğu merkezî kayıt burasıdır; sigorta şirketlerinin ve Komisyonun verdiği değerlendirme de aynı kayda düşer.
SBM kusur sorgulama ücretsizdir; ancak artık yalnızca kimliği doğrulanmış kişiye açılır. Sorgulama adımları şöyledir:
- sbm.org.tr adresindeki hizmetler menüsünden “KTT Sorgulama ve İtiraz” sayfasına girin ve sorgu bağlantısını açın.
- Sorgu bağlantısını açtığınızda karşınıza “Doğrulama Gerektiren Ekran: Sorgulama ve İtiraz” uyarısı çıkar; “Başlat” ile e-Devlet doğrulamasını yapın ve aydınlatma metnini onaylayın.
- Doğrulamanın ardından açılan ekranda kazaya ait tutanak kaydını bulun; tutanak sureti, plaka ve kaza tarihini yanınızda bulundurmak eşleştirmeyi kolaylaştırır.
- Değerlendirme tamamlandıysa taraflara verilen kusur oranları görünür; sonuç yoksa şirketlerin değerlendirmesi henüz bitmemiştir.
- Oranı hatalı buluyorsanız yol, dosyanın durumuna göre ayrılır: şirketler mutabık kaldıysa bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ek belgeyle sigorta şirketine; iki araç aynı şirkette sigortalıysa aynı süre içinde bu ekran üzerinden Komisyona başvurun.
SBM sorgulamasında hangi bilgiler isteniyor?
SBM ekranı bugün ilk adımda bir bilgi kombinasyonu değil, kimlik doğrulaması ister: sorgu sayfası açıldığında “İlgili ekranda işlemlerinize devam edebilmek için öncelikle e-Devlet doğrulaması yapmanız gerekmektedir” uyarısı çıkar. Eskiden poliçe numarası, plaka ile tutanak numarası, plaka ile şasi numarası ya da plaka ile kimlik numarası kombinasyonlarıyla yapılan sorgu, bu doğrulamanın arkasına alınmıştır. Dolayısıyla e-Devlet’e giriş yapamayan biri, plakayı bilse bile başkasının tutanağını göremez.
| Hazır bulundurun | Neden gerekli? |
|---|---|
| e-Devlet şifresi, e-İmza, mobil imza ya da e-Devlet’in kabul ettiği diğer giriş yöntemi | KTT ekranı doğrulama olmadan açılmaz |
| Tutanak sureti veya mobil tutanağın ekran görüntüsü | Kaza tarihi ve karşı araç bilgisiyle doğru kaydı bulmak için |
| Araç plakası ve poliçe bilgisi | Birden fazla aracınız ya da hasar dosyanız varsa ayırt etmek için |
| Sigorta şirketinden gelen bildirim (SMS / e-posta) | 5 iş günlük itiraz süresinin başlangıcını belgelemek için |
Sorgu sonucu “kayıt bulunamadı” dönüyorsa üç ihtimal vardır: tutanak henüz sigorta şirketine teslim edilmemiştir, teslim edilmiş ancak SBM’ye aktarılmamıştır ya da kaza anlaşmalı tutanak kapsamında değildir (yaralanmalı kazalar bu sisteme girmez). Plakayla 5664’e gönderilen kısa mesaj bu sorunun cevabı değildir: o hat aracın hasar kaydını, yani kazanın tarihini ve hasar tutarını verir; tutanağın durumu ve kusur oranı orada görünmez.
SBM kusur sorgulama adımları: e-Devlet doğrulamasından sonra ne yapılır?
SBM kusur sorgulama ekranında doğrulamayı tamamladıktan sonra yapmanız gereken, kazaya ait kaydın durumunu okumaktır. Ekrandaki ifadeler zaman içinde değişebilir; ama her dosya aşağıdaki dört durumdan birindedir ve her durumun sonucu farklıdır.
KTT kusur oranı sorgulama ekranında ne görünür?
| Gördüğünüz durum | Anlamı | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Kayıt yok | Tutanak SBM’ye ulaşmamış ya da kaza bu sistemin kapsamında değil | Tutanağın şirkete teslim edildiğini teyit edin, bir iş günü sonra tekrar bakın |
| Kayıt var, oran yok | Şirketler 3 iş günlük değerlendirme süresi içinde | Bekleyin; süre SBM’nin dosyayı göndermesinden başlar |
| Oranlar görünüyor, şirketler mutabık | Dosya sonuçlandı | Katılmıyorsanız 5 iş günü içinde ek belgeyle sigorta şirketinize başvurun |
| Komisyon kararı | Şirketler anlaşamadı, Komisyon kesin olarak belirledi | İdari itiraz kalmadı; Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme |
KTT kusur sorgulama ya da kaza tutanağı kusur sorgulama sonucunda gördüğünüz oran, sigorta ödemesinin hangi ölçüyle yapılacağını gösterir; mahkemeyi bağlamaz. Bu ayrımı aşağıda “Trafik Kazası Kusur Oranı Nasıl Hesaplanır?” başlığında ayrıntılı açıklıyoruz.
e-Devlet’ten Kaza Kusur Oranı Sorgulama: Hangi Hizmet Neyi Gösterir?
e-Devlet’ten kaza kusur oranı sorgulama 2026’da mümkündür, ancak doğru hizmet seçilirse: SBM’nin KTT ekranı e-Devlet doğrulamasıyla çalışır ve SEDDK’nın 5 Ekim 2026’da duyurduğu “Özel Sigortalarım” ikinci fazıyla hasar dosyasının kusur oranı da e-Devlet’te görüntülenebilir hâle gelmiştir. Buna karşılık kolluk tutanağı hizmetleri oran göstermez. e-Devlet Kapısı’nda trafik kazasıyla ilgili birbirinden farklı hizmetler bulunduğu için arayanların çoğu yanlış ekranda kalır.
| e-Devlet hizmeti | İçeriği | Kusur oranı var mı? |
|---|---|---|
| Özel Sigortalarım (SEDDK) | Bütün branşlardaki poliçeler; hasar dosyasının kaza tespit tutanağı, eksper raporu ve kusur oranı | Evet (Faz 2, 5 Ekim 2026) |
| SBM hizmetleri — Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama | SBM’ye aktarılmış anlaşmalı tutanak kaydı | Tutanak kaydı görünür; oran için KTT ekranı veya Özel Sigortalarım |
| Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama | Emniyet bölgesinde düzenlenmiş maddi hasarlı kaza tutanakları | Hayır — ihlal edilen kural yazar, oran yazmaz |
| Jandarma Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama | Jandarma sorumluluk bölgesindeki tutanaklar | Hayır — aynı şekilde yalnızca kural ihlali |
| Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama (SBM) | Aracınıza ait sigorta poliçeleri ve geçmiş hasar kayıtları | Dolaylı — hasar dosyası üzerinden izlenebilir |
| Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama (SBM) | Hasar dosyasındaki eksper raporu | Hayır — eksper hasarı tespit eder, kusuru değil |
Kolluk tutanaklarında oran görünmemesinin sebebi teknik bir eksiklik değil, yönetmelik hükmüdür: görevliler kusur oranı yazmakla yetkili değildir. Bu yüzden EGM ya da jandarma hizmetinde yüzde aramak yerine, bu hizmetleri tutanağınızın kayda geçtiğini doğrulamak için kullanmak, oranı ise KTT ekranından ya da Özel Sigortalarım sayfasından takip etmek doğru yol olur.
e-Devlet girişi tutanağı düzenlerken de işinize yarar. İki dijital kanal vardır: e-Devlet Kapısı mobil uygulamasındaki tutanak oluşturma hizmeti (Mayıs 2024’ten beri; iki araçlı, yaralanmasız kazalar için) ve SBM’nin Sigortam360 uygulaması içindeki Mobil Kaza Tutanağı. İkisinde de tutanak doğrudan SBM’ye düşer. Hangi kazalarda e-Devlet tutanağının kullanılamayacağını e-Devlet kaza tutanağı yazımızda ayrıntılı anlattık.
e-Devlet’ten kazada kusur oranı öğrenme: Özel Sigortalarım adımları
- e-Devlet Kapısı’na web sitesinden ya da mobil uygulamadan giriş yapın.
- Arama alanına “Özel Sigortalarım” yazarak sayfayı açın.
- Hasar dosyalarınıza ait bölümden ilgili kazayı seçin; dosyada kaza tespit tutanağı, eksper raporu ve kusur oranı yer alır.
- Gördüğünüz oran SBM kaydıyla aynı kaynağa dayanır; fark görürseniz KTT ekranındaki kaydı ve sigorta şirketinizin yazılı bildirimini esas alın.
Bu özellik SEDDK’nın 5 Ekim 2026 tarihli duyurusuyla, Siber Güvenlik Başkanlığı ve SBM’nin katkısıyla tamamlanan ikinci fazın parçasıdır; ilk faz (28 Mart 2025) yalnızca poliçe bilgilerini gösteriyordu. Duyuruda eski tarihli hasar dosyalarının kapsama girip girmediği açıklanmadığından, eski bir kazada kayıt göremezseniz KTT ekranına ya da sigorta şirketinize başvurmanız gerekir.
2026’da Kusur Oranı Sorgulamada Ne Değişti?
2026’da kusur oranı sorgulamada üç kanal değişti, bir de kaza yerindeki yükümlülük ağırlaştı. İnternette dolaşan sorgulama rehberlerinin çoğu eski düzeni anlattığı için, aşağıdaki tablo hangi bilginin artık geçerli olmadığını gösterir.
| Konu | Eski bilgi | Bugün geçerli olan | Kaynak |
|---|---|---|---|
| SBM KTT sorgusu | Poliçe no, plaka + tutanak no, plaka + şasi ya da plaka + kimlik no ile serbest sorgu | Önce e-Devlet doğrulaması; sorgu kimliği doğrulanmış kişiye açılır | SBM sorgu ekranı |
| e-Devlet’te kusur oranı | e-Devlet’te oran görünmez, yalnız kolluk tutanağı | Özel Sigortalarım’da tutanak, eksper raporu ve kusur oranı | SEDDK duyurusu, 05.10.2026 |
| Mobil kaza tutanağı | SBM’nin ayrı MKT uygulaması | MKT, Sigortam360 uygulaması içinde; ayrıca e-Devlet mobil tutanak | SBM, mkt.sbm.org.tr yönlendirmesi |
| Olay yerinden izinsiz ayrılma | İdari para cezası | 46.000 TL idari para cezası; ölümlü/yaralanmalıda ayrıca 1-3 yıl hapis ve 2 yıl belge geri alma | KTK m.81/3 (7574 s.K.) |
| 5664 SMS | “Tutanağın sonucunu SMS ile öğrenirsiniz” | Hat hasar kaydı verir; tutanak ve kusur oranı göstermez | SBM hizmet tanımı |
Değişmeyen kural da önemlidir: anlaşmalı tutanak sisteminde oranlar hâlâ yalnızca %0, %50 ve %100’dür, şirket değerlendirmesi 3 iş günü, itiraz süresi 5 iş günüdür. Bu ölçüler 1 Ocak 2018’den beri yürürlükte olan Genelge 2017/18’den gelir.
TRAMER Kusur Oranı Sorgulama ile SBM Sorgulama Aynı Şey mi?
Evet, pratikte aynı kayıt sorgulanır. TRAMER (Trafik Sigortası Bilgi Merkezi), trafik sigortası verilerinin toplandığı merkezin uzun yıllar kullanılan adıdır. Bu yapı bugün Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi çatısı altındadır; sürücüler arasında “tramer kusur oranı sorgulama” ifadesi alışkanlıktan dolayı yaşamaya devam etmektedir.
Bu nedenle “tramer kusur sorgulama”, “sbm kusur oranı sorgulama” ve “kaza kusur durumu sorgulama” aramaları sizi aynı ekrana götürür. Aynı şekilde günlük konuşmada geçen “tramere işlendi” ifadesi, kazanın merkezî sigorta kayıtlarına girdiği anlamına gelir; bu kayıt aracın hasar geçmişinde de görünür ve ikinci el satışta değerini etkileyebilir. Ancak dikkat: “tramer sorgulama” diye bilinen 5664 SMS sorgusu yalnızca bu hasar geçmişini verir; kazadaki kusur oranını göstermez.
Kaza Hasar Oranı Sorgulama ile Kusur Oranı Sorgulama Farkı Nedir?
Hasar oranı aracın gördüğü zararın büyüklüğünü, kusur oranı ise bu zarardan kimin sorumlu olduğunu gösterir. İki kavram sık karıştırılır çünkü ikisi de aynı hasar dosyasında yer alır ve ikisi de yüzdeyle ifade edilebilir. Ancak sorgulama ekranında baktığınız alan farklıdır.
| Kusur oranı | Hasar oranı | |
|---|---|---|
| Neyi ölçer | Kazanın oluşumundaki sorumluluk payı | Aracın zarar görme derecesi (onarım bedelinin araç değerine oranı) |
| Kim belirler | Sigorta şirketleri, komisyon ya da bilirkişi | Sigorta eksperi |
| Neye etki eder | Zararın kimden isteneceği ve ne kadarının ödeneceği | Aracın onarılıp onarılmayacağı, pert (tam hasar) kararı |
| Nereden görülür | SBM tutanak sorgulama ekranı | Hasar dosyası, eksper raporu |
Uygulamada ikisi birlikte sonuç doğurur: hasar oranı aracın onarılamayacak durumda olduğunu gösteriyorsa dosya tam hasar (pert) değerlendirmesine girer, kusur oranı ise bu bedelin ne kadarının karşı taraftan tahsil edileceğini belirler.
Hasar kusur oranı sorgulama hangi ekrandan yapılır?
“Hasar kusur oranı sorgulama” aramasıyla genellikle iki bilgi birden aranır; ikisi farklı ekranlarda durur. Kusur oranı SBM’nin KTT ekranında ve Özel Sigortalarım’da, hasarın tutarı ve kapsamı ise eksper raporunda ve hasar kaydında görünür.
| Aradığınız bilgi | Nereden bakılır? |
|---|---|
| Kazadaki kusur oranı | SBM KTT ekranı (e-Devlet doğrulamalı) · e-Devlet Özel Sigortalarım |
| Eksper raporu ve onarım bedeli | e-Devlet “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” · Özel Sigortalarım |
| Aracın geçmiş hasar kayıtları | e-Devlet “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” · 5664 SMS (ücretli) |
| Pert (tam hasar) kararı | Hasar dosyası ve eksper raporu |
Kusur Oranı Belirleme Sürecinde Kaza Tespit Tutanağının Rolü
Trafik kazalarında kaza tespit tutanağı, kusur oranının belirlenmesinde temel kaynaktır. Bu belge, kazanın nasıl gerçekleştiğini, tarafların beyanlarını ve kazanın ayrıntılarını ortaya koyar. Tutanağın doğru ve eksiksiz doldurulması, maddi zararın karşılanması ve sigorta sürecinin sağlıklı yürütülmesi bakımından belirleyicidir. Sigorta şirketleri kusur değerlendirmesini bu belgedeki kroki, beyan ve ihlal bilgisi üzerinden yapar.
Anlaşmalı tutanak yalnızca maddi hasarlı kazalarda ve tarafların anlaşmasıyla düzenlenebilir; taraflardan biri imzalamaktan kaçınırsa anlaşma yoktur ve kolluk çağrılır. Genelge 2017/18’e uygun düzenlenen tutanak trafik zabıtasınca düzenlenen tutanak hükmündedir (m.1.2). Aynı madde, aşağıdaki hâllerde anlaşmalı tutanak düzenlenemeyeceğini sayar:
- Kazaya tek bir aracın karışması (tek taraflı kaza)
- Sürücülerden birinin sürücü belgesinin olmaması ya da araç cinsi için yeterli olmaması
- Araçlardan birinin geçerli zorunlu trafik sigortasının bulunmaması
- Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıldığından şüphelenilmesi
- Araçlardan birinin kamu kurum veya kuruluşuna ait olması (Sağlık Bakanlığı ambulans ve acil sağlık araçları hariç)
- Kamu malına veya üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verilmesi
- Kazada ölüm veya yaralanma olması
Bu hâllerden biri varsa tutanağı kolluk düzenler ve kusur oranı yukarıda anlatılan kolluk tutanağı düzenine göre belirlenir.
Kaza tespit tutanağının temel işlevleri şunlardır:
- Kazanın Ayrıntılarının Belirlenmesi: Tutanakta, kazanın yer aldığı tarih, saat ve konum gibi önemli bilgiler yer alır. Bu bilgiler, kazanın şartlarının değerlendirilmesinde kilit rol oynar.
- Tarafların Beyanlarının Kaydedilmesi: Kazaya karışan sürücülerin olay hakkındaki ifadeleri, kazanın oluş şeklinin belirlenmesine yardımcı olur. Her iki tarafın kaza anındaki görüşlerine eşit şekilde yer verilir.
- Delillere Dayanak Oluşturma: Kaza yerinden alınan fotoğraflar ve diğer somut kanıtlarla desteklenen tutanak, sigorta şirketlerinin değerlendirme yapmasını kolaylaştırır.
- Sigorta Sürecini Kolaylaştırma: Sigorta şirketleri, trafik kazası kusur oranı sorgulama sürecinde, tutanakta yer alan bilgilerden faydalanarak tarafların sorumluluk derecelerini belirler.
Tutanak doğru doldurulmadığı takdirde ne olur? Eksik veya hatalı bilgilerin bulunduğu bir tutanak, sigorta değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir. Bu durumda kazaya karışan taraflar arasında anlaşmazlıkların çıkması kaçınılmazdır. Burada itiraz tutanağın kendisine değil, ona dayanılarak yapılan kusur değerlendirmesine yöneltilir: anlaşarak ayrılan taraflar sonradan yetkililerden yeni tutanak düzenlenmesini isteyemez (KTY m.152/2-c). Plaka, poliçe numarası gibi eksik veya hatalı bilgi girişinden doğan maddi hatalar ise kusur değerlendirmeleri dâhil, süreye bağlı olmaksızın şirketlerin mutabakatıyla düzeltilir (Genelge m.4.4). Hangi alandaki hatanın nasıl düzeltileceğini kaza tutanağı yanlış tutulduysa nasıl düzeltilir yazımızda ele aldık.
Tutanak hazırlanırken şu hususlara dikkat edilmelidir:
- Kazanın açıkça anlaşılacağı bir kroki mutlaka çizilmelidir.
- Tarafların kimlik bilgileri ve araç plaka detayları eksiksiz doldurulmalıdır.
- Her iki tarafın da imzası bulunmalıdır; resmî form “imzalanmayan tutanaklar geçersizdir” uyarısını taşır. SBM uygulamalarında cihaz ekranından atılan imza geçerlidir.
- Beyan bölümüne “haklıydım”, “suçlu oydu” gibi yorum değil, olayın nasıl geliştiğine dair olgu yazılmalıdır; kusuru değerlendirecek olan sigorta şirketidir.
- Araçların çarpışma noktalarını, yol çizgilerini ve trafik işaretlerini gösteren fotoğraflar araçlar hareket ettirilmeden çekilmelidir.
Kaza yerinden ayrılma konusunda 12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun’la değişen KTK m.81/3 ayrıca dikkat ister: anlaşma hâli dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan ya da kaza yerindeki iz ve delilleri değiştiren sürücülere 46.000 TL idari para cezası uygulanır; ölümlü veya yaralanmalı kazalarda olay yerinden ayrılan sürücüler için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve iki yıl süreyle sürücü belgesinin geri alınması öngörülmüştür. Yalnız maddi hasarlı kazada hapis ve kanun gereği belge geri alma yoktur. Delillerin kaybolması kusur değerlendirmesini de aleyhinize çevirebileceği için, olay yerini izinsiz terk etmek iki yönlü risk taşır.
Mobil kaza tutanağı (MKT) ile dijital düzenleme
Kâğıt tutanağın yanında dijital seçenek de bulunuyor. SBM’nin Mobil Kaza Tutanağı (MKT) bugün Sigortam360 uygulamasının içinde çalışıyor ve e-Devlet ile giriş destekliyor. Taraflar plaka bilgisini girerek, kaza fotoğraflarını (isteğe bağlı olarak video) ve konumu yükleyerek, karekod aracılığıyla birbirini dosyaya ekleyerek tutanağı telefondan düzenleyebiliyor. Kaza senaryosu ekranda birlikte çiziliyor ve tüm tarafların onayıyla tutanak tamamlanıyor. Dijital tutanak sisteme doğrudan düştüğü için sorgulama sonucunun görünmesi de genellikle daha hızlı oluyor.
Sigorta şirketleri arasındaki anlaşmazlık durumunda dosya SBM bünyesindeki komisyona iletilir. Genelge 2017/18 bu kurumu “Tutanak Değerlendirme Komisyonu” (m.3.5) diye adlandırır; SBM’nin kendi sayfası aynı kurul için “Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu” adını kullanır. İkisi ayrı kurumlar değildir. Bu nedenle kaza tespit tutanağının gecikmeden doldurulup ilgili sigorta şirketine iletilmesi büyük önem taşır.
Kaza Tespit Tutanağında Kusur Oranı Nerede Yazar?
Kolluğun düzenlediği kaza tespit tutanağında kusur oranı hiçbir bölümde yazmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi tutanak düzenleyen görevlilere kusur oranı belirtme yetkisi tanımaz; görevliler yalnızca kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini yazar. Tutanakta göreceğiniz şey, ihlal edilen kanun ya da yönetmelik maddesinin numarasıdır.
Anlaşmalı tutanakta ise durum farklıdır: bu belge taraflarca doldurulduğu için içinde de kusur oranı bulunmaz. Formun 7 numaralı alanında yalnızca kural ihlali kutucukları vardır ve bu kutucuklar KTK m.84’teki asli kusur hâlleriyle örtüşür; yüzde alanı yoktur. Oran, tutanak sigorta şirketine iletildikten ve sisteme aktarıldıktan sonra ayrıca belirlenir ve SBM sorgulama ekranına düşer. Yani her iki tutanak türünde de aradığınız yüzde belgenin kendisinde değil, sonrasında oluşan kayıttadır.
Tutanakta yazan madde numarasının ne anlama geldiğini merak ediyorsanız, ilgili maddenin Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesindeki asli kusur listesinde bulunup bulunmadığına bakmak yön verici olur. Listede yer alan bir ihlal, kusurun ağırlıklı olarak o tarafta değerlendirilmesi ihtimalini güçlendirir.
Kaza tutanağı suç oranı sorgulama: tutanaktaki madde kodu nasıl okunur?
Kaza tutanağı suç oranı sorgulama yapanların aradığı yüzde tutanakta yazmaz; tutanakta gördüğünüz “84/1-d”, “52/1-b” gibi ifadeler ihlal edilen kuralın madde, fıkra ve bent numarasıdır. Kodu okumak, sonucu tahmin etmenize yardım eder.
| Tutanaktaki kod | Anlamı | Kusura etkisi |
|---|---|---|
| 84 ile başlayan (ör. 84/1-d arkadan çarpma) | KTK m.84’teki asli kusur hâllerinden biri | Asli kusur; oran genellikle bu tarafta ağırlaşır |
| 46 (şerit), 47 (işaret ve ışıklar), 52 (hız ve takip mesafesi) | Asli kusur listesinde sayılmayan kural ihlali | Oran KTK m.84 son fıkrası ve KTY m.157/b esaslarına göre belirlenir |
| 57/b-5 (tali yoldan ana yola çıkışta geçiş hakkı) | Kavşakta geçiş önceliği kuralı | İhlali m.84/1-h kapsamında asli kusurdur |
| 67/1-a (manevra genel şartları) | Manevrada genel kurallar | İhlali m.84/1-j kapsamında asli kusurdur |
Fıkra ve bent numaralandırması formdan forma kayabildiği için kesin karşılık ararken kodun yanındaki kural adını esas alın. “Tali kusur” ifadesi ise kanunda geçmez; uygulamanın kullandığı bir adlandırmadır. Ayrıntısı tali kusurlu kişinin tazminat hakkı yazımızda.
Kusur Oranı Kaç Günde Belli Olur?
Anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda kusur oranı, tutanağın sisteme girmesinden itibaren birkaç iş günü içinde belli olur. Genelge 2017/18’deki azami sürelere göre şirket tutanağı en geç takip eden iş günü sonuna kadar SBM’ye iletir (m.2.2), sigorta şirketleri SBM’nin dosyayı göndermesini izleyen 3 iş günü içinde kusur değerlendirmesi yapar (m.3.2). Oranlar birbirini tutuyorsa dosya yaklaşık 4 iş gününde sonuçlanır; tutmuyorsa Tutanak Değerlendirme Komisyonu en çok 3 iş günü içinde karar verir (m.5.2) ve toplam süre yaklaşık 7 iş gününe çıkar. Süresi içinde değerlendirme göndermeyen şirket için diğer şirketin oranı esas alınır (m.3.4).
| Aşama | Süre | Sonuç |
|---|---|---|
| Tutanağın sigorta şirketine iletilmesi | Kazadan sonra en kısa sürede | Dosya açılır |
| Şirketin tutanağı SBM’ye iletmesi | En geç takip eden iş günü sonu | Dosya sisteme aktarılır |
| Şirketlerin kusur değerlendirmesi | 3 iş günü | Her şirket %0 / %50 / %100 oranlarından birini verir |
| Oranlar uyuşursa | — | Dosya sonuçlanır, oran sorgulama ekranına düşer |
| Oranlar uyuşmazsa | Komisyon, en çok 3 iş günü | Komisyon oranları kesin olarak belirler |
| Mutabakat sonucuna itiraz | Bildirimden itibaren 5 iş günü | Sigorta şirketine, ek belgeyle, bir defaya mahsus; şirketler 3 iş günü içinde yeniden değerlendirir |
Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda ise takvim tamamen değişir. Bu dosyalarda kusur, adli soruşturma ve yargılama sürecinde bilirkişi incelemesiyle belirlendiği için sonuç aylara yayılabilir. Sürecin aşamalarını ve oranın hangi anda bağlayıcı hâle geldiğini kazada kusur oranının ne zaman kesinleştiğini anlattığımız yazıda ayrıntılı bulabilirsiniz. İtiraz sonrası takvim için kusur oranına itiraz edince süreç kaç gün sürer yazımıza bakabilirsiniz.
Trafik Kazası Kusur Oranı Nasıl Hesaplanır?
Trafik kazası kusur oranı, sabit bir formülle değil iki ayrı rejim içinde hesaplanır. Hangi rejimde olduğunuz, dosyanızın sigorta sisteminde mi yoksa yargıda mı olduğuna bağlıdır ve çıkacak sonuç bakımından aralarında ciddi fark vardır.
| Sigorta sistemi (anlaşmalı tutanak) | Yargı (dava / soruşturma) | |
|---|---|---|
| Verilebilecek oranlar | Yalnızca %0, %50, %100 | Serbest — %20, %25, %30, %70 gibi ara oranlar mümkün |
| Değerlendirmeyi yapan | Sigorta şirketleri, uyuşmazlıkta komisyon | Bilirkişi; takdir mahkemenin |
| Dayanak | Tutanaktaki beyan, kroki ve ihlal maddesi | Tüm dosya: kolluk tutanağı, kamera, tanık, keşif, teknik inceleme |
| Bağlayıcılık | Sigorta ödemesi bakımından | Taraflar arasında kesin hüküm oluşturur |
Bu ikilik, “kusur oranım SBM’de %50 çıktı ama mahkemede %25 dendi” gibi durumların kaynağıdır. Sigorta sisteminin üçlü ölçeği pratik bir sadeleştirmedir; yargıda ise kusur, kazanın oluşumuna yapılan katkı ölçüsünde bölüştürülür. Karayolları Trafik Kanunu’nun 88. maddesi iki katmanlı bir düzen kurar: üçüncü kişiye (yolcu, yaya) karşı birden fazla sorumlu varsa hepsi zararın tamamından müteselsilen sorumludur; aralarındaki iç ilişkide ise zarar olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılır ve işletenler kusurları oranında zarara katlanır. İki aracın birbirine verdiği maddi hasarda ise m.89/2 gereği zarar gören, karşı tarafın kusurunu ispat etmek zorundadır; kusur oranı bu yüzden tazminatın doğrudan ölçüsüdür.
Sigorta sisteminden çıkan oranı kabul etmiyorsanız, bilirkişi incelemesiyle bu oranın değişip değişmeyeceği ayrı bir konudur; bilirkişi raporuyla kusur oranının değiştirilmesi koşullarını ayrıca değerlendirmek gerekir.
Trafik kazası kusur oranı hesaplama örneği
Aşağıdaki örnek temsilîdir; tutarlar yalnızca hesabın mantığını göstermek içindir. A aracında 120.000 TL, B aracında 80.000 TL hasar oluşmuş olsun.
| Aşama | Kusur dağılımı | A’nın alacağı | B’nin alacağı |
|---|---|---|---|
| Sigorta sistemi (SBM) | A %50 · B %50 | 60.000 TL (B’nin trafik sigortasından) | 40.000 TL (A’nın trafik sigortasından) |
| Yargı (bilirkişi raporu) | A %25 · B %75 | 90.000 TL | 20.000 TL |
Trafik sigortasının ödemesi poliçe limitiyle sınırlıdır: 2026 için maddi zararlarda araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL (SEDDK teminat duyurusu). Limiti aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden genel hükümlere göre istenir. Eşit kusurda ve %75 kusurda hangi kalemin kimden isteneceğini yüzde 50 kusur ve yüzde 75 kusur yazılarımızda ayrıca hesapladık.
Kusur oranı hakkında internette yaygın üç yanlış
| Yaygın iddia | Doğrusu | Dayanak |
|---|---|---|
| “Kusur oranları %0, %25, %50, %75 ve %100 olarak kodlanır.” | Anlaşmalı tutanak sisteminde yalnızca %0, %50 ve %100 vardır; ara oranlar yargıda doğar. | Genelge 2017/18 m.3.2 |
| “Yüksek hasarlı kazada kusur oranını bağımsız eksper belirler.” | Kusuru sigorta şirketleri, anlaşamazlarsa Komisyon belirler; eksper hasarı tespit eder. | Genelge 2017/18 m.3.2-3.5 |
| “Asli kusur %75-100, tali kusur %25-50 demektir.” | Asli kusur bir oran değil, KTK m.84’te sayılan bir hâldir; “tali kusur” kanunda geçmez. | KTK m.84 · KTY m.157 |
Trafik Kazasında %100 Kusurlu Olmak Ne Demek?
Trafik kazasında %100 kusurlu olmak, kazanın oluşumundan tek başınıza sorumlu tutulmanız anlamına gelir. Sorgulama sonucunda yüzde kaç kusurlu olduğunuzu gördüğünüzde, bu rakamın pratikte neye karşılık geldiğini bilmek önemlidir. Bu değerlendirme yapıldığında karşı tarafın aracındaki zarar sizin zorunlu trafik sigortanızdan karşılanır; kendi aracınızdaki hasar için ise trafik sigortası devreye girmez, çünkü hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/g). Kendi aracınız için ancak kasko poliçeniz varsa oradan talepte bulunabilirsiniz; kasko genel şartlarının teminat dışı hâllerinde “kusur” diye bir hâl yoktur.
Kusur oranlarının pratikte ne sonuç doğurduğunu tek tabloda görmek yararlı olur:
| Kusur oranınız | Kendi zararınız | Karşı tarafın zararı |
|---|---|---|
| %0 (kusursuz) | Tamamı, poliçe limiti içinde karşı tarafın trafik sigortasından karşılanır | Sorumluluğunuz yoktur |
| %50 (eşit kusur) | Yarısını karşı taraftan talep edebilirsiniz | Yarısından sorumlu olursunuz |
| %100 (tam kusur) | Trafik sigortası karşılamaz; kasko varsa kaskodan | Tamamı sizin trafik sigortanızdan ödenir |
Tam kusurlu bulunmanın ikinci sonucu, poliçe yenilemesinde hasarsızlık indiriminin düşmesidir. Ayrıca ehliyetsiz veya alkollü araç kullanma gibi hâllerde sigorta şirketi ödediği bedeli sürücüye rücu edebilir; bu durumda ödeme yapılmış olsa da yük son tahlilde sürücünün üzerinde kalır. %100 kusurlu sürücünün kendi aracındaki yolcular ise üçüncü kişidir; sürücünün kusuru onların hakkını düşürmez ve yolcular sürücünün trafik sigortasından tazminat alabilir. Tam kusurlu sürücünün başvurabileceği diğer yolları yüzde yüz kusurlu kişinin tazminat davası yazımızda topladık.
Kısmi kusurlu olmanın da mağduriyeti tümüyle ortadan kaldırmadığını hatırlatmak gerekir: kusuru bulunan sürücü bile zararının kendi kusuruna düşmeyen kısmını talep edebilir. Kısmi kusurlu sürücünün değer kaybı talebi bunun tipik örneğidir.
Kazada Kim Haklı Kim Haksız Sorgulaması Yapılabilir mi?
Sistemde “haklı” ya da “haksız” diye bir kayıt tutulmaz; sorgulama ekranı size kusur yüzdesi gösterir. Günlük dilde “kazada kim haklı” ya da “kaza haklılık oranı sorgulama” diye aranan şeyin resmî karşılığı, tarafların kusur oranıdır. %0 kusur verilen taraf uygulamada haklı taraf, %100 kusur verilen taraf ise haksız taraf konumundadır.
Bu ayrımın önemi şurada ortaya çıkar: kimin haklı olduğu, tarafların kaza anındaki iddialarına göre değil, ihlal edilen trafik kuralına göre belirlenir. Karşı taraf olay yerinde suçu kabul etmiş olsa bile, tutanaktaki kroki ve beyanlar farklı bir tabloya işaret ediyorsa değerlendirme buna göre yapılır. Tersi de geçerlidir: sözlü olarak suçlanmanız, kusurun size yükleneceği anlamına gelmez.
Bu nedenle kaza anında tartışmaya girmek yerine krokinin doğru çizilmesine, fotoğrafların araçlar yerinden oynatılmadan çekilmesine ve varsa tanık bilgisinin tutanağa geçirilmesine odaklanmak, sonucu belirleyen asıl unsurdur.
Suç oranı, hata oranı, kusur durumu: hepsi aynı şeyi mi anlatıyor?
Sürücüler aynı bilgiyi çok farklı adlarla arar: “kaza suç oranı sorgulama”, “trafik kazası suç oranı sorgulama”, “trafik kazası hata oranı sorgulama”, “kaza hata oranı sorgulama”, “kusur durumu sorgulama”, “kazada kim suçlu sorgulama”. Bunların tamamı, sistemde tek bir veriye karşılık gelir ve o verinin resmî adı kusur oranıdır. Sorgulama ekranında “suç” ya da “hata” başlığı yoktur.
Terim farkı yalnızca alışkanlıktan da ibaret değildir; hukuken de yanlış çağrışım taşır. “Suç”, ceza hukukuna ait bir kavramdır. Taksirle mala zarar verme suç olarak düzenlenmediği için yalnızca maddi hasarlı bir kazada, kazanın kendisinden ceza sorumluluğu doğmaz; belirlenen şey tarafların zarardan sorumluluk payıdır. Alkollü araç kullanma gibi trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçları (TCK m.179) ise hasarın türünden bağımsız olarak ayrıca soruşturulur. Yaralanmalı ve ölümlü kazada ceza, failin kusuruna göre ve her fail için ayrı ayrı belirlenir (TCK m.22/4-5). Bu yüzden aşağıdaki karşılıkları bilmek, doğru ekranda doğru alanı aramanızı sağlar.
| Günlük kullanım | Sistemdeki karşılığı |
|---|---|
| Kaza suç oranı / kazada kim suçlu | Kusur oranı (maddi hasarlı kazada ceza sorumluluğu doğmaz) |
| Kaza hata oranı / kim kusurlu | Kusur oranı |
| Kusur durumu sorgulama / kusur dağılımı | Tarafların kusur oranlarının listelendiği sorgu sonucu |
| KTT sorgulama | Kaza Tespit Tutanağı sorgulama (SBM’nin kullandığı kısaltma) |
| Kusur raporu sorgulama / kusur tespit sorgulama | Sigorta şirketinin kusur değerlendirmesi ya da yargıdaki bilirkişi raporu |
| Kaza oranı / kaza yüzdesi sorgulama | Kusur oranı (hasar oranıyla karıştırılmamalı) |
Kaza oranı sorgulama ve kaza yüzdesi sorgulama aynı şey mi?
Evet; “kaza oranı sorgulama”, “kaza yüzdesi sorgulama” ve “kazada suç oranı sorgulama” aramalarının hepsi kazadaki kusur oranını arar ve cevabı aynı ekrandadır: anlaşmalı tutanakta SBM’nin KTT ekranı ile e-Devlet Özel Sigortalarım, yaralanmalı kazada dosyadaki bilirkişi raporu. Tek istisna, “kaza oranı” ile aracın hasar oranını kastetmenizdir; o bilgi eksper raporundadır.
Sigorta Şirketi Kusur Oranını Nasıl Belirler? Eksper Raporunun Rolü
Sigorta şirketi kusur oranını, tutanaktaki beyan ve krokiyi trafik kurallarıyla karşılaştırarak belirler. Değerlendirmeyi yapan birim hasar servisidir; olay yerine gitmez, dosyadaki belgeler üzerinden çalışır. Bu yüzden tutanağa yansımayan bir ayrıntı (yol çizgisi, işaret levhası, karşı tarafın manevrası) değerlendirmeye de yansımaz.
Sigorta eksperinin görevi ise kusuru değil hasarı tespit etmektir. Eksper aracı inceler, onarım kalemlerini ve bedelini raporlar; kusur dağılımı konusunda karar vermez. Eksper raporunun kusura dolaylı katkısı, hasarın oluş biçimini teknik olarak açıklamasıdır: çarpma noktası, deformasyonun yönü ve şiddeti, beyan edilen senaryoyla uyumlu olup olmadığı bu raporda görülür. Beyanla teknik bulgu çelişiyorsa dosya yeniden değerlendirilebilir.
- Hasar servisi: kusur değerlendirmesini yapar, oranı belirler.
- Eksper: hasarın kapsamını ve onarım bedelini tespit eder, kusura karar vermez.
- Tutanak Değerlendirme Komisyonu: şirketler anlaşamazsa oranları kesin olarak belirler.
- Bilirkişi: yalnızca yargı aşamasında devreye girer, mahkeme adına teknik değerlendirme yapar.
Eksper raporundaki tespitlere katılmıyorsanız, rapora itiraz ayrı bir usule tabidir ve değer kaybı eksper raporuna itiraz sürecinde izlenmesi gereken adımlar farklıdır.
Eksper kusur oranı sorgulama: eksper raporu e-Devlet’te nasıl görülür?
Eksper kusur oranı sorgulama yapanların bulacağı belge kusur kararı değil, hasar tespitidir. Eksper raporuna e-Devlet’te SBM’nin “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmetinden, 5 Ekim 2026’dan itibaren de Özel Sigortalarım sayfasındaki hasar dosyasından ulaşılır. Genelge 2017/18 m.2.4, hak sahibinin tutanakla doğrudan sigorta eksperine de başvurabileceğini ve eksperin tutanağı aynı usulle SBM’ye ileteceğini düzenler; ama oranı yine şirketler belirler. Eksper raporundaki çarpma noktası ve deformasyon yönü beyanınızı destekliyorsa, bu tespit kusur değerlendirmesine itirazda sunacağınız en güçlü ek belgelerden biridir.
Trafik Kazası Kusur Oranına İtiraz Etme ve Sürecin Detayları
Trafik kazasında belirlenen kusur oranının tarafınıza yanlış veya haksız bir şekilde yansıtıldığını düşünüyorsanız, buna itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Bu süreç hem sigorta işlemleri hem de hukuki anlamda önem arz eder. Trafik kazası kusur oranı sorgulama işlemi sonrasında itiraz süreci, belirlenen takvime göre dikkatlice takip edilmelidir.
İtiraz Süresi ve İlk Adımlar
Sigorta şirketleri mutabakatla sonuca vardıysa, kusur değerlendirmesinin size bildirilmesinden itibaren 5 iş günü içinde, değerlendirmeyi etkileyebilecek ek bilgi ve belgelerle sigorta şirketlerinden yeniden değerlendirme istemeniz gerekir (Genelge 2017/18 m.4.1); şirketler 3 iş günü içinde yeniden değerlendirir. Bu belgeler kazaya ilişkin fotoğrafları, kamera görüntülerini, tanık bilgilerini ya da olay yerinin durumuna dair açıklamaları içerebilir. Bu itiraz hakkı bir defaya mahsus kullanılır; ikinci kez aynı kanaldan başvuru yapılamaz, bu nedenle dosyanızı ilk seferde eksiksiz sunmanız belirleyicidir.
SBM Üzerinden İtiraz İşlemleri
SBM ekranındaki itiraz yolu, kural olarak iki aracın trafik sigortacısının aynı şirket olduğu dosyalar içindir: bu durumda itiraz, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere KTT sorgulama sayfası üzerinden doğrudan Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yapılır (m.4.5). Başvuru ücretsizdir ve çevrim içi ilerler; itiraz süresinin tamamlandığını iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür. Şirketler farklıysa ve mutabık kalmışlarsa muhatap SBM değil, sigorta şirketleridir.
Değerlendirme Komisyonu Aşaması
Sigorta şirketlerinin kusur konusunda mutabakata varamadığı dosyalar ve aynı şirkette sigortalı araçlara ilişkin itirazlar SBM bünyesindeki Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na gider. Komisyon oyçokluğuyla ve en çok 3 iş günü içinde karar verir, oranları kesin olarak belirler (m.3.5, m.5.2). Komisyon kararına şirketler yalnızca maddi hata gerekçesiyle ve süre sınırı olmaksızın itiraz edebilir (m.3.6); sigortalı için idari bir itiraz basamağı kalmaz. Süre kullanılmazsa ya da uyuşmazlık sürerse yol Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemedir (m.4.3).
Kusur oranına itiraz yanlış yere yapılırsa süre kaçar mı?
Hayır, süre içinde yapılmış olmak şartıyla kaçmaz. Genelge 2017/18 m.4.2’ye göre itirazın süresi içinde ilgili olmayan bir mercie yapılması 5 iş günlük süreyi keser. Örneğin şirketler mutabıkken itirazınızı SBM’ye ya da kolluğa yönelttiyseniz, bu başvuru süreyi korur; yine de dosyanın doğru muhataba, yani sigorta şirketine ulaştığından emin olun. Kolluğa yapılan başvuru zaten yalnızca plaka, isim, tarih gibi maddi hatalar için işe yarar; kusur takdiri yargının görev alanındadır. Süreçte kaç gün beklemeniz gerektiğini itiraz sonrası süre yazımızda anlattık.
Sigorta tahkimi ve dava yolu: hangi mercie başvurulur?
Burada sık yapılan bir hata var: kusur oranı uyuşmazlığı sulh ceza hâkimliğine götürülmez. Sulh ceza hâkimliği trafik idari para cezalarına itirazın merciidir; kusur oranı ve tazminat ise hukuk yargısının konusudur. Doğru yolun belirlenmesi, kime karşı talepte bulunduğunuza bağlıdır.
| Kime karşı | Ön koşul | Başvurulacak yol |
|---|---|---|
| Karşı tarafın sigorta şirketine | Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca önce şirkete yazılı başvuru; 15 gün içinde cevap gelmemesi ya da cevabın talebi karşılamaması | Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava |
| Sigorta şirketine dava açılacaksa | Ticari dava olduğu için dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır (Türk Ticaret Kanunu m.5/A) | Asliye ticaret mahkemesi |
| Kusurlu sürücüye veya araç işletenine | Sigorta limitini aşan ya da sigorta kapsamı dışındaki zararlar için | Asliye hukuk mahkemesi |
Sigorta Tahkim Komisyonu‘na gidebilmek için de aynı ön koşul aranır: şirkete başvurmuş ve talebinizin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olmanız gerekir. Şirketin başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de komisyona başvuru için yeterlidir. Yetki bakımından Karayolları Trafik Kanunu m.110 kolaylık sağlar: dava, sigortacının şubesinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi kazanın olduğu yer mahkemesinde de açılabilir.
Süre yönünden de dikkatli olmak gerekir: maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o süre maddi tazminat talepleri için de geçerli olur (KTK m.109/2): yaralanmalı kazada bu süre çoğu dosyada 8 yıl (TCK m.89 ve m.66/1-e), ölümlü kazada 15 yıldır (TCK m.85 ve m.66/1-d). Yalnızca maddi hasarlı kazada suç oluşmadığı için uzamış süre işlemez. Ayrıntılar için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
İtiraz aşamasının belge hazırlığı ve süre yönetimi ayrı bir konu olduğu için, dilekçe içeriği ve sonrasındaki adımlar bakımından kaza tespit tutanağına itiraz ve trafik kazası kusur oranına itiraz yazılarımızı incelemenizi öneririz.
Yargıya giden dosyada tutanaktaki tespit ile bilirkişi raporu çelişebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, tutanakta kusur oranı belirtilmeksizin kusur izafe edilen bir dosyada, ceza soruşturma dosyası getirtilip tutanak ile bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi de gideren denetime elverişli bir rapor alınmadan karar verilmesini eksik inceleme saymış ve kararı bozmuştur (4. HD, 2024/2328 E., 2025/8720 K., 28.05.2025). Aynı daire, tutanağın tek başına hüküm kurmaya yetmeyen, aksi ispat edilebilen bir delil olduğunu da vurgular (4. HD, 2024/2651 E., 2025/14305 K., 20.10.2025).
Kusur Oranı Tazminat Hakkınızı Nasıl Etkiler?
Kusur oranı, alacağınız tazminatın doğrudan çarpanıdır. Zararınız ne kadar büyük olursa olsun, tazminat kusurunuz düşüldükten sonra hesaplanır. %30 kusurlu bulunan bir sürücü, zararının %70’ini talep edebilir. Bu yüzden oranın bir puanlık farkı bile, büyük hasarlı dosyalarda ciddi bir tutara karşılık gelir.
Kusur oranının etkilediği kalemler yalnızca onarım bedeliyle sınırlı değildir:
- Onarım bedeli: aracın tamir masrafının kusurunuza düşmeyen kısmı.
- Değer kaybı: kaza kaydı yüzünden aracın ikinci el değerinde oluşan düşüş.
- Araç mahrumiyeti: aracın tamirde kaldığı süre boyunca kullanılamamasından doğan zarar.
- Bedensel zararlar: yaralanma varsa geçici ve sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri gibi kalemler; kusurunuz oranında indirim yapılabilir (KTK m.86/2, TBK m.52).
Tedavi giderleri ise bu listenin dışındadır: KTK m.98 gereği trafik kazası nedeniyle verilen sağlık hizmetlerinin bedeli, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır ve madde kusurdan söz etmez. Kusur oranınız yüksek olsa bile talep hakkınız tümüyle ortadan kalkmaz; kusursuz olmadığınız hâllerde dahi zararınızın karşı tarafa düşen kısmını isteyebilirsiniz. Aracınızın onarım ve sigorta sürecini nasıl yürüteceğiniz konusunda trafik kazası sonrası araç tamiri ve sigorta işlemleri yazımız yol gösterici olabilir.
Kusur değerlendirmesinin sonucu size makul gelmiyorsa veya zararınız sigorta ödemesinin belirgin biçimde üzerindeyse, dosyanızın bir tazminat hukuku avukatı tarafından incelenmesi, hangi kalemleri hangi mercide talep edebileceğinizi netleştirir. İtiraz sürelerinin kısa olduğu düşünüldüğünde, değerlendirmeyi öğrendiğiniz gün harekete geçmek en pratik yaklaşımdır.
Ölüm bulunan kazalarda süreç farklı işler: kolluk tutanağı kusur oranı vermez, anlaşmalı tutanak düzenlenemez ve oranın değişmesi tazminatın yanında cezayı ve sürücü belgesini de etkiler. Ayrıntısı için: ölümlü kazada kusur oranı sonradan değiştirilebilir mi.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaza tespit tutanağı nedir ve nasıl doldurulur?
Anlaşmalı kaza tespit tutanağı, iki veya daha fazla aracın karıştığı, yalnızca maddi hasarın olduğu trafik kazalarında, tarafların anlaşıp polise ihtiyaç duymadan düzenlediği belgedir; Genelge 2017/18’e uygun düzenlenirse trafik zabıtasınca düzenlenen tutanak hükmündedir, ancak kıymetli evrak değildir. Tutanağın ilgili alanlarına kazanın yeri, zamanı, kazaya karışan sürücülerin kimlik, ruhsat ve sigorta bilgileri yazılır. Kazanın oluş şeklini gösteren şema çizilir ve tarafların ifadeleri eklenir. Her iki tarafın imzasıyla tutanak geçerli hâle gelir. Tutanak, e-Devlet Kapısı mobil uygulamasından ya da SBM’nin Sigortam360 içindeki Mobil Kaza Tutanağı ile dijital olarak da doldurulabilir.
Kaza sonrası kusur oranı nasıl belirlenir?
Kaza sonrası kusur oranı, tarafların doldurduğu kaza tespit tutanağı ve kazayla ilgili deliller sigorta şirketleri tarafından, SBM’nin dosyayı göndermesini izleyen 3 iş günü içinde değerlendirilerek belirlenir. Anlaşmalı tutanak sisteminde kusur oranı %0, %50 veya %100 olarak ifade edilir. Sigorta şirketleri arasında mutabakat sağlanamazsa dosya SBM bünyesindeki Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na iletilir ve Komisyon oranı en çok 3 iş günü içinde kesin olarak belirler.
Kaza kusur oranına nasıl itiraz edilir?
Şirketler mutabık kaldıysa, kusur değerlendirmesinin bildirilmesinden itibaren 5 iş günü içinde ek bilgi ve belgeyle sigorta şirketinden yeniden değerlendirme istenir; iki araç aynı şirkette sigortalıysa itiraz aynı süre içinde SBM’nin KTT sorgulama ekranından Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yapılır. Bu hak bir defaya mahsus kullanılır. Sonuçtan memnun kalınmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da yargı yoluna başvurularak süreç sürdürülebilir.
Kusur oranı sorgulama e-Devlet’ten yapılabilir mi?
Evet. SBM’nin KTT sorgulama ekranı e-Devlet doğrulamasıyla açılır; SEDDK’nın 5 Ekim 2026 duyurusuna göre e-Devlet’teki “Özel Sigortalarım” sayfasında da hasar dosyasının kaza tespit tutanağı, eksper raporu ve kusur oranı görüntülenebilir. Buna karşılık EGM ve jandarmanın maddi hasarlı kaza tutanağı hizmetleri oran göstermez; kolluğun düzenlediği tutanakta yalnızca hangi tarafın hangi trafik kuralını ihlal ettiği yazar.
Kaza kusur oranı kaç günde belli olur?
Anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda Genelge 2017/18’deki azami sürelere göre oran yaklaşık 4 iş gününde belli olur: şirket tutanağı en geç takip eden iş günü SBM’ye iletir, şirketler 3 iş günü içinde değerlendirir. Oranlar farklıysa Komisyon en çok 3 iş günü içinde karar verir ve toplam süre yaklaşık 7 iş gününe çıkar. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda kusur, yargılama sürecinde bilirkişi incelemesiyle belirlendiği için sonuç çok daha uzun sürede çıkar.
Kaza tespit tutanağında kusur oranı nerede yazar?
Kaza tespit tutanağında kusur oranı yazmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi, tutanak düzenleyen görevlilerin taraflar için kusur oranı belirtmeksizin yalnızca kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini yazacağını düzenler. Kusur oranı, tutanak sigorta şirketine iletilip sisteme aktarıldıktan sonra ayrıca belirlenir ve SBM sorgulama ekranına düşer.
SBM kusur oranı sorgulama için hangi bilgiler gerekir?
SBM’nin KTT ekranı bugün önce e-Devlet doğrulaması ister; bu nedenle e-Devlet şifresi, e-İmza ya da mobil imza gibi bir giriş yöntemi gerekir. Doğrulamadan sonra kaydı bulmak için tutanak suretini, plakayı ve kaza tarihini yanınızda bulundurmanız yeterlidir. Eskiden kullanılan poliçe numarası ya da plaka ile şasi numarası gibi kombinasyonlar artık tek başına sorgu açmaz.
Kusur oranı sorgulamada kayıt bulunamadı yazıyorsa ne yapmalı?
Bu sonuç genellikle üç nedenden birine dayanır: tutanak henüz sigorta şirketine teslim edilmemiştir, teslim edilmiş ancak sisteme aktarılmamıştır ya da kaza anlaşmalı tutanak kapsamında değildir. Yaralanmalı ve ölümlü kazalar bu sisteme girmediği için sorgulamada görünmez. Kayıt bulunduğu hâlde sonuç kısmı boşsa dosyanız sonuçlanmamış demektir; şirketlerin değerlendirmesi henüz tamamlanmamıştır. Önce tutanağın şirkete ulaştığını teyit etmek, ardından bir iki iş günü bekleyip yeniden sorgulamak en pratik yoldur.
Tramer kusur oranı sorgulama ile SBM sorgulama arasında fark var mı?
Pratikte fark yoktur. TRAMER, trafik sigortası verilerinin toplandığı merkezin uzun yıllar kullanılan adıdır ve bu yapı bugün Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi çatısı altındadır. “Tramer kusur sorgulama” ve “SBM kusur oranı sorgulama” ifadeleri aynı kayda, aynı sorgulama ekranına işaret eder. 5664 SMS hattı ise TRAMER’deki hasar geçmişini verir, kusur oranını göstermez.
Trafik kazasında yüzde 100 kusurlu olan sürücünün aracı sigortadan ödenir mi?
Tam kusurlu sürücünün kendi aracındaki hasar zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz; hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler sigorta kapsamı dışındadır (KTK m.92/g) ve trafik sigortası karşı tarafın zararını güvence altına alır. Kendi aracınızdaki hasar için ancak kasko poliçeniz varsa talepte bulunabilirsiniz. Ayrıca ehliyetsiz veya alkollü araç kullanma gibi hâllerde sigorta şirketi karşı tarafa ödediği bedeli sürücüye rücu edebilir.
Kusur oranı mahkemede değişebilir mi?
Değişebilir. Sigorta sistemi kusuru %0, %50 ve %100 olmak üzere üç kademede değerlendirirken, yargıda bilirkişi bu ölçekle bağlı değildir ve kazanın oluşumuna katkıya göre ara oranlar verebilir. Nihai takdir mahkemenindir; hâkim bilirkişinin görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe takdir eder (HMK m.282). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, tutanak ile bilirkişi raporu arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesini eksik inceleme saymıştır (2024/2328 E., 2025/8720 K.).
Kusur oranına itiraz için avukatla başvurmak zorunlu mu?
Sigorta şirketine ya da SBM ekranından yapılan itiraz için avukat zorunluluğu yoktur; başvuruyu sigortalı kendisi yapabilir. Buna karşılık uyuşmazlık tahkime ya da mahkemeye taşındığında, talep kalemlerinin doğru belirlenmesi ve sürelerin kaçırılmaması bakımından hukuki destek almak dosyanın seyrini etkileyebilir. Sigorta şirketine karşı açılacak davada arabuluculuk dava şartı gibi usul kuralları da bu aşamada devreye girer.
Araç kusur oranı sorgulama plaka ile yapılabilir mi?
Hayır, yalnızca plakayla kusur oranı sorgulanamaz. Araç kusur oranı sorgulama ya da araç kaza kusur oranı sorgulama için SBM’nin KTT ekranı e-Devlet doğrulaması ister ve oran yalnızca tutanakta taraf olan kişiye görünür. Plakayla 5664’e gönderilen SMS aracın hasar kaydını verir, kazadaki kusur dağılımını vermez.
Trafik kusur oranı sorgulama ücretli mi?
Hayır. SBM’nin KTT ekranındaki trafik kusur oranı sorgulama ve itiraz başvurusu ile e-Devlet’teki Özel Sigortalarım ve SBM hizmetleri ücretsizdir. Ücretli olan, plakayla hasar kaydı veren 5664 SMS hattıdır; o hat da kusur oranı göstermez.
Sigorta kusur oranı sorgulama sigorta şirketinden yapılabilir mi?
Evet. Sigorta kusur oranı sorgulama için kendi trafik sigortası şirketinizin hasar hattına ya da uygulamasına başvurabilirsiniz; şirket, kendi değerlendirmesini ve dosyanın mutabakatla mı Komisyonla mı sonuçlandığını bildirir. İtiraz edecekseniz sonucu yazılı istemeniz, 5 iş günlük sürenin başlangıcını belgelemenizi sağlar.
SBM kusur durumu sorgulama ile e-Devlet Özel Sigortalarım aynı sonucu mu gösterir?
Aynı veri kaynağına dayanırlar; Özel Sigortalarım’ın ikinci fazı SBM’nin katkısıyla hazırlanmıştır. SBM kusur durumu sorgulama ekranı dosyanın aşamasını ve itiraz imkânını da gösterdiği için işlem yapacaksanız KTT ekranını esas alın. İki ekran arasında fark görürseniz sigorta şirketinizden yazılı teyit isteyin.
Kaza kusur sorgulama yaparken en sık yapılan hata nedir?
En sık hata yanlış ekranda aramaktır. Trafik kazası kusur sorgulama yapan sürücülerin çoğu ya e-Devlet’teki polis veya jandarma tutanağı hizmetine bakar ya da plakayı 5664’e gönderir; ikisi de kusur oranı göstermez. Anlaşmalı tutanakta oran SBM’nin KTT ekranında ve Özel Sigortalarım’da, kolluk tutanaklı ya da yaralanmalı kazada ise sigorta şirketinin değerlendirmesinde veya dosyadaki bilirkişi raporunda bulunur.
Tutanak Değerlendirme Komisyonu kararına itiraz edilebilir mi?
Sigortalı için idari bir itiraz yolu yoktur; Komisyon oranları kesin olarak belirler (Genelge 2017/18 m.3.5). Şirketler yalnızca maddi hata gerekçesiyle, süre sınırı olmaksızın itiraz edebilir (m.3.6). Komisyon sonucuna katılmıyorsanız Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye başvurursunuz; yargıda bilirkişi %0-%50-%100 ölçeğiyle bağlı değildir.
Bu içerik, kusur oranı sorgulamasının işleyişini mevzuat üzerinden aktaran genel nitelikte bir bilgilendirmedir; somut dosyanız için hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kusur değerlendirmesi her dosyada tutanağa, delillere ve kazanın oluş biçimine göre değişir. Sürelerin kısa olduğu bu alanda atacağınız adımları bir avukata danışarak belirlemeniz yerinde olur.