Kreşte Çocuğum Yaralandı, Kreş Sorumlu mu?

Kreşte çocuğa zarar geldiğinde kreş, kayıt formuna yazdırdığı “kurumumuz kazalardan sorumlu değildir” cümlesiyle sorumluluktan kurtulamaz. Kreş, veliyle yaptığı sözleşme gereği çocuğun bakımını ve gözetimini üstlenmiştir; bu borç gereği gibi yerine getirilmezse kusursuz olduğunu ispat etmek kreşe düşer, ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşması ise kanun gereği baştan hükümsüzdür.

Bu, her sıyrıkta kreşin tazminat ödeyeceği anlamına da gelmez. Yargıtay, çocuklar arasında bir anda çıkan ve öğretmenin önleyemeyeceği olaylarda kreş sahibini ve öğretmeni sorumlu tutmamış; buna karşılık çocuğun gözetimsiz kaldığı, sabitlenmemiş bir dolabın devrildiği ya da açıkta kalan bir kablonun kapıyı elektriklendirdiği dosyalarda kreşi sorumlu bulmuştur. Ayrım, olayın kreşin alması gereken bir önlemle engellenip engellenemeyeceğine dayanır.

Kreşte Çocuğa Zarar Gelince Kreş Hangi Hukuki Sebeple Sorumlu Olur?

Kreşte çocuğa zarar geldiğinde kreşin sorumluluğu iki ayrı kaynaktan doğar ve ikisi birlikte ileri sürülebilir.

İlki sözleşmedir. Veli, çocuğunu ücret karşılığında kreşe kaydettirdiğinde kreş, çocuğun kreşte kaldığı süre boyunca bakımını, beslenmesini ve gözetimini üstlenir. Bu borç gereği gibi yerine getirilmezse kreş, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe doğan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.112). Sözleşmeye dayanmanın velinin lehine sonucu, ispat yükünün yer değiştirmesidir: velinin kreşin kusurunu tek tek ispatlaması gerekmez, kreşin özen gösterdiğini ortaya koyması gerekir.

İkincisi haksız fiildir. Kreşi işleten kişi veya şirket, çalıştırdığı öğretmenin, grup sorumlusunun ya da bakıcının iş sırasında verdiği zarardan, çalışanını seçerken, talimat verirken ve denetlerken gerekli özeni gösterdiğini ispat edemezse sorumludur (TBK m.66/1-2). Bir işletmede adam çalıştıranın kurtulması daha da zordur; işletmenin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğunu da ispat etmesi gerekir (TBK m.66/3).

Çalışanın hatası kreşi kurtarmaz

Sözleşme ilişkisinde kreş, borcunun ifasını öğretmene veya bakıcıya bırakmış olsa bile onların iş sırasında çocuğa verdiği zarardan sorumludur (TBK m.116/1). Kreş “zararı bakıcı verdi, biz değil” diyerek davadan çıkamaz; ödediği tazminat için kusurlu çalışanına sonradan başvurabilir, ama bu kendi iç meselesidir.

Bina ve tesisteki eksiklik ayrı bir sorumluluk sebebidir

Kreş binasının yapımındaki bozukluk veya bakımındaki eksiklik yüzünden doğan zarardan bina maliki sorumludur (TBK m.69). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, çocuğunu almaya gelen velinin kreşin demir kapısından elektrik çarpması sonucu işitme kaybına uğradığı dosyada, binayı kiralayarak kreş işleten davalının da malikle birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu belirtti. Bilirkişi raporuna göre akım, zil kablosunun açıkta kalan kısmından yağmurun etkisiyle kapıya geçmişti; dosyadaki ifadelere göre açık kablo daha önce kreş sahibine bildirilmişti. Yerel mahkeme tazminatı kreşin yüzde 70’lik kusur oranına göre indirmişti; Yargıtay, müteselsil sorumluluk nedeniyle tazminatın tamamından kreşin sorumlu tutulması gerektiği ve 10.000 TL manevi tazminatın çok az kaldığı gerekçesiyle kararı bozdu (Yargıtay 3. HD, E. 2022/7075, K. 2022/8005, 19.10.2022).

Kayıt Formundaki Sorumsuzluk Maddesi Kreşi Korumaz

Bu tür bir madde kreşi çoğu durumda sorumluluktan kurtarmaz. Türk Borçlar Kanunu, borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşmayı kesin olarak hükümsüz sayar (TBK m.115/1). Kanun bir adım daha ileri gider: uzmanlık gerektiren ve ancak kanunun ya da yetkili makamın verdiği izinle yürütülebilen bir hizmette, borçlunun hafif kusurundan da sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.115/3). Aynı kural, çalışanların fiillerinden sorumsuzluk anlaşmasına da uygulanır (TBK m.116/2).

Özel kreşler ancak il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayıyla verilen açılış izniyle hizmete açılabilir; personelinde aranan nitelikler yönetmelikle belirlenmiştir. Bu yapı, kreş hizmetini tam da kanunun izne bağlı hizmetler için öngördüğü korumanın içine sokar. Kayıt sözleşmesindeki geniş sorumsuzluk kaydı ayrıca tüketici sözleşmesindeki haksız şart denetimine de takılır; veliye ağır gelen ve müzakere edilmeden konmuş bir şartın bağlayıcılığı mahkemede tartışılır.

Velinin yapabileceği en basit şey, kayıt sözleşmesinin bir örneğini istemek ve saklamaktır. Sözleşmedeki “kaza”, “sağlık”, “ilaç verme”, “teslim alacak kişiler” maddeleri, olaydan sonra kreşin hangi savunmayı yapacağını önceden gösterir.

Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri Yönetmeliği Hangi Gözetim Kurallarını Koyuyor?

Özel kreşlerin işleyişi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmeliği ile düzenlenir. Yönetmeliğin adı 27 Aralık 2025’te değişti; eski adında yer alan “özel çocuk kulüpleri” ibaresi çıkarıldı. Belediyelerin ve kamu kurumlarının açtığı kreşler için 27 Haziran 2026’da ayrı bir yönetmelik yayımlandı; bu yönetmelik, kendisinde hüküm bulunmayan pek çok konuda özel kreş yönetmeliğindeki standartlara gönderme yapar.

Kreşin sorumluluğu tartışılırken yönetmelikteki şu kurallar, kreşin olması gereken özeni gösterip göstermediğinin ölçüsü olarak kullanılır:

Konu	Yönetmelikteki kural
0-24 aylık grup	En çok on çocuk; her grup için bir grup sorumlusu ve en az bir çocuk bakıcısı (m.42/1-a)
25-66 aylık grup	En çok yirmi çocuk; her grup için en az bir grup sorumlusu ve bir çocuk bakıcısı (m.42/1-b)
Grup sorumlusu	Birden fazla grubun sorumlusu olamaz, kendisine başka görev verilemez (m.27/2)
Kuruluş müdürü	Gruplarda günde en az bir saat gözlem yapar; merdiven, radyatör, kapı, pencere, kaygan zemin ve oyun materyaline karşı iç ve dış güvenlik önlemlerini alır (m.24/1-m, m.24/2)
Teslim	Çocukların velilere güvenli biçimde teslim edilmesine ilişkin tedbirleri müdür alır (m.24/1-g)
Bakıcı	Çocuklarla birlikteyken karşılaştığı önemli olayları ve hasta çocukları grup sorumlusuna bildirir (m.29/1-b)
Olağanüstü durum	Müdür kuruluşla ilgili olağanüstü durumları il müdürlüğüne bildirir (m.24/1-n)

Bu tablo dosyada somut bir karşılaştırma imkânı verir. Olay anında grupta kaç çocuk ve kaç personel bulunduğu, grup sorumlusunun aynı anda başka bir işle meşgul olup olmadığı, oyun alanındaki ekipmanın sabitlenip sabitlenmediği, yönetmeliğin çizdiği çerçeveyle kıyaslanır. Personel sayısının eksik olması, denetimde idari para cezası gerektiren aykırılıklar arasında ayrıca sayılmıştır (m.51/5-d).

Kreşte Çocuğum Yaralandı, Her Durumda Kreş Kusurlu Sayılır mı?

Sayılmaz. Kreşin sorumluluğu, olayın kreşin alması gereken bir önlemle önlenebilir olmasına bağlıdır; çocuğun yaşına uygun gözetim gösterilmişse anlık bir kaza kreşi sorumlu kılmayabilir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, üç yaşındaki çocuğun öğretmen sınıftayken arkadaşıyla oyuncak yüzünden kavga ettiği ve yüzünde basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek sıyrıklar oluştuğu dosyada, anlık gelişen olayda öğretmenin ve kreş yöneticisinin alabileceği bir önlem bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararını onadı (Yargıtay 12. CD, E. 2019/11922, K. 2021/4291, 26.05.2021). Aynı daire, çocukta tespit edilen beyin kanamasının yaklaşık bir aylık dönem içinde oluşmuş olabileceğini, kesin oluşum zamanının tıbben belirlenemediğini ve kanamanın kreşte gerçekleştiğine dair somut delil bulunmadığını belirten dosyada da beraati onadı (Yargıtay 12. CD, E. 2019/10910, K. 2020/4456, 09.09.2020).

Tersine örnek de aynı dairenin önündedir. Yarıyıl tatilinde üst kata taşınan ve duvara sabitlenmeyen dolabın, içinden bir şey almaya çalışan çocuğun üzerine devrilmesiyle çocuğun öldüğü dosyada kreşi işleten kişi, onun yokluğunda kreşi fiilen yöneten kızı ve sınıfın öğretmeni yargılandı. Yargıtay eylemin taksirle öldürme suçunu oluşturduğunu belirtti; gerekçe ile hüküm arasındaki çelişki ve hapis cezasının adli para cezasına çevrilmemesinin yeterli gerekçeye dayanmaması nedeniyle hükmü bozdu (Yargıtay 12. CD, E. 2013/12050, K. 2014/8460, 07.04.2014).

Ceza davasındaki beraat tazminat davasını bitirmez

Yukarıdaki beraat kararları ceza sorumluluğuna ilişkindir. Hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin kusur hakkındaki kararıyla ve beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Ceza davasında “kusur ispatlanamadı” sonucu çıkması, sözleşmeye dayalı tazminat davasında kreşin kendi kusursuzluğunu ispat yükünü ortadan kaldırmaz. İki yargılama farklı ispat kurallarıyla yürür.

Kreşte Çocuğun Yaralanması Sonrası İlk Adımlar

Kreşte çocuğa zarar geldiğinde ilk günlerde atılan adımlar, sonradan açılacak her davanın delil temelini oluşturur.

• Çocuğu muayene ettirin ve raporu alın. Kreşin “önemli bir şey yok” demesi yeterli değildir. Hastane kaydı ve hekimin düzenlediği rapor, yaralanmanın niteliğini ve ağırlığını gösteren ilk belgedir. Şiddet şüphesi varsa hekimden adli rapor düzenlenmesini isteyin; sürecin işleyişini darp raporu nasıl alınır yazımızda anlattık.
• Yaralanmayı fotoğraflayın. Morluk, ısırık izi ve çizikler birkaç gün içinde değişir. Tarihli fotoğraflar, hekim raporunu destekler.
• Olayın yazılı açıklamasını isteyin. Kreşten, olayın saatini, yerini, o sırada grupta bulunan personeli ve yapılan ilk müdahaleyi yazan bir açıklama talep edin. Talebinizi e-posta ya da dilekçe ile yapın, sözlü cevapla yetinmeyin.
• Kamera görüntüsünün korunmasını yazılı olarak isteyin. Kreşte kamera varsa görüntünün silinmemesini aynı gün yazılı talep edin. Aşağıdaki başlıkta neden acele edilmesi gerektiğini açıkladık.
• Tanıkları not edin. Çocuğu teslim eden ve teslim alan kişiyi, aynı gruptaki diğer velileri, olaydan sonra konuştuğunuz personelin adını kaydedin.
• Çocuğun anlattıklarını erken yazın. Küçük çocukların anlatımı zamanla değişir. Söylediklerini kendi kelimeleriyle, tarih ve saat koyarak not edin; çocuğu yönlendirici sorularla tekrar tekrar konuşturmaktan kaçının.

Kamera kaydı nasıl korunur?

Özel kreş yönetmeliğinin maddelerinde kreşe kamera kurma ya da kayıtları belirli bir süre saklama yükümlülüğü getiren bir hüküm bulunmuyor. Sosyal Hizmetler Kanununa 22 Nisan 2026’da eklenen ve kayıtların iki yıl saklanmasını öngören merkezi kamera izleme düzenlemesi ise yalnızca yatılı sosyal hizmet kuruluşları içindir (2828 s.K. ek m.12); kreşler yatılı olmayan kuruluşlar olarak tanımlandığı için bu düzenlemenin dışında kalır (2828 s.K. m.3/f-3). Sonuç olarak kreşteki kameranın ne kadar süre kayıt tuttuğu, kullanılan cihaza ve kreşin kendi tercihine bağlıdır; bazı sistemler birkaç gün içinde eski görüntünün üzerine yazar.

Bu yüzden üç yol birlikte düşünülür:

• Kreşe yazılı bildirim: Görüntünün korunmasını yazılı istemek, kreş görüntüyü sildiğinde bunun yargılamada aleyhine değerlendirilmesinin zeminini hazırlar.
• Savcılığa başvuru: Suç şüphesi varsa savcılık görüntüye el konulmasını sağlayabilir. Şikâyet dilekçesinde kameranın yerini ve olay saatini belirtmek işi hızlandırır.
• Delil tespiti: Henüz dava açılmamış olsa bile, delilin hemen tespit edilmezse kaybolacağı ihtimali varsa mahkemeden delil tespiti istenebilir (HMK m.400).

Kişisel verilerin korunması kanunu kapsamında kreşe yapılacak başvuru, işlenen veri hakkında bilgi alma hakkı verir; ancak kanunun ilgili kişiye tanıdığı haklar arasında görüntünün kopyasının verilmesi açıkça sayılmamıştır (KVKK m.11). Görüntüyü elde etmenin daha güvenilir yolu savcılık ve mahkeme kanalıdır.

Özel Kreş Nereye Şikâyet Edilir?

Kreş hakkında şikâyet, aynı anda birden fazla makama yapılabilir ve her biri farklı bir sonuç doğurur.

• Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğü: Özel kreşleri vali onayıyla denetleyen makamdır (Yön. m.51/1). Denetimde personel eksikliği, kapasite aşımı, güvenlik önlemi alınmaması gibi aykırılık tespit edilirse kreşe süre verilir ve 16 yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin on katından elli katına kadar idari para cezası uygulanır; aykırılık giderilmezse ceza iki katına çıkar, sonunda kreş kapatılabilir (2828 s.K. m.35/A). Eksiklik giderilinceye kadar kreşe yeni çocuk kabul edilemez (Yön. m.51/8).
• ALO 183 ve CİMER: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 hattına ya da Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine yapılan bildirimler de kreşe ilişkin incelemeyi başlatabilir; basına yansıyan kreş olaylarında Bakanlığın bu tür ihbarlar üzerine müfettiş görevlendirdiği görülüyor.
• Cumhuriyet başsavcılığı: Yaralama, kötü muamele, istismar şüphesinde suç duyurusunun yeri savcılıktır. Yönetmelik, denetimde ihmal veya istismar tespit edilen ya da şüphelenilen kişiler hakkında il müdürlüğünün de suç duyurusunda bulunmasını öngörür (Yön. m.51/14; Kamu Kreş Yön. m.5/12).
• Millî Eğitim Bakanlığı: Kreşlerde uygulanan eğitim programının denetimi bu bakanlığa aittir; eksiklikleri il müdürlüğüne bildirir (Yön. m.51/1).

Kreş sahibinin veya müdürünün çocuklara fiziksel, cinsel ya da psikolojik zarar veren eylemlerinin tespiti hâlinde kreş doğrudan kapatılır (Yön. m.51/12-a). İdari şikâyet tazminat yerine geçmez; ama denetim raporu ve ceza kayıtları tazminat davasında güçlü bir delil olarak kullanılır.

Okula bağlı anasınıfları ve Millî Eğitim Bakanlığına bağlı anaokulları farklı bir denetim düzenine tabidir; o kurumlarda şikâyet yolunu akran zorbalığı kime şikâyet edilir yazımızda anlattık.

Kreşte Çocuğa Şiddet Uygulayan Bakıcı veya Öğretmen Hangi Suçtan Yargılanır?

Kreşte çocuğa şiddet uygulayan personel, eylemin niteliğine göre kasten yaralama, taksirle yaralama veya disiplin yetkisinin kötüye kullanılması suçlarından yargılanır; kreş sahibi ve müdürü de tedbir almadıkları için ayrıca cezalandırılabilir.

Eylem	Suç ve ceza
Çocuğa vurma, ısırma, sarsma	Kasten yaralama: 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis (TCK m.86/1)
Etkisi basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama	6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezası; kural olarak şikâyete bağlı (TCK m.86/2)
Kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı kasten yaralama	Şikâyet aranmaz, ceza yarı oranında artırılır (TCK m.86/3-b)
Gözetim eksikliğiyle yaralanmaya sebep olma	Taksirle yaralama: 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası; kemik kırığında yarı oranında artırım (TCK m.89/1-2)
Terbiye amacıyla aşırı ceza verme	Disiplin yetkisini kötüye kullanma: bir yıla kadar hapis (TCK m.232/2)
Zarar veren davranışlara karşı tedbir almayan kurucu veya müdür	Dört yüz günden az olmamak üzere adli para cezası (2828 s.K. m.35/B)

Bir-iki yaşındaki çocuğun “beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda” sayılıp sayılmayacağı her dosyada ayrıca değerlendirilir; bu nitelikli hâl kabul edilirse basit yaralamada bile şikâyet şartı ortadan kalkar ve soruşturma kendiliğinden yürür. Kabul edilmezse basit kasten yaralamada da taksirle yaralamada da şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır (TCK m.73/1-2). Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır (TCK m.89/5).

Kurucu veya müdür hakkında 2828 sayılı Kanun uyarınca ceza verilmesi, kreşin kapatılması sebebidir; hükmün açıklanmasının geri bırakılmış olması da kapatmaya engel değildir (2828 s.K. m.35/B).

Aile ceza davasına nasıl katılır?

Kamu davası açıldığında, suçtan zarar gören çocuk adına anne ve baba davaya katılma talebinde bulunabilir. Katılan sıfatı, duruşmalara gelme, delil sunma ve kararı temyiz etme imkânı verir. Ceza dosyasındaki bilirkişi ve Adli Tıp raporları, hukuk davasında da delil olarak kullanılır; Yargıtay’ın önüne gelen kreş tazminat dosyalarında yaralanmanın nedeni çoğu kez ceza dosyasında alınan Adli Tıp raporuyla tespit edilmiştir.

Kreşten Kaybolan Çocuk İçin de Tazminat İstenebilir mi?

İstenebilir. Çocuk bedensel olarak zarar görmemiş olsa bile, kreşin gözetim borcunu ihlal etmesi ailenin manevi tazminat istemesine yol açabilir.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin önüne gelen dosyada üç yaşındaki çocuk kreşten çıkmış ve yakındaki parkta bulunmuştu. Ailenin anlatımına göre çocuğu bankta uyurken bir muhtar bulup karakola götürmüş, aile de çocuğun kreşte olmadığını polisten öğrenmişti; kreş ise çocuğun bahçedeki oyun saatinde demir parmaklıkların arasından bir dakika içinde çıktığını, kamera kayıtlarını hemen incelediklerini savundu. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, tüketici mahkemesi de çocuğun bedensel bütünlüğünün zarar görmediği ve ailenin olay sırasında durumdan haberi bulunmadığı gerekçesiyle manevi tazminat davasını reddetmişti. Yargıtay, kreşin gerekli özeni göstermediğini, olay sırasında çocuğun üç yaşında olduğunu ve ailenin manevi yönden yıpranacağını gözeterek makul bir manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirtti ve kararı bozdu (Yargıtay 13. HD, E. 2016/29552, K. 2020/708, 30.01.2020).

Bu karar, kreşin “çocuk zaten bir dakikada çıktı ve hemen bulundu” savunmasının tek başına yeterli olmadığını gösterir. Teslim düzeni ve bahçe güvenliği, yönetmeliğin müdüre açıkça yüklediği yükümlülüklerdir.

Kreşte Yaralanan Çocuk İçin Hangi Tazminatlar İstenir?

Kreşte yaralanan çocuk için istenebilecek tazminat kalemleri, bedensel zararın kanundaki kalemleriyle aynıdır.

Kalem	Kim ister, neyi kapsar
Tedavi giderleri	Hastane, ilaç, fizik tedavi, ulaşım ve gerekiyorsa bakıcı giderleri (TBK m.54/1)
Çalışma gücü kaybı	Yaralanma kalıcı iz veya işlev kaybı bıraktıysa çocuğun ileride uğrayacağı kayıp (TBK m.54/3)
Ekonomik geleceğin sarsılması	Kalıcı izin çocuğun ileride meslek seçimini etkileme ihtimali (TBK m.54/4)
Çocuğun manevi tazminatı	Bedensel bütünlüğü zedelenen çocuk için (TBK m.56/1)
Anne ve babanın manevi tazminatı	Ağır bedensel zararda yakınlara da manevi tazminat verilebilir (TBK m.56/2)
Ödenen ücret	Hizmetin ayıplı ifası nedeniyle ilgili dönemin ücreti tartışılabilir

Küçük yaşta kalıcı bir hasar bırakan yaralanmada çalışma gücü kaybı, çocuğun henüz bir geliri olmadığı için asgari ücret ve ortalama eğitim süresi gibi varsayımlarla hesaplanır; hesabın hangi gelirle yapılacağını öğrenci tazminat alabilir mi yazımızda açıkladık. Kalıcılık ve oran, tedavi tamamlandıktan sonra alınacak sağlık kurulu raporuyla belirlenir; sürecin ayrıntıları heyet raporu nasıl alınır yazımızda.

Hâkim, zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olduğu hâllerde tazminatı indirebilir (TBK m.52/1). Kreş davalarında bu savunma, çoğu kez velinin çocuğun bilinen bir hastalığını, alerjisini veya davranış güçlüğünü kayıt sırasında bildirmediği iddiasıyla gelir. Yönetmelik kayıt sırasında sağlık raporu ile alerji ve süregelen hastalık belgesinin alınmasını öngördüğü için kayıt dosyası bu tartışmada belirleyicidir (Yön. m.41/1).

Manevi tazminat ne kadar olur?

Manevi tazminatın kanunda belirlenmiş bir tutarı yoktur. Hâkim, olayın özelliklerini, yaralanmanın ağırlığını ve kalıcılığını, kusurun derecesini ve tarafların durumunu gözeterek takdir eder. Yargıtay, kreş kapısındaki elektrik çarpması dosyasında hükmedilen 10.000 TL’yi az bularak bozmuş; kreş dönüşü kollarında yaralanma görülen çocuğun ailesine her bir çalışan için 1.000 TL’ye hükmedilen eski tarihli bir dosyada ise miktar kesinlik sınırının altında kaldığı için temyiz incelemesi yapılmamıştır (Yargıtay 13. HD, E. 2016/4607, K. 2018/11723, 05.12.2018). Eski kararlardaki rakamlar bugünkü para değerine taşınamaz; yalnızca yaklaşımı gösterir.

Kreşte Çocuğa Zarar Davası Kime Açılır?

Dava, öncelikle kreşi işleten gerçek kişiye veya şirkete açılır; sözleşmenin tarafı odur ve çalışanlarının fiilinden sorumludur. Bunun yanında olayın şekline göre başka sorumlular da davaya dahil edilebilir:

• Zararı veren çalışan: Kasten veya kusuruyla zarar veren öğretmen ya da bakıcı, kreşle birlikte davalı gösterilebilir. Birden fazla sorumlu varsa sorumlulukları müteselsildir; aile tazminatın tamamını herhangi birinden isteyebilir (TBK m.61).
• Bina maliki: Zarar binanın yapımındaki bozukluk veya bakımındaki eksiklikten doğduysa malik de sorumludur (TBK m.69).
• Zarar veren diğer çocuğun ailesi: Yaralanmaya başka bir çocuk yol açtıysa, o çocuğun ana babasının ev başkanı olarak sorumluluğu ayrıca gündeme gelir; ancak çocuk o sırada kreşin gözetimindeyse kreşin sorumluluğu öne çıkar. Ana babanın sorumluluğunun sınırlarını çocuğun suçundan ailenin sorumluluğu yazımızda anlattık. Zarar süregelen bir zorbalığın sonucuysa akran zorbalığının mahkemeye taşınması yazısındaki ölçütler de devreye girer.

Çocuk adına davayı kanuni temsilcisi olan anne ve baba açar; anne ve babanın kendi manevi tazminat talepleri ise kendi adlarına ileri sürülür. Velayetin ayrıldığı, ana babanın ayrı yaşadığı durumlarda kimin dava açacağını çocuk adına tazminat davası yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Özel Kreşe Karşı Dava Tüketici Mahkemesinde Açılır

Özel kreşe karşı açılan tazminat davasında görevli mahkeme kural olarak tüketici mahkemesidir. Yargıtay, velinin ücret karşılığında çocuğunun kreşte bakım ve gözetim altında kalması için yaptığı sözleşmeyi tüketici işlemi saymış ve kreşte yaralanan çocuk için genel mahkemede verilen kararları görev yönünden bozmuştur.

İlk dosyada aile, ceza dosyasında alınan Adli Tıp raporuna dayanarak çocuğun kreşte künt bir cisim travmasıyla yaralandığını ileri sürmüştü (Yargıtay 13. HD, E. 2009/4984, K. 2009/11655, 15.10.2009). İkinci dosyada ailenin iddiası, çocuğun kreşin sorumluluk saatleri içinde, yanında kreş sahibi, öğretmen ya da başka bir görevli bulunmadan oynarken tren biçimindeki oyuncağa çıktığı, yeni sulanmış ıslak çimde düşerek kolunda eklem kırığı oluştuğu ve ameliyatla platin takıldığıydı; davalılar kreş sahibi ile öğretmen olmasına rağmen Yargıtay görevli mahkemenin tüketici mahkemesi olduğunu belirtti (Yargıtay 13. HD, E. 2014/130, K. 2014/1000, 20.01.2014). Bu kararlar mülga 4077 sayılı Kanun döneminde verildi; bugün aynı kural 6502 sayılı Kanunun tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemelerini görevli kılan hükmüyle sürüyor (6502 s.K. m.73/1).

Tüketici mahkemesinin seçilmesi, dava öncesinde iki adımı da beraberinde getirir:

• Parasal sınırın altındaki talepler: Uyuşmazlığın değeri 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (6502 s.K. m.68/1). Başvurunun nasıl yapılacağını tüketici hakem heyeti başvuru dilekçesi yazımızda anlattık.
• Parasal sınırın üstündeki talepler: Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6502 s.K. m.73/A). Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde dava açılır.

Bedensel zararın söz konusu olduğu dosyalarda tedavi giderleri, kalıcı hasar tazminatı ve manevi tazminat bir arada istendiğinde talep çoğu zaman hakem heyeti sınırını aşar.

Belediye kreşinde yargı yolu değişir mi?

Kreşi bir belediye veya kamu kurumu işletiyorsa ilk soru, dava için adli yargıya mı idari yargıya mı gidileceğidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kamu tesisi saydığı ve idari yargıyı görevli gördüğü bir kreş dosyasında, aile ile kreş arasında çocuğun ücret karşılığı eğitim görmesine ilişkin özel hukuk sözleşmesi bulunduğu ve uyuşmazlığın bu sözleşmenin ihlalinden kaynaklandığı gerekçesiyle adli yargının görevli olduğunu belirterek kararı bozdu. Dosyada 2005 doğumlu çocuk kreşin bahçesindeki oyun parkından düşerek yaralanmıştı; aile, çocuğun beyin travması geçirdiğini ve kalıcı engel durumuna girdiğini ileri sürüyordu (Yargıtay 4. HD, E. 2015/15571, K. 2016/893, 25.01.2016).

Kreş hizmeti doğrudan bir kamu hizmeti olarak, özel hukuk sözleşmesi kurulmadan yürütülüyorsa zarar idari eylemden doğmuş sayılabilir. Bu durumda dava açmadan önce eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurmak gerekir (İYUK m.13/1). Yanlış yargı yoluna gidildiğinde kanun bir güvence tanır: adli yargıda açılan tam yargı davası görev yönünden reddedilirse, sonradan idari yargıda açılacak davada idareye başvuru şartı aranmaz (İYUK m.13/2). Yine de süre kaybetmemek için kreşi işletenin kim olduğu ve kayıt sırasında imzalanan belgenin niteliği baştan incelenmelidir.

Kreşte Yaralanmada Hangi Süreler Kaçırılmamalı?

Kreş dosyalarında birbirinden bağımsız işleyen üç süre vardır.

Süre	Uzunluk	Dayanak
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet	Fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay	TCK m.73/1-2
Haksız fiile dayalı tazminat	Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl	TBK m.72/1
Fiil suç oluşturuyorsa uzamış süre	Kreşte yaşanan yaralamaların büyük kısmında ceza zamanaşımı sekiz yıldır	TBK m.72/1, TCK m.66/1-e

Sözleşmeye dayalı tazminat talebi için genel zamanaşımı süresi on yıldır (TBK m.146). Kreş sözleşmesinin hangi sözleşme tipine yakın sayılacağı, bazı alacaklar için daha kısa sürelerin tartışılmasına yol açabilir. Hangi sürenin uygulanacağı tartışmasını davanın konusu yapmamak için en güvenli yol, iki yıllık süre dolmadan harekete geçmektir.

Kamu kreşinde idareye başvuru için öngörülen bir yıllık süre de ayrıca izlenmelidir (İYUK m.13/1). Bu süre, tüketici mahkemesindeki zamanaşımı süreleriyle karıştırılmamalıdır.

Kreş Dosyasında Zaman Aileye Karşı İşler

Kreşteki bir yaralanmanın ardından ilk haftada yapılmayan iki iş, sonradan çoğu zaman telafi edilemez: kamera görüntüsünün korunması ve yaralanmanın hekim raporuyla tespiti. Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre de bu haftaların içinde işlemeye başlar.

Kreş sözleşmesini, kreşin yazılı açıklamasını ve sağlık kayıtlarını bir araya getirdiyseniz dosyanın hangi mahkemede ve kime karşı yürütüleceğini birlikte değerlendirebiliriz. Tazminat dosyalarında nasıl çalıştığımızı tazminat hukuku sayfamızda özetledik; görüşme talebinizi iletişim sayfamızdan iletin. Okul çağındaki çocukların yaralanmasında süreç farklı işlediği için okulda yaralanan çocuğun ailesinin hakları ve çocuğum okulda yaralandı, ilk adımlar yazılarımıza da bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kreşte çocuğa zarar gelirse kreş sahibi mi, öğretmen mi sorumlu olur?

İkisi de sorumlu olabilir. Kreşi işleten kişi veya şirket, sözleşmenin tarafı olarak çalışanın iş sırasında verdiği zarardan sorumludur (TBK m.116). Zararı bizzat veren öğretmen veya bakıcı ise kendi kusuru oranında ayrıca sorumludur ve kreşle birlikte davalı gösterilebilir.

Kreşte düşen çocuk için tazminat alınır mı?

Düşme, kreşin alması gereken bir önlemle engellenebilecekse alınır. Grupta yeterli personel bulunmaması, kaygan zemin, sabitlenmemiş eşya veya güvensiz oyun ekipmanı, yönetmeliğin kreşe yüklediği güvenlik önlemlerinin ihlali olarak değerlendirilir; öğretmenin yanında bir anda gerçekleşen ve önlenemeyecek olaylarda ise sorumluluk kurulmayabilir.

Kreşte çocuğumu ısırdı, ne yapmalıyım?

Isıranın başka bir çocuk mu yoksa personel mi olduğuna bakılır. Isırık izi kısa sürede kaybolduğu için aynı gün fotoğraflayın ve hekime gösterin. Personel ısırdıysa olay kasten yaralamadır ve savcılığa şikâyet edilir; başka bir çocuk ısırdıysa kreşin gözetim düzeni sorgulanır.

Kreş sınıflarında kamera olur mu, kamera zorunlu mu?

Özel kreş yönetmeliğinin maddelerinde kamera kurma ya da kayıtları belirli bir süre saklama zorunluluğu bulunmuyor. Kamera kaydını iki yıl saklama kuralı yalnızca yatılı sosyal hizmet kuruluşları için konmuştur. Kreşte kamera varsa görüntünün silinmemesini hemen yazılı olarak isteyin.

Kreş kamera kaydını vermezse ne yapılır?

Suç şüphesi varsa savcılığa başvurarak görüntüye el konulmasını isteyebilirsiniz. Dava açılmadan önce delilin kaybolma ihtimali varsa mahkemeden delil tespiti talep edilebilir (HMK m.400). Kreşin yazılı talebe rağmen görüntüyü saklamaması, yargılamada aleyhine değerlendirilebilir.

Özel kreş şikâyeti nereye yapılır?

Özel kreşler Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne şikâyet edilir; ALO 183 ve CİMER bildirimleri de bu müdürlüğe ulaşır. Yaralama, şiddet veya istismar şüphesinde Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu yapılır. Eğitim programıyla ilgili eksiklikleri Millî Eğitim Bakanlığı denetler.

Kreşte çocuğa şiddet uygulayan öğretmen ne ceza alır?

Kasten yaralama suçunda ceza 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapistir (TCK m.86/1). Etkisi basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamada ceza 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezasıdır. Mağdur kendini savunamayacak durumdaysa ceza yarı oranında artırılır ve şikâyet aranmaz.

Kreş kayıt formunda kazalardan sorumlu olmadığı yazıyorsa dava açılabilir mi?

Açılabilir. Ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşması kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.115/1). Kreş gibi izne bağlı hizmetlerde hafif kusurdan ve çalışanların fiillerinden sorumsuzluk anlaşması da kanunda kesin hükümsüz sayılan anlaşmalar arasındadır (TBK m.115/3, m.116/2).

Kreşte çocuğa ceza verilir mi?

Kreş, çocuğun davranışına karşı eğitim programı çerçevesinde yönlendirme yapabilir; vurma, sarsma, çekiştirme gibi bedensel ya da çocuğu aşağılayan cezalar ise hukuka aykırıdır. Terbiye amacıyla yapılsa bile disiplin yetkisini kötüye kullanmak bir yıla kadar hapis cezası gerektiren suçtur (TCK m.232/2); çocuk yaralanmışsa kasten yaralama hükümleri uygulanır. Yönetmelik, davranış ve uyum sorunlarında yapılan çalışmaların belgeyle kayıt altına alınmasını öngörür; bu kayıt, şikâyette kreşten istenebilecek belgelerden biridir.

Kreşe karşı dava hangi mahkemede açılır?

Özel kreşe karşı açılan tazminat davasında görevli mahkeme kural olarak tüketici mahkemesidir. Talep 2026 için 186.000 TL’nin altındaysa önce tüketici hakem heyetine, üstündeyse önce arabulucuya başvurulur.

Kreşte yaralanan çocuk için kaç yıl içinde dava açılmalı?

Kanundaki en kısa süre, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıldır (TBK m.72/1). Fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı da uygulanabilir; yine de iki yıl içinde harekete geçmek en güvenli yoldur.

Çocuk yaralanmadıysa da kreşe manevi tazminat davası açılabilir mi?

Açılabilir. Yargıtay, kreşten çıkıp parkta bulunan üç yaşındaki çocuğun ailesi için bedensel zarar olmadığı gerekçesiyle verilen ret kararını bozmuş, kreşin özen göstermediğini ve ailenin manevi yönden yıpranacağını kabul etmiştir.

---

Bu yazı ne değildir? Belirli bir dosya hakkında hukuki görüş değildir ve bir avukatla yapılacak görüşmenin yerini tutmaz; genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Anılan hükümler 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ile Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmeliğin 27 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlerinden, kararlar Yargıtay karar arama sisteminden alınmıştır. Kanun metinlerine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz. Yazıyı Av. Handan Sayan Özgül hazırladı.