Şirkette Usulsüzlükten Şüpheleniyorum, Özel Denetçi Atanmasını Nasıl İsterim?

Özel denetçi atanması, bilgi alma hakkının yetmediği yerde devreye giren bir yoldur: ortak, sorduğu sorulara verilen cevaplarla yetinmez ve belirli olayların bağımsız bir uzman tarafından incelenmesini ister. Bu yol yalnız anonim şirketlerde değil, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu‘nun 635. maddesi uyarınca limited şirketlerde de açıktır. Ancak kanun kapıyı birkaç kilitle korur: önce bilgi alma hakkının kullanılmış olması, sonra talebin genel kurula götürülmesi, genel kurul reddederse belirli bir pay eşiği ve üç aylık süre gerekir.

Mahkemeye gidildiğinde ölçüt de yüksektir. Kanun, şirket organlarının kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek şirketi ya da pay sahiplerini zarara uğrattığının “ikna edici bir şekilde” ortaya konmasını ister ve mahkemenin bu konudaki kararı kesindir. Bu nedenle özel denetim talebi, “şirkette bir şeyler dönüyor” hissiyle değil, hangi olayın neden açıklığa kavuşturulması gerektiği somut olarak yazılarak hazırlanmalıdır.

Özel Denetim Nedir, Bilgi Alma Hakkından Farkı Ne?

Özel denetim, şirket işlerinin tamamının değil, “belirli olayların” bir uzman tarafından incelenerek açıklığa kavuşturulmasıdır. TTK m.438/1 bu hakkı şöyle tanımlar: her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını genel kuruldan isteyebilir.

Bilgi alma hakkı ile özel denetim arasındaki fark, incelemeyi kimin yaptığı ve hangi yetkiyle yaptığıdır. Bilgi alma hakkında ortak soru sorar ve belge görür; cevabı veren yönetimdir. Özel denetimde ise mahkemenin görevlendirdiği bağımsız uzman şirketin defterlerine, yazışmalarına, kasasına ve varlıklarına erişir; yöneticiler ve çalışanlar ona bilgi vermekle yükümlüdür (m.441). Yargıtay’ın kesinlik nedeniyle esasını incelemediği bir dosyada ilk derece mahkemesi de bilgi alma davasının yalnız bilgi ve belge alma ile inceleme imkânı verdiğini, mahkeme kanalıyla uzmanlar aracılığıyla şirket denetimi yapılmasına imkân vermediğini belirtmiştir (11. HD, E.2021/4402 K.2022/8118). Bu ihtiyacın kanundaki karşılığı özel denetimdir.

Özel denetim ile şirketin yıllık bağımsız denetimini de karıştırmamak gerekir. Bağımsız denetim, kanunun belirlediği ölçütleri aşan şirketlerde finansal tabloların her yıl denetlenmesidir (m.397). Özel denetim ise ölçütten bağımsızdır; denetime tabi olmayan küçük bir limited şirkette de, ortağın talebiyle belirli bir olay için yapılabilir.

Limited Şirkette de Özel Denetçi İstenebilir

Uygulamada en çok sorulan sorulardan biri budur ve cevap, 6102 sayılı Kanun’la değişmiştir. TTK m.635 açıktır: “397 nci maddenin beşinci ve altıncı fıkraları dışında kalan, Anonim şirketin denetçiye (…) denetime ve özel denetime ilişkin hükümleri limited şirkete de uygulanır.”

Eski 6762 sayılı Kanun döneminde durum farklıydı. Yargıtay’ın 2010 yılında onadığı bir kararda, yüzde 25 paya sahip limited şirket ortaklarının özel denetçi talebi, eski Kanun’un anonim şirket özel denetim hükmünün limited şirkete kıyasen uygulanamayacağı gerekçesiyle reddedilmişti (11. HD, E.2008/13018 K.2010/4439). Bugün bu gerekçe geçerli değildir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de yeni dönemde limited şirketler hakkında 635. maddenin yollamasıyla 438 ve devamı maddeleri uygulamaktadır. Daire 2021 tarihli bir bozma kararında, limited şirket genel kurulunun azınlıktaki ortağın özel denetim talebini reddetmesi üzerine ortağın üç ay içinde şirket merkezindeki ticaret mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebileceğini açıkça belirtmiştir (11. HD, E.2019/4620 K.2021/5396, 29.06.2021). Aynı yaklaşım, bölge adliye mahkemelerinin Yargıtay’ca onanan kararlarında da tekrarlanmıştır (11. HD, E.2022/5743 K.2024/2554; E.2024/892 K.2025/1552).

Limited şirkette özel denetime giden yol da bilgi alma hakkından geçer. Ortağın müdürlerden bilgi isteme ve inceleme hakkını ve ret hâlinde izlenecek sırayı şirket müdürü hesapları göstermiyor yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Özel Denetçi Atanmasının Şartları

Kanun ve mahkeme kararları birlikte okunduğunda, özel denetçi atanması için dört şart öne çıkar. Bunlardan biri eksikse talep çoğu zaman esasa girilmeden reddedilir.

1. Bilgi alma veya inceleme hakkının daha önce kullanılmış olması. Bu, kanunun açık şartıdır (m.438/1). Özel denetim, bilgi alma hakkının yerine geçen bir yol değil, onun yetmediği durumda başvurulan bir yoldur. Sonradan Yargıtay’ın önüne gelen dosyalarda ilk derece mahkemeleri bu şartı ayrıca incelemiş; birinde bilgi alma hakkının kullanıldığını tespit ettikten sonra diğer şartlara geçmiş, diğerinde azlığın başvurusu için ön koşulun bilgi alma hakkını kullanmış olmak olduğunu vurgulamıştır (11. HD, E.2024/892 K.2025/1552; E.2024/5224 K.2025/4838).

2. Pay sahipliği haklarının kullanılması için gereklilik. Denetimden beklenen sonuç, ortağın bir hakkını kullanmasına hizmet etmelidir: genel kurulda oy kullanmak, bir kararın iptalini istemek, yöneticiler hakkında sorumluluk davası açmak ya da ortaklıktan çıkmak gibi.

3. Belirli olaylar. Kanun “belirli olayların” incelenmesinden söz eder. “Şirketin bütün hesapları incelensin” şeklindeki genel bir talep bu şartı karşılamaz. Bir dosyada ilk derece mahkemesi, pay sahibinin genel kurulda şirket hesap ve kayıtlarının özel denetçi tarafından incelenmesini soyut ifadelerle talep ettiğini, talebe dayanak bilgi ve belge bulunmadığını ve açıklığa kavuşturulması gereken olayı belirtmediğini kabul ederek davayı reddetmiş; temyiz istemi kararın kesinliği nedeniyle reddedilmiştir (11. HD, E.2013/16879 K.2014/11122).

4. Talebin önce genel kurula götürülmesi. Mahkemeye doğrudan gidilemez; önce genel kuruldan istem gerekir. Bir dosyada ilk derece mahkemesi, davacıların dava açmadan kısa süre önce katıldıkları genel kurulda özel denetçi talebinde bulunmadıklarını belirterek davayı reddetmiş; bu karar da kesinlik nedeniyle temyiz incelemesine girmemiştir (11. HD, E.2014/7524 K.2015/5055).

Gündemde yoksa genel kurulda özel denetim istenebilir mi?

İstenebilir. Kural olarak gündemde bulunmayan konular genel kurulda görüşülemez (m.413/2), ancak aynı fıkra kanuni istisnaları saklı tutar ve 438/1 özel denetim talebinin “gündemde yer almasa bile” genel kuruldan istenebileceğini açıkça söyler. Talebi toplantıda sözlü olarak dile getirmek yetmez; hangi olayın neden incelenmesini istediğinizi yazılı bir önergeyle sunup tutanağa geçirtmek, sonraki aşamanın delilidir.

Genel Kurul Talebi Kabul Ederse Ne Olur?

Genel kurul özel denetim istemini onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir (m.438/2). Bu aşamada pay eşiği aranmaz; talebi genel kurulda kabul ettiren azınlıktaki ortak da başvurabilir.

Genel kurul kararıyla başlayan özel denetimde giderler şirkete aittir (m.444/2). Kanun bu durumda da denetçinin mahkemece atanmasını öngörür (m.438/2); genel kurulun kabulü, mahkemeye giden yolu pay eşiği aramadan açan bir karardır.

Genel Kurul Reddederse Kimler, Kaç Ay İçinde Mahkemeye Gidebilir?

Genel kurulun reddi en sık karşılaşılan durumdur, çünkü çoğunluk ortağı ya da yönetimdeki ortaklar kendi işlemlerinin denetlenmesini istemez. Kanun bu durumda azlığa ayrı bir dava hakkı tanır (m.439/1):

Şart	Kanundaki karşılığı
Kim başvurabilir?	Sermayenin en az onda birini oluşturan pay sahipleri; halka açık anonim şirketlerde yirmide biri
Alternatif eşik	Paylarının itibari değeri toplamı en az bir milyon Türk lirası olan pay sahipleri
Süre	Genel kurulun reddinden itibaren üç ay
Mahkeme	Şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesi
İspat ölçütü	Kurucuların veya şirket organlarının kanunu ya da esas sözleşmeyi ihlal ederek şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattığının ikna edici biçimde ortaya konması (m.439/2)

Eşiğin iki ayrı yolu olduğuna dikkat edin. Sermayesi büyük bir şirkette yüzde onun altında paya sahip olsanız bile, paylarınızın itibari değeri toplamı bir milyon lirayı buluyorsa başvurabilirsiniz. Kanun eşiği “pay sahipleri” için kurar; tek başına eşiği karşılamayan ortakların birlikte başvurarak eşiği tamamlaması da lafza uygundur.

Eski Kanun döneminde aranan bir şart da kalkmıştır. 6762 sayılı Kanun, özel denetçi isteyecek pay sahibinin genel kurul tarihinden en az altı ay önceden beri sermayenin onda birine sahip olmasını arıyordu; Yargıtay’ın incelediği bir dosyada bu şart ayrıca tartışılmıştı (11. HD, E.2014/4790 K.2015/2630). Yürürlükteki 6102 sayılı Kanun’un 439. maddesinde böyle bir süre şartı yoktur.

Genel kurulun ret kararına iptal davası açmalı mıyım?

Hayır. Bu, sık yapılan ve zaman kaybettiren bir hatadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, özel denetim talebinin reddine ilişkin genel kurul kararına karşı azlığın iptal davası açmasında hukuki yarar bulunmadığını, çünkü kanunun bu durumda üç ay içinde mahkemeden özel denetçi atanmasını isteme yolunu özel olarak düzenlediğini belirtmiş; iptal talebi hakkında usulden ret yerine esastan ret kararı verilmesini de bozma sebebi saymıştır (11. HD, E.2019/4620 K.2021/5396).

Aynı Daire başka bir dosyada, ortağın yalnız özel denetçi atanmasını istediği hâlde ilk derece mahkemesinin talebi aşarak önce genel kurulun ret kararını iptal etmesini bozmuştur; Daire’ye göre özel denetçi atanmasına ilişkin karar kesin olsa da, talep aşılarak verilen iptal hükmü için aynı kesinlikten söz edilemez (11. HD, E.2014/6398 K.2014/12133). Kısacası genel kurul reddettiyse dava dilekçenizin konusu “özel denetçi atanması” olmalıdır.

“İkna edici biçimde ortaya koymak” ne demektir?

Kanun burada tam ispat değil, mahkemeyi ikna edecek düzeyde bir ortaya koyma ister; çünkü denetimin amacı zaten bilinmeyeni aydınlatmaktır. Buna karşılık bu ölçüt soyut iddiayla da karşılanmaz. Mahkeme şu soruların cevabını arar: hangi organ, hangi kanun veya esas sözleşme hükmünü, hangi işlemle ihlal etmiş olabilir ve bu işlem şirketi ya da pay sahiplerini nasıl zarara uğratmış olabilir?

Bir dosya bu ölçütün diğer yönünü gösterir. Bilirkişi raporunda, genel kurul kararı olmadan yapılan bir yardımın ortaklar cari hesabına borç yazıldığı tespit edilmişti. İlk derece mahkemesi bu durumun özel denetçi atanmasını değil, yöneticiler hakkında 553. madde uyarınca sorumluluk davası açma imkânını vereceğini, davacıların yöneticilerin hangi yükümlülüğü ihlal ettiğini ve bunun nasıl bir zarara yol açtığını açıkça ortaya koymadıklarını belirterek talebi reddetti. Bölge adliye mahkemesi özel denetçi talebini usulden reddederek sonucu korudu ve bu karar Yargıtay’ca onandı (11. HD, E.2024/892 K.2025/1552). Buradan çıkan ders şudur: usulsüzlük zaten belgelenmişse, özel denetim yerine doğrudan sorumluluk davası daha uygun yol olabilir. Özel denetim, şüphenin belgeye dönüşmesi gereken durumlar içindir.

Mahkeme Süreci ve Kararın Kesinliği

Mahkeme, şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra karar verir. İstemi yerinde görürse, istem çerçevesinde inceleme konusunu belirleyerek bir veya birden fazla bağımsız uzmanı görevlendirir (m.440). Kararda inceleme konusunun sınırlı tutulması bu yüzden önemlidir: denetçi, mahkemenin belirlediği olayların dışına çıkamaz. Mahkemelerin, bağlı şirketlerle ilişkilerin incelenmesi için mali müşavir, belirli bilanço kalemlerinin aydınlatılması için bir öğretim üyesi ile serbest muhasebeci mali müşaviri birlikte özel denetçi olarak atadığı dosyalar bulunmaktadır (11. HD, E.2014/6398 K.2014/12133; E.2013/18012 K.2014/8262).

Ortaklık ilişkisinden doğan bu davada basit yargılama usulü uygulanır (m.1521). Talep bir miktar paranın ödenmesine yönelik olmadığından, ticari davalarda dava şartı olan zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir (m.5/A). Özel denetçi talebi, genel kurul kararlarının iptali talebiyle aynı dava dilekçesinde de ileri sürülebilir; Yargıtay bu talepleri usulden reddeden bölge adliye mahkemesi kararını bozmuş, gerekirse davaların ayrılabileceğini belirtmiştir (11. HD, E.2022/5791 K.2024/2341).

Mahkemenin ret kararına itiraz edilebilir mi?

Kanun “mahkemenin kararı kesindir” der (m.440/2). Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin çoğunluk görüşü, bu kesinliğin kabul kararları gibi ret kararlarını da kapsadığı yönündedir; bölge adliye mahkemeleri de istinaf başvurularını bu gerekçeyle usulden reddetmekte ve bu kararlar onanmaktadır (11. HD, E.2021/5823 K.2023/466; E.2023/3905 K.2024/6282; E.2025/1404 K.2025/6484).

Bu görüşe karşı yazılmış karşı oylar da vardır. Bazı üyeler, kesinlik hükmünün yalnız özel denetçi atanmasına karar verilmesi hâline ilişkin olduğunu, ret kararını kesin saymanın Anayasa’nın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkıyla bağdaşmayacağını savunmuş; bir karşı oy limited şirkete uygulanan 635. maddeyi de anarak ret kararının temyiz edilebilmesi gerektiğini yazmıştır (11. HD, E.2016/7934 K.2018/1196; E.2017/4089 K.2019/914; E.2016/2361 K.2017/4719, oy çokluğuyla). Ancak çoğunluk görüşü değişmemiştir. Daire, kesin karara karşı kötüniyetle temyiz yoluna başvurulduğunu kabul ettiği bir dosyada davacılara 5.000 TL disiplin para cezası vermiştir (11. HD, E.2024/3133 K.2024/4313, 27.05.2024).

Sonuç olarak özel denetçi davasında da ikinci bir şans yoktur. Dava dilekçesinde incelenmesi istenen olaylar, dayanak belgeler ve bilgi alma aşamasında alınamayan cevaplar ilk başvuruda eksiksiz ortaya konmalıdır.

Özel Denetçi Neleri İnceleyebilir?

Kanun özel denetçiye geniş bir erişim tanır. Yönetim kurulu, limited şirkette müdürler, şirketin defterlerinin, yazışmaları dâhil yazılarının, kasa, kıymetli evrak ve mallar başta olmak üzere varlıklarının incelenmesine izin verir (m.441/2). Kurucular, organlar, vekiller, çalışanlar, kayyımlar ve tasfiye memurları önemli olgular konusunda özel denetçiye bilgi vermekle yükümlüdür; bu konuda uyuşmazlık çıkarsa kararı mahkeme verir ve bu karar da kesindir (m.441/3).

Denetim amaca yararlı bir süre içinde ve şirket işleri gereksiz yere aksatılmadan yapılır (m.441/1). Özel denetçi sır saklamakla yükümlüdür ve raporunu tamamlamadan önce şirketin görüşünü alır (m.441/4-5). Bu yükümlülükler, şirketin “ticari sırlarımız açığa çıkar” itirazına kanunun verdiği cevaptır: inceleme ortak tarafından değil, sır saklama yükümlülüğü olan bağımsız bir uzman tarafından yapılır.

Rapor Ne Olur, Kimin Eline Geçer?

Özel denetçi, incelemenin sonucunu şirketin sırlarını da koruyarak ayrıntılı bir raporla mahkemeye sunar (m.442/1). Mahkeme raporu şirkete tebliğ eder; şirket, raporun açıklanmasının sırlarına veya korunmaya değer diğer menfaatlerine zarar vereceğini ileri sürerek bazı kısımlarının istem sahiplerine sunulmamasını isteyebilir ve bu konuda mahkeme karar verir (m.442/2). Ardından şirket ve istem sahipleri rapor hakkında değerlendirmelerini bildirir ve ek soru sorabilir (m.442/3).

Yönetim, raporu ve buna ilişkin değerlendirmeleri ilk genel kurula sunar (m.443/1). Her pay sahibi, bu genel kurul toplantısını izleyen bir yıl içinde şirketten raporun ve yönetimin görüşünün bir suretini isteyebilir (m.443/2). Böylece denetim yalnız başvuran ortağın değil, bütün ortakların bilgisine girer.

Özel Denetimin Masrafını Kim Öder?

Kural, giderlerin şirkete ait olmasıdır. Mahkeme özel denetçi atanmasını kabul etmişse, şirketçe ödenmesi gereken avansı ve giderleri kararında belirtir (m.444/1). Genel kurul özel denetçi atanmasına karar vermişse giderler şirkete aittir (m.444/2).

Kuralın bir istisnası vardır: özel hâl ve şartların haklı göstermesi hâlinde giderler kısmen veya tamamen istem sahiplerine yükletilebilir (m.444/1). Kanun bu hâlleri tek tek saymaz. Talebin kapsamını gerçekten açıklığa kavuşturulması gereken olaylarla sınırlı tutmak, bu istisnanın uygulanma riskini de azaltır.

Özel Denetim Raporundan Sonra Açılabilecek Davalar

Özel denetim kendi başına bir sonuç doğurmaz; bir sonraki adımın delilini üretir. Rapor, aşağıdaki davalarda belirleyici olabilir:

• Yöneticilerin sorumluluğu. Rapor şirketin zarara uğratıldığını gösteriyorsa, anonim şirkette yönetim kurulu üyeleri, limited şirkette müdürler hakkında 553. madde uyarınca sorumluluk davası gündeme gelir (limited şirket için m.644/1-a). Müdürün şirket alacaklılarına ve şirkete karşı sorumluluğunu limited şirket müdürü şirket borcu için kendi malıyla sorumlu olur mu yazımızda anlattık.
• Müdürün azli. Limited şirkette haklı sebeple yönetim ve temsil yetkisinin kaldırılması (m.630/2) için rapor güçlü bir delildir. Bölge adliye mahkemesinin onanan bir kararında, ortağın bilgi alma hakkının engellendiğine dair delil olmadığı ve ortağın özel denetçi atanmasını talep edebileceği belirtilerek azil talebi reddedilmiştir (11. HD, E.2020/2027 K.2021/4394); yani mahkemeler azilden önce bu yolların kullanılmasını beklemektedir. Azil davasının ispatını ortağım şirketi kötü yönetiyor, onu müdürlükten nasıl aldırırım yazımızda ele aldık.
• Ortaklıktan çıkma ve fesih. Raporda ortaya çıkan ağır ihlaller, ortaklıktan çıkma veya şirketin feshi için haklı sebep iddiasını destekler. Bu davaların şartlarını limited şirkette ortaklıktan çıkma davası ve şirketin feshi davası kime karşı açılır yazılarımızda bulabilirsiniz.
• Genel kurul kararlarının iptali. Finansal tabloların veya ibranın dayandığı bilgilerin gerçeği yansıtmadığı raporla ortaya çıkarsa, sonraki genel kurul kararlarına karşı iptal ve butlan iddiaları somutlaşır.

Yargıtay Kararlarına Göre Özel Denetçi Atanması

Karar	Olay	Sonuç
11. HD E.2019/4620 K.2021/5396 (29.06.2021)	Limited şirket genel kurulu azınlıktaki ortağın özel denetim talebini reddetmiş, ortak ret kararının iptalini istemiş	Bozma: 635 yollamasıyla 438-439 uygulanır; ret kararına iptal davasında hukuki yarar yok
11. HD E.2008/13018 K.2010/4439 (26.04.2010)	Eski Kanun döneminde limited şirket ortaklarının özel denetçi talebi	Onama: eski hüküm limited şirkete kıyasen uygulanmaz (6102 m.635 ile değişti)
11. HD E.2024/892 K.2025/1552 (06.03.2025)	Genel kurul kararsız yardımın ortaklar cari hesabına yazılması	İlk derece: özel denetim değil sorumluluk davası konusu; BAM usulden ret, onama
11. HD E.2013/16879 K.2014/11122 (11.06.2014)	Hesapların soyut ifadeyle incelenmesi istenmiş	Ret kesin: açıklığa kavuşturulacak olay belirtilmemiş
11. HD E.2014/7524 K.2015/5055 (09.04.2015)	Genel kurulda özel denetçi istenmeden dava açılmış	Ret kesin: önce genel kuruldan istem gerekir
11. HD E.2014/6398 K.2014/12133 (25.06.2014)	Mahkeme talebi aşarak genel kurul ret kararını da iptal etmiş	İptal kısmı bozuldu; atama kararı kesin
11. HD E.2024/3133 K.2024/4313 (27.05.2024)	Özel denetçi talebinin reddine karşı istinaf ve temyiz	Kesin; davacılara 5.000 TL disiplin para cezası
11. HD E.2017/4089 K.2019/914 (06.02.2019)	Limited şirkette ret kararı temyiz edilmiş	Oy çokluğuyla onama; karşı oy: ret kararı temyiz edilebilmeli
11. HD E.2022/5791 K.2024/2341 (21.03.2024)	Özel denetçi talebi iptal davasıyla birlikte ileri sürülmüş	Bozma: aynı davada ileri sürülebilir

Başvurudan Önce Kontrol Listesi

• Bilgi alma veya inceleme hakkını kullandığınızı gösteren yazıyı ve aldığınız cevabı saklayın.
• İncelenmesini istediğiniz olayları tarih, tutar ve işlem bazında tek tek yazın.
• Her olayın hangi kanun veya esas sözleşme hükmüne aykırı olabileceğini ve nasıl bir zarar doğurabileceğini not edin.
• Talebi genel kurulda yazılı önergeyle sunun ve tutanağa geçirtin; gündemde olmaması engel değildir.
• Genel kurul kabul ederse otuz günü, reddederse üç ayı takviminize işleyin.
• Ret hâlinde payınızın sermayenin onda birine veya itibari değer olarak bir milyon liraya ulaşıp ulaşmadığını hesaplayın; ulaşmıyorsa birlikte başvurabileceğiniz ortakları belirleyin.
• Ret kararı için ayrı bir iptal davası açmayın; dava konusu özel denetçi atanması olsun.
• Usulsüzlük zaten belgeliyse, özel denetim yerine doğrudan sorumluluk davasının daha uygun olup olmadığını değerlendirin.

Hangi Olayların Denetlenmesini İstediğinizi Netleştirin

Özel denetçi davasında başarıyı belirleyen, talebin genişliği değil isabetidir. Genel kurul tutanağını, bilgi alma yazışmalarınızı, son iki yılın finansal tablolarını ve şüphelendiğiniz işlemlere ilişkin elinizdeki belgeleri bir araya getirdiğinizde, hangi olayların mahkemeyi ikna edecek düzeyde ortaya konabileceği ve hangilerinin doğrudan sorumluluk davasına konu edilmesinin daha doğru olduğu birlikte değerlendirilebilir. Ortaklık uyuşmazlıklarındaki çalışmalarımızı Ankara şirket avukatı sayfamızda inceleyebilir, belgelerinizle iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Özel denetime ilişkin kanun hükümleri ve Yargıtay kararları burada genel bilgilendirme amacıyla aktarılmıştır; sizin şirketinizde özel denetçi atanıp atanmayacağı, genel kurul tutanağınız ve talebinizin dayandığı belgeler incelenmeden öngörülemez.

Sık Sorulan Sorular

Özel denetçi nedir?

Belirli olayların açıklığa kavuşturulması için mahkemenin görevlendirdiği bağımsız uzmandır. Şirketin defterlerini, yazışmalarını ve varlıklarını inceler, sonucu bir raporla mahkemeye sunar (TTK m.440-442).

Limited şirkete özel denetçi atanabilir mi?

Atanabilir. TTK m.635, anonim şirketin özel denetime ilişkin hükümlerinin limited şirkete de uygulanacağını öngörür; Yargıtay da limited şirket uyuşmazlıklarında 438 ve devamı maddeleri bu yollamayla uygulamaktadır.

Özel denetçi atanması için hangi şartlar gerekir?

Bilgi alma veya inceleme hakkının daha önce kullanılmış olması, talebin pay sahipliği haklarının kullanılması için gerekli olması, belirli olayların gösterilmesi ve talebin önce genel kurula götürülmesi gerekir. Genel kurul reddederse ayrıca pay eşiği ve ikna edici ortaya koyma şartı aranır.

Genel kurul reddederse kaç gün içinde dava açılır?

Genel kurulun reddinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine başvurulur (m.439/1). Genel kurul talebi kabul etmişse atama için başvuru süresi otuz gündür (m.438/2).

Yüzde 10’dan az payım varsa özel denetçi isteyebilir miyim?

Genel kurulda talep etmek için pay eşiği yoktur. Genel kurul reddederse, mahkemeye başvurmak için ya sermayenin onda birine ya da itibari değeri toplam bir milyon Türk lirasına ulaşan paylara sahip olmanız gerekir; bu eşiği diğer ortaklarla birlikte tamamlayabilirsiniz.

Özel denetçi talebinin reddine dair genel kurul kararı iptal ettirilebilir mi?

Yargıtay, bu karara karşı iptal davası açmakta hukuki yarar bulunmadığını kabul etmektedir. Kanunun öngördüğü yol, üç ay içinde mahkemeden özel denetçi atanmasını istemektir.

Özel denetçi atanması davasında karar kesin mi?

Evet. Kanun kararın kesin olduğunu söyler ve Yargıtay çoğunluğu ret kararlarını da kesin saymaktadır. Kesin karara karşı yapılan başvuruda disiplin para cezası verilen dosyalar da vardır.

Özel denetimin masrafını kim öder?

Kural olarak şirket öder. Mahkeme avansı ve giderleri kararında belirtir; özel hâl ve şartlar haklı gösteriyorsa giderlerin bir kısmını veya tamamını talep edenlere yükletebilir (m.444).

Özel denetçi raporu ortaklara verilir mi?

Rapor mahkemeye sunulur ve şirkete tebliğ edilir; sır niteliğindeki kısımların istem sahiplerine verilip verilmeyeceğine mahkeme karar verir. Rapor ilk genel kurula sunulur ve her pay sahibi sonraki bir yıl içinde suretini isteyebilir.

Özel denetim yerine doğrudan dava açmak daha mı iyi?

Usulsüzlük belgelerle zaten ortaya konabiliyorsa, yöneticiler hakkında doğrudan sorumluluk davası açmak daha uygun olabilir. Bir dosyada ilk derece mahkemesi, bilirkişi raporuyla belgelenmiş bir işlemin özel denetim değil sorumluluk davası konusu olduğunu belirtmiş, talep reddedilmiştir.