Araç Değer Kaybı Tramere İşler Mi?

Araç değer kaybı tazminatı almak, aracınızın kaydına yeni bir hasar eklemez; kaydı doğuran şey kazanın sigorta şirketine ihbar edilmesidir. Bir trafik kazasının ardından araç onarılmış olsa bile ikinci el piyasasında değer kaybına uğrar ve bu kayıp kusurlu tarafın sigortasından talep edilebilir. Bu noktada, araç değer kaybı tramere işler mi ya da araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü gibi sorular sıkça gündeme gelir. Özellikle ikinci el piyasasında araç satın almak veya satmak isteyenler için, araç değer kaybı tramerde görünür mü sorusunun yanıtı büyük önem taşır. Bu yazımızda, Tramer sisteminin nasıl çalıştığını, araç değer kaybı tazminatının ne anlama geldiğini ve bunların hasar kaydı ile olan ilişkisini tüm detaylarıyla ele alacağız. 

Tramer Nedir ve Ne Tür Bilgiler İçerir?

Tramer, yani Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi, Türkiye’de araçların trafik sigortası geçmişini, hasar kayıtlarını ve poliçe bilgilerini içeren geniş kapsamlı bir veri tabanıdır. Özellikle ikinci el araç alım-satım süreçlerinde, bir aracın geçmişini öğrenmek ve olası riskleri değerlendirebilmek adına büyük bir önem taşır. Hem araç sahipleri hem de sigorta şirketleri tarafından sıkça kullanılan bu sistem, şeffaf bilgi akışını sağlama amacıyla oluşturulmuştur.

Tramer sisteminde kayıtlı olan bilgiler oldukça geniş bir yelpazeyi kapsar. Öncelikle bir aracın geçirdiği kazaların tarihi, bu kazaların oluşturduğu hasarın türü ve onarım masraflarının boyutu gibi detaylar burada yer alır. Ayrıca araçta yapılan parça değişimleri, ağır hasar kaydı olup olmadığı ve poliçe geçmişine dair veriler de sistemde bulunabilir. Bu bilgiler sadece sigorta kapsamıyla sınırlı kalmaz, kazalarda tarafların kusur durumuna ilişkin verileri de içerebilir. Bu noktada iki ayrı rejim vardır: sigorta uygulamasında kusur, dosya bazında basamaklarla kaydedilir; yargılamada ise oran, bilirkişi incelemesiyle serbestçe belirlenir. Kaza tespit tutanağının kendisinde taraflara ait bir kusur yüzdesi yazmaz.

Araç sahipleri için en kritik noktalardan biri, Tramer’in, aracın sigorta bilgilerine ve hasar geçmişine hızlı bir şekilde erişim sağlayabilmesidir. Böylece alıcılar herhangi bir araç satın almadan önce, sahte bilgilerden kaçınarak doğru bir karar verebilir. Bunun yanı sıra ikinci el araç piyasasında “araç değer kaybı tramerde görünür mü” veya “araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü” gibi sorular sıklıkla gündeme gelir. Ancak araç değer kaybı ile ilgili detaylar, her zaman Tramer sistemine yansıtılmamaktadır. Bu bağlamda, Tramer, daha çok maddi hasar tutarını ve onarıma dair bilgileri içerir.

Sonuç olarak Tramer, alıcı ve satıcılar arasında güven ortamını destekleyerek, araç ticareti süreçlerinde bilgi şeffaflığı sunar. Eğer araç almayı ya da satmayı düşünüyorsanız, Tramer sorgulaması yaparak aracın geçmişine dair eksiksiz bir bilgiye ulaşabilir ve daha bilinçli bir karar verebilirsiniz.

Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Araç değer kaybı tazminatı, bir trafik kazası sonrası aracın kazadan önceki piyasa değeri ile kazadan sonraki değeri arasındaki farkı karşılamak amacıyla ödenen bir tazminattır. Kaza sonrası yapılan tamiratlar ne kadar kusursuz olursa olsun, aracın geçmişte kazaya karışmış olması, ikinci el piyasa değerini düşürmektedir. Bu nedenle, araç sahibinde oluşan maddi zararın karşılanabilmesi için araç değer kaybı tazminatı talep edilebilmektedir.

Değer kaybı hesaplanırken, aracın marka ve modeli, üretim yılı, toplam kilometresi, kaza geçmişi, tamiratı yapılan parçalar ve hasarın niteliği gibi pek çok faktör göz önünde bulundurulur. Özellikle aracın yaşı ve kilometresi hesaplamada önemli bir rol oynar; çünkü daha eski ve yüksek kilometreli araçlarda değer kaybı miktarı daha düşük hesaplanmaktadır. Bunun dışında, hasarın boyutu ve onarımda kullanılan parçaların nitelikleri, değer kaybının miktarını etkileyen diğer önemli kriterler arasında yer alır.

Özellikle merak edilen konular arasında, “araç değer kaybı tramere işler mi” veya “araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü” soruları bulunmaktadır. Araç değer kaybı direkt olarak fiziksel bir hasar kalemi olmadığından, tramer sistemine işlenmemektedir. Bu sebeple, değer kaybı tazminatı alınmış bir aracın tramer kaydında herhangi bir değişiklik olmaz.

Değer kaybı tazminatı talebi için kazaya neden olan karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına başvuru yapılması gereklidir. Başvuruda talep dilekçesi, kaza tespit tutanağı, eksper raporu, aracın ruhsat ve fotoğrafları gibi belgeler sunulmalıdır. İşlemlerin ardından sigorta şirketi, araç değer kaybı miktarını belirler ve ödemeyi gerçekleştirir. Tutarın doğru hesaplanması ve süreçte hak kaybı yaşanmaması için eksper raporunun ve başvuru belgelerinin hukuki değerlendirmeden geçirilmesi yararlı olur.

Değer Kaybı Hasar Kaydında veya Tramerde Görünür Mü?

Bir trafik kazası sonrası en sık sorulan sorulardan biri, araç değer kaybı tramere işler mi ya da araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü sorusudur. Bu konuda mevcut uygulamalar, araç değer kayıplarının tutanaklara ve kayıtlara nasıl işlendiğini anlamamıza olanak sağlar.

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, araç değer kaybı, kazaya bağlı olarak aracın ikinci el piyasasındaki değer düşüşüyle ilgilidir. Araç üzerindeki fiziksel hasarların onarılması veya parça değişiminden bağımsız olarak, kaza geçmişi araç değerinde azalma yaratabilir. Ancak araç değer kaybı tramerde görünür mü, işleme mantığı gereği farklı bir konudur.

Tramer sistemi, temel olarak trafik sigortası poliçeleri, kazalara ilişkin bilgiler ve hasar tazminatlarını içerir. Bu kapsamda, araçta oluşan hasar maliyeti, onarım bilgileri ve hangi parçaların değiştirildiği gibi veriler tramer kaydına işlenir. Ancak değer kaybı tazminatları, fiziksel hasar onarımları gibi doğrudan bir hasar kalemi olmadığı için tramer sisteminde yer almaz.

Örneğin, bir aracın tamponu değiştirilmiş ve boyanmışsa bu işlem tramer hasar kaydında yer alır. Ancak bu kazadan dolayı ödenen değer kaybı tazminatı tramer kaydına işlenmez. Bunun sebebi, değer kaybının ayrı bir kaza olayı olmaması; aynı hasar dosyasının içinde yer alan bir tazminat kalemi olmasıdır. Buna karşılık kazanın kendisi ve ödenen hasar bedeli kayıtta durmaya devam eder; tazminatın ayrı satır olarak görünmemesi kaza geçmişini ortadan kaldırmaz.

Araç değer kaybının tramer sistemine işlenmemesi, hem aracın piyasa itibarı açısından hem de satıcı-alıcı ilişkisi bakımından önem taşır. Tramer kaydında sadece fiziksel hasar bilgileri yer aldığı için değer kaybı bilgisi alıcının değerlendirme sürecini olumsuz etkilemez.

Bu nedenle alınan değer kaybı tazminatı, aracın kayıt geçmişine ikinci bir olumsuzluk eklemez. Ancak bu, kaza geçmişinin alıcıdan gizlenebileceği anlamına gelmez: hasar kaydı sorgulamada görünür ve satıcının Türk Borçlar Kanunu m.219 uyarınca ayıptan sorumluluğu devam eder. Ancak yine de araç sahiplerinin hak ettiği değer kaybı tazminatlarını alabilmek için doğru belgelerle süreci yürütmeleri önemlidir. Bu durum hem yasal hakların korunmasını sağlar hem de finansal güvenliği destekler.

Tramer Sistemine Değer Kaybının İşlenme Durumu ve Önemi

Tramer sistemine değinecek olursak, Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER), araçların sigorta geçmişi ve hasar kayıtlarını içeren merkezi bir veri tabanıdır. Bu sistem, araç alım-satım süreçlerinde veya sigortacılık işlemlerinde güvenilir bir bilgi kaynağı olarak oldukça sık kullanılır. Ancak, araç değer kaybı tramere işler mi? veya araç değer kaybı tramerde görünür mü? soruları bu noktada sıklıkla gündeme gelir. Bu konuyu daha net açıklığa kavuşturmak için sistemin işleyişini ve önemini detaylandırmak gereklidir.

Değer Kaybı Tramer Kayıtlarına İşlenir mi?
Değer kaybı, araçta bir kazanın sebep olduğu fiziksel tamir masrafları haricinde, aracın ikinci el piyasasındaki değerinde oluşan düşüş anlamına gelir. Fakat bu tazminatlar, TRAMER sistemine işlenmez. Çünkü Tramer kaydında yalnızca yapılan fiziksel hasar onarımlarına ve ödenen hasar bedellerine dair veriler tutulur. Bu nedenle, bir aracın değer kaybı tazminatı talep edilmesi veya ödenmiş olması, tramer raporunda araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü? diye soranlar için kaydedilmez ve bu tür bilgiler görünmez.

Tramer Sistemine İşlenmeme Durumunun Önemi
Değer kaybı tazminatının ayrı bir kaza kaydı doğurmaması, aracın kayıt geçmişinin aynı olay yüzünden iki kez ağırlaşmasını önler. Bununla birlikte kazanın kendisi ve ödenen hasar bedeli sorgulamada görünmeye devam eder; ikinci el değerlendirmesinde belirleyici olan da bu kayıttır. Alıcılar aracın fiziksel hasar geçmişine ve ödenen hasar tutarına bakar; değer kaybı tazminatının ödenmiş olması bu tabloya ayrıca bir olumsuzluk eklemez.

Satış İşlemlerinde Güvenliğin Korunması
Tramer kaynaklı bilgilerin araç değer kaybını kapsamaması, aynı zamanda yanlış anlamaları ve tartışmaları önler. Araç sahipleri, araçlarının ikinci el değeriyle ilgili haksız bir değerlendirmeyle karşılaşma endişesi taşımadan satış sürecini yürütür.

Sonuç olarak değer kaybı talebinde bulunmak aracın kaydını ağırlaştırmaz. Bu nedenle “kaydım daha da kötüleşir” endişesiyle hak talebinden vazgeçmenin hukuki bir gerekçesi yoktur; kayıtta duran veri kazanın kendisidir ve bu veri, tazminat talep edilsin ya da edilmesin orada kalmaya devam eder. Şeffaflık ise alım-satım sürecinin lehine işler: kaza geçmişini baştan paylaşan satıcı, sonradan doğacak ayıp iddialarına karşı kendini korumuş olur.

Araç Değer Kaybı Tramere İşler Mi? Kaydı Doğuran Olay Hangisi?

Kaydı doğuran şey kazanın sigorta şirketine ihbar edilmesidir; değer kaybı tazminatının ödenmesi değil. Bu ayrım mevzuatta açıkça kuruludur. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği‘nin 15 inci maddesinin üçüncü fıkrası şu hükmü taşır: “Sigorta şirketleri, eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları Merkez veri tabanına girer.” Yani dosya açıldığı anda kayıt doğar; eksper gelmemiş, onarım yapılmamış, tek kuruş ödenmemiş olması sonucu değiştirmez.

Bu hüküm, internette çok yaygın olan iki yanlışı da aynı anda çürütür. Birincisi “ödeme almazsam kayıt oluşmaz” düşüncesidir; ihbar yeterli olduğu için oluşur. İkincisi ise “değer kaybı tazminatı alırsam aracıma yeni bir hasar işlenir” korkusudur; değer kaybı ayrı bir kaza değil, aynı dosyanın içindeki bir tazminat kalemidir ve kendi başına yeni bir kayıt üretmez.

Değer kaybının hangi teminatın içinde durduğu da 1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükte olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile netleşmiştir. A.5 inci maddenin (a) bendi, değer kaybını Maddi Zararlar Teminatı’nın kapsamı içinde sayar ve şu cümleyi ekler: “Bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir.” Tek başvuru, tek dosya, iki kalem: onarım bedeli ve değer kaybı.

Olay	Sisteme kayıt doğurur mu?	Dayanak
Kazanın sigortaya ihbar edilmesi	Evet — eksper gelmese bile	SBGM Yön. m.15/3
Onarımın yapılması ve hasar bedelinin ödenmesi	Evet — mevcut dosyaya işlenir	SBGM Yön. m.15/8
Değer kaybı tazminatının ödenmesi	Hayır — yeni bir kaza kaydı doğurmaz	ZMSS Gen. Şart. A.5/a
Kazanın hiç ihbar edilmemesi (özel anlaşma)	Hayır — ama trafik sigortasından talep hakkı da kullanılmamış olur	—

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: aracının kaydını korumak isteyen kişinin geç kaldığı an, tazminat başvurusu değil ihbar anıdır. İhbar yapıldıysa kayıt zaten vardır ve değer kaybı talebinden vazgeçmek o kaydı geri almaz; sadece hak edilen tazminattan vazgeçilmiş olur. Tramer kaydı oluşmadan hasar ödemesi yapılıp yapılamayacağını ayrı bir yazıda ele aldık.

Hasar Kaydı Ne Zaman Tramer’e İşlenir?

Hasar verileri sisteme eş zamanlı, muallak (henüz ödenmemiş, dosyada bekleyen) tazminat verileri ise gün sonuna kadar iletilir. Bu süreler tahmin değil, yönetmelik hükmüdür. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.23/3: “Üye sigorta şirketleri, güncel muallak tazminat verilerini gün sonuna kadar, diğer hasar verilerini eş zamanlı olarak Merkeze iletmek ve gereken hallerde güncellemekle yükümlüdür.”

Aynı yükümlülük TRAMER için de tekrarlanmıştır (m.10/2-b) ve Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi bakımından m.15/5 ile genişletilir: “sigorta şirketleri ihbardan ödemenin sonuçlanmasına kadar hasara ilişkin tüm bilgileri eksiksiz vermek zorundadır.” Yani veri akışı tek seferlik değildir; dosya açıldığı andan kapandığı ana kadar sürer.

Veri türü	Merkeze iletim süresi	Dayanak
Poliçe (üretim) verileri	Eş zamanlı	m.23/2
Hasar verileri	Eş zamanlı	m.23/3
Muallak tazminat verileri	Gün sonuna kadar	m.23/3
Hatalı gönderilen bilginin düzeltilmesi	Gecikmeksizin; düzeltme kaydı en çok bir günlük gecikmeyle	m.23/4

Uygulamada kaydın sorgulama ekranına yansıması için birkaç saat ila birkaç gün geçebilir; bu, veri iletim yükümlülüğünden değil ekranların güncellenme sıklığından kaynaklanır. Ancak hukuken kaydın doğduğu an ihbar anıdır. “Kaza kaydı üç gün sonra düşer, o zamana kadar aracı satarım” türü tavsiyelerin mevzuatta karşılığı yoktur.

Muallak kayıt ne demek, ödenmeyen dosya da görünür mü?

Muallak tazminat, ihbar edilmiş ama henüz ödenmemiş dosyayı ifade eder. Yönetmelik bu verileri de ayrıca sayıp Merkeze iletilmesini zorunlu tuttuğuna göre, dosyanın ödemeyle sonuçlanmamış olması onu sistemin dışında bırakmaz. Sigorta şirketi talebi reddetse dahi ihbar edilmiş hasar veri tabanındadır.

Hasar Kaydına İşçilik Dahil Edilir mi?

Kayda giren tutar, sigorta şirketinin o dosya için ödediği hasar bedelidir; parça ve işçilik diye ikiye ayrılmaz. Yönetmelik m.15/8 bunu tek cümleyle söyler: “Sigorta şirketleri hasar bedelleri ve ödeme yapılan kişi kimlik bilgilerini veri tabanına girmek zorundadır.” Hüküm “parça bedeli” demez, “hasar bedeli” der. Onarım faturasındaki işçilik, boya ve malzeme kalemleri bu bedelin içindedir.

Bu, sorgulama çıktısında sık karşılaşılan bir şaşkınlığı açıklar: sadece boya yapılmış bir araçta hasar tutarının beklenenden yüksek görünmesi. Tutar parçanın piyasa fiyatı değil, şirketin ödediği toplam tazminattır; işçilik saat ücretleri marka servisinde özel servise göre kat kat yüksek olduğu için aynı hasar, aracın götürüldüğü yere göre farklı tutarlarla kayda geçebilir.

Kalem	Ödenen hasar bedeline dahil mi?	Sorgulamada ayrı satır olarak görünür mü?
Değişen parça bedeli	Evet	Hayır — toplam tutarın içinde
İşçilik	Evet	Hayır — toplam tutarın içinde
Boya ve malzeme	Evet	Hayır
Değer kaybı tazminatı	Ayrı bir tazminat kalemidir	Hayır — yeni kaza kaydı doğurmaz
Ekspertiz raporunun ayrıntısı	—	Hayır — Tek Tip Rapor Bankası’nda saklanır (m.15/7)

Kalem kalem döküm ekspertiz raporunda vardır; ancak o rapor herkese açık değildir. Yönetmelik m.15/9 açık hüküm koyar: “Ekspertiz Raporları Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez.” Bu nedenle aracı satın almak isteyen kişi tutarı görebilir, tutarın hangi işlemlerden oluştuğunu göremez. Bu ayrım, 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğinden sonra daha da önemlidir: yenilenen B.2 bölümüne göre hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse kural, orijinal parça ile değiştirilmesidir; eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçaya geçiş hak sahibinin onayına veya orijinalle değişimin imkânsızlığına bağlıdır ve bu hâlleri ispat yükü sigortacıya aittir. Yani onarımda hangi nitelikte parça takıldığı, kayıtta görünmese bile dosyada belgelidir; onarım faturası ve iş emri bu nedenle saklanmalıdır.

Parçanın niteliği değer kaybı tutarını da doğrudan etkiler. Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça takılan bir araç, ikinci el piyasasında orijinal parçayla onarılana göre daha çok değer kaybeder; dolayısıyla bu durum talebi zayıflatmaz, büyütür. Buna karşılık onarım nedeniyle araçta bir kıymet artışı doğsa dahi bu fark tazminattan indirilemez. Hasar kaydında yalnızca ödenen tutarı gören bir alıcı bu ayrıntıları göremeyeceği için, satış aşamasında onarım belgelerini sunabilmek aracın lehine bir bilgidir. Servisin istediği bedel ile sigortanın ödediği bedel arasındaki farkın nasıl talep edileceği ayrı bir konudur.

Karşı Tarafın Hasarı Tramerde Görünür mü?

Kendi sorgulamanızda karşı aracın hasar geçmişi görünmez. Yönetmelik m.24/1 erişimin sınırını çizer: “Sigortalılara, taraf oldukları sigorta sözleşmeleri ile ilgili özet sigorta ve hasar bilgilerine internet ortamında erişim imkânı sağlanır.” Buradaki ölçüt sözleşmeye taraf olmaktır. Karşı aracın poliçesine taraf olmadığınız için o poliçenin hasar geçmişi size açılmaz.

Sizin dosyanızda görünen şey ise farklıdır: kazaya karışan aracın o kazaya ilişkin bilgileri, kusur durumu ve ödeme bilgisi kendi dosyanızın parçasıdır. Yani karşı tarafın o kazada ne kadar hasar aldığı ortak dosya üzerinden kısmen görülebilir; buna karşılık karşı aracın geçmişte kaç kaza yaptığı, hangi parçalarının değiştiği ve daha önce ne kadar tazminat ödendiği size kapalı kalır.

İkinci el araç alacak kişinin durumu bundan da farklıdır. Satın almayı düşündüğünüz araç için yapılan sorgulama, o aracın plakası veya şasi numarası üzerinden geçmiş hasar kayıtlarını gösterir; ancak bunun için aracın sahibinin bilgisi ve çoğu durumda onayı gerekir. Ruhsat sahibi olmadığınız bir aracın kaydını izinsiz sorgulama imkânı sistemde tanımlı değildir.

Ekspertiz raporunu karşı taraftan isteyebilir miyim?

Doğrudan isteyemezsiniz. Yönetmelik m.15/9 ekspertiz raporlarının “Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere” verilmesini yasaklar. Ancak kendi dosyanıza ilişkin raporu sigorta şirketinizden talep edebilirsiniz; dava veya tahkim aşamasında rapor dosyaya celbedilir. Rapordaki tespite katılmıyorsanız izlenecek yol eksper raporuna itiraz usulüdür.

Tramer Kaydı Nasıl Sorgulanır? e-Devlet, SBM ve Hasar Durum Belgesi

Kendi aracınızın hasar ve poliçe geçmişine internet üzerinden erişme hakkınız yönetmelikle güvence altındadır (m.24/1). Bu hak üç ayrı kanaldan kullanılır ve hepsi aynı veri tabanını okur; farkları ekranların sunduğu ayrıntı düzeyindedir.

Kanal	Ne verir?	Kim kullanabilir?
e-Devlet Kapısı	Adınıza kayıtlı poliçeler ve özet hasar bilgisi	Ruhsat/poliçe sahibi
SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) sorgulama ekranı	Poliçe geçmişi, hasar dosyaları, hasarsızlık basamağı	Sigortalı
Sigorta şirketi veya acente	Hasar durum belgesi — bedelsiz	Sigortalı, acente, şirket
Sigorta eksperi / yetkili kullanıcı	Sınırlı erişim, Kurumca belirlenen kapsamda	Yetkili kullanıcı (m.3/r)

Hasar durum belgesinin ücretsiz olduğu da tahmin değil, hüküm gereğidir. Yönetmelik m.10/2-f, TRAMER’in görevleri arasında “hasarsızlık indirimi veya prim artırımı uygulamasında kullanılmak üzere hasar durum belgesi düzenlemek, bu belgeyi üye sigorta şirketine, acenteye veya sigortalıya bedelsiz olarak vermek” işini sayar. Bu belge için sizden ücret istenmesinin dayanağı yoktur.

1 Temmuz 2026’dan itibaren sorgulama kanalı aynı zamanda bir tebligat kanalı hâline gelmiştir. Yeni Genel Şartlar’ın A.2/j bendi “kalıcı veri saklayıcısı” tanımına “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı”yı da eklemiştir. Sigortacının değer kaybı tutarını size bildirmesi bu kanallardan da yapılabildiği için, dosyanız açıkken bu ekranları düzenli kontrol etmek gerekir. Adım adım anlatım için araç hasar kaydı sorgulama rehberimize bakabilirsiniz.

Kaskodan Yapılan Onarım Tramere İşler mi?

İşler. Kasko, yönetmeliğin kendi tanımına göre zaten “trafik sigortaları” grubunun içindedir. m.3/i bendi bu grubu şöyle sayar: “İhtiyari Trafik Sigortası, Kasko Sigortası, Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası, Zorunlu Taşımacılık Sigortası ve Zorunlu Trafik Sigortası.” Dolayısıyla “kasko ayrı bir dünya, oradan yapılan işlem sisteme girmez” yaklaşımı yanlıştır.

Bununla birlikte kasko verilerinin sisteme eklenmesi m.10/2-ç uyarınca Yönetim Komitesi kararına bağlanmıştır; zorunlu trafik sigortası verileri gibi doğrudan kanuni bir otomatiklik taşımaz. Uygulamada kasko hasarları da veri tabanında yer alır ve hasarsızlık indirimi basamağınızı etkiler.

Değer kaybı bakımından ise kritik ayrım şudur: kaskonuz kural olarak size değer kaybı ödemez. Değer kaybı, kusurlu karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortasından istenen bir kalemdir. Kasko poliçenizde bu yönde özel bir ek teminat varsa durum değişir; yoksa kaskodan onarım yaptırmış olmanız karşı tarafın sigortasına karşı değer kaybı talep etme hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Kaskodan onarım yaptırırsam değer kaybı hakkım düşer mi?

Düşmez. Kaskonuz aracınızın onarımını karşılar; değer kaybı ise aracın onarımdan sonra piyasada uğradığı değer düşüşüdür ve karşı tarafın zorunlu sigortasından talep edilir. İki talep farklı kalemlerdir ve farklı poliçelere dayanır. Kaskonun karşıladığı onarım bedeli için sigortacınızın karşı tarafa rücu etmesi, sizin değer kaybı talebinizi etkilemez.

Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır? 2026’da Ölçüt Değişti

1 Temmuz 2026’dan itibaren değer kaybının ölçütü aracın ikinci el satış değerindeki fark olarak yeniden yazıldı. 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Genel Şartlar’ın A.5/a bendi şu hâle geldi: değer kaybı, “aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değerinin arasındaki fark dikkate alınarak” sigorta eksperi tarafından tespit edilir.

Aynı düzenlemenin 6 ncı maddesi, Genel Şartlar’ın Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7’sini yürürlükten kaldırmıştır. Bu, arama sonuçlarında hâlâ dolaşan hazır katsayı tablolarının dayanağının kalmadığı anlamına gelir. “Aracınızın değerini şu katsayıyla çarpın” biçimindeki hesaplar bugünkü mevzuata değil, kaldırılmış eklere dayanmaktadır.

	1 Temmuz 2026 öncesi	1 Temmuz 2026 sonrası
Hesap ölçütü	Genel Şartlar eklerindeki katsayı/tablo düzeni	Kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı
Ek-1, Ek-2, Ek-3, Ek-7	Yürürlükte	Yürürlükten kaldırıldı
Talebin doğması	Ayrı başvuru beklenirdi	Araç hasarı başvurusu değer kaybı talebi sayılır
Tutarın bildirimi	Açık süre yoktu	Nihai eksper raporunun ulaştığı tarihi takip eden iş günü
Eşdeğer parça kullanımı	Tartışmalıydı	Hak sahibinin onayı veya imkânsızlık şart; ispat yükü sigortacıda

Yeni ölçütün pratik sonucu, hesabın piyasa verisine bağlanmasıdır. Aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerleri arasındaki fark aranacağı için marka, yaş, kilometre ve hangi parçanın nasıl onarıldığı belirleyici olmaya devam eder; ama sonuç artık sabit bir tablodan değil, eksperin piyasa tespitinden çıkar. Kaba bir büyüklük görmek isterseniz araç değer kaybı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; kesin tutarı belirleyen belge yine eksper raporudur.

Hesabı etkileyen ayrıntılar için: kilometrenin etkisi, kaza sonrası piyasa değerinin tespiti ve ilk kazada onarılan parçanın ikinci kazada değişmesi durumu ayrı ayrı ele alınmıştır. Hasar tutarının aracın değerine etkisini merak ediyorsanız 100.000 TL hasar kaydının etkisini incelediğimiz yazıya bakabilirsiniz.

Değer Kaybını Kim Öder ve Ne Zaman Öder?

Ödeyen, kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır; kusur oranı ölçüsünde. Karayolları Trafik Kanunu m.99 ödemenin süresini de belirler: sigortacılar, hak sahibinin Genel Şartlar’la belirlenen belgeleri şirkete ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır.

Dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir (KTK m.97). Şirket başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermez ya da verilen cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde sigorta tahkimine başvurabilir.

Aşama	Süre	Dayanak
Sigortaya yazılı başvuru → cevap	En geç 15 gün	KTK m.97
Belgeler tam iletildikten sonra ödeme	8 iş günü	KTK m.99
Değer kaybı tutarının bildirimi	Nihai eksper raporunu takip eden iş günü	ZMSS Gen. Şart. A.5/a
Maddi zarar zamanaşımı	2 yıl (öğrenmeden), her hâlde 10 yıl	KTK m.109
Yetersiz/fahiş uzlaşmanın iptali	2 yıl içinde	KTK m.111

Kimin ödeyeceği sorusunun kusur, işleten ve sürücü bakımından ayrıntılı cevabı için değer kaybını kim öder yazımıza; ödeme gecikirse izlenecek yol için dosyanın sonuçlanma süresi ve eksper sonrası ödeme takvimi yazılarına bakabilirsiniz. Şirket eksik ödeme yaparsa itiraz ve tahkim süreci işletilir.

Hasar Kaydı Yanlışsa veya Dava Sonucu Değişirse Ne Olur?

Yanlış kayıt düzeltilir ve bunu yapmak sigorta şirketinin yükümlülüğüdür. Yönetmelik m.23/4: üye şirketler, hatalı olduğu tespit edilen bilgileri “gecikmeksizin düzeltmek ve düzeltme kayıtlarını en çok bir günlük gecikmeyle Merkeze iletmek zorundadır.” Yani kaydın düzeltilmesi bir lütuf değil, süreye bağlanmış bir borçtur.

Bu konudaki en az bilinen hüküm ise m.23/3’ün son cümlesidir: “Yargı mercilerinde verilen kararlar doğrultusunda hasar verilerinin değişmesi halinde veri tabanında gerekli güncellemeler üye sigorta şirketi tarafından yapılır.” Mahkeme ya da tahkim kararıyla kusur oranı veya hasar tutarı değişirse, sistemdeki veriyi güncellemek yine şirkete düşer. Kararı alıp kendi başınıza sisteme işletmeye çalışmanız gerekmez; kararı şirkete tebliğ ettirmek yeterlidir.

• Kayıtta olmayan bir kaza görünüyorsa, önce hangi şirketin hangi dosyadan bildirdiğini tespit ettirin.
• Tutar hatalıysa düzeltme talebini yazılı yapın; sözlü başvurunun ispatı güçtür.
• Kusur oranı yargı kararıyla değiştiyse kararın kesinleşmiş örneğini şirkete iletin.
• Şirket düzeltmezse konu Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na şikâyet edilebilir; Merkez faaliyetleri de bu Kurum tarafından denetlenir (m.25/1).

Tramer Kimin Kurumu? Sistemin Bugünkü Hukuki Yapısı

TRAMER bugün müstakil bir kurum değil, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bağlı bir alt bilgi merkezidir. Yönetmelik m.9 bunu doğrudan söyler: “Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER), Merkeze bağlı bir alt bilgi merkezi olup faaliyetlerini bu Yönetmelik kapsamında yürütür.” Kurumun adı da 2011’de değişmiş, “Bilgi Merkezi” ibaresi “Bilgi ve Gözetim Merkezi” hâline gelmiştir.

Bu yapı, internette dolaşan bilgilerin büyük kısmını eskitmiştir. TRAMER’in dayanağı olarak gösterilen Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi Yönetmeliği (11/4/2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete) yürürlükten kaldırılmıştır (SBGM Yönetmeliği m.26). Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 8 inci maddesindeki “sigortalılar bilgi merkezi” hükmünün ilk iki fıkrası da 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.45 ile mülga edilmiştir. Bugünkü kanuni dayanak 5684 sayılı Kanun’un 31/B maddesidir.

Merkezin bünyesinde dört alt bilgi merkezi vardır ve hangi verinin nerede tutulduğunu bilmek, sorgulamada ne göreceğinizi de belirler:

Alt bilgi merkezi	Neyi tutar	Madde
TRAMER — Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi	Zorunlu trafik, taşımacılık, ferdi kaza; karar üzerine ihtiyari trafik ve kasko verileri	m.9-10
Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi	İhbar edilen tüm hasarlar, hasar bedelleri, ekspertiz raporları	m.15-16
Hayat Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi	Hayat branşı verileri	m.11
Sağlık Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi	Sağlık branşı verileri	m.13

Halk arasında “Tramer kaydı” denilen şeyin önemli bir bölümü aslında Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi’nde tutulur. TRAMER’in ağırlıklı işi poliçe ve sigortalılık tarafıdır: sigortasız araçların tespiti, hasarsızlık basamağı, hasar durum belgesi. Değer kaybı tartışmasının cevabı da bu ayrımda saklıdır; değer kaybı bir poliçe olayı değil, hasar dosyasının içindeki bir tazminat kalemidir.

Yapıyı denetleyen makam da değişmiştir. 23 Haziran 2026 tarihli ve 33289 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yönetmelikteki “Müsteşarlık” ibareleri Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu olarak güncellenmiş, “yetkili kullanıcı” ve “özellikli kuruluş” tanımları eklenmiştir. Verilerinizle ilgili şikâyet mercii artık bu Kurumdur.

Değer Kaybı Alan Aracı Satarken Alıcıya Söylemek Zorunda mıyım?

Değer kaybı tazminatının sorgulamada ayrı bir satır olarak görünmemesi, satıcıyı bildirim yükünden kurtarmaz. Aracın kaza geçmişi zaten hasar kaydı olarak görünür; ayrıca gizlenen bir kusur varsa Türk Borçlar Kanunu’nun ayıptan sorumluluk hükümleri devreye girer.

TBK m.219 satıcının sorumluluğunu geniş tutar: satıcı, “kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur” ve maddenin son cümlesine göre “bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.” Ağır hasarlı bir kaza geçmişi, bu tanımdaki ekonomik ayıp kavramına girebilir.

Sözleşmeye konulan “araç görüldüğü gibi satılmıştır” türü kayıtlar da her durumda korumaz. TBK m.221 açıktır: “Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.” Buna karşılık m.222 uyarınca satıcı, sözleşme kurulurken alıcının bildiği ayıplardan sorumlu değildir. Yani hasar kaydını satıştan önce açıkça göstermek, satıcı için en güvenli yoldur.

Pratik sonuç, yaygın “kayıt görünmüyorsa sorun yok” yaklaşımının tersidir: kaza geçmişini paylaşmak satıcının riskini azaltır, gizlemek artırır. Alıcı bakımından ise ödenmiş bir değer kaybı tazminatının varlığı aracın kalitesini düşürmez; o tazminat zaten aracın uğradığı değer kaybının karşılığıdır ve kaza kaydı sorgulamada görünmektedir.

Değer Kaybı Davası ve Tahkim: Zamanaşımı ve Süreç

Sigorta şirketi talebi reddeder veya eksik öderse iki yol vardır: sigorta tahkimi ya da dava. İkisi de KTK m.97’deki yazılı başvuru şartı yerine getirildikten sonra açılır; başvuru yapılmadan gidilen yol dava şartı yokluğuyla karşılaşır.

Zamanaşımı KTK m.109’da düzenlenmiştir: maddi zarar talepleri, zarar görenin “zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde” zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa, o daha uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, zamanaşımının tazminat yükümlüsüne karşı kesilmesi hâlinde sigortacıya karşı da kesilmiş sayılacağını belirtir.

İmzalanmış bir uzlaşma da her zaman son söz değildir. KTK m.111, tazminat miktarına ilişkin olup “yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar”ın yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Sigortacının önerdiği düşük tutarı imzalamış olmak, bu süre içinde yeniden değerlendirme imkânını tamamen kapatmaz.

Süreci kendi başına yürütmek isteyenler için avukatsız başvurunun sınırlarını, sürecin gerçekte nasıl işlediğini merak edenler için değer kaybı alanların deneyimlerini derlediğimiz yazılar da bu konuyu tamamlar. Aynı araçta ikinci bir kaza olduğunda tekrar değer kaybı talep edilip edilemeyeceği ayrıca değerlendirilir. Aracın ağır hasar veya pert kaydı almış olması hâlinde ise pert ve ağır hasar ayrımı belirleyici olur.

Dosyanız reddedilmiş, tutar tartışmalı ya da süreler sıkışmışsa, başvuruyu yapmadan önce belgeleri ve zamanaşımı takvimini birlikte gözden geçirmek en çok işe yarayan adımdır. Ankara ve çevresindeki dosyalar için araç değer kaybı avukatı sayfamızdan iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosyaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Değer kaybı dosyalarında sonuç; kusur durumuna, eksper tespitine, belgelerin içeriğine ve sürelere göre değişir. Adım atmadan önce dosyanızı bir avukata danışarak değerlendirmenizde yarar vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç değer kaybı tramere işlenir mi?

Hayır, araç değer kaybı tramere işlenmez. Değer kaybı tazminatları, Tramer kaydına yansımaz ve bu nedenle aracın sigorta geçmişine ilişkin raporlarda bu bilgi yer almaz. Ancak, aracın hasar geçmişi Tramer’e işlenir.

Tramer nedir ve ne tür bilgileri içerir?

Tramer, Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin kısaltmasıdır ve bugün Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bağlı bir alt bilgi merkezidir (SBGM Yönetmeliği m.9). Araçların geçmişteki kaza kayıtları, sigorta poliçeleri ve değiştirilen parçalar gibi hasar bilgileri bu yapının veri tabanında tutulur. Araç sahipleri ve alıcılar bu sistemi kullanarak araç hakkında detaylı bilgi edinebilir.

Araç değer kaybı başvurusu nasıl yapılır?

Araç değer kaybı tazminatı için kazadaki kusurlu tarafın trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine başvuru yapılabilir. Başvuru sırasında kaza tespit tutanağı, araç fotoğrafları, sigorta poliçesi, eksper raporu gibi belgeler sunulmalıdır. Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir; başvuru noter, iadeli taahhütlü posta veya elektronik ortamda gerçekleştirilebilir. Şirket 15 gün içinde yazılı cevap vermez ya da verilen cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir veya sigorta tahkimine başvurulabilir.

Değer kaybı hasar kaydına işlenir mi?

Değer kaybı tazminatı aracın kaydında yeni bir kaza kaydı doğurmaz. Kaydı doğuran şey kazanın sigortaya ihbar edilmesidir; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.15/3 uyarınca şirketler eksper görevlendirmeseler bile ihbar edilen tüm hasarları veri tabanına girer. Değer kaybı ise aynı dosyanın içindeki bir tazminat kalemidir.

Hasar kaydı ne zaman işlenir?

Hasar verileri eş zamanlı, muallak tazminat verileri gün sonuna kadar Merkeze iletilir (Yönetmelik m.23/3). Hatalı gönderilen bilgi gecikmeksizin düzeltilir ve düzeltme kaydı en çok bir günlük gecikmeyle iletilir. Sorgulama ekranına yansıması birkaç saat sürebilir, ancak kayıt hukuken ihbar anında doğar.

Hasar kaydına işçilik dahil edilir mi?

Evet. Yönetmelik m.15/8 şirketleri “hasar bedelleri”ni veri tabanına girmekle yükümlü tutar; hüküm parça ve işçilik ayrımı yapmaz. Sistemde görünen tutar, şirketin o dosya için ödediği toplam tazminattır ve işçilik, boya ile malzeme bu tutarın içindedir. Kalem kalem döküm yalnızca ekspertiz raporunda bulunur.

Karşı tarafın hasarı tramerde görünür mü?

Kendi sorgulamanızda görünmez. Yönetmelik m.24/1, sigortalıya yalnızca “taraf oldukları sigorta sözleşmeleri ile ilgili” bilgilere erişim tanır. Karşı aracın poliçesine taraf olmadığınız için o aracın geçmiş hasar kayıtlarını göremezsiniz; yalnızca ortak dosyaya ilişkin bilgiler dosyanızda yer alır.

Kaskodan yapılan işlem tramere işler mi?

İşler. Yönetmelik m.3/i, kasko sigortasını “trafik sigortaları” tanımının içinde sayar; m.10/2-ç uyarınca kasko verileri Yönetim Komitesi kararı üzerine veri tabanına eklenir. Kaskodan onarım yaptırmış olmak, karşı tarafın zorunlu sigortasından değer kaybı talep etme hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Tramer kaydı ile hasar kaydı arasındaki fark nedir?

TRAMER, poliçe ve sigortalılık tarafını yürüten alt bilgi merkezidir (m.9-10). İhbar edilen hasarlar, hasar bedelleri ve ekspertiz raporları ise Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi’nde tutulur (m.15-16). Halk arasında “Tramer kaydı” denilen bilginin önemli kısmı aslında bu ikinci merkezin verisidir; ikisi de Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bağlıdır.

Değer kaybını kim öder?

Kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası, kusur oranı ölçüsünde öder. Poliçe limitini aşan kısım ile teminat dışı kalan kalemler için işletene ve sürücüye başvurulabilir. Kaskonuz kural olarak size değer kaybı ödemez; poliçede özel bir ek teminat varsa durum değişir.

Değer kaybı ödemesi kaç günde yapılır?

Karayolları Trafik Kanunu m.99, belgelerin şirkete ulaşmasından itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılmasını zorunlu kılar. Ayrıca 1 Temmuz 2026’dan itibaren sigortacı, hesapladığı değer kaybı tutarını nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirmek zorundadır.

Araç değer kaybı e-Devlet’ten sorgulanır mı?

e-Devlet üzerinden adınıza kayıtlı poliçeleri ve özet hasar bilgisini görebilirsiniz; erişim hakkının dayanağı Yönetmelik m.24/1’dir. Ödenen değer kaybı tutarı ayrı bir kaza kaydı olarak listelenmez. Hasar durum belgesini ise sigorta şirketinizden veya acentenizden ücretsiz olarak alabilirsiniz (m.10/2-f).

Hasar sorgulama ücretli mi?

Hasarsızlık indirimi veya prim artırımında kullanılan hasar durum belgesi, Yönetmelik m.10/2-f gereği sigortalıya, acenteye ve şirkete bedelsiz verilir. Bu belge için ücret talep edilmesinin mevzuatta dayanağı yoktur. Üçüncü kişilerin araç sorgulaması sunan ticari hizmetleri ise bu kapsamın dışındadır.

Hasar kaydımdaki tutar yanlışsa ne yapabilirim?

Düzeltme talebinizi sigorta şirketine yazılı olarak iletin. Yönetmelik m.23/4, hatalı bilgilerin gecikmeksizin düzeltilmesini ve düzeltme kaydının en çok bir günlük gecikmeyle Merkeze iletilmesini zorunlu tutar. Kusur oranı veya tutar yargı kararıyla değiştiyse m.23/3 son cümlesi uyarınca güncellemeyi yapmak yine şirketin yükümlülüğüdür.

Değer kaybı davası ne kadar sürede açılmalı?

Maddi zarara ilişkin talepler, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109). Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse o süre uygulanır. Dava ya da tahkim öncesinde sigortaya yazılı başvuru şarttır (KTK m.97).

Düşük tutara imza attım, hakkım tamamen bitti mi?

Bitmemiş olabilir. KTK m.111, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmaların, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Aynı madde, kanunun öngördüğü sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları da geçersiz sayar.

Değer kaybı aldığım aracı satarken alıcıya bildirmek zorunda mıyım?

Kaza geçmişi hasar kaydı olarak zaten görünür ve satıcı, TBK m.219 uyarınca aracın değerini önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki veya ekonomik ayıplardan bilmese dahi sorumludur. TBK m.221’e göre ağır kusurlu satıcının sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür; buna karşılık m.222 uyarınca alıcının bildiği ayıplardan sorumluluk doğmaz. Bu nedenle kaza geçmişini açıkça göstermek satıcının riskini azaltır.