Araç Değer Kaybı Tramere İşler Mi?

Araç değer kaybı tazminatı almak, aracınızın kaydına yeni bir hasar eklemez; kaydı doğuran şey kazanın sigorta şirketine ihbar edilmesidir. Bir trafik kazasının ardından araç onarılmış olsa bile ikinci el piyasasında değer kaybına uğrar ve bu kayıp kusurlu tarafın sigortasından talep edilebilir. Bu noktada, araç değer kaybı tramere işler mi ya da araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü gibi sorular sıkça gündeme gelir. Özellikle ikinci el piyasasında araç satın almak veya satmak isteyenler için, araç değer kaybı tramerde görünür mü sorusunun yanıtı büyük önem taşır. Bu yazımızda, Tramer sisteminin nasıl çalıştığını, araç değer kaybı tazminatının ne anlama geldiğini ve bunların hasar kaydı ile olan ilişkisini tüm detaylarıyla ele alacağız. 

Tramer Nedir ve Ne Tür Bilgiler İçerir?

Tramer, yani Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bağlı olarak çalışan ve araçların trafik sigortası poliçe geçmişini, hasar dosyalarıyla ilişkilendirilmiş kayıtlarını ve hasarsızlık bilgisini tutan alt bilgi merkezidir. Özellikle ikinci el araç alım-satım süreçlerinde, bir aracın geçmişini öğrenmek ve olası riskleri değerlendirebilmek adına büyük bir önem taşır. Hem araç sahipleri hem de sigorta şirketleri tarafından sıkça kullanılan bu sistem, şeffaf bilgi akışını sağlama amacıyla oluşturulmuştur.

Halk arasında “Tramer kaydı” denilen bilgiler aslında iki ayrı yerden gelir. Poliçe, sigortalılık ve hasarsızlık tarafı TRAMER’de tutulur; kazanın tarihi, ihbar edilen hasar, ödenen hasar bedeli ve ekspertiz raporları ise yine Merkeze bağlı Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi’nin veri tabanına girer (SBGM Yönetmeliği m.15). Parça değişimi ve onarımın ayrıntısı ekspertiz raporunda yer alır; bu rapor, sigortalının kendi dosyası için görebileceği, üçüncü kişilere ise Kurumun izni olmadan verilmeyen bir belgedir (m.15/9). Sigorta dosyasında kazanın kusur durumu da yer alır. Bu noktada iki ayrı rejim vardır: sigorta uygulamasında kusur, tutanaktaki kaza durumuna göre kademeli oranlarla belirlenir; yargılamada ise oran, bilirkişi incelemesiyle serbestçe belirlenir. Kolluğun düzenlediği kaza tespit tutanağında taraflara ait bir kusur yüzdesi yazmaz; tutanak yalnızca kural ihlallerini gösterir.

Araç sahipleri için en kritik noktalardan biri, Tramer’in, aracın sigorta bilgilerine ve hasar geçmişine hızlı bir şekilde erişim sağlayabilmesidir. Böylece alıcılar herhangi bir araç satın almadan önce, sahte bilgilerden kaçınarak doğru bir karar verebilir. Bunun yanı sıra ikinci el araç piyasasında “araç değer kaybı tramerde görünür mü” veya “araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü” gibi sorular sıklıkla gündeme gelir. Değer kaybı tazminatı ayrı bir kaza kaydı olarak listelenmez, çünkü kaydı doğuran olay kazanın ihbarıdır ve değer kaybı o dosyanın içindeki bir tazminat kalemidir. Sorgulamada görülen ana bilgi, kazanın tarihi ve dosyada ödenen hasar tutarıdır.

Sonuç olarak Tramer, alıcı ve satıcılar arasında güven ortamını destekleyerek, araç ticareti süreçlerinde bilgi şeffaflığı sunar. Eğer araç almayı ya da satmayı düşünüyorsanız, Tramer sorgulaması yaparak aracın sigortaya bildirilmiş hasar geçmişini görebilir ve daha bilinçli bir karar verebilirsiniz. Sigortaya hiç bildirilmeden, cepten yaptırılan onarımlar bu kayda girmez; bu yüzden sorgulama, ekspertiz ve boya ölçümünün yerine geçmez, onları tamamlar.

Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Araç değer kaybı tazminatı, bir trafik kazası sonrası aracın kazadan önceki ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki farkı karşılamak amacıyla ödenen bir tazminattır. Kaza sonrası yapılan tamiratlar ne kadar kusursuz olursa olsun, aracın geçmişte kazaya karışmış olması, ikinci el piyasa değerini düşürmektedir. Bu nedenle, araç sahibinde oluşan maddi zararın karşılanabilmesi için araç değer kaybı tazminatı talep edilebilmektedir.

Değer kaybı hesaplanırken, aracın marka ve modeli, üretim yılı, toplam kilometresi, kaza geçmişi, tamiratı yapılan parçalar ve hasarın niteliği gibi pek çok faktör göz önünde bulundurulur. Özellikle aracın yaşı ve kilometresi hesaplamada önemli bir rol oynar; çünkü daha eski ve yüksek kilometreli araçlarda değer kaybı miktarı daha düşük hesaplanmaktadır. Bunun dışında, hasarın boyutu ve onarımda kullanılan parçaların nitelikleri, değer kaybının miktarını etkileyen diğer önemli kriterler arasında yer alır.

Özellikle merak edilen konular arasında, “araç değer kaybı tramere işler mi” veya “araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü” soruları bulunmaktadır. Değer kaybı tazminatı yeni bir kaza ya da yeni bir hasar dosyası doğurmaz; aynı kazanın dosyasında, onarım bedelinin yanında ödenen ikinci bir kalemdir. Mevzuat, bu kalemin dosyanın sorgulamada görünen tutarına dahil edilip edilmeyeceğini ayrıca düzenlemez. Yönetmelik şirketlere “hasar bedelleri”ni veri tabanına girme yükümlülüğü yükler (m.15/8) ve değer kaybı Genel Şartlar’da Maddi Zararlar Teminatı’nın içinde sayılır (A.5/a). Bu nedenle dosya tutarının değer kaybını içerip içermediğini öğrenmenin kesin yolu, sigorta şirketinden dosyanın ödeme dökümünü istemektir.

Değer kaybı tazminatı, kazaya neden olan karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından istenir. 1 Temmuz 2026’dan itibaren araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır (Genel Şartlar A.5/a). Genel Şartlar’ın Ek-6’sı bu dosyada istenecek belgeleri sayar: kaza tespit tutanağının resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulan tutanak, mağdur araca ait ruhsat, varsa araca ve kaza yerine ait fotoğraf ve görüntüler, banka hesap bilgileri, ekspertiz yapıldıysa eksper raporu ve kişisel bilgi doğrulama evrakı. Değer kaybı tutarını sigorta şirketi kendi takdiriyle değil, Kurum usulüne göre atanan sigorta eksperinin raporuyla belirler; şirket bu tutarı nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirir. Tutarın doğru hesaplanması ve süreçte hak kaybı yaşanmaması için eksper raporunun ve başvuru belgelerinin hukuki değerlendirmeden geçirilmesi yararlı olur.

Değer Kaybı Hasar Kaydında veya Tramerde Görünür Mü?

Bir trafik kazası sonrası en sık sorulan sorulardan biri, araç değer kaybı tramere işler mi ya da araç değer kaybı hasar kaydında görünür mü sorusudur. Cevap: değer kaybı tazminatı aracın kaydında ayrı ve yeni bir kaza kaydı olarak görünmez. Kayıt, kazanın sigortaya ihbar edildiği anda doğar; değer kaybı ise aynı dosyanın içinde ödenen bir kalemdir.

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, araç değer kaybı, kazaya bağlı olarak aracın ikinci el piyasasındaki değer düşüşüyle ilgilidir. Araç üzerindeki fiziksel hasarların onarılması veya parça değişiminden bağımsız olarak, kaza geçmişi araç değerinde azalma yaratabilir. Ancak araç değer kaybı tramerde görünür mü, işleme mantığı gereği farklı bir konudur.

Sistemde trafik sigortası poliçeleri, ihbar edilen hasarlar, ödenen hasar bedelleri ve ekspertiz raporları tutulur. Parçaların hangi işlemi gördüğü ekspertiz raporunun içindedir; bu ayrıntı Tek Tip Rapor Bankası’nda saklanır (m.15/7) ve üçüncü kişilerin sorgusunda görünmez. Değer kaybı tazminatı ise bu yapıya yeni bir kaza ya da yeni bir dosya olarak eklenmez; onarım bedeliyle aynı dosyada, aynı teminattan ödenir.

Örneğin, bir aracın tamponu değiştirilmiş ve boyanmışsa bu kaza, ödenen hasar bedeliyle birlikte hasar kaydında yer alır. Aynı kaza için ödenen değer kaybı tazminatı ikinci bir kaza satırı açmaz. Bunun sebebi, değer kaybının ayrı bir kaza olayı olmaması; aynı hasar dosyasının içinde yer alan bir tazminat kalemi olmasıdır. Dosyanın görünen tutarına değer kaybının dahil edilip edilmediği ise mevzuatta ayrıca düzenlenmemiştir; şirketin veri girişine göre değişebileceği için kesin bilgi dosya dökümünden alınır. Her durumda kazanın kendisi kayıtta durmaya devam eder; tazminatın ayrı satır olarak görünmemesi kaza geçmişini ortadan kaldırmaz.

Bu ayrımın pratik önemi, değer kaybı talebinin aracın kayıt geçmişini ağırlaştırmamasıdır. Alıcının gördüğü olumsuzluk kazanın kendisidir; o kayıt değer kaybı istenmese de aynen durur. Dolayısıyla “değer kaybı istersem kaydım kötüleşir” endişesiyle haktan vazgeçmek, kaydı düzeltmez, yalnızca tazminattan vazgeçmek anlamına gelir.

Bu nedenle alınan değer kaybı tazminatı, aracın kayıt geçmişine ikinci bir olumsuzluk eklemez. Ancak bu, kaza geçmişinin alıcıdan gizlenebileceği anlamına gelmez: hasar kaydı sorgulamada görünür ve satıcının Türk Borçlar Kanunu m.219 uyarınca ayıptan sorumluluğu devam eder. Değer kaybı talebinde ise sonucu belirleyen şey kayıt değil belgedir: kaza tespit tutanağı, eksper raporu, fotoğraflar ve başvurunun sigortaya ulaştığı tarihin ispatı.

Tramer Sistemine Değer Kaybının İşlenme Durumu ve Önemi

Tramer sistemine değinecek olursak, Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER), araçların sigorta geçmişi ve hasar kayıtlarını içeren merkezi bir veri tabanıdır. Bu sistem, araç alım-satım süreçlerinde veya sigortacılık işlemlerinde güvenilir bir bilgi kaynağı olarak oldukça sık kullanılır. Ancak, araç değer kaybı tramere işler mi? veya araç değer kaybı tramerde görünür mü? soruları bu noktada sıklıkla gündeme gelir. Bu konuyu daha net açıklığa kavuşturmak için sistemin işleyişini ve önemini detaylandırmak gereklidir.

Değer kaybı tramer kayıtlarına ayrı satır olarak girer mi?

Girmez. Değer kaybı, araçta kazanın sebep olduğu onarım masrafları dışında, aracın ikinci el piyasasındaki değerinde oluşan düşüştür ve aynı kaza dosyasının içinde ödenir. Bu yüzden değer kaybı talep edilmesi ya da ödenmesi, sorgulamada yeni bir kaza veya yeni bir dosya olarak listelenmez. Araç değer kaybı hasar kaydında ayrı bir satır olarak görünmez; dosyanın ödeme tutarına yansıyıp yansımadığı ise şirketin veri girişine bağlıdır ve mevzuatta ayrıca düzenlenmemiştir.

Değer kaybı talebi aracın kaydını ağırlaştırır mı?

Değer kaybı tazminatının ayrı bir kaza kaydı doğurmaması, aracın kayıt geçmişinin aynı olay yüzünden iki kez ağırlaşmasını önler. Bununla birlikte kazanın kendisi ve ödenen hasar bedeli sorgulamada görünmeye devam eder; ikinci el değerlendirmesinde belirleyici olan da bu kayıttır. Alıcılar aracın fiziksel hasar geçmişine ve ödenen hasar tutarına bakar; değer kaybı tazminatının ödenmiş olması bu tabloya ayrıca bir olumsuzluk eklemez.

Satışta hasar kaydı nasıl okunmalı?

Alıcının bakması gereken şey kazanın tarihi, sayısı ve ödenen hasar tutarıdır; bir değer kaybı ödemesinin varlığı aracın teknik durumu hakkında ek bilgi vermez, yalnızca kazanın yarattığı piyasa kaybının karşılandığını gösterir. Satıcı açısından ise kayıt, gizlenecek değil gösterilecek bir belgedir: kayıt tutarı ile onarım faturası ve iş emri birlikte sunulduğunda alıcı hasarın neden o tutarda oluştuğunu görebilir, satış sonrası ayıp tartışması da zayıflar.

Sonuç olarak değer kaybı talebinde bulunmak aracın kaydını ağırlaştırmaz. Bu nedenle “kaydım daha da kötüleşir” endişesiyle hak talebinden vazgeçmenin hukuki bir gerekçesi yoktur; kayıtta duran veri kazanın kendisidir ve bu veri, tazminat talep edilsin ya da edilmesin orada kalmaya devam eder. Şeffaflık ise alım-satım sürecinin lehine işler: kaza geçmişini baştan paylaşan satıcı, sonradan doğacak ayıp iddialarına karşı kendini korumuş olur.

Araç Değer Kaybı Tramere İşler Mi? Kaydı Doğuran Olay Hangisi?

Kaydı doğuran şey kazanın sigorta şirketine ihbar edilmesidir; değer kaybı tazminatının ödenmesi değil. Bu ayrım mevzuatta açıkça kuruludur. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği‘nin 15 inci maddesinin üçüncü fıkrası şu hükmü taşır: “Sigorta şirketleri, eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları Merkez veri tabanına girer.” Yani dosya açıldığı anda kayıt doğar; eksper gelmemiş, onarım yapılmamış, tek kuruş ödenmemiş olması sonucu değiştirmez.

Bu hüküm, internette çok yaygın olan iki yanlışı da aynı anda çürütür. Birincisi “ödeme almazsam kayıt oluşmaz” düşüncesidir; ihbar yeterli olduğu için oluşur. İkincisi ise “değer kaybı tazminatı alırsam aracıma yeni bir hasar işlenir” korkusudur; değer kaybı ayrı bir kaza değil, aynı dosyanın içindeki bir tazminat kalemidir ve kendi başına yeni bir kayıt üretmez.

Değer kaybının hangi teminatın içinde durduğu da 1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükte olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile netleşmiştir. A.5 inci maddenin (a) bendi, değer kaybını Maddi Zararlar Teminatı’nın kapsamı içinde sayar ve şu cümleyi ekler: “Bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir.” Tek başvuru, tek dosya, iki kalem: onarım bedeli ve değer kaybı.

Olay	Sisteme kayıt doğurur mu?	Dayanak
Kazanın sigortaya ihbar edilmesi	Evet — eksper gelmese bile	SBGM Yön. m.15/3
Onarımın yapılması ve hasar bedelinin ödenmesi	Evet — mevcut dosyaya işlenir	SBGM Yön. m.15/8
Değer kaybı tazminatının ödenmesi	Hayır — yeni bir kaza kaydı doğurmaz	ZMSS Gen. Şart. A.5/a
Kazanın hiç ihbar edilmemesi (özel anlaşma)	Hayır — ama trafik sigortasından talep hakkı da kullanılmamış olur	—

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: aracının kaydını korumak isteyen kişinin geç kaldığı an, tazminat başvurusu değil ihbar anıdır. İhbar yapıldıysa kayıt zaten vardır ve değer kaybı talebinden vazgeçmek o kaydı geri almaz; sadece hak edilen tazminattan vazgeçilmiş olur. Tramer kaydı oluşmadan hasar ödemesi yapılıp yapılamayacağını ayrı bir yazıda ele aldık.

Hasar Kaydı Ne Zaman Tramer’e İşlenir?

Hasar verileri sisteme eş zamanlı, muallak (henüz ödenmemiş, dosyada bekleyen) tazminat verileri ise gün sonuna kadar iletilir. Bu süreler tahmin değil, yönetmelik hükmüdür. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.23/3: “Üye sigorta şirketleri, güncel muallak tazminat verilerini gün sonuna kadar, diğer hasar verilerini eş zamanlı olarak Merkeze iletmek ve gereken hallerde güncellemekle yükümlüdür.”

Aynı yükümlülük TRAMER için de tekrarlanmıştır (m.10/2-b) ve Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi bakımından m.15/5 ile genişletilir: “sigorta şirketleri ihbardan ödemenin sonuçlanmasına kadar hasara ilişkin tüm bilgileri eksiksiz vermek zorundadır.” Yani veri akışı tek seferlik değildir; dosya açıldığı andan kapandığı ana kadar sürer.

Veri türü	Merkeze iletim süresi	Dayanak
Poliçe (üretim) verileri	Eş zamanlı	m.23/2
Hasar verileri	Eş zamanlı	m.23/3
Muallak tazminat verileri	Gün sonuna kadar	m.23/3
Hatalı gönderilen bilginin düzeltilmesi	Gecikmeksizin; düzeltme kaydı en çok bir günlük gecikmeyle	m.23/4

Uygulamada kaydın sorgulama ekranında görünmesi gecikebilir; gecikmenin bir sebebi de ihbarın ya da dosya açılışının kazadan günler sonra yapılmasıdır. Yönetmelikteki iletim yükümlülüğü ise eş zamanlıdır ve kaydın hukuken doğduğu an ihbar anıdır. “Kaza kaydı üç gün sonra düşer, o zamana kadar aracı satarım” türü tavsiyelerin mevzuatta karşılığı yoktur; kaydın sonradan ortaya çıkması satıcıyı ayıp sorumluluğundan da kurtarmaz.

Tramer kaydı ne zaman işlenir, kazadan kaç gün sonra görünür?

Tramer kaydı, yani hasar kaydı, kazanın günü değil sigortaya ihbar edildiği gün işlenir. Kaza bugün olup ihbar bir hafta sonra yapılırsa kayıt da ihbar günü doğar; ihbar hiç yapılmazsa kayıt oluşmaz. İhbardan sonra hasar verisinin iletimi eş zamanlı, ödenmemiş dosyanın muallak verisinin iletimi gün sonuna kadardır (m.23/3). Yönetmelik “kaç gün sonra görünür” sorusuna gün sayısı vermez; bu yüzden internette dolaşan “üç gün”, “bir hafta” gibi sürelerin hukuki dayanağı yoktur. Kayıt ödemeyle birlikte tutar kazanır, ama tutarın kesinleşmemiş olması kaydın bulunmadığı anlamına gelmez.

Araca hasar kaydı nasıl işlenir? Adım adım süreç

Araca hasar kaydını sigorta şirketi işler; araç sahibinin, servisin ya da kolluğun sisteme doğrudan kayıt girmesi söz konusu değildir. Süreç, yönetmelikteki yükümlülüklerin sırasıyla ilerler:

1. İhbar: Kaza, kusurlu tarafın trafik sigortasına veya kendi kaskonuza bildirilir. Şirket, eksper görevlendirmeyecek olsa bile ihbar edilen hasarı veri tabanına girer (m.15/3). Kayıt bu anda doğar.
2. Muallak dönem: Ödeme yapılmadıkça dosya muallaktır ve muallak tazminat verisi gün sonuna kadar Merkeze iletilir (m.23/3).
3. Ekspertiz: Eksper raporunu Merkez üzerinden hazırlar (m.15/5); parça ve işçilik ayrıntısı bu raporda yer alır.
4. Ödeme: Şirket, ödediği hasar bedelini ve ödeme yapılan kişinin kimlik bilgisini veri tabanına girer (m.15/8). Sorgulamada görülen tutar bu aşamada kesinleşir.
5. Güncelleme: Hatalı bilgi gecikmeksizin düzeltilir (m.23/4); tahkim veya mahkeme kararıyla tutar ya da kusur değişirse güncellemeyi yine şirket yapar (m.23/3).

Muallak kayıt ne demek, ödenmeyen dosya da görünür mü?

Muallak tazminat, ihbar edilmiş ama henüz ödenmemiş dosyayı ifade eder. Yönetmelik bu verileri de ayrıca sayıp Merkeze iletilmesini zorunlu tuttuğuna göre, dosyanın ödemeyle sonuçlanmamış olması onu sistemin dışında bırakmaz. Sigorta şirketi talebi reddetse dahi ihbar edilmiş hasar veri tabanındadır.

Bedelsiz hasar kaydı nedir?

“Bedelsiz” ya da tutarsız hasar kaydı mevzuatta tanımlanmış bir terim değildir; uygulamada, ihbar edildiği için veri tabanına girmiş ama karşılığında ödeme yapılmamış dosyayı anlatmak için kullanılır. Bu durum yönetmeliğin doğrudan sonucudur: şirketler eksper görevlendirmeseler bile ihbar edilen tüm hasarları sisteme girer (m.15/3), ödeme ise ayrı bir aşamadır (m.15/8). Talebin reddedilmesi, kazanın sigortaya bildirilip sonra özel anlaşmayla kapatılması ya da onarımın başka bir kaynaktan karşılanması bu tür kayıtların tipik sebepleridir. Kayıt hatalıysa düzeltilmesi, bildiren sigorta şirketinden yazılı olarak istenir (m.23/4).

Hasar Kaydına İşçilik Dahil Edilir mi?

Kayda giren tutar, sigorta şirketinin o dosya için ödediği hasar bedelidir; parça ve işçilik diye ikiye ayrılmaz. Yönetmelik m.15/8 bunu tek cümleyle söyler: “Sigorta şirketleri hasar bedelleri ve ödeme yapılan kişi kimlik bilgilerini veri tabanına girmek zorundadır.” Hüküm “parça bedeli” demez, “hasar bedeli” der. Onarım faturasındaki işçilik, boya ve malzeme kalemleri bu bedelin içindedir.

Bu, sorgulama çıktısında sık karşılaşılan bir şaşkınlığı açıklar: sadece boya yapılmış bir araçta hasar tutarının beklenenden yüksek görünmesi. Tutar parçanın piyasa fiyatı değil, şirketin ödediği toplam tazminattır; yetkili servis ile özel servisin işçilik ve parça fiyatları farklı olduğu için aynı hasar, aracın götürüldüğü yere göre farklı tutarlarla kayda geçebilir.

İşçilik tramere işler mi?

İşler, ama ayrı bir satır olarak değil. İşçilik bedeli, sigortanın ödediği toplam hasar bedelinin parçasıdır ve kayda bu toplam tutarın içinde girer (m.15/8). Sorgulamada “parça şu kadar, işçilik şu kadar” diye bir döküm görünmez; kalem kalem ayrım yalnızca ekspertiz raporunda ve onarım faturasında bulunur. Bu nedenle yalnızca işçilik içeren bir onarım, örneğin parça değişmeden yapılan düzeltme ve boya, de sigortadan ödendiyse hasar kaydında tutarıyla yer alır.

Kalem	Ödenen hasar bedeline dahil mi?	Sorgulamada ayrı satır olarak görünür mü?
Değişen parça bedeli	Evet	Hayır — toplam tutarın içinde
İşçilik	Evet	Hayır — toplam tutarın içinde
Boya ve malzeme	Evet	Hayır
Değer kaybı tazminatı	Aynı dosyada ödenen ayrı bir tazminat kalemidir	Yeni kaza kaydı doğurmaz; dosya tutarına yansıyıp yansımadığı dökümden öğrenilir
Ekspertiz raporunun ayrıntısı	—	Hayır — Tek Tip Rapor Bankası’nda saklanır (m.15/7)

Kalem kalem döküm ekspertiz raporunda vardır; ancak o rapor herkese açık değildir. Yönetmelik m.15/9 açık hüküm koyar: “Ekspertiz Raporları Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez.” Bu nedenle aracı satın almak isteyen kişi tutarı görebilir, tutarın hangi işlemlerden oluştuğunu göremez. Bu ayrım, 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğinden sonra daha da önemlidir: yenilenen B.2 bölümüne göre hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse kural, orijinal parça ile değiştirilmesidir; eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçaya geçiş hak sahibinin onayına veya orijinalle değişimin imkânsızlığına bağlıdır ve bu hâlleri ispat yükü sigortacıya aittir. Yani onarımda hangi nitelikte parça takıldığı, kayıtta görünmese bile dosyada belgelidir; onarım faturası ve iş emri bu nedenle saklanmalıdır.

Parçanın niteliği değer kaybı tutarını da etkiler. SEDDK’nın 2025/25 sayılı Genelgesiyle yenilenen değer kaybı ekspertiz raporu şablonu, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliğini, yani orijinal olup olmadığını, piyasa analizinde dikkate alınacak unsurlar arasında sayar; eşdeğer parça kullanılmış olması talebi zayıflatan bir sebep değildir. Genel Şartlar’ın B.2 bölümü de onarım tazminatı bakımından, araçta bir kıymet artışı doğsa dahi bu farkın tazminattan indirilemeyeceğini açıkça yazar. Hasar kaydında yalnızca ödenen tutarı gören bir alıcı bu ayrıntıları göremeyeceği için, satış aşamasında onarım belgelerini sunabilmek aracın lehine bir bilgidir. Servisin istediği bedel ile sigortanın ödediği bedel arasındaki farkın nasıl talep edileceği ayrı bir konudur.

Karşı Tarafın Hasarı Tramerde Görünür mü?

e-Devlet’teki kendi sigorta sorgulamanızda karşı aracın hasar geçmişi görünmez. Yönetmelik m.24/1 erişimin sınırını çizer: “Sigortalılara, taraf oldukları sigorta sözleşmeleri ile ilgili özet sigorta ve hasar bilgilerine internet ortamında erişim imkânı sağlanır.” Buradaki ölçüt sözleşmeye taraf olmaktır. Karşı aracın poliçesine taraf olmadığınız için o poliçenin hasar geçmişi size açılmaz.

Sizin dosyanızda görünen şey ise farklıdır: kazaya karışan aracın o kazaya ilişkin bilgileri, kusur durumu ve ödeme bilgisi kendi dosyanızın parçasıdır. Yani karşı tarafın o kazada ne kadar hasar aldığı ortak dosya üzerinden kısmen görülebilir; buna karşılık karşı aracın poliçe geçmişi ve ekspertiz raporları size kapalı kalır. Karşı aracın plakasıyla ücretli 5664 SMS sorgusu yapmak mümkündür; bu sorgu aracın hasar geçmişini tarih ve tutar düzeyinde gösterir, ancak ekspertiz raporunun ayrıntısını ya da poliçe bilgisini vermez.

İkinci el araç alacak kişinin durumu bundan da farklıdır. Satın almayı düşündüğünüz aracın hasar geçmişi, o aracın plakası veya şasi numarası üzerinden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin ücretli 5664 SMS hizmetiyle sorgulanabilir; bunun için ruhsat sahibinin onayı aranmaz. Yönetmelik, yetkili kullanıcılar dışındaki isteklilere hangi bilginin verileceğini ve ücretini Merkezin kararına bırakır (m.24/4 ve m.24/6). Bu sorgu aracın kendi hasar geçmişini gösterir; ekspertiz raporunun ayrıntısını ise vermez.

Karşı tarafın hasarı bende görünür mü, benim aracıma işlenir mi?

Karşı aracın onarım bedeli, sizin aracınızın hasar geçmişine “aracınıza ödenen hasar” olarak işlenmez; hasar kaydı, hasarın ödendiği araca bağlıdır. Ancak kazada kusurlu taraf sizseniz, karşı araca yapılan ödeme sizin trafik sigortası poliçenizden yapılır ve poliçenizin hasar geçmişine girer. Zorunlu trafik sigortasında hasarsızlık basamağı tazminat ödemesine bağlıdır: ödeme yapılmayan dönem bir üst basamağa, her tazminat ödemesi bir alt basamağa götürür ve bu indirim ya da artırım aracı değil işleteni takip eder (ZMSS Tarife Uygulama Esasları m.5). Kusursuz olduğunuz kazada ise sizin poliçenizden ödeme yapılmadığı için basamağınız bu kazadan etkilenmez; aracınıza ödenen onarım bedeli ise aracınızın hasar kaydında görünür.

Durum	Aracınızın hasar kaydında	Trafik poliçenizin basamağında
Kusursuzsunuz, aracınız onarıldı	Görünür (aracınıza ödenen hasar)	Etkilenmez
Kusurlusunuz, karşı araç onarıldı	Karşı aracın hasarı aracınıza işlenmez	Ödeme yapıldığı için bir alt basamağa iner
Kusur paylaşıldı, iki araç da onarıldı	Kendi aracınıza ödenen kısım görünür	Poliçenizden ödeme yapıldıysa etkilenir

Ekspertiz raporunu karşı taraftan isteyebilir miyim?

Doğrudan isteyemezsiniz. Yönetmelik m.15/9 ekspertiz raporlarının “Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere” verilmesini yasaklar. Ancak kendi dosyanıza ilişkin raporu sigorta şirketinizden talep edebilirsiniz; dava veya tahkim aşamasında rapor dosyaya celbedilir. Rapordaki tespite katılmıyorsanız izlenecek yol eksper raporuna itiraz usulüdür.

Tramer Kaydı Nasıl Sorgulanır? e-Devlet, SBM ve Hasar Durum Belgesi

Kendi aracınızın hasar ve poliçe geçmişine internet üzerinden erişme hakkınız yönetmelikle güvence altındadır (m.24/1). Bu hak birkaç ayrı kanaldan kullanılır ve hepsi aynı veri tabanını okur; farkları ekranların sunduğu ayrıntı düzeyinde ve kimin kullanabildiğindedir.

Kanal	Ne verir?	Kim kullanabilir?
e-Devlet Kapısı	Adınıza kayıtlı poliçeler ve özet hasar bilgisi	Ruhsat/poliçe sahibi
SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) sorgulama ekranı	Poliçe geçmişi, hasar dosyaları, hasarsızlık basamağı	Sigortalı
5664 SMS sorgusu (SBM)	Plaka veya şasi numarasına göre aracın hasar geçmişi — ücretli	Herkes; ruhsat sahibinin onayı aranmaz
Sigorta şirketi veya acente	Hasar durum belgesi — bedelsiz	Sigortalı, acente, şirket
Sigorta eksperi / yetkili kullanıcı	Sınırlı erişim, Kurumca belirlenen kapsamda	Yetkili kullanıcı (m.3/r)

Hasar durum belgesinin ücretsiz olduğu da tahmin değil, hüküm gereğidir. Yönetmelik m.10/2-f, TRAMER’in görevleri arasında “hasarsızlık indirimi veya prim artırımı uygulamasında kullanılmak üzere hasar durum belgesi düzenlemek, bu belgeyi üye sigorta şirketine, acenteye veya sigortalıya bedelsiz olarak vermek” işini sayar. Bu belge için sizden ücret istenmesinin dayanağı yoktur.

1 Temmuz 2026’dan itibaren sorgulama kanalı aynı zamanda bir tebligat kanalı hâline gelmiştir. Yeni Genel Şartlar’ın A.2/j bendi “kalıcı veri saklayıcısı” tanımına “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı”yı da eklemiştir. Sigortacının değer kaybı tutarını size bildirmesi bu kanallardan da yapılabildiği için, dosyanız açıkken bu ekranları düzenli kontrol etmek gerekir. Adım adım anlatım için araç hasar kaydı sorgulama rehberimize bakabilirsiniz.

Araç değer kaybı sorgulama: dosya e-Devlet’ten nasıl takip edilir?

e-Devlet, değer kaybı tazminatının başvuru kapısı değil, eksper atama ve sorgulama kapısıdır; tazminat talebi yine kusurlu tarafın trafik sigortası şirketine yöneltilir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin e-Devlet hizmetleri arasında “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama”, “Eksper Atama Durum Sorgulama” ve “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” bulunur. Eksper atama ekranı, sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığının beyanını ve başvurunun şirkete ulaştığı tarihi ister; yani e-Devlet ataması yazılı başvurunun yerine geçmez, onu ön koşul sayar.

e-Devlet’te görünür	e-Devlet’te görünmez
Hasar kaydı (kaza ve dosya bilgisi)	Ödenen değer kaybı tutarının ayrı kalemi
Eksper atama durumu	Ödemenin yapılıp yapılmadığı
Düzenlenmiş eksper raporu	Sigorta Tahkim Komisyonu dosyası (sigortatahkim.org)
Poliçe bilgileri	Açılan dava (UYAP üzerinden izlenir)

“Araç değer kaybı davası sorgulama” diye aranan bilgi de bu yüzden e-Devlet’in sigorta hizmetlerinde değil, UYAP Vatandaş Portal’da yer alır. Başvurunun ayrıntıları için e-Devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.

Kaskodan Yapılan Onarım Tramere İşler mi?

İşler. Kasko, yönetmeliğin kendi tanımına göre zaten “trafik sigortaları” grubunun içindedir. m.3/i bendi bu grubu şöyle sayar: “İhtiyari Trafik Sigortası, Kasko Sigortası, Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası, Zorunlu Taşımacılık Sigortası ve Zorunlu Trafik Sigortası.” Dolayısıyla “kasko ayrı bir dünya, oradan yapılan işlem sisteme girmez” yaklaşımı yanlıştır.

Bununla birlikte kasko verilerinin TRAMER veri tabanına eklenmesi m.10/2-ç uyarınca Yönetim Komitesi kararına bağlanmıştır; zorunlu trafik sigortası verileri gibi doğrudan yönetmelikle sayılmış değildir. Hasar tarafında ise Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi, hayat dışı branşların tamamında ihbar edilen her hasarı kapsar (m.15/2 ve m.15/3); kaskoya ihbar edilen hasar da bu yolla veri tabanına girer.

Değer kaybı bakımından ise kritik ayrım şudur: kaskonuz kural olarak size değer kaybı ödemez. Değer kaybı, kusurlu karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortasından istenen bir kalemdir. Kasko poliçenizde bu yönde özel bir ek teminat varsa durum değişir; yoksa kaskodan onarım yaptırmış olmanız karşı tarafın sigortasına karşı değer kaybı talep etme hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Kaskodan onarım yaptırırsam değer kaybı hakkım düşer mi?

Düşmez. Kaskonuz aracınızın onarımını karşılar; değer kaybı ise aracın onarımdan sonra piyasada uğradığı değer düşüşüdür ve karşı tarafın zorunlu sigortasından talep edilir. İki talep farklı kalemlerdir ve farklı poliçelere dayanır. Kasko şirketinizin ödediği onarım bedeli kadar sizin yerinize geçerek bu tutarı karşı taraftan istemesi (halefiyet, TTK m.1472), sizin değer kaybı talebinizi etkilemez; çünkü değer kaybı kaskonun ödediği kalemin içinde değildir.

Kasko hasarı trafik sigortası basamağını etkiler mi?

Etkilemez; iki indirim sistemi ayrıdır. Zorunlu trafik sigortasındaki hasarsızlık basamağı, trafik poliçesinden yapılan tazminat ödemelerine bağlıdır (ZMSS Tarife Uygulama Esasları m.5). Kasko ise bu tarife düzenine tabi olmayan ihtiyari bir sigortadır; kaskodan alınan hasarın kasko hasarsızlık indirimine etkisi poliçenin özel şartlarına göre belirlenir (Kasko Genel Şartları C.11). Dolayısıyla kaskodan onarım yaptırdığınızda kasko yenileme priminiz etkilenebilir, ama trafik sigortası basamağınız bu nedenle düşmez.

Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır? 2026’da Ölçüt Değişti

1 Temmuz 2026’dan itibaren değer kaybının ölçütü aracın ikinci el satış değerindeki fark olarak yeniden yazıldı. 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Genel Şartlar’ın A.5/a bendi şu hâle geldi: değer kaybı, “aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değerinin arasındaki fark dikkate alınarak” sigorta eksperi tarafından tespit edilir.

Aynı düzenlemenin 6 ncı maddesi, Genel Şartlar’ın Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7’sini birlikte yürürlükten kaldırmıştır. Bunlardan değer kaybını ilgilendiren yalnızca Ek-1 “Değer Kaybı Hesaplaması”dır; Ek-2 destekten yoksun kalma, Ek-3 ise sürekli sakatlık tazminatı hesaplamasına aitti. Ek-1’in kaldırılması, arama sonuçlarında hâlâ dolaşan hazır katsayı tablolarının dayanağının kalmadığı anlamına gelir. “Aracınızın değerini şu katsayıyla çarpın” biçimindeki hesaplar bugünkü mevzuata değil, kaldırılmış eke dayanmaktadır.

Değişim aslında iki aşamada gerçekleşti. SEDDK’nın 5 Kasım 2025 tarihli 2025/25 sayılı Genelgesi, değer kaybı ekspertiz raporu şablonunu yenileyerek hesabı piyasa analiz yöntemine bağladı; yeni şablon kaza tarihi ve güncel tarih için TSB ve SEİK değer listelerini, eksperin tespitini ve çevrimiçi satış ilanlarından alınan emsalleri ister. Ek-1 ise Genel Şartlar’da 1 Temmuz 2026’ya kadar yürürlükte kaldı. Değişiklik metninde bir geçiş hükmü bulunmadığından, 1 Temmuz 2026’dan önce gerçekleşen kazalarda hangi yöntemin uygulanacağı tartışmalıdır ve dosya bazında değerlendirilir.

	1 Temmuz 2026 öncesi	1 Temmuz 2026 sonrası
Hesap ölçütü	Genel Şartlar Ek-1’deki katsayı formülü (5 Kasım 2025’ten itibaren eksper şablonu piyasa analiz yöntemine geçti)	Kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı
Ek-1 Değer Kaybı Hesaplaması	Yürürlükte	Yürürlükten kaldırıldı (Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 ile birlikte; bu üçü değer kaybına ait değildir)
Talebin doğması	Ayrı başvuru beklenirdi	Araç hasarı başvurusu değer kaybı talebi sayılır
Tutarın bildirimi	—	Nihai eksper raporunun ulaştığı tarihi takip eden iş günü (A.5/a’nın yeni metni)
Eşdeğer parça kullanımı	B.2’nin önceki metni	B.2 yeniden yazıldı: hak sahibinin onayı veya imkânsızlık şart; ispat yükü sigortacıda

Yeni ölçütün pratik sonucu, hesabın piyasa verisine bağlanmasıdır. Aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerleri arasındaki fark aranacağı için marka, yaş, kilometre ve hangi parçanın nasıl onarıldığı belirleyici olmaya devam eder; ama sonuç artık sabit bir tablodan değil, eksperin piyasa tespitinden çıkar. Kaba bir büyüklük görmek isterseniz araç değer kaybı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; kesin tutarı belirleyen belge yine eksper raporudur.

Hesabı etkileyen ayrıntılar için: kilometrenin etkisi, kaza sonrası piyasa değerinin tespiti ve ilk kazada onarılan parçanın ikinci kazada değişmesi durumu ayrı ayrı ele alınmıştır. Hasar tutarının aracın değerine etkisini merak ediyorsanız 100.000 TL hasar kaydının etkisini incelediğimiz yazıya bakabilirsiniz.

Araç değer kaybı hesaplama tablosu, Excel ve hesaplama robotu geçerli mi?

Bağlayıcı değildir. İnternette dolaşan “araç değer kaybı hesaplama tablosu Excel” dosyalarının ve hesaplama robotlarının çoğu, rayiç değeri hasar ve kilometre katsayılarıyla çarpan eski Ek-1 mantığına dayanır; Ek-1 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kalktığı için bu hesapların bugün dayanağı yoktur. Bu araçlar en fazla kaba bir büyüklük fikri verir. Bağlayıcı tutar, atanan eksperin raporunda şu sırayla oluşur:

1. Poliçenin maddi teminat limiti belirlenir.
2. Hasar onarımı için ödenen tutar ayrı bir satırda gösterilir.
3. Piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit edilir.
4. Bu tutar karşı tarafın kusur oranı nispetinde indirilir; kendi kusurunuza denk gelen kısım teminat dışıdır (KTK m.92/g).
5. Sigorta şirketinin sorumluluğu, kalan limitle sınırlı olarak belirlenir.

Şablonda onarım tutarı ile değer kaybı tutarı iki ayrı satırdır ve ikincisi birincisinden türetilmez. Bu nedenle “300 bin TL hasar kaydında değer kaybı şu kadardır” ya da “değer kaybı onarım bedelinin yüzde şu kadarıdır” biçimindeki hazır cevapların mevzuat karşılığı yoktur; hasar tutarı, hasarın ağırlığına dair bir göstergedir, hesabın matrahı değildir. Tutarlara göre örnekler için 50.000 TL hasar kaydı yazımıza da bakabilirsiniz.

Değer Kaybını Kim Öder ve Ne Zaman Öder?

Ödeyen, kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır; kusur oranı ölçüsünde. Karayolları Trafik Kanunu m.99 ödemenin süresini de belirler: sigortacılar, hak sahibinin Genel Şartlar’la belirlenen belgeleri şirkete ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır.

Dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir (KTK m.97). Şirket başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermez ya da verilen cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde sigorta tahkimine başvurabilir.

Aşama	Süre	Dayanak
Sigortaya yazılı başvuru → cevap	En geç 15 gün	KTK m.97
Belgeler tam iletildikten sonra ödeme	8 iş günü	KTK m.99
Değer kaybı tutarının bildirimi	Nihai eksper raporunu takip eden iş günü	ZMSS Gen. Şart. A.5/a
Maddi zarar zamanaşımı	Zarar ve yükümlünün öğrenilmesinden 2 yıl; her hâlde kaza gününden 10 yıl	KTK m.109
Yetersiz/fahiş uzlaşmanın iptali	2 yıl içinde	KTK m.111

Kimin ödeyeceği sorusunun kusur, işleten ve sürücü bakımından ayrıntılı cevabı için değer kaybını kim öder yazımıza; ödeme gecikirse izlenecek yol için dosyanın sonuçlanma süresi ve eksper sonrası ödeme takvimi yazılarına bakabilirsiniz. Şirket eksik ödeme yaparsa itiraz ve tahkim süreci işletilir.

Araç değer kaybı nasıl alınır? Adım adım yol haritası

Değer kaybı, kusurlu tarafın trafik sigortasına yapılan yazılı başvuruyla başlayan ve eksper raporuyla tutarı belirlenen bir süreçle alınır. Kazadan sonra değer kaybı nasıl alınır sorusunun kısa cevabı aşağıdaki sıradır:

Adım	Ne yapılır?	Süre / dayanak
1. Başvuru	Ek-6 belgeleriyle kusurlu tarafın trafik sigortasına yazılı başvuru; araç hasarı başvurusu değer kaybı talebini de kapsar	KTK m.97 · Genel Şartlar A.5/a
2. Eksper ataması	Şirket, Eksper Atama ve Takip Sistemi üzerinden sıradaki eksperi atar; atamazsa hak sahibi atamayı kendisi yaptırabilir	1 iş günü · SEDDK 2022/12 m.4
3. Rapor	Eksper değer kaybı tespitini raporuna yazar	3 iş günü · 2022/12 m.5/2
4. İtiraz	Rapora katılmayan taraf itiraz eder; itiraz eksperi raporunu verir	3 iş günü itiraz · 2 iş günü rapor · 2022/12 m.6
5. Bildirim ve ödeme	Şirket tutarı bildirir, belgeler tamamsa öder	Raporu takip eden iş günü bildirim (A.5/a) · 8 iş günü ödeme (KTK m.99)
6. Uyuşmazlık	Sigorta Tahkim Komisyonu ya da arabuluculuk sonrası asliye ticaret mahkemesi	KTK m.109 zamanaşımı içinde

Başvuru metninin nasıl kurulacağını sigorta şirketine değer kaybı başvuru dilekçesi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık. Bu süreçte hasar kaydının varlığı ya da tutarı talebin önünde engel değildir; belirleyici olan kusur oranı, eksper tespiti ve sürelerdir.

Hasar Kaydı Yanlışsa veya Dava Sonucu Değişirse Ne Olur?

Yanlış kayıt düzeltilir ve bunu yapmak sigorta şirketinin yükümlülüğüdür. Yönetmelik m.23/4: üye şirketler, hatalı olduğu tespit edilen bilgileri “gecikmeksizin düzeltmek ve düzeltme kayıtlarını en çok bir günlük gecikmeyle Merkeze iletmek zorundadır.” Yani kaydın düzeltilmesi bir lütuf değil, süreye bağlanmış bir borçtur.

Bu konudaki en az bilinen hüküm ise m.23/3’ün son cümlesidir: “Yargı mercilerinde verilen kararlar doğrultusunda hasar verilerinin değişmesi halinde veri tabanında gerekli güncellemeler üye sigorta şirketi tarafından yapılır.” Mahkeme ya da tahkim kararıyla kusur oranı veya hasar tutarı değişirse, sistemdeki veriyi güncellemek yine şirkete düşer. Kararı alıp kendi başınıza sisteme işletmeye çalışmanız gerekmez; kararı şirkete tebliğ ettirmek yeterlidir.

• Kayıtta olmayan bir kaza görünüyorsa, önce hangi şirketin hangi dosyadan bildirdiğini tespit ettirin.
• Tutar hatalıysa düzeltme talebini yazılı yapın; sözlü başvurunun ispatı güçtür.
• Kusur oranı yargı kararıyla değiştiyse kararın kesinleşmiş örneğini şirkete iletin.
• Şirket düzeltmezse konu Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na şikâyet edilebilir; Merkez faaliyetleri de bu Kurum tarafından denetlenir (m.25/1).

Tramer Kimin Kurumu? Sistemin Bugünkü Hukuki Yapısı

TRAMER bugün müstakil bir kurum değil, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bağlı bir alt bilgi merkezidir. Yönetmelik m.9 bunu doğrudan söyler: “Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER), Merkeze bağlı bir alt bilgi merkezi olup faaliyetlerini bu Yönetmelik kapsamında yürütür.” Kurumun adı da 2011’de değişmiş, “Bilgi Merkezi” ibaresi “Bilgi ve Gözetim Merkezi” hâline gelmiştir.

Bu yapı, internette dolaşan bilgilerin büyük kısmını eskitmiştir. TRAMER’in dayanağı olarak gösterilen Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi Yönetmeliği (11/4/2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete) yürürlükten kaldırılmıştır (SBGM Yönetmeliği m.26). Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 8 inci maddesindeki “sigortalılar bilgi merkezi” hükmünün ilk iki fıkrası da 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.45 ile mülga edilmiştir. Bugünkü kanuni dayanak 5684 sayılı Kanun’un 31/B maddesidir.

Merkezin bünyesinde dört alt bilgi merkezi vardır ve hangi verinin nerede tutulduğunu bilmek, sorgulamada ne göreceğinizi de belirler:

Alt bilgi merkezi	Neyi tutar	Madde
TRAMER — Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi	Zorunlu trafik, taşımacılık, ferdi kaza; karar üzerine ihtiyari trafik ve kasko verileri	m.9-10
Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi	İhbar edilen tüm hasarlar, hasar bedelleri, ekspertiz raporları	m.15-16
Hayat Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi	Hayat branşı verileri	m.11
Sağlık Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi	Sağlık branşı verileri	m.13

Halk arasında “Tramer kaydı” denilen şeyin önemli bir bölümü aslında Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi’nde tutulur. TRAMER’in ağırlıklı işi poliçe ve sigortalılık tarafıdır: sigortasız araçların tespiti, hasarsızlık basamağı, hasar durum belgesi. Değer kaybı tartışmasının cevabı da bu ayrımda saklıdır; değer kaybı bir poliçe olayı değil, hasar dosyasının içindeki bir tazminat kalemidir.

Yapıyı denetleyen makam da değişmiştir. 23 Haziran 2026 tarihli ve 33289 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yönetmelikteki “Müsteşarlık” ibareleri Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu olarak güncellenmiş, “yetkili kullanıcı” ve “özellikli kuruluş” tanımları eklenmiştir. Verilerinizle ilgili şikâyet mercii artık bu Kurumdur.

Değer Kaybı Alan Aracı Satarken Alıcıya Söylemek Zorunda mıyım?

Değer kaybı tazminatının sorgulamada ayrı bir satır olarak görünmemesi, satıcıyı bildirim yükünden kurtarmaz. Aracın kaza geçmişi zaten hasar kaydı olarak görünür; ayrıca gizlenen bir kusur varsa Türk Borçlar Kanunu’nun ayıptan sorumluluk hükümleri devreye girer.

TBK m.219 satıcının sorumluluğunu geniş tutar: satıcı, “kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur” ve maddenin son cümlesine göre “bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.” Ağır hasarlı bir kaza geçmişi, bu tanımdaki ekonomik ayıp kavramına girebilir.

Sözleşmeye konulan “araç görüldüğü gibi satılmıştır” türü kayıtlar da her durumda korumaz. TBK m.221 açıktır: “Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.” Buna karşılık m.222 uyarınca satıcı, sözleşme kurulurken alıcının bildiği ayıplardan sorumlu değildir. Yani hasar kaydını satıştan önce açıkça göstermek, satıcı için en güvenli yoldur.

Pratik sonuç, yaygın “kayıt görünmüyorsa sorun yok” yaklaşımının tersidir: kaza geçmişini paylaşmak satıcının riskini azaltır, gizlemek artırır. Alıcı bakımından ise ödenmiş bir değer kaybı tazminatının varlığı aracın kalitesini düşürmez; o tazminat zaten aracın uğradığı değer kaybının karşılığıdır ve kaza kaydı sorgulamada görünmektedir.

Değer Kaybı Davası ve Tahkim: Zamanaşımı ve Süreç

Sigorta şirketi talebi reddeder veya eksik öderse iki yol vardır: sigorta tahkimi ya da dava. İkisinde de önce KTK m.97’deki yazılı başvurunun yapılmış olması gerekir; ama eksikliğin sonucu farklıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nda ise raportör, esasa girmeden sigortaya başvurulup başvurulmadığına ve olumsuz sonucun ya da cevapsızlığın belgelenip belgelenmediğine bakar (Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik m.16/2); eksik dosya değerlendirmeye alınmaz ve başvuru ücretinin yarısı iade edilir (m.16/3).

Seçilen yola göre usul de değişir. Sigorta şirketine karşı açılan dava mutlak ticari davadır; asliye ticaret mahkemesinde görülür ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.4/1-a ve m.5/A). Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur (HUAK m.18/A-15). Sigorta Tahkim Komisyonu’na giderken ise arabuluculuk gerekmez. Ayrıca SEDDK’nın 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri uyarınca, sigorta şirketi eksperi süresinde atamış ve rapor şirkete yüklenemeyecek sebeplerle tamamlanamamışsa, bu durum Merkez sistemlerinde belgelendiği sürece salt cevapsızlık tahkim için uyuşmazlık sayılmaz.

Zamanaşımı KTK m.109’da düzenlenmiştir: maddi zarar talepleri, zarar görenin “zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde” zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa, o daha uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Ancak bu uzatma salt maddi hasarlı kazada işlemez: taksirle mala zarar vermek suç değildir, Türk Ceza Kanunu’ndaki mala zarar verme suçu yalnızca kasten işlenebilir. Uzun ceza zamanaşımı ancak aynı kazada yaralanma gibi bir suç da oluşmuşsa gündeme gelir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası iki yönlüdür: zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır.

İmzalanmış bir uzlaşma da her zaman son söz değildir. KTK m.111, tazminat miktarına ilişkin olup “yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar”ın yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Sigortacının önerdiği düşük tutarı imzalamış olmak, bu süre içinde yeniden değerlendirme imkânını tamamen kapatmaz.

Süreci kendi başına yürütmek isteyenler için avukatsız başvurunun sınırlarını, sürecin gerçekte nasıl işlediğini merak edenler için değer kaybı alanların deneyimlerini derlediğimiz yazılar da bu konuyu tamamlar. Aynı araçta ikinci bir kaza olduğunda tekrar değer kaybı talep edilip edilemeyeceği ayrıca değerlendirilir. Aracın ağır hasar veya pert kaydı almış olması hâlinde ise pert ve ağır hasar ayrımı belirleyici olur.

Dosyanız reddedilmiş, tutar tartışmalı ya da süreler sıkışmışsa, başvuruyu yapmadan önce belgeleri ve zamanaşımı takvimini birlikte gözden geçirmek en çok işe yarayan adımdır. Ankara ve çevresindeki dosyalar için araç değer kaybı avukatı sayfamızdan iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosyaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Değer kaybı dosyalarında sonuç; kusur durumuna, eksper tespitine, belgelerin içeriğine ve sürelere göre değişir. Adım atmadan önce dosyanızı bir avukata danışarak değerlendirmenizde yarar vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç değer kaybı tramere işlenir mi?

Ayrı bir kayıt olarak işlenmez. Değer kaybı tazminatı yeni bir kaza ya da yeni bir hasar dosyası doğurmaz; kaydı doğuran olay kazanın sigortaya ihbarıdır ve değer kaybı aynı dosyanın içinde ödenen bir kalemdir. Kazanın kendisi ve ödenen hasar bedeli ise kayıtta görünür. Dosyanın görünen tutarına değer kaybının dahil edilip edilmediği mevzuatta ayrıca düzenlenmediği için kesin bilgi sigorta şirketinin ödeme dökümünden alınır.

Tramer nedir ve ne tür bilgileri içerir?

Tramer, Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin kısaltmasıdır ve bugün Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bağlı bir alt bilgi merkezidir (SBGM Yönetmeliği m.9). TRAMER poliçe, sigortalılık ve hasarsızlık bilgilerini tutar; ihbar edilen hasarlar, ödenen hasar bedelleri ve ekspertiz raporları ise yine Merkeze bağlı Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi’nde tutulur (m.15). Araç sahipleri kendi poliçe ve hasar bilgilerine e-Devlet üzerinden, alıcılar ise satın alacakları aracın hasar geçmişine ücretli 5664 SMS sorgusuyla ulaşabilir.

Araç değer kaybı başvurusu nasıl yapılır?

Araç değer kaybı tazminatı için kazadaki kusurlu tarafın trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketine başvuru yapılabilir. 1 Temmuz 2026’dan itibaren araç hasarı için yapılan başvuru değer kaybı talebini de kapsar (Genel Şartlar A.5/a). İstenecek belgeler Genel Şartlar’ın Ek-6’sında sayılır: kaza tespit tutanağı, mağdur araca ait ruhsat, varsa fotoğraf ve görüntüler, banka hesap bilgileri, ekspertiz yapıldıysa eksper raporu ve kimlik doğrulama evrakı. Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir; bildirim noter eliyle, taahhütlü mektupla veya poliçede belirlenen elektronik haberleşme yöntemiyle yapılabilir ve şirkete ulaştığı tarih ispatlanabilir olmalıdır. Şirket 15 gün içinde yazılı cevap vermez ya da verilen cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir veya sigorta tahkimine başvurulabilir.

Değer kaybı hasar kaydına işlenir mi?

Değer kaybı tazminatı aracın kaydında yeni bir kaza kaydı doğurmaz. Kaydı doğuran şey kazanın sigortaya ihbar edilmesidir; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.15/3 uyarınca şirketler eksper görevlendirmeseler bile ihbar edilen tüm hasarları veri tabanına girer. Değer kaybı ise aynı dosyanın içindeki bir tazminat kalemidir.

Hasar kaydı ne zaman işlenir?

Hasar verileri eş zamanlı, muallak tazminat verileri gün sonuna kadar Merkeze iletilir (Yönetmelik m.23/3). Hatalı gönderilen bilgi gecikmeksizin düzeltilir ve düzeltme kaydı en çok bir günlük gecikmeyle iletilir. Sorgulama ekranına yansıması birkaç saat sürebilir, ancak kayıt hukuken ihbar anında doğar.

Hasar kaydına işçilik dahil edilir mi?

Evet. Yönetmelik m.15/8 şirketleri “hasar bedelleri”ni veri tabanına girmekle yükümlü tutar; hüküm parça ve işçilik ayrımı yapmaz. Sistemde görünen tutar, şirketin o dosya için ödediği toplam tazminattır ve işçilik, boya ile malzeme bu tutarın içindedir. Kalem kalem döküm yalnızca ekspertiz raporunda bulunur.

Karşı tarafın hasarı tramerde görünür mü?

e-Devlet’teki kendi sorgulamanızda görünmez. Yönetmelik m.24/1, sigortalıya yalnızca “taraf oldukları sigorta sözleşmeleri ile ilgili” bilgilere erişim tanır; bu yüzden kendi ekranınızda yalnızca ortak dosyaya ilişkin bilgiler yer alır. Karşı aracın plakasıyla ücretli 5664 SMS sorgusu yapılabilir, ancak bu sorgu ekspertiz ayrıntısını vermez. Karşı aracın onarım bedeli de sizin aracınızın hasar kaydına işlenmez.

Kaskodan yapılan işlem tramere işler mi?

İşler. Yönetmelik m.3/i, kasko sigortasını “trafik sigortaları” tanımının içinde sayar; m.10/2-ç uyarınca kasko verileri Yönetim Komitesi kararı üzerine veri tabanına eklenir. Kaskodan onarım yaptırmış olmak, karşı tarafın zorunlu sigortasından değer kaybı talep etme hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Tramer kaydı ile hasar kaydı arasındaki fark nedir?

TRAMER, poliçe ve sigortalılık tarafını yürüten alt bilgi merkezidir (m.9-10). İhbar edilen hasarlar, hasar bedelleri ve ekspertiz raporları ise Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezi’nde tutulur (m.15-16). Halk arasında “Tramer kaydı” denilen bilginin önemli kısmı aslında bu ikinci merkezin verisidir; ikisi de Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bağlıdır.

Değer kaybını kim öder?

Kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası, kusur oranı ölçüsünde öder. Poliçe limitini aşan kısım ile teminat dışı kalan kalemler için işletene ve sürücüye başvurulabilir. Kaskonuz kural olarak size değer kaybı ödemez; poliçede özel bir ek teminat varsa durum değişir.

Değer kaybı ödemesi kaç günde yapılır?

Karayolları Trafik Kanunu m.99, belgelerin şirkete ulaşmasından itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılmasını zorunlu kılar. Ayrıca 1 Temmuz 2026’dan itibaren sigortacı, hesapladığı değer kaybı tutarını nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirmek zorundadır.

Araç değer kaybı e-Devlet’ten sorgulanır mı?

e-Devlet üzerinden adınıza kayıtlı poliçeleri ve özet hasar bilgisini görebilirsiniz; erişim hakkının dayanağı Yönetmelik m.24/1’dir. Ödenen değer kaybı tutarı ayrı bir kaza kaydı olarak listelenmez. Hasar durum belgesini ise sigorta şirketinizden veya acentenizden ücretsiz olarak alabilirsiniz (m.10/2-f).

Hasar sorgulama ücretli mi?

Hasarsızlık indirimi veya prim artırımında kullanılan hasar durum belgesi, Yönetmelik m.10/2-f gereği sigortalıya, acenteye ve şirkete bedelsiz verilir. Bu belge için ücret talep edilmesinin mevzuatta dayanağı yoktur. Satın alınacak bir aracın hasar geçmişini öğrenmeye yarayan 5664 SMS sorgusu ise ücretlidir; yönetmelik, yetkili kullanıcılar dışındaki isteklilere verilecek bilginin ücretini Merkez Yönetim Komitesinin kararına bırakır (m.24/6). Güncel ücret Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin sayfasından teyit edilmelidir.

Hasar kaydımdaki tutar yanlışsa ne yapabilirim?

Düzeltme talebinizi sigorta şirketine yazılı olarak iletin. Yönetmelik m.23/4, hatalı bilgilerin gecikmeksizin düzeltilmesini ve düzeltme kaydının en çok bir günlük gecikmeyle Merkeze iletilmesini zorunlu tutar. Kusur oranı veya tutar yargı kararıyla değiştiyse m.23/3 son cümlesi uyarınca güncellemeyi yapmak yine şirketin yükümlülüğüdür.

Değer kaybı davası ne kadar sürede açılmalı?

Maddi zarara ilişkin talepler, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109). Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse o süre uygulanır; salt maddi hasarlı kazada bu uzatma işlemez, çünkü taksirle mala zarar vermek suç değildir. Dava ya da tahkim öncesinde sigortaya yazılı başvuru şarttır (KTK m.97); sigorta şirketine karşı dava açmadan önce arabulucuya başvurmak da dava şartıdır (TTK m.5/A).

Düşük tutara imza attım, hakkım tamamen bitti mi?

Bitmemiş olabilir. KTK m.111, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmaların, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Aynı madde, kanunun öngördüğü sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları da geçersiz sayar.

Değer kaybı aldığım aracı satarken alıcıya bildirmek zorunda mıyım?

Kaza geçmişi hasar kaydı olarak zaten görünür ve satıcı, TBK m.219 uyarınca aracın değerini önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki veya ekonomik ayıplardan bilmese dahi sorumludur. TBK m.221’e göre ağır kusurlu satıcının sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür; buna karşılık m.222 uyarınca alıcının bildiği ayıplardan sorumluluk doğmaz. Bu nedenle kaza geçmişini açıkça göstermek satıcının riskini azaltır.

Tramere neler işlenir?

Sigortaya ihbar edilen kaza, kazanın tarihi, dosyada ödenen hasar bedeli ve ödeme yapılan kişinin kimlik bilgisi işlenir (Yönetmelik m.15/3 ve m.15/8); poliçe ve hasarsızlık bilgileri de TRAMER tarafında tutulur. Parça ve işçilik ayrıntısı ekspertiz raporunda yer alır ve Tek Tip Rapor Bankası’nda saklanır (m.15/7). Sigortaya bildirilmeden cepten yaptırılan onarımlar ise kayda girmez.

Araca hasar kaydını kim işler?

Hasar kaydını ihbarı alan sigorta şirketi işler. Yönetmelik m.15/3 uyarınca şirketler, eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları Merkez veri tabanına girer; ödenen hasar bedelini ve ödeme yapılan kişinin kimlik bilgisini de m.15/8 uyarınca sisteme işler. Araç sahibi, servis veya kolluk sisteme doğrudan kayıt girmez.

Kaskodan hasar almak trafik sigortası primini artırır mı?

Trafik sigortasındaki hasarsızlık basamağını etkilemez. Basamak, trafik poliçesinden yapılan tazminat ödemelerine bağlıdır (ZMSS Tarife Uygulama Esasları m.5). Kaskodan alınan hasarın etkisi ise kaskonun kendi hasarsızlık indirimiyle sınırlıdır ve poliçe özel şartlarına göre belirlenir (Kasko Genel Şartları C.11).

Bedelsiz hasar kaydı ne demek?

Mevzuatta tanımlı bir terim değildir; uygulamada sigortaya ihbar edildiği için veri tabanına girmiş, ancak karşılığında ödeme yapılmamış dosyayı anlatır. Şirketler ihbar edilen tüm hasarları sisteme girmek zorunda olduğundan (m.15/3), reddedilen ya da ödemesiz kapanan dosya da kayıtta yer alabilir. Hatalı kaydın düzeltilmesi bildiren şirketten yazılı olarak istenir.

Değer kaybı hesaplama robotlarına güvenilir mi?

Yalnızca kaba bir fikir verirler. Robotların ve Excel tablolarının çoğu, 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kalkan Genel Şartlar Ek-1’deki katsayı formülüne dayanır. Bugün bağlayıcı tutar, kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri farkına göre atanan eksperin raporunda belirlenir (Genel Şartlar A.5/a).