100000 TL Hasar Kaydı Aracın Değerini Ne Kadar Düşürür?

100000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür sorusunun yanıtı, çoğu kaynağın yazdığı gibi sabit bir orana ya da hazır bir katsayı tablosuna bağlı değildir. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte ölçüt tek bir cümleye indirgenmiştir: aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark. Yani belirleyici olan hasar faturasının tutarı değil, o onarımın aracın piyasadaki fiyatını ne kadar aşağı çektiğidir.

Bu ayrım pratikte çok şey değiştirir. 100000 TL hasar kaydı, aracın hasar tutarı kadar değer kaybettiği anlamına gelmez; hasar kaydı sigortanın onarım için ödediği tutarı, değer kaybı ise onarım bittikten sonra araçta kalan fiyat düşüşünü ifade eder. Aşağıda hasar kaydının araç değerine etkisini ve 100 bin TL hasar kaydı değer kaybı ne kadar olur sorusunu; önce bu iki kalemin farkını, sonra güncel hesaplama ölçütünü, hasar tutarına göre beklenebilecek bandı, ağır hasar eşiğini, ödeme sürelerini ve ödemenin düşük çıkması hâlinde başvurulabilecek yolları sırasıyla ele alarak yanıtlıyoruz.

100000 TL Hasar Kaydı Aracın Değerini Ne Kadar Etkiler?

100.000 TL hasar kaydı bulunan bir araçta piyasa değeri düşer, ancak bu düşüş hasar tutarına eşit değildir. İkinci el alıcısı aracı fiyatlarken hasarın rakamına değil, hangi parçanın nasıl onarıldığına bakar. Sadece boyalı bir kaporta paneli ile şasi çekilmiş bir gövde, aynı fatura tutarını doğursa bile piyasada bambaşka karşılık bulur. Bu nedenle “100000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür” sorusunun tek bir rakamla yanıtlanması mümkün değildir.

Etkinin büyüklüğünü belirleyen ilk unsur hasar tutarının aracın rayiç değerine oranıdır. Rayiç değeri 2.500.000 TL olan bir araçta 100.000 TL hasar, aracın değerinin yirmi beşte birine (yüzde 4) karşılık gelir ve genellikle onarılabilir bir kaporta olayına işaret eder. Aynı hasar, rayiç değeri 350.000 TL olan bir araçta değerin neredeyse üçte birine ulaşır; bu ölçekte hasar artık taşıyıcı bölümleri ilgilendiriyor olabilir ve alıcı üzerindeki caydırıcılığı çok daha yüksektir.

İkinci unsur hasarın hangi bölgede olduğudur. TRAMER kaydında yalnızca tutar görünür; ancak ekspertizde değişen parça, boyalı parça ve şasi/karoser müdahalesi ayrı ayrı ortaya çıkar. Piyasada fiyatı en çok aşağı çeken kalemler kapı-çamurluk boyası değil, şasi düzeltme, direk kesme-kaynak, hava yastığı açılması ve taşıyıcı parça değişimidir. Bu kalemler yoksa 100.000 TL’lik bir kayıt, yüksek segment bir araçta beklenenden çok daha sınırlı bir etki yaratabilir.

Üçüncü unsur aracın yaşı ve kullanılmışlık düzeyidir. Yeni ve düşük kilometreli bir araçta alıcı beklentisi “hasarsız” olduğu için aynı kayıt daha sert bir fiyat düşüşüne yol açar. On yaşını geçmiş, hâlihazırda birden fazla kaydı olan bir araçta ise ek bir kaydın marjinal etkisi azalır. Bu nedenle kilometre ve yaş, hesaplamayı sıfırlayan bir eşik olarak değil, sonucu yukarı ya da aşağı çeken bir kriter olarak değerlendirilir. Kilometrenin etkisini ayrıntılı olarak değer kaybı hesaplamasında araç kilometresi yazımızda ele aldık.

100 Bin TL Hasar Kaydı Değer Kaybı: Araç Ne Kadar Değer Kaybeder?

“100 bin TL hasar kaydı ne kadar değer kaybeder” sorusunun iki ayrı cevabı vardır ve ikisi sık karıştırılır. Birincisi piyasa cevabıdır: aracı satarken alıcının kayıt yüzünden ne kadar indirim istediği. İkincisi hukuki cevaptır: kusurlu tarafın sigortasından istenebilecek değer kaybı tazminatı. 100 bin TL hasar kaydı değer kaybı tazminatı, ikinci el satış değerleri arasındaki fark üzerinden eksperce tespit edilir; ilan sitelerinde karşılaştığınız pazarlık payıyla aynı rakam olmak zorunda değildir.

Her iki cevapta da aynı üç veri belirleyicidir: aracın rayiç değeri, onarımın niteliği (boya, değişim, taşıyıcı müdahale) ve aracın yaşı ile kullanılmışlık düzeyi. 100 bin TL değer kaybı hesaplama talebiyle yapılan aramaların çoğu “hasar tutarının yüzde kaçı” sorusuna dayanır; oysa resmî rapor şablonunda hasar bedeli ile değer kaybı ayrı satırlarda durur ve biri diğerinden türetilmez. Bu nedenle 100.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür sorusunda güvenilir rakam, ancak aracınızın emsal ilanları ve eksper raporundaki parça listesi üzerinden elde edilebilir.

Tramer Kaydı Arabanın Değerini Ne Kadar Düşürür?

Tramer kaydı araç değerini ne kadar düşürür sorusunda ölçü şudur: kayıt araç değerini, kaydın tutarından çok arkasındaki onarımın türü kadar düşürür. Alıcı plaka sorgusunda yalnızca tarih ve tutarı görür; aynı tutar bir tampon değişimini de, birden fazla parçanın boyanmasını da gösterebilir. Bu yüzden hasar kaydı arabanın değerini ne kadar düşürür sorusunda ilk adım, kayıtla birlikte ekspertiz raporunu da incelemektir. Taşıyıcı bölüme dokunulmamış, orijinal parçayla yapılmış ve belgelenmiş bir onarım, kaydın fiyat etkisini belirgin biçimde sınırlar. Kaydın kendisi silinmez; ancak onarımın kapsamını gösteren belgeler alıcının tereddüdünü azaltır.

Hasar Kaydı ile Değer Kaybı Aynı Şey midir?

Hayır; hasar kaydı ile değer kaybı birbirinden farklı iki kalemdir ve ayrı ayrı ödenir. Hasar kaydı, kaza sonrası aracın onarımı için sigorta tarafından ödenen ya da ödenmesi öngörülen tutardır ve bu tutar sigortacılık veri tabanına işlenir. Değer kaybı ise onarım eksiksiz yapıldıktan sonra bile aracın ikinci el piyasasında eski fiyatına satılamamasından doğan zarardır. Onarım aracı fiziksel olarak eski hâline getirir; piyasa değerini geri getirmez.

Bu ayrım, “100.000 TL hasar kaydım var, 100.000 TL alabilir miyim?” sorusunun neden yanlış kurulduğunu da açıklar. Onarım bedeli zaten servise ya da hak sahibine ödenmiştir; değer kaybı bunun üzerine talep edilen ikinci ve bağımsız bir tazminat kalemidir. Aşağıdaki tablo iki kalemin farkını özetler.

Hasar bedeli ve değer kaybı ayrı kalemler olsa da aynı teminattan ödenir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.5/a’ya göre maddi zararlar teminatı kapsamındaki başvurular “araçta meydana gelen hasar bedelini ve değer kaybını kapsar”. 2026 yılında maddi zararlar teminatı araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL’dir ve tutar kaza tarihindeki poliçe limitine göre belirlenir. 100.000 TL hasar bedeli ödenmiş bir dosyada değer kaybı, bu limitin kalan kısmından karşılanır; limiti aşan zarar kusurlu sürücü ve araç işletenden genel hükümlere göre istenir.

Karşılaştırma	Hasar kaydı (onarım bedeli)	Değer kaybı
Neyi karşılar	Aracın onarım masrafı	Onarım sonrası piyasa değerindeki düşüş
Kime ödenir	Genellikle onarımı yapan servise	Doğrudan araç sahibine
Tutarı belirleyen	Fatura, parça ve işçilik bedeli	Kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı
Kayda işlenir mi	Evet, hasar kaydı olarak görünür	Hayır, ayrı bir tazminat kalemidir
Kimden istenir	Kusurlu tarafın trafik sigortası (kaskoda kendi şirketiniz)	Kural olarak kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası

Uygulamada sıkça karışan bir başka kavram muallak tutardır. Muallak tutarı ne demek diye soranlar için kısaca: muallak, dosya henüz kapanmadan sigortanın o hasar için ayırdığı tahmini karşılığı ifade eder; ödeme kesinleşmemiştir. Sorgulamada gördüğünüz rakam muallak olarak işaretlenmişse bu, o tutarın kesin ödendiği anlamına gelmez ve dosya kapandığında aşağı ya da yukarı değişebilir.

TRAMER Nedir, Hasar Kaydı Ne Demektir?

TRAMER, başlangıçta trafik sigortası kapsamındaki kaza ve hasar bilgilerini toplayan merkezi kayıt sistemine verilen addır; bugün bu işlev Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) bünyesinde yürütülmekte ve plaka sorgusunda trafik sigortası ile kaskodan bildirilen hasarlar birlikte görünmektedir. Halk arasında “tramer kaydı” denildiğinde kastedilen şey, bir aracın plakası üzerinden görülebilen geçmiş hasar dosyaları ve tutarlarıdır. Uygulamada “tramer ne demek” ve “tramer kaydı nedir” sorularının karşılığı kısaca budur: aracın sigorta geçmişinin tutulduğu kayıt.

Bir aracın hasar kaydının bulunması, o aracın hasarlı ya da sorunlu olduğu anlamına gelmez. Kayıt yalnızca bir kazanın sigortaya ihbar edildiğini ve bu dosya için ödeme yapıldığını ya da ayrıldığını gösterir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.15/3 uyarınca şirketler, eksper görevlendirmeseler dahi ihbar edilen tüm hasarları Merkez veri tabanına girer; yani kaydı doğuran olay ödeme değil ihbardır. Tampon değişimi de, ağır bir çarpışma da aynı listede tutar olarak görünür. Bu yüzden ikinci el alım satımında yalnızca rakama bakmak yanıltıcıdır; kaydın arkasındaki onarım detayı ekspertiz raporuyla açığa çıkar.

Kayıtlarda karşılaşılan kısaltmalar da çoğu zaman soru işareti yaratır; en çok sorulanları aşağıda ele alıyoruz.

ERP Çarpma Ne Demek, KTT Çarpmadan Farkı Nedir?

Hasar sorgusunda kaydın yanında görülen “ERP çarpma” ifadesi, sektörde yaygın olarak eksper raporuyla işlenmiş hasar dosyası anlamında açıklanır; “KTT çarpma” için verilen yaygın açıklama ise kaydın kaza tespit tutanağı üzerinden açıldığıdır. SBM bu kısaltmalar için kamuya açık resmî bir sözlük yayımlamadığından, kısaltmanın dosyanızda tam olarak neyi ifade ettiği hasar dosyasını yürüten şirketten yazılı olarak teyit edilmelidir. Önemli olan şudur: ERP ya da KTT ibaresi hasarın büyüklüğünü, hangi parçanın değiştiğini veya aracın ağır hasarlı olup olmadığını göstermez; bunu yalnızca eksper raporu ve ekspertiz incelemesi ortaya koyar. ERP çarpma nedir diye soranlar için pratik karşılık bu yüzden “kaydın hangi belgeyle açıldığına dair bir not”tur, değer kaybı hesabında tek başına bir ölçüt değildir.

Sorgulama kanalları ve kayıtların nasıl okunacağı için araç hasar kaydı sorgulama: TRAMER, SBM ve 5664 rehberimize bakabilirsiniz.

1 Temmuz 2026’dan İtibaren Değer Kaybı Hesabında Ne Değişti?

1 Temmuz 2026’dan itibaren değer kaybı, Genel Şartlar ekindeki hazır formül yerine aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki fark esas alınarak hesaplanmaktadır. Değişiklik 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Şartlar düzenlemesiyle yapılmış, yürürlük tarihi 1 Temmuz 2026 olarak belirlenmiştir. Düzenlemenin 6. maddesiyle Genel Şartların Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7’si yürürlükten kaldırılmıştır. Bunlardan değer kaybını ilgilendiren Ek-1 “Değer Kaybı Tazminatı Hesaplaması”dır; Ek-2 destekten yoksun kalma, Ek-3 ise sürekli sakatlık tazminatının hesabını düzenliyordu. Aynı düzenlemeyle A.5/a’daki “değer kaybının tespiti bu Genel Şart ekinde yer alan esaslara göre yapılır” cümlesi de metinden çıkarılmış, yerine aşağıdaki ölçüt listesi konmuştur. Yani bugün mevzuatta değer kaybı için bir formül değil, ölçüt vardır.

Kırılmanın ilk adımı aslında daha önce atılmıştı. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) 5 Kasım 2025 tarihli 2025/25 sayılı Genelgesi, eksperlerin kullandığı Değer Kaybı Ekspertiz Raporu şablonunu değiştirmiş; eski şablondaki “Ek-1 Değer Kaybı Hesaplaması maddesine göre” ibaresi ve parça katsayı tablosu yerine piyasa analiz yöntemi, TSB ve SEİK rayiç listeleri ile online satış ilanlarının ekran görüntüleri esas alınmıştır. 1 Temmuz 2026 değişikliği bu uygulamanın Genel Şartlar düzeyindeki karşılığıdır. Değişiklik metninde ayrı bir geçiş hükmü bulunmadığından, kaza tarihi 1 Temmuz 2026’dan önceye uzanan dosyalarda hangi hesap yönteminin uygulanacağı uyuşmazlık konusu olabilir; bu dosyalarda kaza ve poliçe tarihleri ayrıca not edilmelidir.

Metnin lafzına göre değer kaybı; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ile kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değerinin arasındaki fark dikkate alınarak, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından tespit edilir. Buradaki kritik nokta şudur: sayılan unsurlar hesabı sıfırlayan eşikler değil, farkı belirlerken dikkate alınan kriterlerdir.

Süreç bakımından üç yenilik öne çıkar. Birincisi, araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır; ayrı bir talep dilekçesi vermemiş olmak tek başına hak kaybına yol açmaz. İkincisi, araç hasarı için eksper atanmışsa eksper değer kaybı tespitine de raporunda yer vermek zorundadır. Üçüncüsü, sigortacı hesaplanan tutarı nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla hak sahibine bildirmekle yükümlüdür.

Konu	1 Temmuz 2026 öncesi uygulama	1 Temmuz 2026 sonrası
Hesaplama dayanağı	Genel Şartlar Ek-1’deki formül (5 Kasım 2025’ten itibaren eksper şablonunda piyasa analiz yöntemi)	İkinci el satış değeri farkı ölçütü; ilgili ekler yürürlükten kaldırıldı
Talep şekli	Değer kaybı için ayrıca başvuru yapılması yaygın uygulamaydı	Hasar başvurusu değer kaybı talebini de kapsar
Eksper raporu	Değer kaybı çoğu zaman ayrı bir rapora konu oluyordu	Eksper atanmışsa değer kaybı tespiti aynı raporda yer alır
Bildirim	Ödeme/red bildirimi genel süre kurallarına tabiydi	Nihai eksper raporunu izleyen iş günü içinde bildirim yükümlülüğü
Kilometre ve yaş	Formül içinde kilometreye bağlı katsayı; 2021 öncesi sürümde 165.000 km’de sonucu sıfırlayan hesap	Farkı etkileyen kriterlerden biri olarak değerlendirilir

Bu değişiklik, internette dolaşan hazır hesaplama tablolarını büyük ölçüde geçersiz kılmıştır. Sabit katsayılara dayanan bir hesap gördüğünüzde, o hesabın hangi tarihli kurala dayandığını kontrol etmek gerekir. Yeni dönemde eksper raporunun içeriği belirleyici hâle geldiği için, raporun denetlenmesi de aynı ölçüde önem kazanmıştır; bu konuyu 1 Temmuz 2026 sonrası değer kaybı eksper raporuna itiraz yazımızda ayrıntılı olarak işledik.

100.000 TL Hasar Kaydı Durumunda Değer Kaybı Hesaplama Çerçevesi

100.000 TL hasar kaydı bulunan bir araçta değer kaybı, aracın kaza öncesi ikinci el satış değeri belirlenip aynı aracın onarılmış hâliyle piyasada bulacağı değerin bundan düşülmesiyle hesaplanır. Hesap, hasar faturası üzerinden bir yüzde alınarak yapılmaz. Uygulamada izlenen sıra şu şekildedir:

1. Kaza öncesi değerin tespiti: Aracın marka, model, yaş, kilometre ve donanım bilgileriyle kaza tarihindeki hasarsız ikinci el satış değeri belirlenir.
2. Onarımın kapsamının çıkarılması: Değişen parçalar, boyanan bölgeler, şasi ve taşıyıcı bölümlere müdahale olup olmadığı eksper raporundan tespit edilir.
3. Onarım sonrası değerin tespiti: Aynı araç, bu onarım geçmişiyle piyasaya çıktığında bulacağı satış değeri belirlenir.
4. Farkın alınması: İki değer arasındaki fark, aracın değer kaybını verir.
5. Kusur oranının uygulanması: Karşı tarafın sigortasından yapılacak ödemede, karşı tarafın kusur oranı belirleyicidir; kendi kusurunuza denk gelen kısım KTK m.92/g uyarınca bu ödemenin dışında kalır.

Hesabın mantığını temsili rakamlarla gösterelim. Kaza tarihindeki hasarsız ikinci el satış değeri 1.200.000 TL olan bir araçta 100.000 TL tutarında onarım yapılmış, onarımda arka çamurluk ve bagaj kapağı boyanmış, taşıyıcı bölüme müdahale edilmemiş olsun. Eksper, aynı model ve yaştaki araçların bu onarım geçmişiyle verilen satış ilanlarını karşılaştırarak onarım sonrası satış değerini örneğin 1.150.000 TL bulursa aradaki 50.000 TL fark değer kaybını oluşturur. Karşı taraf tam kusurluysa bu tutarın tamamı, %75 kusurluysa dörtte üçü talep edilebilir.

Buradaki rakamlar yalnızca hesabın işleyişini göstermek içindir; bir sonuç taahhüdü veya “100.000 TL hasara 50.000 TL değer kaybı” gibi bir oran anlamına gelmez. Aynı 100.000 TL onarım, rayiç değeri ve onarım detayı farklı başka bir araçta çok daha düşük ya da çok daha yüksek bir farka yol açabilir; çünkü değer kaybı tutarı hasar tutarından türetilmez, piyasa verisinden ayrıca bulunur. Vurgulanması gereken nokta, değer kaybının aracın rayiç değeriyle katsayı çarpılarak bulunmadığıdır. İnternette sıkça rastlanan “rayiç değer × hasar katsayısı × kilometre katsayısı” biçimindeki hesaplar, hem dayanağını yitirmiş bir düzenlemeye ait olmaları hem de yanlış uygulandıklarında aracın değerinin yarısını aşan sonuçlar üretmeleri nedeniyle güvenilir değildir.

Değer Kaybı Neye Göre Hesaplanır? Resmî Rapor Şablonundaki Beş Basamak

Araç değer kaybı nasıl hesaplanır ve değer kaybı neye göre hesaplanır diye soranlar için en somut kaynak, eksperin doldurmak zorunda olduğu resmî rapor şablonunda yer alır. SEDDK 2025/25 sayılı Genelgesinin eki olan Değer Kaybı Ekspertiz Raporu şablonu, hesabı beş satırlık bir özetle sonuçlandırır. Bu satırlar bir sıra izler ve her biri bir öncekinden ayrı bir bilgiye dayanır:

Şablondaki satır	Neyi gösterir	100.000 TL hasar kaydı olan dosyada anlamı
1. Poliçe teminat limiti	Kaza tarihindeki maddi zararlar limiti	Hasar bedeli ile değer kaybı birlikte bu limitten ödenir
2. Hasar onarımı için ödenen tutar	Onarım bedeli	100.000 TL bu satırda yer alır; değer kaybının matrahı değildir
3. Piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit tutarı	İkinci el satış değerleri arasındaki fark	Asıl değer kaybı tutarı burada, ilan ve rayiç verisiyle bulunur
4. Kusur oranı nispetinde değer kaybı tutarı	Karşı tarafın kusuruna düşen kısım	Kendi kusurunuza denk gelen kısım düşülür (KTK m.92/g)
5. Sigorta şirketinin sorumluluğu	Limitle sınırlandırılmış nihai tutar	Limiti aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden istenir

Tablodaki en önemli ayrıntı, ikinci ve üçüncü satırların birbirinden ayrı olmasıdır. Hasar faturası, hasarın ağırlığına dair bir göstergedir; değer kaybının yüzdesinin alınacağı bir matrah değildir. Bu nedenle “değer kaybı onarım bedelinin yüzde şu kadarıdır” diyen her hesap, resmî şablonun kendisiyle çelişir. Şablon ayrıca her parçayı ayrı satırda gösterir ve işlem türünü (onarım+boya, değişim+boya, boya, değişim, boyasız onarım) ve o parçada eski hasar bulunup bulunmadığını işaretletir. Rayiç tarafında ise TSB ve SEİK listelerinin kaza tarihli ve güncel değerleri ile eksperin piyasa tespiti ayrı ayrı yazılır; online satış ilanlarının ekran görüntüsü rapora eklenir.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Robotu ve Online Hesaplama Neden Yanıltır?

İnternette “araç değer kaybı hesaplama robotu” veya “online araç değer kaybı hesaplama” adıyla sunulan araçların büyük kısmı, plaka ya da rayiç değer ile hasar tutarını girdiğinizde bir katsayı formülü çalıştırır. Bu formüller, 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kalkan Ek-1’e, hatta çoğu zaman Ek-1’in 4 Aralık 2021 öncesindeki sürümüne dayanır. Bugünkü hesap ise ilan ve rayiç verisiyle yapılan bir piyasa karşılaştırması olduğu için, hiçbir “değer kaybı hesaplama formülü” eksperin bulacağı tutarı önceden veremez. Bu araçlardan çıkan rakamı yalnızca kaba bir fikir olarak görmek, asıl denetimi eksper raporundaki parça listesi ve emsal ilanlar üzerinden yapmak gerekir.

Hasar Boyutuna Göre Araç Değer Kaybı Katsayıları ve Kriterleri

Değer kaybı hesabında uzun yıllar kullanılan hasar boyutu ve kilometre katsayıları, 1 Temmuz 2026 itibarıyla mevzuattaki dayanağını kaybetmiştir. Buna karşılık hasarın boyutu hâlâ belirleyici bir kriterdir; değişen tek şey, bu boyutun sabit bir çarpan tablosuna değil, ikinci el satış değerine yansıyan gerçek etkiye göre değerlendirilmesidir. Aşağıdaki tablo, hasar tipinin piyasa değerine tipik etkisini gösterir.

Hasar tipi	Onarımda tipik işlem	İkinci el fiyatına etkisi
Kozmetik hasar	Lokal boya, boyasız (mini) onarım, tampon düzeltme	Sınırlı; çoğu alıcı için pazarlık kalemi düzeyinde
Parça değişimi	Kapı, çamurluk, bagaj kapağı gibi sökülüp takılan parçalar	Belirgin; değişen parça sayısı arttıkça artar
Taşıyıcı bölüm müdahalesi	Direk, travers, tavan, şasi düzeltme veya kesme-kaynak	Yüksek; alıcı kitlesini daraltan en önemli kalem
Hava yastığı açılması	Yastık ve gergi sistemlerinin yenilenmesi	Yüksek; çarpma şiddetinin göstergesi sayılır
Ağır hasar tespiti	Aracın trafikten çekilmesi, tescil belgesine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi	Çok yüksek; satılabilirliği etkiler ve sonraki kazalarda sigortacıdan değer kaybı istenmesini kapatır

Onarımda kullanılan parçanın niteliği de sonuca yansır. Orijinal parçayla yapılan bir onarım ile eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçayla yapılan onarım, aynı hasar için farklı bir piyasa algısı yaratır. Aynı şekilde onarımın yetkili serviste mi yoksa özel bir atölyede mi yapıldığı, servis kayıtlarına yansıdığı ölçüde ikinci el fiyatını etkiler.

Kozmetik hasarlar için sık duyulan “mini onarımda değer kaybı alınmaz” cevabının da bugün dayanağı yoktur. Bu kural eski Ek-1’in teminat dışı hâller listesinden geliyordu; liste 4 Aralık 2021 değişikliğiyle metinden çıkarıldı, Ek-1’in tamamı da 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kalktı. Resmî rapor şablonunda boyasız onarım için ayrı bir kutu bulunması da bu işlemin değer kaybı değerlendirmesine konu olabileceğini gösterir. Ayrıntısı için boyasız göçük düzeltmede araç değer kaybı yazımıza bakabilirsiniz.

Bu nedenle “hangi katsayı uygulanır” sorusunun yerini artık şu soru almıştır: bu onarım geçmişiyle araç piyasada kaç liraya alıcı bulur? Eksper raporunda değişen ve boyanan parçaların eksiksiz gösterilmesi, hesabın doğru çıkması bakımından bu yüzden kritiktir.

Hasar Tutarına Göre Değer Kaybı Ne Kadar Olur?

Hasar tutarı tek başına değer kaybını belirlemez; belirleyici olan bu tutarın aracın rayiç değerine oranı ve onarımın niteliğidir. Aynı 100.000 TL, ekonomik segment bir araçta ağır bir olaya, üst segment bir araçta ise orta ölçekli bir kaporta işine karşılık gelebilir. Aşağıdaki tablo, sık aranan hasar tutarlarının hangi ölçekte bir olaya işaret ettiğini ve değer kaybı bakımından ne beklenmesi gerektiğini gösterir.

Hasar kaydı tutarı	Tipik olarak neye işaret eder	Değer kaybı bakımından beklenti
2.000 – 10.000 TL	Tampon, ayna, far gibi tek kalemlik onarım	Genellikle düşük; tutar küçükse talep ekonomik olmayabilir
10.000 – 40.000 TL	Bir-iki parça boyası veya sökülüp takılan parça	Sınırlı ama talep edilebilir; ekspertizde parça listesi belirleyici
40.000 – 80.000 TL	Birden fazla parça değişimi, kapsamlı kaporta	Belirgin; taşıyıcı bölüme müdahale varsa yükselir
80.000 – 150.000 TL	Geniş kaporta onarımı, olası taşıyıcı müdahale	Yüksek; hava yastığı açılmışsa etki artar
150.000 TL ve üzeri	Ağır çarpışma, şasi ve taşıyıcı bölüm işlemleri	Çok yüksek; ağır hasar tescili gündeme gelebilir

Tablodaki bantlar yönlendirme amaçlıdır; 100000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür sorusunun kesin yanıtı, dosyanızdaki aracın rayiç değeri ve onarım detayı bilinmeden verilemez. Aynı ilke küçük ve büyük tutarlar için de geçerlidir: 10000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür sorusunda genellikle tek parçalık bir onarım söz konusudur; 200000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür sorusunda ise önce bu tutarın rayiç değerin yüzde altmışını aşıp aşmadığına bakılır, çünkü ağır hasar ölçütü TL bandı değil bu orandır (aşağıdaki ağır hasar bölümüne bakınız). Daha düşük tutarlı bir kayıt için hazırladığımız 50.000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür yazımızda aynı çerçeveyi farklı bir tutar üzerinden ele aldık.

Elektrikli araçlarda tablo biraz farklı işler. Batarya paketine yakın bölgelerdeki hasarlar, tutar olarak orta ölçekte görünse bile alıcı tarafında çok daha güçlü bir tereddüt yaratır. Bu araçlara özgü değerlendirme kriterlerini elektrikli araç kazalarında değer kaybı yazımızda ayrıca inceledik.

Araçta Birikmiş Hasar Kaydının İkinci El Piyasa Değerine Etkisi

Birden fazla kaza sonucu birikmiş hasar kaydı, tek seferlik büyük bir kayda göre alıcı üzerinde farklı bir etki yaratır. Toplam tutar aynı olsa bile, üç ayrı kayıt taşıyan bir araç piyasada çoğu zaman tek kayıtlı bir araçtan daha zor satılır; çünkü alıcı bunu tek bir talihsizlik değil, aracın geçmişine ilişkin bir örüntü olarak okur. Bu durum fiyattan çok satış hızını etkiler.

Birikmiş kayıtların değer kaybı talebi bakımından da özel bir sonucu vardır. Değer kaybı her kaza için ayrı ayrı değerlendirilir; ancak önceki kazada zaten değişmiş bir parçanın yeni kazada tekrar hasar görmesi hâlinde, o parça için ikinci kez tam değer kaybı hesaplanması tartışmalıdır. Bu ayrımı ilk kazada onarılan parça ikinci kazada değişirse değer kaybı hesaplanır mı yazımızda ele aldık.

Hasar kaydı bulunan bir aracın yeni bir kaza geçirmesi, değer kaybı talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aracın önceden kaydı olması, sonraki kazada uğradığı ek değer düşüşünü talep etmesine engel değildir; yalnızca hesaplanacak fark, aracın zaten düşmüş olan başlangıç değeri üzerinden bulunur. Konunun ayrıntısı için hasar kaydı olan araçta tekrar değer kaybı talep edilebilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Satış tarafında pratik bir not: aracı satmadan önce ekspertiz raporu aldırmak, birikmiş kaydı olan araçlarda çoğu zaman lehe sonuç verir. Kaydın büyük göründüğü ancak onarımın kozmetik kaldığı durumlarda, rapor alıcının tereddüdünü somut veriyle karşılar ve pazarlık marjını daraltır.

Ağır Hasar Kaydı Nedir, 100.000 TL Hasar Ağır Hasar Sayılır mı?

Ağır hasar, sabit bir TL tutarına göre değil, onarım masrafının aracın rayiç değerine oranına ve hasar gören parçalara göre belirlenir. Ölçütü SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesi koyar (yürürlük 1 Temmuz 2025): onarım masrafları (KDV dahil) aracın rayiç değerinin yüzde altmışını aşarsa araç ağır hasara uğramış sayılır (m.5/1). Oran aşılmasa bile, Genelgenin Ek-1’inde sayılan parçalardan (ön ve arka şasi kolları, taban ile birlikte marşpiyel, tavan sacı, orta direk, ön göğüs sacı, tavan traversleri, elektrikli araç bataryası ve ana enerji hattı, hava yastıkları ve emniyet sistemleri, ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçaları, kamyon ve çekicilerde sürücü kabini) en az biri zarar görmüşse eksper ağır hasar tespiti yapabilir (m.5/3). Bu ikinci yol otomatik bir sonuç değil, eksperin takdirine bırakılmış bir imkândır.

Bu ölçüte göre 100.000 TL hasar, ancak aracın rayiç değeri yaklaşık 166.667 TL’nin altındaysa (100.000 ÷ 0,60) yüzde altmış eşiğini aşar. Rayiç değeri bunun üzerinde olan bir araçta 100.000 TL’lik kaporta işi tek başına ağır hasar sayılmaz; buna karşılık daha düşük tutarlı ama şasi kolunu, orta direği veya hava yastığını ilgilendiren bir hasar ağır hasar tespitine konu olabilir. Ağır hasar kaydı kaç TL’den başlar diye soranlar için ölçüt bu yüzden bir rakam değil, rayiç değerle yapılan bir orandır. Tespit levhaya kayıtlı sigorta eksperince yapılır ve eksper ağır hasar bilgisini raporun tanzimini izleyen 5 iş günü içinde SBM’ye iletir (m.6/2).

Ağır hasar ile tam hasar (pert) ayrı statülerdir. Tam hasarda onarım masrafı aracın değerini aşar ve aynı zamanda eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiği tespit edilir (m.4/1); araç hurdaya çıkarılır ve yeniden tescil edilemez. Ağır hasarda ise araç onarılabilir sayılır.

Ağır hasar tespiti yapıldığında sonuç yalnızca fiyat düşüşüyle sınırlı kalmaz. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.2/2.3 uyarınca araç trafikten çekilmeden ve “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmez. Trafikten çekilen aracın tescil belgesine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi işlenir ve plakası iptal edilir; araç onarıldıktan sonra ancak noterde, trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış geçerli bir muayene ve zorunlu trafik sigortasıyla yeniden trafiğe çıkarılabilir (Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik m.43). Tespit sürecinin ayrıntısını tam hasara ya da ağır hasara uğramış araçların tespiti yazımızda anlattık.

Ağır hasar kaydının değer kaybı bakımından en kritik sonucu sonraki kazalarda ortaya çıkar. KTK m.92/l, “hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı taleplerini” zorunlu trafik sigortası teminatı dışında sayar. Yani ağır hasar tazminatını almak için araç trafikten çekildiğinde, aynı aracın ileride geçireceği bir kazada değer kaybı karşı tarafın trafik sigortasından istenemez. Bu sınırlama yalnız sigortacıyı bağlar; kusurlu sürücü ve araç işletenine karşı KTK m.85/1 ve TBK m.49 uyarınca talep hakkı devam eder. Ölçüt SBM’deki tutar değil, tescil belgesindeki çekme ya da hurda işlemidir: yüksek tutarlı hasar kaydı olup bu işlemi görmemiş bir araç değer kaybı isteyebilir. Bu ayrımı ağır hasar kaydı bulunan araç değer kaybı alabilir mi yazımızda ayrıntılandırdık.

Ağır Hasar Kayıtlı Araç Alınır mı, Fiyatı Ne Kadar Düşürür?

Ağır hasarlı araç alınır mı? Ağır hasar kayıtlı araç almanın hukuki bir yasağı yoktur; ancak alım öncesinde üç noktanın kontrol edilmesi gerekir. Birincisi, aracın trafikten çekildikten sonra usulüne uygun biçimde yeniden trafiğe çıkarılıp çıkarılmadığı: bunun için çekme tarihinden sonra yapılmış geçerli muayene şarttır. İkincisi, onarımın kapsamı: Ek-1 listesindeki şasi kolu, orta direk, tavan sacı gibi parçalarda yapılan işlemler ekspertizle ayrıca incelenmelidir. Üçüncüsü, gelecekteki haklar: KTK m.92/l nedeniyle bu araç sonraki bir kazada karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı alamaz. Öte yandan “ağır hasar kayıtlı araca trafik sigortası yapılmaz” yaygın bir yanlıştır; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.13/1 uyarınca şirketler zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamaz, kasko ise ihtiyari olduğu için şirket takdirindedir.

Ağır hasar kaydının fiyatı ne kadar düşürdüğüne dair mevzuatta bir oran bulunmaz; etki aracın segmentine, onarımın niteliğine ve alıcı kitlesine göre değişir. Ancak bu kaydın yalnız bir “hasar geçmişi” olmadığını, sigorta güvencesini de daralttığını bilen alıcının pazarlık payını buna göre belirlediğini hesaba katmak gerekir. Tam hasar (pert) kaydının sonraki kazalara etkisini merak edenler için pert kaydı olan aracın sonraki kazalarında değer kaybı yazımız konunun devamını içerir.

Araç Değer Kaybını Kim Öder, Kasko Karşılar mı?

Araç değer kaybı, kural olarak kazada kusurlu olan tarafın zorunlu trafik sigortası tarafından ödenir. Kendi kaskonuz aracınızın onarımını üstlenir; ancak kasko değer kaybı öder mi diye soranlar için kural olarak cevap hayırdır: Kasko Genel Şartlarında değer kaybı teminatı yer almaz. Bu teminat ancak Kasko Genel Şartları A.4’ün son fıkrası uyarınca ek sözleşmeyle poliçeye eklenmişse vardır; bu durumda ödeme poliçenin özel şartlarına bağlıdır. Hasarı kendi kaskonuzdan onartmış olmanız, karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı isteme hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Durum	Değer kaybı kimden istenir
Karşı taraf tam kusurlu	Karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından tamamı
Kusur paylaşımlı kaza	Karşı tarafın kusur oranına düşen kısım
Kendiniz yüzde 100 kusurlusunuz	Talep edilemez; kendi kusurunuza denk gelen talep teminat dışıdır (KTK m.92/g)
Tek taraflı kaza	Karşı araç olmadığı için trafik sigortasına başvurulamaz; kazaya yol bakım eksikliği, yola bırakılan engel veya başıboş hayvan gibi bir üçüncü kişinin kusuru yol açmışsa talep o kişiye ya da idareye yöneltilir
Karşı araç sigortasız	Güvence Hesabı’na başvurulamaz (5684 m.14/2-b yalnız bedensel zararı karşılar); kusurlu sürücü ve işletenden doğrudan istenir
Karşı araç kaçtı, tespit edilemedi	Güvence Hesabı maddi zararı karşılamaz (m.14/2-a); araç sonradan tespit edilirse sürücü, işleten ve sigortacısına başvurulur
Karşı tarafın sigortacısı iflas etti	Güvence Hesabı’na başvurulabilir; bu hâlde maddi zarar da karşılanır (m.14/2-c)
Kaskoda ek sözleşmeyle değer kaybı teminatı alınmışsa	Poliçe özel şartları çerçevesinde kendi sigortacınızdan

Kusur oranı bu tablonun en belirleyici satırıdır ve çoğu uyuşmazlık buradan çıkar. Kaza tespit tutanağındaki değerlendirme kesin değildir; itiraz edilebilir ve yargılama aşamasında bilirkişi incelemesiyle yeniden belirlenebilir. Kusur oranındaki bir puanlık değişiklik dahi ödenecek tutarı doğrudan etkilediği için, tutanağın kusuru doğru yansıtıp yansıtmadığı baştan kontrol edilmelidir. Yüzde 100 kusurlu olduğunuz bir trafik kazasında değer kaybı istenemezken, kusurun yüzde 75’e inmesi dahi karşı taraftan yüzde 25 oranında talep hakkı doğurur. Kısmi kusur hâlindeki hesabı kısmi kusurlu sürücü değer kaybı talep edebilir mi yazımızda ayrıntılandırdık.

Değer Kaybı Talebi Hangi Hâllerde Reddedilir?

Değer kaybı talepleri en sık, zararın kusurlu üçüncü kişiye bağlanamadığı durumlarda reddedilir. Bunun dışında dosyanın eksikliği, aracın durumu ve talebin niteliğiyle ilgili gerekçeler de karşımıza çıkar. Aşağıdaki başlıklar, ret gerekçelerinin uygulamada en çok karşılaşılan biçimleridir:

• Tam kusur: Kazada tamamen kusurlu olan taraf, karşı sigortadan değer kaybı talep edemez; kendi kusuruna denk gelen talep KTK m.92/g uyarınca teminat dışıdır.
• Onarım yapılmamış olması: Değer kaybı, onarılmış aracın piyasa değeri üzerinden hesaplandığı için onarımın tamamlanmamış olması hesabı güçleştirir.
• Aracın tam hasarlı sayılması veya trafikten çekilmiş olması: Tam hasarda talep değer kaybı değil, tam hasar tazminatı üzerinden kurulur. Hasar sebebiyle trafikten çekme ya da hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri ise KTK m.92/l uyarınca trafik sigortası teminatı dışındadır; bu ret yalnız sigortacıyı korur, kusurlu sürücü ve işletene karşı talep açık kalır.
• Aynı parça için ikinci kez talep: Önceki kazada değişmiş ya da onarılmış bir parçanın yeniden hasar görmesi talebi kendiliğinden düşürmez; A.5/a “geçmiş hasar durumu”nu eleme sebebi değil hesapta dikkate alınacak ölçüt olarak sayar ve resmî rapor şablonu her parça için “eski hasar var/yok” kutusu açar. Önceki hasar, hesaplanacak farkı azaltabilir.
• Eskimiş gerekçeler: “Mini onarımda değer kaybı ödenmez”, “aracın kilometresi 165.000’i geçtiği için talep reddedildi”, “değer kaybı aracın rayiç değerinin yüzde 25’ini aşamaz” veya “daha önce değer kaybı ödendiği için mahsup edildi” gibi gerekçeler, yürürlükten kalkmış Ek-1 hükümlerine dayanır. Bu tür bir retle karşılaşırsanız sigortacıdan gerekçenin hangi yürürlükteki hükme dayandığını yazılı olarak sormanız gerekir.
• Zamanaşımı: Süresi içinde ileri sürülmeyen talep, karşı tarafın zamanaşımı def’i üzerine reddedilebilir.
• Belge eksikliği: Genel Şartlar Ek-6’da sayılan belgelerin (kaza tespit tutanağı, ruhsat, banka hesap bilgileri, kimlik ve iletişim bilgileri, varsa fotoğraflar) sunulmaması dosyanın sonuçlanmasını engeller.

Ret kararı, talebin hukuken sona erdiği anlamına gelmez. Sigortacının gerekçesi belge eksikliğine dayanıyorsa eksik tamamlanarak dosya yeniden değerlendirilebilir; hesaplama farkına dayanıyorsa itiraz ve tahkim yolları açıktır. Ret sonrasında izlenecek adımları değer kaybı başvurusu reddedilirse ne yapılmalı yazımızda sıraladık. Aracını sattıktan sonra talepte bulunmak isteyenler için özel durumu araç satıldıktan sonra değer kaybı talep edilebilir mi yazımızda değerlendirdik.

Hasar Kaydı ve Değer Kaybı Nereden Sorgulanır?

Araç hasar kaydı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin sunduğu kanallar üzerinden plaka bilgisiyle sorgulanır. Sorgulamada aracın geçmiş hasar ödemeleri, ödeme tarihleri ve tutarları görüntülenir. Değer kaybı ise ayrı bir sorgulama ekranında yer almaz; çünkü hasar kaydına işlenen bir veri değil, talep üzerine hesaplanan bir tazminat kalemidir.

Sorgulama sonucunu okurken üç noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi, listede görünen tutarların bir kısmı muallak olabilir; yani dosya kapanmamış, ödeme kesinleşmemiştir. İkincisi, tutar onarımın kapsamını göstermez; 20.000 TL’lik bir kayıt bir parça değişimini de, birden fazla parçanın boyanmasını da ifade edebilir. Üçüncüsü, kayıtta görünen hasar tipi kodları teknik ifadelerdir ve tek başına hasarın ağırlığı hakkında sonuç çıkarmaya elverişli değildir.

Sorgulama kanallarının tamamı, adım adım işleyişi ve ücretlendirme ayrıntıları için araç hasar kaydı sorgulama rehberimize göz atabilirsiniz. Kendi dosyanıza ilişkin ödeme durumunu ise, hasar dosya numarasıyla ilgili sigorta şirketinden öğrenmek en sağlıklı yoldur.

“Değer kaybı sorgulama” için e-Devlet’te ayrı bir kalem bulunmaz. e-Devlet üzerinden SBM hizmetleriyle trafik poliçe ve hasar bilgileri, eksper atama durumu ve eksper raporları görülebilir; ödenen tutar ve ödeme yapılıp yapılmadığı ise burada görünmez. Aynı şekilde “e-Devlet üzerinden araç değer kaybı başvurusu” adıyla bir başvuru kanalı yoktur: başvuru sigorta şirketine yapılır, e-Devlet yalnız dosyanın eksper aşamasını izlemeye yarar. Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvurular ise Komisyon’un e-Devlet girişli çevrim içi işlemler ekranından takip edilir.

Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır, Ne Kadar Sürede Ödenir?

Araç değer kaybı nasıl alınır sorusunun ilk adımı, başvurunun kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasını yapan şirkete yapılmasıdır; araç değer kaybı kimden alınır diye soranlar için de muhatap kural olarak bu şirkettir. 1 Temmuz 2026 sonrasında araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayıldığından, ayrı bir dilekçe vermemiş olmak tek başına hak kaybı doğurmaz. Buna karşılık dava ve tahkim yoluna gidebilmek için KTK m.97’deki yazılı başvurunun yapılmış ve sonucunun belgelenmiş olması gerektiğinden, talebi yazılı olarak iletmek ve teslim tarihini belgelemek yine önemlidir. Genel Şartların Ek-6’sında araç hasarları ve değer kaybı için sayılan belgeler şunlardır:

• Kaza tespit tutanağının resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulmuş tutanak; varsa ifade ve görgü tespit tutanakları
• Zarar gören araca ait ruhsat
• Varsa hasarlı araca ve kaza yerine ilişkin fotoğraf ve görüntüler
• Banka hesap bilgileri (banka-şube adı, IBAN)
• Ekspertiz yapıldıysa eksper raporu
• Kişisel bilgi doğrulama evrakı (gerçek kişilerde nüfus cüzdanı fotokopisi, imza beyanı ve iletişim bilgileri) ve varsa doğrulanmış cep telefonu numarası

Onarım faturası ve servis iş emri bu listede araç hasarları için zorunlu belge olarak sayılmaz; ancak onarımın kapsamını ve kullanılan parçanın niteliğini gösterdiği için eksper raporunu denetlerken en güçlü delildir ve dosyada saklanmalıdır. Başvuru dilekçesinin nasıl yazılacağını araç değer kaybı başvuru dilekçesi nasıl yazılır yazımızda anlattık.

Değer Kaybı Ne Zaman Yatar, Kaç Günde Alınır?

“Değer kaybı ne kadar sürede yatar” sorusunda tek bir süre yoktur; birbirini izleyen ve sık karıştırılan beş ayrı süre vardır:

Süre	Dayanak	Ne anlama gelir
1 iş günü	SEDDK 2022/12 sayılı Genelge m.4/1	Sigortacının başvuru üzerine sıradaki eksperi ataması
3 iş günü	2022/12 m.5/2	Atanan eksperin değer kaybı raporunu düzenlemesi
Raporu izleyen iş günü	ZMSS Genel Şartları A.5/a	Sigortacının hesaplanan değer kaybı tutarını hak sahibine bildirmesi
8 iş günü	KTK m.99	Belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren ödeme süresi; dolunca sigortacı temerrüde düşer ve faiz işler
15 gün	KTK m.97	Yazılı başvuruya cevap süresi; cevap gelmez veya talep karşılanmazsa dava ya da tahkim yolu açılır

Pratikte araç değer kaybı kaç günde alınır diye soranlar için belirleyici olan, belgelerin eksiksiz teslim edildiği tarihten itibaren işleyen 8 iş günlük ödeme süresidir; belge eksikliği bu süreyi başlatmaz. Bir uyarı: SEDDK’nın 5 Ağustos 2026 tarihli 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri uyarınca, eksper süresinde atanmış ve rapor sigortacıya yüklenemeyecek sebeplerle tamamlanamamışsa, cevapsızlık tek başına Tahkim Komisyonu’na başvuru gerekçesi sayılmaz. Bu nedenle süre dolduğunda önce eksper atamasının ve rapor durumunun SBM üzerinden kontrol edilmesi gerekir. Sigorta şirketlerinin dosya sonuçlandırma pratiğini sigorta değer kaybı dosyasını ne kadar sürede sonuçlandırır yazımızda ele aldık.

Başvuru sonrası yaşananlara dair kullanıcı deneyimlerini merak edenler için araç değer kaybı alanlar yorumları yazımızda süreçte en sık karşılaşılan aşamaları derledik.

Ödenen Değer Kaybı Düşükse Ne Yapılabilir?

Ödenen tutar düşük bulunuyorsa izlenecek yol, önce eksper raporunun denetlenmesidir. Yeni sistemde değer kaybı hesabı doğrudan bu rapora dayandığı için, raporda değişen ve boyanan parçaların eksik gösterilmesi, kilometrenin yanlış yazılması ya da kusur oranının hatalı esas alınması sonucu doğrudan aşağı çeker. Rapordaki hatanın tespiti, sonraki tüm aşamaların dayanağını oluşturur.

Rapordaki hata belirlendikten sonra izlenecek yol kademelidir:

1. Eksper raporuna itiraz: SEDDK 2022/12 sayılı Genelge m.6/1 uyarınca rapora, EKSİST üzerinden yapılan bildirimden itibaren 3 iş günü içinde taraflarca itiraz edilebilir; listeden yeni bir eksper atanır ve bu eksper 2 iş günü içinde rapor verir. Bu rapora da itiraz edilirse hakem eksper atanır (m.7); hakem eksperin raporu ekspertiz süreci bakımından nihai rapordur.
2. Sigorta Tahkim Komisyonu: Sigortacının cevabı talebi karşılamıyorsa ya da süresinde cevap verilmemişse Komisyon’a başvurulabilir. Hakem kararının dört ay içinde verilmesi öngörülür (5684 m.30/16), talep reddedilirse aleyhe vekâlet ücreti tarifenin beşte biri olarak uygulanır (m.30/17). 2026 tarifesine göre başvuru ücreti 85.000 TL’ye kadar olan taleplerde kademeli, üzerinde talep tutarının yüzde 1,8’idir; güncel ücretler Komisyon’un sitesinden teyit edilmelidir.
3. Dava: Sigorta şirketine karşı açılacak dava ticari davadır; asliye ticaret mahkemesinde görülür ve dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Yalnız kusurlu sürücü ve işletene karşı açılan davada bu şart aranmaz, Tahkim Komisyonu’na gidilirken de arabuluculuk gerekmez.

Mercii seçerken bir tuzağa dikkat edilmelidir: uyuşmazlık Tüketici Hakem Heyeti’ne götürülürse, 5684 sayılı Kanun m.30/14 uyarınca aynı uyuşmazlık için artık Tahkim Komisyonu’na başvurulamaz. Değer kaybı uyuşmazlığının doğru mercileri Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemedir. İtiraz aşamasının nasıl kurulacağını eksper raporuna itiraz yazımızda, dava aşamasındaki savunma yapısını ise araç değer kaybı davası cevap dilekçesi yazımızda ayrıntılandırdık.

Dosyanızdaki tutarın doğru hesaplanıp hesaplanmadığını değerlendirmek, ekspertiz raporunun teknik içeriğiyle kusur oranının birlikte okunmasını gerektirir. Kaza sonrası tazminat kalemlerinin tamamını birlikte ele almak isterseniz trafik kazası avukatı sayfamızdan sürecin nasıl yürütüldüğünü inceleyebilirsiniz.

Değer Kaybı Talebinde Zamanaşımı Ne Kadardır?

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Değer kaybı da maddi zarar kalemi olduğundan bu süreye tabidir.

Bu kuralın önemli bir istisnası vardır: kaza aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüyorsa, o uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda talep süresi bu nedenle iki yıldan uzun olabilir.

Ayrıca zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır; bunun tersi de geçerlidir. Sürelerin işleyişini ve kesilme hâllerini trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımızda ayrıntılı olarak açıkladık.

100000 TL Hasar Kaydı Aracın Değerini Ne Kadar Düşürür: Dosyanızda Neye Bakılmalı?

100000 TL hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür sorusunun dosyanıza özgü yanıtı, üç veriye bakılarak bulunur: aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el satış değeri, eksper raporundaki değişen ve boyanan parça listesi, kaza tespit tutanağındaki kusur dağılımı. Bu üçü elinizdeyse hesabın doğru yapılıp yapılmadığını denetlemek mümkündür; biri eksikse ortaya çıkan rakam tahminden ibaret kalır.

Uygulamada en çok kaybettiren nokta, raporun incelenmeden ödemenin kabul edilip dosyanın kapatılmasıdır. Bildirilen tutar düşük görünüyorsa, eksper raporuna itiraz için öngörülen 3 iş günlük süre geçmeden rapor denetlenmelidir. Düşük tutarı kabul edip ibraname imzalamış olsanız bile yol tamamen kapanmaz: KTK m.111/2 uyarınca tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmalar, yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir; m.111/1 de kanundaki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar. Değişikliğin dayanağı olan düzenlemenin tam metnine 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş yerine geçmez. Her kaza dosyası; kusur dağılımı, aracın niteliği ve onarımın kapsamı bakımından kendine özgüdür. Talebinizi ileri sürmeden önce dosyanızın bir avukat tarafından değerlendirilmesi yerinde olur.

Hasar kaydının ikinci el piyasa değerine etkisi ile sigortacıdan istenebilecek tazminat tutarı aynı hesap değildir. İkisinin nasıl ayrıldığı ve talebin hangi aşamalardan geçtiği değer kaybı avukatı sayfasında ele alınmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir aracın değer kaybı nasıl hesaplanır?

Aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark alınarak hesaplanır. Hesapta aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar ve geçmiş hasar durumu dikkate alınır. Tespit, atanan sigorta eksperi tarafından yapılır.

100.000 TL hasar kaydı olan bir aracın tahmini değer kaybı ne kadardır?

Tek bir rakam vermek mümkün değildir; sonuç aracın rayiç değerine, onarımın kapsamına ve kusur oranına göre değişir. Belirleyici olan hasar faturasının tutarı değil, o onarım geçmişiyle aracın ikinci elde kaç liraya alıcı bulacağıdır. Taşıyıcı bölüme müdahale ve hava yastığı açılması sonucu belirgin biçimde yükseltir.

100 bin TL hasar kaydı çok mu?

Tutarın büyüklüğü tek başına anlam taşımaz; aracın rayiç değerine oranı belirleyicidir. Rayiç değeri 2.500.000 TL olan bir araçta bu tutar orta ölçekli bir kaporta işine, rayiç değeri 350.000 TL olan bir araçta ise değerin yaklaşık üçte birine ulaşan kapsamlı bir hasara işaret edebilir. Ağır hasar eşiği ise onarım masrafının rayiç değerin yüzde altmışını aşmasıdır. Kaydın arkasındaki onarım detayı ekspertizle görülmelidir.

Tramer nedir, ne anlama gelir?

Başlangıçta trafik sigortası kaza ve hasar bilgilerini toplayan merkezi kayıt sistemine verilen addır; bu işlev bugün Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesinde yürütülür ve plaka sorgusunda trafik ile kasko hasarları birlikte görünür. Tramer kaydı, aracın plakası üzerinden görülebilen geçmiş hasar dosyalarını ve tutarlarını ifade eder.

Muallak tutar ne demek?

Muallak tutar, hasar dosyası henüz kapanmadan sigorta şirketinin o hasar için ayırdığı tahmini karşılıktır. Ödemenin kesinleştiğini göstermez; dosya sonuçlandığında tutar aşağı ya da yukarı değişebilir. Sorgulamada muallak olarak görünen bir rakamı kesin ödeme gibi değerlendirmemek gerekir.

Araç değer kaybını kim öder?

Kural olarak kazada kusurlu olan tarafın zorunlu trafik sigortası öder. Kusur paylaşımlı kazalarda karşı tarafın kusur oranına düşen kısım talep edilebilir. Kazada tamamen kusurlu olan taraf değer kaybı talep edemez. Tek taraflı kazada karşı araç sigortası olmadığından bu yol kapalıdır; kazaya yol kusuru veya başka bir üçüncü kişi yol açmışsa talep ona yöneltilir.

Kasko değer kaybını karşılar mı?

Kasko aracın onarımını üstlenir; Kasko Genel Şartlarında değer kaybı teminatı yer almaz. Bu teminat ancak ek sözleşmeyle poliçeye eklenmişse vardır. Eklenmemişse değer kaybı için kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasına başvurulur; hasarı kaskodan onartmış olmak bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Değer kaybı için ayrıca başvuru yapmak gerekir mi?

1 Temmuz 2026’dan itibaren araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır. Ayrı dilekçe vermemiş olmak tek başına hak kaybına yol açmaz. Ancak tahkim veya dava yoluna gidebilmek için KTK m.97’deki yazılı başvurunun yapılmış ve sonucunun belgelenmiş olması gerekir. Eksper raporunda değer kaybına yer verilmemişse ya da tutar düşük hesaplanmışsa 3 iş günü içinde itiraz edilmelidir.

Değer kaybı ne zaman yatar, kaç günde ödenir?

Sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirmekle yükümlüdür. Ödeme ise KTK m.99 uyarınca, gerekli belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde yapılmalıdır; bu süre dolunca sigortacı temerrüde düşer. Belge eksikliği süreyi başlatmaz.

Ağır hasar kaydı nedir, kaç TL’den başlar?

Sabit bir TL eşiği yoktur; ölçüt orandır. SEDDK 2025/12 sayılı Genelgeye göre onarım masrafı (KDV dahil) aracın rayiç değerinin yüzde altmışını aşarsa araç ağır hasarlı sayılır; şasi kolu, orta direk, tavan sacı, hava yastığı gibi Genelgede sayılan parçalardan biri hasarlıysa oran aşılmasa da eksper ağır hasar tespiti yapabilir. Tespit hâlinde araç trafikten çekilir ve bu işlem görmüş aracın sonraki kazalarındaki değer kaybı trafik sigortası teminatı dışında kalır (KTK m.92/l).

Değer kaybı hasarın yüzde kaçı olarak ödenir?

Değer kaybı, hasar tutarının bir yüzdesi olarak hesaplanmaz. Güncel ölçüt, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farktır. İnternette dolaşan sabit yüzde ve katsayı tabloları, dayanağını yitirmiş bir hesaplama yöntemine aittir.

Ağır hasar kayıtlı araç alınır mı?

Hukuken satın alınmasında engel yoktur. Alım öncesinde aracın trafikten çekildikten sonra noterde ve çekme tarihinden sonra yapılmış geçerli muayeneyle yeniden trafiğe çıkarılıp çıkarılmadığı, onarımın kapsamı ve taşıyıcı bölümlere müdahale ayrıntılı ekspertizle kontrol edilmelidir. Bu araç sonraki bir kazada karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı alamaz; trafik sigortası ise yaptırılabilir, çünkü şirketler zorunlu sigortayı yapmaktan kaçınamaz.

Değer kaybı talebinde zamanaşımı ne kadardır?

Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. Kaza aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır.

Değer kaybı ödemesi düşük çıkarsa itiraz edilebilir mi?

Edilebilir. Önce eksper raporundaki değişen-boyanan parça listesi, kilometre bilgisi ve kusur oranı kontrol edilir. Rapora bildirimden itibaren 3 iş günü içinde itiraz edilebilir; itiraz eksperinin raporuna da itiraz edilirse hakem eksper atanır. Sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulur ya da arabuluculuk dava şartı tamamlanarak asliye ticaret mahkemesinde dava açılır. Düşük tutarı kabul ettiyseniz yetersiz olduğu açıkça belli anlaşma iki yıl içinde iptal ettirilebilir (KTK m.111/2).

Araç değer kaybı davasında avukatlık ücreti nasıl belirlenir?

Avukatlık Kanunu uyarınca sözleşmeyle kararlaştırılan ücret, dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz; bu bir tavan sınırıdır, sabit bir oran değildir. Ayrıca Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi bir alt sınır oluşturur ve davanın kazanılması hâlinde karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti ayrı bir kalemdir.

ERP çarpma ne demek?

Hasar sorgusunda görülen ERP çarpma ibaresi, sektörde yaygın olarak eksper raporuyla işlenmiş hasar dosyası anlamında açıklanır; SBM’nin bu kısaltma için yayımladığı resmî bir tanım bulunmaz. İbare hasarın büyüklüğünü veya aracın ağır hasarlı olup olmadığını göstermez; bunun için eksper raporuna ve ekspertize bakılır.

Sigortasız araç çarparsa değer kaybı kimden alınır?

Güvence Hesabı sigortasız araçların verdiği zararlarda yalnız bedensel zararları karşılar (5684 m.14/2-b); değer kaybı maddi zarar olduğu için Hesaba başvurulamaz. Talep doğrudan kusurlu sürücüye ve aracın işletenine yöneltilir. Karşı tarafın sigorta şirketi iflas etmişse ise Güvence Hesabı maddi zararları da karşılar.

Değer kaybı en fazla ne kadar ödenir?

Mevzuatta değer kaybı için ayrı bir tavan yoktur; eski Ek-1’deki rayiç değerin yüzde 25’i sınırı da yürürlükte değildir. Sigortacının sorumluluğu, hasar bedeli ile birlikte trafik sigortasının maddi zararlar limitiyle sınırlıdır: 2026’da araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL. Limiti aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden istenir.