Kiralık Araçlarda Değer Kaybı Kime Ödenir?

Kiralık araçlarda değer kaybı kime ödenir? Tazminat, kural olarak kaza tarihinde aracın maliki olan kiralama şirketine, filo şirketine ya da finansal kiralama (leasing) şirketine ödenir; aracı kullanan kiracı sürücü bu tazminatın alacaklısı değildir. Trafik kazalarında en çok karışan konulardan biri budur, çünkü kiralık araçta sürücü, araç sahibi ve poliçedeki sigortalı çoğu zaman farklı kişilerdir. Kazadan sonra akla gelen soru da bu yüzden tek değildir: Değer kaybı sürücüye mi, aracı kiraya veren şirkete mi ödenir? Kiracı kusurluysa bu bedel ondan istenebilir mi? Bu sorular, uygulamada hem Trafik Kazası Hukuku hem de sigorta ilişkileri bakımından ayrı ayrı değerlendirilir.

Cevap, zarar gören aracın mülkiyetine ve ekonomik kaybın kimin malvarlığında doğduğuna göre belirlenir. Değer kaybı kural olarak aracın malikine, yani kiralama şirketine veya araç sahibine aittir. İkinci el piyasasında değeri düşen mal sürücünün değil sahibinin malvarlığıdır. Kiracının sorumluluğu ise ayrı bir sorudur ve bugün Türk Borçlar Kanunu’nun kira hükümleriyle, 1 Ocak 2027’den itibaren ise Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik’le birlikte cevaplanır. Bu nedenle kiralık araç dosyaları, Araç Değer Kaybı bakımından klasik bireysel başvurulardan farklı ele alınır.

Kiralık Araçta Değer Kaybı Neden Doğar?

Kiralık araç da diğer araçlar gibi kaza sonrası hasar kaydı alır. Araç onarılsa bile ikinci el piyasasında artık “hasar geçmişi bulunan araç” olarak değerlendirilir ve aynı model, yaş ve kilometredeki hasarsız bir araçtan daha düşük fiyata satılır. Bu fark özellikle araçlarını belirli bir süre kullandıktan sonra satan filo ve günlük kiralama şirketlerinde doğrudan satış bedeline yansır.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları’nın 1 Temmuz 2026’dan beri yürürlükte olan A.5/a maddesi değer kaybını, aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark olarak tanımlar; tespitte aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar ve geçmiş hasar durumu dikkate alınır. Yargıtay da aynı ölçütü, hasarsız piyasa değeri ile onarılmış piyasa değeri arasındaki fark olarak uygular.

Yani zarar, aracı kullanan kişinin cebinde değil, aracı daha sonra satacak olan sahibin malvarlığında ortaya çıkar. Bu nedenle değer kaybı, kullanım zararından farklı olarak mülkiyetle bağlantılı bir tazminat kalemidir. Ticari kullanımın hesaba etkisi için ticari araçlarda değer kaybı hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Kiralık Araçlarda Değer Kaybı Kime Ödenir?

Değer kaybı hakkı, kazaya karışan aracın kaza tarihindeki malikine aittir. Araç bir filo şirketine, rent a car firmasına ya da leasing şirketine kayıtlıysa bu hak doğrudan o şirkete aittir. Çünkü:

• araç onların mülkiyetindedir,
• satış değerindeki düşüş onların malvarlığını etkiler,
• ekonomik kayıp onların üzerinde doğar.

Bu nedenle sigorta başvurusu ve dava da araç sahibi şirket adına yürütülür. ZMSS Genel Şartları’nın Ek-6’sı, başvuruda “mağdur araca ait ruhsat” ile mağdur araç sahibine ait banka hesap bilgilerini ister; hak sahibi tüzel kişiyse kişisel bilgi doğrulama belgesi olarak vergi levhası, ticaret sicil gazetesi, imza sirküleri ve sirkülerde yer alan yetkililerin kimlik fotokopileri de sunulur. Ödeme de ruhsattaki malikin hesabına yapılır.

Malik ile işleten her zaman aynı kişi değildir. Karayolları Trafik Kanunu‘nun (KTK) 3. maddesi, aracın uzun süreli kiralanması hâlinde kiracıyı işleten sayar. İşletenlik, kazada kimin sorumlu olduğunu belirler; değer kaybı alacağının kime ait olduğunu değiştirmez. Alacak, malvarlığı azalan malikte kalır. Kaza tarihinden sonra araç satılsa bile alacak kendiliğinden yeni sahibe geçmez; ayrıntısı satılan aracın değer kaybı yazımızda.

Kiracı Sürücü Değer Kaybı Talep Edebilir mi?

Genel kural olarak hayır. Aracı kiralayan kişi aracın maliki olmadığından, değer kaybı alacağı doğrudan ona ait olmaz; araçtaki ekonomik düşüş onun değil araç sahibinin zararıdır. Kiracının kendi adına yaptığı başvuru, taraf sıfatı bulunmadığı için sonuçsuz kalır.

Tek istisna alacağın devridir. Kiralama şirketi değer kaybı alacağını kiracıya devredebilir; Türk Borçlar Kanunu‘nun 183. maddesi devri borçlunun rızasına bağlamaz, 184. maddesi ise devrin geçerliliğini yazılı şekle bağlar. Sözlü mutabakat ya da “şirket izin verdi” beyanı yetmez. Devrin sigorta şirketine de bildirilmesi gerekir; TBK’nın 186. maddesine göre devirden haberdar edilmeyen borçlu, eski alacaklıya iyiniyetle ödeme yaparak borcundan kurtulur.

Kiracı sürücünün değer kaybı dışında kendi zararları olabilir. Örneğin:

• kullanım kaybı, yarım kalan yolculuk ya da yeniden araç kiralama gideri,
• kiralama şirketine karşı sözleşmeden doğan ödeme yükümlülüğü,
• haksız yere yapılan depozito kesintisi.

Bunlar değer kaybıyla aynı şey değildir. Kullanım kaybı gibi dolaylı zararlar KTK’nın 92. maddesinin (k) bendi gereği zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır; karşı tarafın kusuru varsa kusurlu sürücüden ve işletenden istenir. Depozito kesintisi ise kiracı ile şirket arasındaki sözleşme ilişkisinin konusudur.

Rent A Car Şirketi Değer Kaybı Talebinde Bulunabilir mi?

Evet, bulunabilir ve uygulamada bu tür başvurular oldukça yaygındır. Kiralama şirketleri araçlarını belirli bir süre kullandıktan sonra ikinci el piyasasında satar; aracın kaza geçmişi satış değerini doğrudan düşürür. Şirket, kazada kusurlu olan aracın zorunlu trafik sigortasına başvurur. A.5/a maddesine göre araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır; hasar için atanan sigorta eksperi değer kaybı tutarını da raporuna yazar ve sigortacı bu tutarı nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirir.

Değer kaybı özellikle şu durumlarda daha belirgin hâle gelir:

• yeni model araçlarda,
• düşük kilometreli kiralık araçlarda,
• şasi, direk, tavan gibi ana parçalarda onarım ya da değişim gerektiren kazalarda.

Sigortanın ödemesi poliçe limitiyle ve karşı tarafın kusur oranıyla sınırlıdır. Limiti aşan kısım ile teminat dışında kalan kalemler için şirket, kusurlu sürücüye ve o aracın işletenine genel hükümlere göre başvurabilir; KTK’nın 85. maddesi işleteni sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutar. Kime dava açılacağının ayrıntısı araç değer kaybı davası kime açılır yazımızda.

Kaza Karşı Tarafın Kusuruyla Olduysa Ödeme Kime Yapılır?

Karşı taraf kazada kusurluysa değer kaybı, zarar gören araç sahibine karşı tarafın kusur oranı kadar ödenir. Tam kusursuz kiralık araçta tutarın tamamı, kısmi kusurda ise kusur oranına düşen kısım istenir; KTK’nın 92. maddesinin (g) bendi hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepleri teminat dışında bırakır. İşleten, KTK’nın 85. maddesinin son fıkrası gereği aracını kullanan sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğundan, kiralık aracı kullanan sürücünün kazadaki kusuru kural olarak araç sahibinin talebinden de düşülür. Kısmi kusurun hesaba etkisini kısmi kusurlu sürücü değer kaybı yazımızda anlattık. Ödeme çoğu zaman şu kişilere yapılır:

• araç sahibi filo şirketi,
• leasing firması,
• rent a car şirketi.

Çünkü hukuken zarar gören taraf odur. Aracı kullanan kişi yalnızca fiili kullanıcıdır; satış değeri kaybı malik konumundaki şirketin malvarlığında oluşur. Senaryolara göre tablo şöyledir:

Kazadaki kusur durumu	Değer kaybı kime ödenir?	Kiracının durumu
Karşı taraf tam kusurlu	Tutarın tamamı, karşı tarafın ZMSS’sinden araç sahibi şirkete (poliçe limiti içinde)	Kiracıdan değer kaybı istenemez
Kusur paylaşılmış	Karşı tarafın kusur oranına düşen kısım araç sahibi şirkete	Kalan kısım için kiracının sorumluluğu sözleşmeye ve kira hükümlerine göre tartışılır
Kiracı tam kusurlu	Karşı tarafın sigortasından ödeme yapılmaz (KTK m. 92/g)	Şirket, sözleşme ve kira hükümleri çerçevesinde kiracıya başvurabilir; 1 Ocak 2027’den itibaren tüketici kiracıda Kiralama Yönetmeliği sınırları uygulanır
Tek taraflı kaza	Zorunlu trafik sigortasından ödeme yapılmaz	Kasko ve kira sözleşmesinin koşullarına bakılır

Kiracıdan Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?

Kiracıdan değer kaybı ancak kazada kiracının kusuru varsa ve yalnızca bu kusura düşen kısım için istenebilir. Kiracının kusuru yoksa sözleşmede aksi yazsa bile istenemez. Burada iki ayrı ilişki vardır:

• Dış ilişki: araç sahibi şirketin kusurlu üçüncü kişiye veya onun sigortasına karşı değer kaybı talebi,
• İç ilişki: kiralama şirketi ile kiracı arasındaki sözleşmeden doğan sorumluluk.

Bu nedenle “değer kaybı kime ödenir?” sorusu ile “değer kaybının yükü en son kime kalır?” sorusu her zaman aynı cevabı vermez. İç ilişkide bugün üç kural belirleyicidir:

1. TBK m. 334/2: Kiracının, sözleşmeye aykırı kullanmadan doğacak zararları giderme dışında başkaca bir tazminat ödeyeceğini önceden taahhüt etmesine ilişkin anlaşmalar geçersizdir. Kusursuz kiracıya “her durumda değer kaybı ödersiniz” diyen madde bu yüzden geçersizdir.
2. TBK m. 335: Kiraya veren, geri verme sırasında aracı gözden geçirip kiracının sorumlu olduğu eksiklikleri ona hemen yazılı olarak bildirmek zorundadır; bildirim yapılmazsa kiracı her türlü sorumluluktan kurtulur. Olağan incelemeyle anlaşılamayan eksikliklerde sorumluluk devam eder, ama bunlar da belirlenince hemen yazılı bildirilir.
3. Genel işlem koşulları (TBK m. 20-25) ve haksız şart denetimi (6502 s. K. m. 5): Önceden basılmış kira sözleşmesindeki kiracı aleyhine maddeler içerik denetimine tabidir; kiracı tüketiciyse haksız şart kesin hükümsüzdür.

Kiracı kusurluysa sorumluluk doğar. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 01.03.2017 tarihli, 2017/1662 E., 2017/2267 K. sayılı kararında kırmızı ışıkta geçerek kazaya %100 kusurla sebep olan kiracıdan hasar, değer kaybı ve kâr kaybı istenmişti; kasko süresi dolmuş olduğu için davayı reddeden yerel mahkeme kararı, kiracının tam kusurla sebep olduğu zarardan sorumlu olacağı gözetilmediği gerekçesiyle bozuldu.

Kiracıdan değer kaybı istemek 1 Ocak 2027 itibarıyla nasıl değişiyor?

15 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girer ve kiracının değer kaybı sorumluluğunu doğrudan düzenler:

• m. 16/8: Kiracıdan kaynaklanmayan hasar veya arızada onarım masrafı, değer kaybı ve onarım süresince kira kaybı gibi gerekçelerle kiracıdan hiçbir bedel istenemez.
• m. 16/9: İşletme ile kiracının anlaştığı durumlar dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan değer kaybı nedeniyle kiracıdan bedel talep ve tahsil edilemez.
• m. 16/10: İşletme, kira süresi boyunca kiracının ve ek sürücünün hasar kaynaklı mali sorumluluklarını güvence altına alır; bu yükümlülüğü kasko teminatıyla da yerine getirebilir. Güvence kapsamındaki bir hasar için kiracıdan değer kaybı istenemez.
• m. 16/5: Kiracıdan hasar bedeli istenebilmesi için hasarın ve maliyetin yetkili ve bağımsız bir ekspertiz raporuyla belgelenmesi zorunludur; işletmenin kendi personelinin veya bağlantılı kuruluşunun raporu ispat aracı olamaz.
• m. 17/3: Kiralama; ek sigorta, kasko veya hasar güvencesi satın alma şartına bağlanamaz.

Güvence yükümlülüğünün istisnaları da sayılıdır: alkollü veya uyuşturucu etkisinde araç kullanma, kırmızı ışıkta geçme, emniyet şeridinin usulsüz kullanımı, ters şeritte gitme, yarış veya hız denemesi ve el freniyle aracı ani döndürme gibi ciddi güvenlik riski doğuran ihlaller; kiracının ya da yakınlarının kasten verdiği zararlar; kiracının kusuruyla aracın yetkisiz kişilerce kullanılması ve aracın yasa dışı faaliyette kullanılması. Tedavi veya can güvenliği gibi zorunlu hâller dışında kimliği gizlemek için kaza yerini terk etmek ya da resmî kaza tespit tutanağı düzenletmemek de güvenceyi ortadan kaldırır. Yukarıdaki 2017 tarihli kararın olayı olan kırmızı ışık ihlali, Yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra da bu istisnaya girer.

⚠️ Yönetmelik yalnızca tüketici kiracıya yapılan kısa süreli kiralamaları kapsar; kısa süreli kiralama en fazla 29 gün, uzun süreli kiralama 30 gün ve üzeridir (m. 4). Uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan (ticari amaçlı) kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışıdır (m. 2/2); bunlarda TBK hükümleri ve sözleşme uygulanmaya devam eder.

Soru	Bugün (31.12.2026’ya kadar)	1 Ocak 2027’den itibaren (tüketici, en fazla 29 gün)
Kusursuz kiracıdan değer kaybı	İstenemez; aksini öngören madde TBK m. 334/2 gereği geçersiz	Açıkça yasak (m. 16/8)
Kusurlu kiracıdan değer kaybı	Kusuru oranında istenebilir; ispat şirkettedir	Güvence kapsamında istenemez; istisnai hâllerde de anlaşma yoksa tahkim kararı veya ilam gerekir (m. 16/9-10)
Şirketin kendi ekspertiz raporu	Delil olarak değerlendirilir, itiraz edilebilir	İspat aracı değildir; bağımsız ekspertiz zorunlu (m. 16/5)
Depozitodan değer kaybı kesintisi	Sözleşmeye ve TBK m. 334-335’e göre tartışılır	Karar veya anlaşma olmadan tahsil edilemez

Hasar bedelinin, depozitonun ve kiralama şirketinin kiracıdan isteyebileceği diğer kalemlerin tamamı kiralık araç hasar bedeli yazımızda ayrıca ele alındı.

Kiralık Araçla Kaza Yaptım, Değer Kaybını Ben mi Öderim?

Kazada kusurunuz yoksa ödemezsiniz. Değer kaybını karşı tarafın zorunlu trafik sigortası araç sahibi şirkete öder; siz yalnızca kazayı şirkete gecikmeden bildirmek, kaza tespit tutanağını düzenletmek ve karşı tarafın bilgilerini şirkete iletmekle yükümlüsünüz. Kusurunuz varsa, kusurunuza düşen değer kaybı karşı tarafın sigortasından ödenmez ve şirket bu kısmı sizden isteyebilir; 1 Ocak 2027’den itibaren tüketici olarak yaptığınız kısa süreli kiralamalarda bu talep, Yönetmelik’teki güvence yükümlülüğü ve tahkim kararı veya ilam şartıyla sınırlanır. Kaza anında atılacak adımlar:

1. Kaza tespit tutanağını düzenleyin; yaralanma varsa ya da taraflar anlaşamıyorsa kolluğu çağırın.
2. Aracın, kaza yerinin ve karşı aracın fotoğraflarını çekin.
3. Kazayı kiralama şirketine hemen, tercihen yazılı ya da kayıtlı bir kanaldan bildirin.
4. Aracı iade ederken teslim ve iade belgelerini imzalayın, bir kopyasını saklayın.
5. Şirketin değer kaybı talebini yazılı ve belgesiyle isteyin; kusur oranını ve ekspertiz raporunu görmeden ödeme yapmayın.

Kiralık Araca Çarptım, Değer Kaybını Kime Ödeyeceğim?

Kusurlu olarak kiralık bir araca çarptıysanız, değer kaybını sizin aracınızın zorunlu trafik sigortası, aracın sahibi olan kiralama şirketine öder. Kiralık aracı kullanan kiracıya ödeme yapılmaz; kiracının kendi adına yaptığı talep de alacak ona yazılı olarak devredilmedikçe sonuç doğurmaz. Sigortanızın poliçe limitini aşan bir zarar varsa, aşan kısım için şirket size ve aracınızın işletenine doğrudan başvurabilir.

Kiralık Araç Başkasına Çarparsa Kiralama Şirketi Sorumlu mu?

Kısa süreli kiralamada işleten kural olarak kiralama şirketidir ve üçüncü kişilere verilen zarar, kiralık aracın zorunlu trafik sigortasından karşılanır. KTK’nın 85. maddesi işleteni, aracı kullanan sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutar; bu nedenle zarar gören kişi kiralık aracın sigortasına, işleten şirkete ve kusurlu sürücüye başvurabilir. Şirketin ödediği tutar için kiracıya dönüp dönemeyeceği ise yukarıda anlatılan iç ilişki kurallarına göre belirlenir.

Uzun Dönem Kiralamada Durum Değişir mi?

Uzun dönem kiralamada da kiralık araçlarda değer kaybı kime ödenir meselesi değişmez; değişebilen, kazadan doğan sorumluluğun kimde olduğudur. Uzun dönem kiralamada sürücü aracı yıllarca kullanır, bakım ve günlük sorumluluğu da üstlenebilir; buna rağmen mülkiyet kiralama şirketindeyse değer kaybı alacağı yine araç sahibine aittir.

Sorumluluk tarafında ise KTK’nın 3. maddesi uzun süreli kiralamada kiracıyı işleten sayar. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 20.11.2014 tarihli, 2014/19838 E., 2014/16450 K. sayılı kararında aracını bir yıllığına rent a car şirketine kiraladığını savunan ruhsat sahibine ispat hakkı tanınması gerektiğine hükmetti; ancak adi kira sözleşmesinin tek başına yetmeyeceğini, aracın teslimi, fiilî hâkimiyet, kira bedelinin ödenmesi ve vergi kayıtları gibi yan delillerle desteklenmesi gerektiğini belirtti. (17. Hukuk Dairesi 2021’de kapatıldı; bu dosyalara bugün 4. Hukuk Dairesi bakmaktadır.)

Uzun süreli kiralamalar Kiralama Yönetmeliği’nin kapsamı dışında olduğundan, kiracının değer kaybı sorumluluğu sözleşme hükümlerine ve TBK’nın kira hükümlerine (m. 334/2 dahil) göre belirlenir. Kurumsal filo kiralamalarında sözleşmedeki hasar ve muafiyet maddeleri bu yüzden ayrıca incelenmelidir. Şirket aracının çalışan tarafından kullanıldığı durumlar için şirket aracıyla kaza yazımıza bakabilirsiniz.

Leasing Araçlarda Değer Kaybı Kime Ait Olur?

Finansal kiralamada (leasing) sözleşme süresince mülkiyet her zaman kiralayan leasing şirketindedir; 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu’nun 18. maddesi sözleşmeyi, kiralayanın temin ettiği malın zilyetliğini kiracıya bırakması olarak tanımlar. Bu nedenle değer kaybı alacağı kural olarak malik leasing şirketine aittir.

Ancak kanun riski kiracıya yükler: 6361 m. 24/1’e göre kiracı sözleşme süresince malın zilyedidir, m. 24/4’e göre malın sigortası zorunludur ve primler kiracıya aittir, m. 24/5’e göre ise malın sözleşme süresindeki hasar ve ziya sorumluluğu kiracıdadır. Leasing sözleşmelerinde, hasar ve değer kaybı tazminatlarının talep ve tahsili için kiracıya yetki veren ya da alacağı ona devreden hükümler bulunabilir. Bu yüzden leasing dosyalarında plaka ve sürücüden önce sözleşme okunur: alacak kiracıya yazılı olarak devredilmişse başvuru kiracı adına, devredilmemişse leasing şirketi adına (gerekirse kiracıya verilen yetkiyle) yapılır. KTK’nın 3. maddesi gereği finansal kiracının işleten sayılması da gündeme gelebileceğinden, kazada üçüncü kişilere karşı sorumluluk ayrıca değerlendirilir.

Sigorta Şirketi Aracın Kiralık Olduğunu Gerekçe Göstererek Ret Verebilir mi?

Bugün veremez. Bu ret gerekçesinin bir geçmişi vardır: ZMSS Genel Şartları’nın eski Ek-1’i, teminat dışında kalan hâller arasında “kısa süreli kiralık araçlar, taksi, dolmuş” ile “uzun süreli (bir yıl veya daha uzun) kiralık araçlarda eksper tarafından hesaplanan değer kaybı tutarının %50’sini aşan talepleri” sayıyordu (Ek-1, “Teminat Dışında Kalan Haller” bölümü, 6. bent). Bu dayanak iki aşamada ortadan kalktı:

• Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli, E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla KTK’nın 92. maddesinin, genel şartlarda tanımlanan teminat dışındaki talepleri kapsam dışı bırakan (i) bendi iptal edildi.
• Ek-1’in tamamı, 12.06.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükten kaldırıldı.

Yargıtay da bu tabloya dayanan retleri kabul etmedi. 17. Hukuk Dairesi’nin 31.05.2017 tarihli, 2016/13288 E., 2017/6136 K. sayılı kararı, “kullanım tarzı ticari olan taksi, dolmuş, rent a car ve test araçları için değer kaybı hesaplanamaz” diyen değer kaybı hesap tablosunun bağlayıcılığı bulunmadığını belirterek kararı bozdu. Aynı dairenin 15.02.2016 tarihli, 2015/11801 E., 2016/1721 K. sayılı kararı da aracın rent a car olarak kullanılması ve yüksek kilometresi nedeniyle değer kaybı oluşmayacağını kabul eden yerel mahkeme kararını, onarılmış aracın kazanın izlerini taşıyacağı gerekçesiyle bozdu.

Bugün KTK’da araç bazında kalan tek teminat dışılık, hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçlardır (m. 92/l). Sigorta şirketi yine de şu gerekçeleri ileri sürebilir; ancak bunlar talebi değil, en fazla tutarı etkiler:

• araçta daha önce yoğun hasar kaydı bulunması,
• kilometrenin ve kullanım yoğunluğunun yüksek olması,
• hasarın değer kaybı yaratacak ağırlıkta görülmemesi,
• araçta yeni ve bağımsız bir ekonomik kaybın ispatlanamaması.

Kilometrenin hesaba nasıl yansıdığını araç kilometresinin değer kaybına etkisi yazımızda, ret gelirse izlenecek yolu değer kaybı başvurusu reddedilirse yazımızda anlattık.

Kiralık Araçta Değer Kaybı ile Araç Mahrumiyet Bedeli Aynı Şey midir?

Hayır, aynı şey değildir ve bu iki zarar sıkça karıştırılır. Değer kaybı, aracın ikinci el piyasa değerinin düşmesidir. Araç mahrumiyet bedeli ise aracın kullanılamadığı süre boyunca doğan kullanım kaybıdır; kiralama şirketlerinde bu kayıp, araç serviste kaldığı sürede kiraya verilememesinden doğan kazanç kaybı olarak ortaya çıkar.

İki kalemin muhatabı farklıdır. Değer kaybı zorunlu trafik sigortasının teminatındadır. Kazanç kaybı ve mahrumiyet ise KTK’nın 92. maddesinin (k) bendi gereği “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar” arasında sayıldığından sigorta teminatı dışındadır; kusurlu sürücüden ve işletenden istenir. Kazanç kaybı talebinde aracın kaza tarihinde fiilen kiraya verildiğini gösteren kira sözleşmeleri ve kayıtlar sunulmalıdır. Konunun ayrıntısı sigorta araç mahrumiyet bedelini karşılar mı yazımızda.

Kiralık Araçta Tek Taraflı Kazada Değer Kaybı Kimden İstenir?

Tek taraflı kazada zorunlu trafik sigortasından değer kaybı alınamaz, çünkü ortada zarardan sorumlu tutulabilecek başka bir araç yoktur. Kasko ise aracın kendi hasarını karşılar; Kasko Genel Şartları’nın standart teminatları arasında değer kaybı yer almaz ve bu teminat ancak poliçeye ek sözleşmeyle konmuşsa vardır. Kiralama şirketi bu durumda değer kaybını, kusurlu kiracıdan yukarıda anlatılan sınırlar içinde isteyebilir. Kaza bir yol çukuru, işaretsiz çalışma ya da yola bırakılmış bir engel yüzünden olduysa sorumluluk ilgili idareye veya kişiye yöneltilebilir.

Kiralık Araçta Değer Kaybı Başvurusunun Adımları ve Süreleri

Başvuruyu araç sahibi şirket, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yapar. Adımlar ve süreler şöyledir:

1. Yazılı başvuru: KTK’nın 97. maddesi dava veya tahkimden önce sigortacıya yazılı başvuruyu şart koşar. Araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır; yine de talebin ayrıca yazılı olarak kayda geçirilmesi ispatı kolaylaştırır. Örnek metin için değer kaybı başvuru dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
2. Belgeler (Ek-6): kaza tespit tutanağı, mağdur araca ait ruhsat, varsa fotoğraf ve görüntüler, araç sahibine ait banka hesap bilgileri, ekspertiz yapıldıysa eksper raporu; tüzel kişi hak sahibi için vergi levhası, ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri.
3. Cevap ve ödeme: Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır (KTK m. 97). Ödeme, belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde yapılmalıdır (KTK m. 99).
4. Tahkim veya dava: Talep reddedilirse ya da 15 iş günü içinde cevap verilmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir (5684 s. K. m. 30/13). Sigorta şirketine karşı dava ticari dava olduğundan dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m. 5/A).
5. Zamanaşımı: Talep, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir; fiil suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (KTK m. 109).

En Sık Yapılan Hata

Bu tür dosyalarda en sık yapılan hata, aracı kullanan kişinin doğrudan kendi adına değer kaybı başvurusu yapmasıdır. Araç onun adına kayıtlı değilse ve alacak kendisine yazılı olarak devredilmemişse, başvuru ve dava taraf sıfatı (aktif husumet) yokluğu nedeniyle reddedilir; bu arada gerçek hak sahibinin zamanaşımı süresi işlemeye devam eder.

İkinci büyük hata, kira sözleşmesini hiç okumadan ödeme yapmak ya da ödemeyi reddetmektir. Sözleşme, kiracının sorumluluğunu ve muafiyet sınırlarını düzenler; ancak TBK m. 334/2’ye, genel işlem koşulları denetimine ve 1 Ocak 2027’den itibaren Kiralama Yönetmeliği’ne aykırı maddeler kiracıyı bağlamaz. Üçüncü hata ise aracı iade ederken teslim ve iade belgelerini imzalamadan ayrılmaktır; hasarın iade anında yazılı olarak tespit edilip edilmediği, sonradan çıkan her tartışmada belirleyici olur.

Kiralık araçlarda değer kaybı kime ödenir sorusunda belirleyici olan mülkiyettir: tazminat, aracı kullanan kişiye değil aracın malikine ödenir; çünkü değer kaybı aracın ikinci el satış değerinde meydana gelen düşüştür ve bu kayıp araç sahibinin malvarlığında doğar. Kiracı ile araç sahibi arasındaki sözleşme ise kaybın son olarak kime kalacağını belirleyebilir; ama bu sözleşme kanunun kiracıyı koruyan sınırlarını aşamaz. Bu nedenle kiralık araç kazalarında yalnızca kusur değil, mülkiyet yapısı, kiralamanın süresi ve sözleşme ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir. Hangi talebin kime yöneltileceği, kaza tespit tutanağı, ruhsat kaydı ve kira sözleşmesi birlikte okunarak belirlenir; bu değerlendirmede araç değer kaybı avukatı desteği, yanlış kişi adına yapılan başvuru yüzünden zaman kaybedilmesini önler.

Kiralık Araçlarda Değer Kaybı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kiralık araçta değer kaybını kim öder?

Kazada kusurlu olan tarafın zorunlu trafik sigortası, kusur oranı kadar ve poliçe limiti içinde öder. Ödeme aracı kullanan kiracıya değil, aracın sahibi olan kiralama, filo veya leasing şirketine yapılır.

Kiralık araç kaza yaparsa hasarı kim öder?

Karşı taraf kusurluysa hasarı ve değer kaybını onun zorunlu trafik sigortası araç sahibi şirkete öder. Kiracı kusurluysa üçüncü kişinin zararını kiralık aracın trafik sigortası karşılar; kiralık aracın kendi hasarı için kasko ve kira sözleşmesine bakılır.

Kiracı kendi adına değer kaybı davası açabilir mi?

Kural olarak açamaz, çünkü aracın maliki değildir. Kiralama veya leasing şirketi değer kaybı alacağını kiracıya yazılı olarak devretmişse kiracı kendi adına talepte bulunabilir (TBK m. 183-184).

Kira sözleşmesinde değer kaybını kiracı öder yazıyorsa geçerli mi?

Kiracının kusuru olmayan hâller için geçerli değildir. TBK’nın 334. maddesinin ikinci fıkrası, sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zarar dışında tazminat ödeme taahhüdünü geçersiz sayar. Kiracının kusurlu olduğu hâllerde ise sorumluluk kusur oranıyla sınırlıdır.

Rent a car şirketi değer kaybını depozitodan kesebilir mi?

1 Ocak 2027’den itibaren tüketiciye yapılan kısa süreli kiralamalarda, taraflar anlaşmadıkça sigorta tahkim kararı veya ilam olmadan değer kaybı nedeniyle kiracıdan bedel tahsil edilemez (Kiralama Yönetmeliği m. 16/9). O tarihe kadar kesintinin haklılığı sözleşmeye ve TBK’nın 334-335. maddelerine göre değerlendirilir.

Uzun süreli araç kiralamada kazadan kim sorumludur?

KTK’nın 3. maddesi uzun süreli kiralamada kiracıyı işleten sayar; bu nedenle üçüncü kişilere karşı sorumluluk kiracıya geçebilir. Ruhsat sahibinin bunu kira sözleşmesi ve yan delillerle ispatlaması gerekir. Aracın değer kaybı alacağı ise yine malik şirkete aittir.

Kiralık araç olduğu için değer kaybı reddedilebilir mi?

Reddedilemez. Kısa süreli kiralık araçları teminat dışında sayan eski Genel Şartlar eki 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kalktı; Yargıtay da rent a car araçlarında değer kaybı hesaplanamayacağını söyleyen tablonun bağlayıcı olmadığına karar vermişti. Kullanım yoğunluğu ve kilometre yalnızca tutarı etkiler.

Kiralık araçta tek taraflı kazada değer kaybı sigortadan alınır mı?

Zorunlu trafik sigortasından alınmaz, çünkü sorumlu başka bir araç yoktur. Kasko poliçesinde değer kaybı standart teminat değildir; ancak ek sözleşmeyle konmuşsa kaskodan istenebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklarda dosyanın kendi belgeleri belirleyicidir.