Yanakla Beraber Burun Veya Frontal Kemikte Çökme: Maluliyet ve Tazminat

Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 cetvelinde adıyla yazılmış bir kalemdir ve engel oranı %6‘dır. Oran, cetvelin D-YÜZ bölümünde “yüzün bir kısmının destek yapısında kayıp” tanımıyla açılan Sınıf 2‘ye aittir; aynı bölümde frontal kemikte tek başına çökme ise Sınıf 1’de %5 olarak ayrı yazılmıştır. Bu yazı, iki kalemin farkını, çökmeye eşlik eden nefes darlığı, koku kaybı veya diş kaybı gibi arızaların hangi bölümden ayrıca okunduğunu ve oranın trafik kazası, iş kazası ya da kavga sonrası tazminat hesabında nasıl kullanıldığını birincil metinlerle anlatır.

Maluliyet oranı tek başına bir para karşılığı değildir; tazminat, bu oranın kişinin yaşı, geliri, bakiye ömrü ve kusur durumuyla birlikte aktüerya hesabına girmesiyle ortaya çıkar. Yüzdeki çökme kalıcı bir görünüm değişikliği de bıraktığı için hesap yalnızca çalışma gücü kaybıyla sınırlı kalmaz; ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat da ayrı kalemler olarak gündeme gelir.

Yanakla Beraber Burun veya Frontal Kemikte Çökme Nedir?

Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme, yüz iskeletinin destek yapısını oluşturan kemiklerin travma ya da cerrahi sonrası içe doğru göçmesi ve bu göçmenin kalıcı hâle gelmesidir. Cetvel bu durumu, yanak bölgesindeki kemik desteğinin kaybına burun kemiklerinin veya alın kemiğinin (frontal kemik) çökmesinin eşlik ettiği tablo olarak tek bir kalemde toplar. Kalemin hukuki anlamı şudur: yüzdeki değişiklik yalnızca görünümle sınırlı kalmamış, yüzün bir kısmının iskelet desteği kaybolmuştur.

Ek-2’nin D-YÜZ bölümü yüz arızalarını beş sınıfa ayırır ve her sınıfın başına bir tanım koyar. Bu tanımlar, raporu düzenleyen kurulun bir çökmeyi hangi kaleme yerleştireceğini belirleyen asıl ölçüttür:

Sınıf	Cetveldeki tanım (Ek-2, D-YÜZ)	Bu yazıyla ilgisi
Sınıf 1	Yüzdeki anormallik daha çok cilt yapısındaki bozukluklar ve dış görünümle sınırlı	Frontal kemikte tek başına çökme (%5) burada
Sınıf 2	Cilt bozukluğu olsun veya olmasın yüzün bir kısmının destek yapısında kayıp olması	Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme (%6)
Sınıf 3	Yüzün anatomik kısmı veya bölgesinde kayıp olması	Burunun kozmetik deformiteye yol açan kısmi kaybı (%15)
Sınıf 4	Yüzde ileri derecede şekil bozukluğu	Normal yüz anatomisinin aşırı bozukluğu (%30)
Sınıf 5	Bireyin fiziksel, psikolojik ve duygusal durumunu belirgin şekilde etkileyen ve ileri derecede fonksiyon bozukluğuna yol açan yüz şekil bozuklukları	Burnun tam kaybı (%47)

Burun çökmesi nasıl olur ve ne zaman maluliyet kalemine girer?

Burun çökmesi, dosyalarda çoğunlukla trafik kazasında direksiyona, torpidoya veya hava yastığına çarpma, düşme, iş kazası ya da darp sonucu burun kemiklerinin kırılıp içe göçmesiyle ortaya çıkar; bir kısmı ise burun ameliyatı sonrası destek yapının zayıflamasına bağlıdır. Hukuken belirleyici olan çökmenin nedeni değil kalıcılığıdır: kırık kaynayıp burun eski konturunu kazanmışsa cetvelde sürekli bir oran doğmaz, kontur kaybı tedaviye rağmen kalmışsa kalem açılır. Çökme yanak desteğini de içine alıyorsa %6’lık kalem, yalnızca burun eğriliği şeklinde kalıyorsa Sınıf 1’deki %2’lik “edinsel nedenlerle fiziksel görünümü bozan burun eğriliği” kalemi gündeme gelir.

Ameliyat sonrası gelişen çökmede sorumluluk ve husumet tamamen farklı bir rejime tabidir; bu durum için hatalı burun estetiği sonrası tazminat davası nasıl açılır yazısına bakılabilir.

Yanak çökmesi neden olur, diş kaybına bağlı çökme aynı kalem midir?

Travmatik yanak çökmesi, elmacık kemiği (zigoma) ve üst çene kemiğinin (maksilla) kırılıp içe göçmesiyle oluşur. Yanak çökmesinin bir başka nedeni de diş ve diş taşıyan kemik kaybıdır; bu durumda yüz konturunu değiştiren şey iskelet desteğinin değil dişlerin yokluğudur. Cetvel bu iki durumu ayırır: travma, tümör veya ameliyat sonrası en az bir alveoler arktaki bütün kalıcı dişlerin kaybı D-YÜZ bölümünde Sınıf 4’te %17 olarak ayrıca yazılmıştır. Dişlerin bir kısmının kaybı bu kalemi karşılamaz; o hâlde Yönetmelik m.10/5 gereği fonksiyon kaybı vücut sistemleri üzerinden değerlendirilir.

Yanak ve Burun Bölgelerinde Oluşan Çökme Durumlarında Maluliyet Oranı Belirleme

Yanak ve burun bölgesinde oluşan çökmenin maluliyet oranı, Ek-2 cetvelinde kalemin adıyla birlikte sabit bir sayı olarak yazılıdır: yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme için %6. Kurul bu kalemin oranını mesleğe veya kişinin şikâyetlerinin yoğunluğuna göre aşağı yukarı oynatmaz; sonucu değiştiren şey, çökmenin hangi kaleme yerleştirildiği ve yanında başka arıza bulunup bulunmadığıdır. Yaş ise yalnızca birden fazla arızası bulunan 65 yaş ve üzeri kişilerde, birleşik orana Balthazard formülüyle %10 eklenmesi yoluyla hesaba girer. Bu nedenle “maluliyet oranı genellikle %6’dır” ifadesi eksiktir; doğrusu, bu kalem için oranın %6 olduğu, fakat aynı yaralanmanın başka kalemler de doğurabileceğidir.

Değerlendirme Yönetmelik m.10/3 uyarınca Ek-2’deki engel oranlarına göre yüzde olarak yapılır. Ek-2’nin girişi, tıbbi bozukluğun “hem anatomik hem de fonksiyonel olarak” değerlendirildiğini ve oranların, tedavi olsun olmasın değişmeyeceği kanaatine varılan kalıcı bozukluklar için verildiğini söyler. Çökmenin anatomik yüzü D-YÜZ bölümünden, fonksiyonel sonuçları ise ilgili sistemin kendi bölümünden okunur.

Cetvel kalemi (Ek-2, D-YÜZ, birebir ad)	Sınıf	Engel oranı
Edinsel nedenlerle fiziksel görünümü bozan burun eğriliği	1	%2
Frontal kemikte çökme	1	%5
Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme	2	%6
Burun ve sinüs boşluğuna açılma ile birlikte maksillanın kısmi kaybı (medial duvar kaybı)	2	%10
Orbital ve/veya intrakranial sekel bırakan komplikasyonlu sinüzitler	2	%10
Burunun kozmetik deformiteye yol açan kısmi kaybı	3	%15
Travma, tümör veya ameliyat sonrası en az bir alveoler arktaki bütün kalıcı dişlerin kaybı	4	%17
Doğumsal anomali, travma, kanser ve/veya kanser ameliyatına bağlı olarak normal yüz anatomisinin aşırı bozukluğu	4	%30
Burun ve sinüs boşluğuna açılma ile birlikte maksillanın kısmi kaybı (medial duvara ilaveten veya medial duvar dışında bir duvarının kaybı)	4	%35
Burun ve sinüs boşluğuna açılma ile birlikte maksillanın tam kaybı	5	%45
Burnun tam kaybı	5	%47

Frontal kemikte çökme maluliyet oranı %5 mi, %6 mı?

İkisi de doğrudur, ama farklı durumlar içindir. Çökme yalnızca alın kemiğindeyse ve yüzün geri kalan destek yapısı sağlamsa cetvelin Sınıf 1’deki “Frontal kemikte çökme” kalemi, %5 uygulanır. Alın kemiğindeki çökmeye yanak desteğinin kaybı da eşlik ediyorsa tablo Sınıf 2’ye geçer ve %6 uygulanır. İki kalem ayrı ayrı yazıldığı için aynı yaralanmada ikisi birden verilmez; kurul, çökmenin kapsamına göre birini seçer. Tek başına alın kemiği çökmesinin ayrıntıları frontal kemikte çökme tazminat ve maluliyet yazısında ele alınmıştır.

Burun çökmesi nefes almayı etkiliyorsa oran artar mı?

Aynı kalemin oranı artmaz; nefes darlığı ayrı bir bölümden, Ek-2’nin E-Hava Yolu Defektleri bölümünden ayrıca oran alır. Bu bölümün muayene ölçütleri arasında burunda iki taraflı tam kalıcı tıkanıklık da sayılır ve sınıflama nefes darlığının (dispne) hangi aktivitede ortaya çıktığına göre yapılır:

E-Hava Yolu sınıfı	Dispne ölçütü (özet)	Engel oranı
Sınıf 1	Günlük hayatın normal aktivitelerinde ve stres, koşuşturma, yokuş çıkma gibi güç isteyen aktivitelerde dispne görülmez	%5
Sınıf 2	Günlük aktivitede görülmez; zorlanma, koşuşturma, yokuş çıkma sırasında görülür	%10
Sınıf 3	Düz satıhta uzun süreli yürüme, bir kat merdiven çıkma gibi gündelik aktivitelerde görülür	%20
Sınıf 4	İstirahatte dispne var, hasta yatağa bağımlı değil	%40
Sınıf 5	İstirahatte ciddi dispne, respiratuar ventilasyon gerekir (tam bağımlı)	%90+

Cetvel ayrıca uyku apnesinin bu sınıflandırmaya dahil edilmediğini açıkça belirtir. Yani burun çökmesine bağlı horlama veya uykuda nefes durması şikâyeti, hava yolu bölümünden oran almaz. Bu bölümün ayrıntıları için hava yolu defektleri yazısına bakılabilir.

Koku kaybı, görme sorunu ve sinüs komplikasyonu ayrıca oran alır mı?

Evet, her biri kendi bölümünden oran alır ve çökmenin %6’sının içinde eriyip gitmez. Burun ve alın bölgesine gelen travmada en sık eşlik eden arızalar ve okundukları yer şöyledir:

Eşlik eden arıza	Okunduğu yer	Oran
Yüz konturunun kalıcı çökmesi	D-YÜZ	%6 (tek başına alın kemiği: %5)
Burun tıkanıklığına bağlı nefes darlığı	E-Hava Yolu Defektleri	%5 – %90+
Koku alma kaybı ve tat alma kaybı	F-Koku ve Tat Duyusu Kaybı	Her biri için %3
Alın sinüsüne uzanan ve göz çevresinde ya da kafa içinde sekel bırakan komplikasyonlu sinüzit	D-YÜZ (fonksiyon kaybı ilgili dalca ayrıca)	%10
Çiğneme ve yutma güçlüğü	G-Çiğneme ve Yutma	%10 / %30 / %50
Göz çukuru kırığına bağlı görme kaybı veya çift görme	Görme sistemi bölümü	Görme hesabıyla
Bir alveoler arktaki bütün kalıcı dişlerin kaybı	D-YÜZ	%17

Koku ve tat kaybında oran, cetvelin kendi şartlarına bağlıdır: arızanın bu duyuları iki taraflı bozabilecek nitelikte olması, hastalık veya arızanın objektif olarak ortaya konması ve gerekli tedavinin uygulanmış olması gerekir. Ayrıntısı koku ve tat duyusu kaybı maluliyet oranı ve tazminat yazısındadır.

Birden fazla arıza varsa oranlar toplanır mı?

Toplanmaz. Yönetmelik m.10/4’e göre birden fazla hastalığı veya fonksiyon kaybı bulunanların engellilik durumu Ek-3’teki Balthazard yöntemiyle hesaplanır. Formül, büyük oranı esas alır ve küçük oranı kalan sağlam kısım üzerinden ekler: Büyük oran + (100 − büyük oran) × küçük oran / 100. Balthazard hesabının genel anlatımı Balthazard hesaplama tablosu nedir yazısındadır.

Arızalar	Balthazard hesabı	Sonuç	Düz toplasaydı
Çökme %6 + koku kaybı %3	6 + (94 × 3) / 100	%8,82	%9
Çökme %6 + hava yolu Sınıf 2 %10	10 + (90 × 6) / 100	%15,4	%16
Yukarıdakine koku kaybı %3 eklenirse	15,4 + (84,6 × 3) / 100	%17,94	%19
%15,4 bulunan 65 yaş üstü kişiye yaş eklemesi	15,4 + (84,6 × 10) / 100	%23,86	%25,4

Son satırdaki yaş eklemesi de düz toplama değildir. Yönetmelik m.10/4 son cümlesi 65 yaş ve üzeri bireylerin engellilik oranına “Balthazard formülü ile %10 eklenerek” engel oranı belirleneceğini söyler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/9615 E., 2025/16008 K. sayılı kararında %11 orana yaş eklemesiyle %20 bulan raporu hükme elverişli saymıştır. Aynı Daire, 2023/74 E., 2026/4592 K. sayılı kararında ise tek bir arızası bulunan kişiye yaş eklemesi yapılmasını hatalı bulmuştur; yani bu ekleme, birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı bulunan dosyalarda gündeme gelir.

Frontal Kemikte Çökme Tazminatında Hesaplama Kriterleri

Frontal kemikte veya yanakla birlikte burunda çökme bırakan bir yaralanmada tazminat, Türk Borçlar Kanunu m.54’te sayılan bedensel zarar kalemleri üzerinden hesaplanır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Maluliyet oranı bu kalemlerden yalnızca üçüncüsünün, yani sürekli iş göremezlik tazminatının girdisidir. Hesabın öbür girdileri kişinin olay tarihindeki yaşı, net geliri, bakiye ömrü ve aktif çalışma dönemi, kusur dağılımı ile varsa ödenmiş tutarlardır.

Kalem	Dayanak	Trafik kazasında kimden istenir
Tedavi / sağlık hizmet bedelleri	KTK m.98	SGK karşılar; sosyal güvence aranmaz, sigorta şirketinin bu teminattaki sorumluluğu sona ermiştir
Geçici iş göremezlik (iyileşme dönemindeki kayıp)	TBK m.54	Zorunlu trafik sigortası + işleten ve sürücü
Sürekli iş göremezlik (maluliyet oranına bağlı kayıp)	TBK m.54	Zorunlu trafik sigortası + işleten ve sürücü
Bakıcı gideri	TBK m.54, ZMSS Genel Şartları A.5/b	Zorunlu trafik sigortası (tedavi gideri sayılmaz)
Ekonomik geleceğin sarsılması	TBK m.54/4	Sigorta + işleten ve sürücü
Manevi tazminat	TBK m.56	Sürücü, işleten, araç sahibi — zorunlu trafik sigortası teminatı dışında (KTK m.92/f)

Tedavi giderleri konusunda sık yapılan hata, ameliyat ve hastane masraflarının sigorta şirketinden isteneceğinin sanılmasıdır. KTK m.98’e göre trafik kazası sebebiyle resmî ve özel sağlık kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır ve bu aktarımla sigorta şirketlerinin yükümlülüğü sona erer. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/10068 E., 2025/15883 K. sayılı kararında, KTK m.98 kapsamında tedavi gideri niteliğinde olmayan bakıcı giderinden sigortacının sorumlu olduğunu kabul etmiştir. Yani yüz ameliyatı sonrası evde bakıma muhtaç kalınan dönemin gideri ayrı bir kalem olarak sigortacıdan istenebilir.

Tazminat hesabında hangi yönetmelik esas alınır?

Ölçüt olay tarihidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2025/14818 E., 2026/1901 K. sayılı kararında, maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte bulunan yönetmeliğe göre düzenlenmesi gerektiğini dönem dönem sayarak açıklamış; 20/2/2019 sonrasındaki olaylar için Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliği esas almıştır. Bu yazıdaki %6 ve %5 oranları da bu Yönetmeliğin Ek-2 cetveline aittir; daha eski tarihli bir kazada rapor o tarihte yürürlükte olan düzenlemeye göre hazırlanır. Dönemler ve rapor türleri arasındaki fark yüzde şekil bozukluğu maluliyet oranı ve tazminat yazısında tablo hâlinde anlatılmıştır.

İş kazasında ise iki rapor ayrı işler görür. Yönetmelik m.2/3, 5510 sayılı Kanuna tabi sigortalılara bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri, malullük ve ölüm aylıkları için istenecek raporların bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilemeyeceğini söyler. SGK’nın bağlayacağı gelirin oranı kendi mevzuatıyla belirlenir; işverene karşı açılan tazminat davasındaki oran ise mahkemenin aldırdığı raporla tespit edilir. Bu yüzden “SGK’nın yönetmeliğine göre oranlama yapılır” cümlesi trafik kazası dosyası için doğru değildir.

%6 maluliyet oranında tazminat ne kadar olur?

%6 oranı için tek bir tutar söylenemez; aynı oran, yirmi beş yaşında düzenli geliri olan biriyle altmış yaşında emekli biri için çok farklı sonuç verir. Aktüerya bilirkişisi önce kişinin kaza tarihindeki net gelirini ve bu gelirin ileriye doğru nasıl işletileceğini belirler, sonra bu geliri maluliyet oranıyla çarparak yıllık kaybı bulur ve kaybı aktif çalışma dönemi ile bakiye ömür boyunca hesaplayıp bugüne indirger. Kusur oranı ve sigorta şirketinin önceden yaptığı ödeme varsa bu sonuçtan düşülür. Kalıcı çökmelerde yaşa göre bakiye ömür tablosunun seçimi de sonucu değiştirir; bu konu yıllara göre bakiye ömür hesaplanması yazısında ayrıca işlenmiştir.

Sigorta şirketleri bu dosyalarda sıklıkla TRH 2010 tablosu ile %1,8 teknik faiz uygulanmasını savunur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/10068 E., 2025/15883 K. sayılı kararında bu savunmayı kabul etmemiş ve progresif rant yöntemini onaylamıştır. 31/7/2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla TBK m.55’e eklenen fıkralar ise bu tarihten sonra meydana gelen olaylar için iki yenilik getirir: kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinemediği döneme ilişkin tazminata karar tarihinden kanuni faiz işletilir; tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel ise ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

Elmacık kemiği kırığı iyileşme süresi tazminatı nasıl etkiler?

Elmacık kemiği kırığı ya da burun kırığı iyileşene kadar geçen süre, tazminatta geçici iş göremezlik kalemini belirler. Bu dönemde kişi işine gidemediği için uğradığı kayıp, maluliyet oranından bağımsız ayrı bir alacaktır ve sigorta şirketi bakımından sürekli sakatlık teminat limitinden karşılanır (Yargıtay 4. HD, 2023/12431 E., 2025/13675 K.). Zorunlu trafik sigortası Genel Şartları A.5/c, geçici iş göremezlik süresinin belirlenmesinde Kurul Raporunun dikkate alınacağını düzenler. İyileşme süresi ayrıca sürekli oranın ne zaman belirleneceğini de etkiler: kırık kaynamadan ve tedavi tamamlanmadan düzenlenen rapor, çökmenin kalıcı olup olmadığını gösteremez; Yönetmelik m.11/2 böyle durumlarda süreli rapor düzenlenmesini öngörür. Hesap ayrıntısı yaralanmalı kazada geçici iş göremezlik nasıl hesaplanır yazısındadır.

Maluliyet oranı çıkmazsa yüzdeki çökme için tazminat alınabilir mi?

Alınabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/24942 E., 2022/9679 K. sayılı kararında, Adli Tıp Kurumu kişinin fonksiyonel araz bırakmadan iyileştiğini ve sürekli maluliyet bulunmadığını tespit ettiği hâlde, yüzde kalan sabit izin TBK m.54/4 anlamında ekonomik geleceğin sarsılmasına yol açabileceğini ve bu zararın “çalışma gücünde bir azalma olmasa dahi” meydana geldiğini kabul etmiştir. Kararda araştırılacak ölçütler olarak kişinin yaşı ve yaptığı iş gösterilmiştir. Plastik cerrahiyle izin bir miktar giderilebilecek olması da bu zararı ortadan kaldırmaz. Bu kalemin ayrıntısı yaralanmalı kazada maluliyet olmazsa tazminat alınır mı yazısında anlatılmıştır.

Burun ve Yanak Çökmelerinde Hukuki Süreçler ve Ayrıca Hak Talepleri

Burun ve yanak çökmesinde hukuki süreç üç işten oluşur: çökmenin kalıcılığını ve oranını gösteren raporun alınması, zararın muhatabının doğru belirlenmesi ve sürelerin kaçırılmaması. Muhatap, olayın türüne göre değişir:

Olayın türü	Başlıca muhatap	Dayanak
Trafik kazası	Zorunlu trafik sigortası, aracın işleteni ve sürücüsü; sigortasız veya tespit edilemeyen araçta Güvence Hesabı (bedensel zararlarda)	KTK m.85, m.91; Güvence Hesabı için 5684 s.K. m.14
İş kazası	SGK (gelir ve ödenekler) + işverene karşı maddi ve manevi tazminat	5510 sayılı Kanun, TBK
Kavga, darp	Fiili işleyen kişi	TBK m.49, m.56
Burun ameliyatı sonrası çökme	Hekim, özel hastane veya kamu hastanesinde idare	Vekâlet sözleşmesi / hizmet kusuru

Trafik kazasında sorumluluğun temeli kusur değil, motorlu aracın işletilmesidir: KTK m.85/1’e göre aracın işletilmesi bir kişinin yaralanmasına sebep olursa araç işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi müteselsilen sorumludur. Kusur oranı bu sorumluluğu doğurmaz, tazminatın paylaştırılmasını ve zarar görenin kendi kusuru varsa indirimi etkiler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/7900 E., 2025/14919 K. sayılı kararında, zarar görenin müterafik kusuru olduğuna dair delil bulunmadıkça indirim yapılamayacağını belirtmiştir.

Hangi rapor alınır ve raporu kim düzenler?

Kaza kaynaklı yüz arızalarında Yönetmeliğin Ek-4’ünde yer alan “Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu” kullanılır. Yönetmelik m.7/2’ye göre yetkisiz kuruluşların düzenlediği raporlar değerlendirmeye alınmaz. Dava aşamasında ise mahkeme raporu çoğunlukla Adli Tıp Kurumu’ndan ya da üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dallarından aldırır. Yargıtay, raporun hükme esas alınabilmesi için ilgili uzmanlık dallarının muayenesini arar: 4. Hukuk Dairesi 2022/14361 E., 2024/11410 K. sayılı kararında, yüz travmasında göz ve plastik cerrahi muayenesi yapılmadan, koku ve tat alma yeteneği değerlendirilmeden düzenlenen raporu yetersiz bulmuştur. Aynı Daire 2025/12335 E., 2025/17108 K. sayılı kararında koku ve tat kaybına oran veren raporu, kulak burun boğaz uzmanı muayenesi ve gerekli testler yapılmadığı için hükme elverişsiz saymıştır.

Rapor sürecinin adımları trafik kazası sonrası maluliyet raporu nasıl alınır yazısında, kurul raporunun işleyişi ise heyet raporu nasıl alınır yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Rapora itiraz süresi ve sigortaya başvuru süreleri nelerdir?

İşlem	Süre	Dayanak
Engellilik raporuna bireysel itiraz	30 gün	Eng. Yön. m.12/1 (teslimden) · Sağlık Raporları Yön. m.63/1 (e-Devlet’e aktarılmadan)
Hakem hastane için MHRS randevusu	Tebliğden en geç 20 gün	Sağlık Raporları Yön. m.63/4
Sigorta şirketinin yazılı başvuruyu cevaplaması	En geç 15 gün	KTK m.97
Belgeler tamamlandıktan sonra ödeme	8 iş günü	KTK m.99/1
Yaralanmalı trafik kazasında dava zamanaşımı	Kural olarak 8 yıl (kaza gününden)	KTK m.109/2 + TCK m.66/1-e
Genel haksız fiil zamanaşımı	Öğrenmeden 2 yıl, her hâlde 10 yıl; fiil suçsa ceza zamanaşımı	TBK m.72/1

Engellilik raporuna itirazda iki metin arasında fark vardır. 2019 tarihli Yönetmeliğin m.12/1’i otuz günlük süreyi raporun ilgilisine teslim tarihinden başlatırken, 19/5/2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliği m.63/1 süreyi raporun e-Devlet’e aktarıldığı tarihten başlatır ve kurum itirazına da otuz gün süre koyar. Çatışma hâlinde Sağlık Raporları Yönetmeliği m.70/2 gereği o yönetmelik uygulanır. Ayrıca Engellilik Yönetmeliği m.12/6’ya göre kaza kaynaklı olup oranın değişmeyeceği hakem hastane kararıyla kesinleşen sürekli raporlarda yeni başvuru kabul edilmez; rekonstrüksiyon ameliyatı planlanıyorsa sürekli rapor için acele etmek sonraki değerlendirmeyi kapatabilir.

Zamanaşımı konusunda da sık bir yanlış vardır: yaralanmalı trafik kazalarında süre iki yıl değildir. KTK m.109/2, dava cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ceza kanunundaki daha uzun sürenin uygulanacağını söyler; taksirle yaralamada bu süre TCK m.66/1-e gereği sekiz yıldır. Sigortaya yazılı başvuru zamanaşımını kesmez; kesen işlemler dava, tahkim başvurusu, icra takibi ve borcun ikrarıdır. Ayrıntı için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazısına bakılabilir.

Burun Kırığı Tazminatı Ne Kadar?

Burun kırığı tazminatı, kırığın kalıcı bir iz bırakıp bırakmadığına göre iki farklı hesaba ayrılır ve sabit bir tutarı yoktur. Kırık tedaviyle eski hâline dönmüşse sürekli maluliyet oranı çıkmaz; bu durumda tazminat iyileşme dönemindeki geçici iş göremezlik kaybı, varsa bakıcı gideri ve manevi tazminattan oluşur. Kırık çökme, eğrilik veya doku kaybı bırakmışsa cetvel kalemleri devreye girer ve sürekli iş göremezlik hesabı yapılır:

Burun kırığının kalıcı sonucu	Cetvel kalemi	Oran
Kalıcı sonuç yok, kırık iyileşmiş	—	Sürekli oran yok; geçici iş göremezlik + manevi tazminat
Görünümü bozan eğrilik	Edinsel nedenlerle fiziksel görünümü bozan burun eğriliği	%2
Yanak desteği kaybıyla birlikte çökme	Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme	%6
Burnun bir kısmının kaybı	Burunun kozmetik deformiteye yol açan kısmi kaybı	%15
Burnun tamamen kaybı	Burnun tam kaybı	%47
Kırığa bağlı kalıcı tıkanıklık ve nefes darlığı	E-Hava Yolu Defektleri	%5 – %90+ (ayrıca)

Tutarı belirleyen, bu oranın kişinin geliri ve yaşıyla birlikte aktüerya hesabına girmesidir. Kemik kırıklarında hesap yönteminin ayrıntısı kemik kırığı tazminat tutarı hesaplama yazısında, burun eğriliği ve kısmi burun kaybı ise kaza sonrası oluşan burun eğriliği ile burunun kozmetik deformiteye yol açan kısmi kaybı yazılarında anlatılmıştır.

Burun kırığı maddi tazminat kalemleri nelerdir?

Burun kırığı maddi tazminatı TBK m.54’te sayılan dört kalemden oluşur. Birincisi tedavi giderleridir; trafik kazasında bunlar KTK m.98 gereği SGK’dan karşılandığı için davada ancak SGK’nın karşılamadığı giderler konu olur. İkincisi iyileşme süresince çalışılamayan dönemin kaybı, yani geçici iş göremezliktir. Üçüncüsü kalıcı çökme, eğrilik veya doku kaybı nedeniyle verilen oran üzerinden hesaplanan sürekli iş göremezliktir. Dördüncüsü yüzde kalan değişikliğin kişinin mesleki geleceğini daraltmasından doğan ekonomik geleceğin sarsılması kaybıdır. Bakım ihtiyacı doğmuşsa bakıcı gideri de ayrıca istenir.

Kavgada burun kırığı tazminat davası nasıl açılır?

Kavgada burnu kırılan ya da yüzünde çökme kalan kişi, fiili işleyene karşı TBK m.49 uyarınca haksız fiil tazminatı ister; maddi kalemler TBK m.54’e, manevi tazminat TBK m.56’ya dayanır. Trafik kazasından farklı olarak burada sigorta şirketi yoktur ve tedavi giderleri, genel sağlık sigortasının karşılamadığı ölçüde, doğrudan faile yöneltilir. Delilin çekirdeği olaydan hemen sonra alınan darp raporu ve kırığı gösteren görüntüleme kayıtlarıdır; süreç darp raporu nasıl alınır yazısında anlatılmıştır.

Olayın ceza boyutu tazminat davasından ayrı yürür ama tazminatın zamanaşımını etkiler. TCK’nın yaralama hükümlerinde yüz ve kemik yaralanmaları ayrıca sayılmıştır:

Sonuç	Kasten yaralama	Taksirle yaralama
Vücutta kemik kırılması	TCK m.87/3 — ceza, kırığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır	TCK m.89/2-b — ceza yarısı oranında artırılır
Yüzde sabit iz	TCK m.87/1-c — ceza bir kat artırılır	TCK m.89/2-d — ceza yarısı oranında artırılır
Yüzün sürekli değişikliği	TCK m.87/2-d — ceza iki kat artırılır	TCK m.89/3-d — ceza bir kat artırılır
Bir duyu veya organın işlevinin sürekli zayıflaması (örneğin koku)	TCK m.87/1-a	TCK m.89/2-a

TBK m.72/1’e göre tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır; kasten yaralamada kemik kırığı veya yüzde iz bulunması bu nedenle hukuk davasının süresini de uzatabilir. Cezanın ayrıntıları kasten adam yaralamanın cezası ne kadar ve karşılıklı kavga cezası yazılarında, kırık bırakmayan yaralamalarda manevi tazminat ise basit yaralamada manevi tazminat miktarı yazısında anlatılmıştır.

Frontal Kemik Çökmelerinden Doğan Tazminat Hakları ve Uygulamalar

Frontal kemik, alnı oluşturan ve beynin ön bölümünü koruyan kemiktir; içinde alın sinüsü bulunur ve yatay bölümüyle göz çukurlarının tavanını oluşturur. Bu yüzden alın kemiğindeki çökmede tazminat hakları yalnızca görünüm kaybıyla sınırlı değildir: sinüs komplikasyonu, göz çevresindeki yapıların etkilenmesi ve kafa travmasına bağlı nörolojik bulgular varsa her biri kendi bölümünden değerlendirilir. Uygulamada tazminat hakları dört başlıkta toplanır: sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat.

• Sürekli iş göremezlik: Çökmenin cetveldeki oranı (%5 veya %6) ve varsa diğer arızaların Balthazard ile birleştirilmiş oranı üzerinden hesaplanır.
• Geçici iş göremezlik: Kırığın iyileşmesi ve ameliyatlar süresince çalışılamayan dönemin kaybıdır; maaşı kesilmeden ödenen çalışan için ayrıca araştırma gerekir.
• Ekonomik geleceğin sarsılması: Alında veya yüzde kalan kalıcı değişiklik, çalışma gücünü azaltmasa da kişinin meslekte ilerleme ve iş bulma imkânını daraltıyorsa TBK m.54/4 kapsamında istenir.
• Manevi tazminat: Yaşanan acı, ameliyatlar ve yüzdeki kalıcı değişikliğin yarattığı üzüntü için TBK m.56’ya göre istenir.

Yüz çökmesinde manevi tazminat miktarı neye göre belirlenir?

Manevi tazminatın bir tablosu yoktur; hâkim TBK m.56’ya göre olayın özelliklerini göz önünde tutarak uygun bir miktara karar verir. Yargıtay’ın yerleşik ölçütleri 22/6/1966 tarihli ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayanır: tarafların sosyal ve ekonomik durumu, elem ve ızdırabın derecesi, olayın vehameti, kusur durumu ve zarar görenin kişiliği. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2014/12913 E., 2015/8804 K. sayılı kararında yüzde sabit iz kalan bir zarar görene hükmedilen manevi tazminatı az bularak bozmuş ve manevi tazminatın zenginleşme aracı olmaması gerektiğini de vurgulamıştır. Yüzdeki çökmenin kalıcı olması, kişinin genç yaşı ve görünümün mesleği bakımından önemi bu değerlendirmede ağırlık taşır.

Trafik kazasında manevi tazminat sigorta şirketinden istenemez; KTK m.92/f manevi tazminat taleplerini zorunlu trafik sigortası teminatı dışında tutar. Bu, hakkın yokluğu değil muhatabın farklılığıdır: talep aracın sürücüsüne, işletenine ve araç sahibine yöneltilir. Aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortasında manevi tazminat teminatı varsa o poliçe ayrıca incelenir. Yüzde kalıcı iz kalan dosyalarda manevi tazminatın değerlendirilmesi trafik kazasında kalıcı iz kalırsa manevi tazminat nasıl değerlendirilir yazısında ayrıca işlenmiştir.

Ameliyatla düzeltilen çökmede maluliyet oranı düşer mi?

Cetvel, oranları tedaviden sonra kalan kalıcı duruma göre verir. Ek-2’nin girişi, tıbbi tedavi olsun olmasın engel durumunda değişiklik olmayacağı kanaatine varılan kalıcı bozuklukların değerlendirileceğini söyler. Rekonstrüksiyon ameliyatı çökmeyi tamamen gideriyorsa sürekli oran doğmayabilir; kısmen gideriyorsa kalan tabloya göre oran verilir. Tedavi devam ederken Yönetmelik m.11/2 uyarınca süreli rapor düzenlenir. Ameliyat giderleri trafik kazasında KTK m.98 gereği SGK’dan karşılanır; ameliyatın kendisi ise ayrıca geçici iş göremezlik süresini uzatır.

Yargıtay kararlarının 17. Hukuk Dairesi künyeleri hâlâ geçerli mi?

Trafik kazası tazminatına ilişkin eski kaynakların çoğu Yargıtay 17. Hukuk Dairesi kararlarına dayanır. Bu Daire 2021 yılında kapatılmış, dosyaları 4. Hukuk Dairesine devredilmiştir. Eski kararlar geçerliliğini kaybetmez; ancak bugün trafik kazası kaynaklı bedensel zarar dosyalarında temyiz incelemesini 4. Hukuk Dairesi yapar ve bu yazıda anılan kararların büyük bölümü de 2022-2026 tarihli 4. Hukuk Dairesi kararlarıdır.

Yüz iskeletinde çökme bırakan yaralanmalar; engellilik cetveli, sigorta mevzuatı ve tazminat hesabının kesiştiği dosyalardır. Sürecin baştan doğru kurulmasına ilişkin bilgi için tazminat hukuku alanındaki çalışmalarımız sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yanak ve burun üzerinde çökme maluliyet oranını nasıl etkiler?

Yanakla birlikte burunda veya alın kemiğinde kalıcı çökme, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin Ek-2 cetvelinde D-YÜZ bölümü Sınıf 2’de %6 engel oranı alır. Çökmeye nefes darlığı, koku kaybı veya diş kaybı gibi başka arızalar eşlik ediyorsa bunlar kendi bölümlerinden ayrıca oran alır ve Yönetmelik m.10/4 gereği Balthazard yöntemiyle birleştirilir; oranlar düz toplanmaz.

Burun ve frontal kemikteki çökme nedeniyle tazminat talep edilebilir mi?

Evet. Trafik kazasında KTK m.85 uyarınca aracın işleteni ve zorunlu trafik sigortası, iş kazasında işveren, kavgada fiili işleyen kişi sorumludur. Talep edilecek kalemler TBK m.54’e göre geçici ve sürekli iş göremezlik ile ekonomik geleceğin sarsılması, TBK m.56’ya göre manevi tazminattır. Trafik kazasında tedavi giderleri KTK m.98 gereği SGK’dan karşılanır, manevi tazminat ise sigorta şirketinden değil sürücü ve işletenden istenir.

Tazminat hesabı çökme durumlarında hangi kriterlere göre yapılır?

Sürekli iş göremezlik tazminatı; maluliyet oranı, kişinin olay tarihindeki yaşı ve net geliri, aktif çalışma dönemi ve bakiye ömrü, kusur dağılımı ile önceden yapılmış ödemeler esas alınarak aktüerya bilirkişisince hesaplanır. Geçici iş göremezlik iyileşme süresine, ekonomik geleceğin sarsılması yaş ve mesleğe, manevi tazminat ise olayın ağırlığı ve kalıcı değişikliğin kişiye etkisine göre belirlenir.

Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme yüzde kaç maluliyet verir?

Ek-2 cetvelinde “Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme” kalemi Sınıf 2’de ve oranı %6’dır. Kalemin oranı sabittir; kurul mesleğe veya şikâyetin yoğunluğuna göre değiştirmez. Yaş, yalnızca birden fazla arızası olan 65 yaş ve üzeri kişilerde birleşik orana Balthazard ile %10 eklenerek etkili olur. Aynı bölümde frontal kemikte tek başına çökme Sınıf 1’de %5 olarak ayrıca yazılmıştır.

Frontal kemikte çökme ile yanakla beraber çökme arasındaki fark nedir?

Frontal kemikte tek başına çökme, cetvelin “dış görünümle sınırlı” arızaları kapsayan Sınıf 1’inde yer alır ve %5 oran alır. Çökmeye yanak desteğinin kaybı da eşlik ediyorsa arıza “yüzün bir kısmının destek yapısında kayıp” tanımlı Sınıf 2’ye geçer ve %6 oran alır. İki kalem aynı yaralanma için birlikte verilmez.

Burun kırığı tazminatı ne kadar?

Sabit bir tutar yoktur. Kırık kalıcı iz bırakmadan iyileşmişse tazminat geçici iş göremezlik ve manevi tazminattan oluşur. Kalıcı eğrilik %2, yanak desteği kaybıyla birlikte çökme %6, burnun kısmi kaybı %15 oran alır; tutar bu oranın kişinin yaşı ve geliriyle yapılan aktüerya hesabından çıkar.

Burun kırığı manevi tazminat miktarı neye göre belirlenir?

Burun kırığı manevi tazminat miktarı için bir tablo yoktur; hâkim TBK m.56’ya göre olayın özelliklerini gözeterek karar verir. Yerleşik ölçütler 22/6/1966 tarihli ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayanır: tarafların sosyal ve ekonomik durumu, elem ve ızdırabın derecesi, olayın vehameti ve kusur durumu. Kırığın kalıcı çökme veya iz bırakması ve geçirilen ameliyatlar miktarı artıran başlıca unsurlardır.

Kavgada burun kırığı tazminatı kimden istenir?

Fiili işleyen kişiden, TBK m.49 uyarınca haksız fiil tazminatı olarak istenir; maddi kalemler TBK m.54’e, manevi tazminat TBK m.56’ya dayanır. Kasten yaralamada kemik kırığı TCK m.87/3, yüzde sabit iz TCK m.87/1-c kapsamında cezayı artırır; fiil suç oluşturduğu için TBK m.72/1 gereği ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı hukuk davasına da uygulanır.

Burun çökmesi nefes darlığı yaparsa maluliyet oranı artar mı?

Çökme kaleminin oranı değişmez; nefes darlığı Ek-2’nin E-Hava Yolu Defektleri bölümünden ayrıca %5, %10, %20, %40 veya %90+ oran alır. İki oran Balthazard ile birleştirilir; örneğin %6 çökme ile %10 hava yolu oranı birlikte %15,4 eder. Uyku apnesi bu sınıflandırmaya dahil değildir.

Burun çökmesi neden olur?

Hukuki dosyalarda burun çökmesi çoğunlukla trafik kazası, düşme, iş kazası veya darp sonucu burun kemiklerinin kırılıp içe göçmesiyle, bir kısmında da burun ameliyatı sonrası destek yapının zayıflamasıyla ortaya çıkar. Tazminat bakımından belirleyici olan, çökmenin tedaviye rağmen kalıcı olup olmadığı ve olayla illiyet bağının raporla kurulmasıdır.

Yanak çökmesi diş kaybından kaynaklanıyorsa hangi oran uygulanır?

Travma, tümör veya ameliyat sonrası en az bir alveoler arktaki bütün kalıcı dişlerin kaybı, Ek-2 D-YÜZ bölümünde Sınıf 4’te %17 olarak ayrıca yazılıdır. Dişlerin bir kısmının kaybı bu kalemi karşılamaz; o durumda fonksiyon kaybı Yönetmelik m.10/5 gereği vücut sistemleri üzerinden değerlendirilir.

Maluliyet oranı sıfır çıkarsa yüzdeki çökme için tazminat alınır mı?

Alınabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/24942 E., 2022/9679 K. sayılı kararında, sürekli maluliyet bulunmasa da yüzde kalan sabit izin TBK m.54/4 anlamında ekonomik geleceğin sarsılmasına yol açabileceğini kabul etmiştir. Manevi tazminat da maluliyet oranına bağlı değildir.

Trafik kazasında yüz ameliyatının masrafını kim öder?

KTK m.98’e göre trafik kazası sebebiyle resmî ve özel sağlık kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır ve sigorta şirketlerinin bu teminattaki sorumluluğu sona ermiştir. Tedavi gideri niteliğinde olmayan bakıcı gideri ise zorunlu trafik sigortasından istenebilir.

Engellilik raporuna itiraz süresi ne kadardır?

Bireysel itiraz süresi otuz gündür. 2019 tarihli Engellilik Yönetmeliği m.12/1 süreyi raporun teslim tarihinden, 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliği m.63/1 ise raporun e-Devlet’e aktarıldığı tarihten başlatır; çatışmada m.70/2 gereği Sağlık Raporları Yönetmeliği uygulanır. Hakem hastane için tebliğden itibaren en geç yirmi gün içinde MHRS’den randevu alınmalıdır.

Yüz çökmesinde tazminat davası kaç yıl içinde açılmalı?

Yaralanmalı trafik kazasında KTK m.109/2 ve TCK m.66/1-e gereği dava zamanaşımı kural olarak kaza gününden itibaren sekiz yıldır. Genel haksız fiillerde TBK m.72/1’e göre öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde on yıldır; fiil suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır. Sigortaya başvuru zamanaşımını kesmez.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir. Kendi dosyanız için hukuki destek almanız önerilir.