E Devlet Üzerinden Değer Kaybı Başvurusu

E devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yapılamaz; e-Devlet’in bu süreçteki işlevi, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) hizmetleri üzerinden değer kaybı eksperi atatmak ve atamanın durumunu sorgulamaktır. Tazminat talebinin kendisi, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasını yapan şirkete yöneltilir.

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar (RG 12/6/2026, S. 33278) bu tabloyu iki noktada değiştirdi: araç hasarı için başvuran hak sahibi artık değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılıyor ve e-Devlet, Genel Şartlar’da kalıcı veri saklayıcısı olarak adı geçen bir bildirim ortamı hâline geldi. Bu değişikliklerin e devlet üzerinden değer kaybı başvurusu arayan sürücü için pratik karşılığı, hangi işlemin hangi kanaldan yapılacağının netleşmesidir.

E Devlet Üzerinden Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?

e-Devlet üzerinden yapılan işlem, tazminat başvurusu değil değer kaybı eksperi atamasıdır. Giriş e-Devlet kimlik doğrulamasıyla yapılır, işlem ise Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin Eksper Atama ve Takip Sistemi üzerinde yürür. Adımlar şunlardır:

1. Kimlik doğrulaması: e-Devlet Kapısı’na e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı ile giriş yapılır. Şifresi olmayanlar PTT şubelerinden temin edebilir.
2. Hizmetin seçilmesi: Arama kutusuna “eksper atama” yazılarak “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama” hizmetine girilir. Talep türü olarak “Değer Kaybı Ataması” işaretlenir ve kullanım sözleşmesi onaylanır.
3. Atamayı yapan sıfatının seçilmesi: Zarar gören araç sahibi, “Mağdur / Sigorta Sözleşmesinden Menfaat Sağlayanlar” seçeneğini işaretler. Kimlik bilgileri e-Devlet’ten otomatik gelir.
4. Sigortaya başvuru tarihinin girilmesi: Sistem, sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığının beyan edilmesini ister. Buraya yazılacak tarih, dilekçenin yazıldığı gün değil sigorta şirketine ulaştığı gündür. Bu tarih hem eksper atama hakkını hem de ödeme süresini başlattığı için ispatlanabilir olmalıdır.
5. Araç ve kaza bilgileri: Hasar dosyası sistemde kayıtlıysa plaka, marka, model ve dosya bilgileri otomatik gelir; kayıt yoksa ekrandan girilir.
6. Belge yüklenmesi: Eksper raporu, onarım faturası ve fotoğraf yüklenebilir; ancak belge eklemek zorunlu değildir. Belge yüklenmezse SBM kayıtları ile sigorta şirketinin dosyasındaki evrak esas alınır.
7. İletişim bilgileri ve atama: Bildirimlerin gideceği e-posta ve cep telefonu girilir. Sistem sırası gelen eksperi otomatik atar ve ekranda talep referans numarası ile sorgu şifresi gösterilir. Bu iki bilgi kaydedilmezse sonraki sorgulamalar yapılamaz.

Bu adımlar sonucunda elde edilen şey bir eksper raporudur; tazminat kararı değildir. Rapor tamamlandıktan sonra ödeme, sigorta şirketinin dosyası üzerinden yürür. Süreçte kaç günün nereden sayıldığı aşağıdaki süre tablosunda ayrıntılı olarak yer alıyor.

E Devlet Üzerinden Değer Kaybı Başvurusu Yapılabilir Mi?

Hayır. e devlet üzerinden değer kaybı başvurusu diye bir hizmet e-Devlet Kapısı’nda bulunmuyor. Zorunlu trafik sigortasından doğan taleplerde başvurunun muhatabı kusurlu tarafın sigorta şirketidir; Karayolları Trafik Kanunu m.97, dava ya da tahkim yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmasını şart koşar. e-Devlet bu yazılı başvurunun yerine geçmez.

Buna karşılık e-Devlet’in süreçteki ağırlığı 2026’da arttı. 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle Genel Şartlar’ın A.2 maddesine eklenen kalıcı veri saklayıcısı tanımı, kısa mesaj ve elektronik postanın yanına açıkça “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı” ibaresini koydu. Yani sigortacının hak sahibine yapacağı bildirimler bakımından e-Devlet, Genel Şartlar’da adı geçen geçerli bir ortam hâline geldi. Bu, bildirim tarafını düzenler; hak sahibinin başvuru yükünü ortadan kaldırmaz.

Aynı değişiklik ikinci bir kolaylık daha getirdi: A.5 maddesi artık “Bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir” diyor. Hasar için dosya açtıran sürücünün ayrıca “değer kaybı da istiyorum” başlıklı ikinci bir dilekçe vermesi artık zorunlu değil. Uygulamadaki karşılığı ve sınırları için 1 Temmuz 2026 sonrası hasar ve değer kaybı düzenlemelerini inceleyebilirsiniz.

e-Devlet’te Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin Hangi Hizmetleri Var?

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, e-Devlet Kapısı üzerinden gerçek kişilere on dört ayrı hizmet sunuyor. Değer kaybı süreciyle doğrudan ilgili olanlar ilk üç satırdadır; kalanlar poliçe ve tazminat sorgulama hizmetleridir.

e-Devlet hizmetinin adı	Ne işe yarar	Değer kaybıyla ilgisi
Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama	Değer kaybı veya hasar için sıralı listeden eksper atatır	Doğrudan
Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama Durum Sorgulama	Yapılmış atamanın hangi aşamada olduğunu gösterir	Doğrudan
Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama	Araç hakkında düzenlenmiş eksper raporlarını listeler	Doğrudan
Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama	Plakaya bağlı trafik poliçesi ve hasar kayıtlarını gösterir	Dolaylı — hasar kaydı kontrolü
Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama	Kasko poliçesi ve hasar kayıtları	Dolaylı
Hayat Sigortası Poliçe ve Tazminat Bilgileri Sorgulama	Hayat sigortası kayıtları	Yok
Sağlık Sigortası Poliçe Bilgileri Sorgulama	Sağlık poliçesi kayıtları	Yok
Ferdi Kaza Poliçe Sorgulama	Ferdi kaza poliçesi kayıtları	Yok
Zorunlu Yolcu Taşıma (ZYT) Poliçe Sorgulama	Yolcu taşıma zorunlu sigortası	Yok
Yeşil Kart Poliçe Sorgulama	Yurt dışı geçerli trafik sigortası	Yok
Mesleki Sorumluluk Poliçe Sorgulama	Mesleki sorumluluk poliçesi	Yok
Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası	Hekim mesleki sorumluluk poliçesi	Yok
Tehlikeli Madde ve Tüpgaz Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası	İlgili zorunlu sigorta kayıtları	Yok
Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Poliçe Sorgulama	Maden çalışanları poliçesi	Yok

Bu hizmetlerin her birinin ayrıca tüzel kişi ve mirasçısı olduğunuz kişi adına sürümleri de bulunuyor. Şirket adına tescilli araçlarda eksper ataması tüzel kişi hizmeti üzerinden yapılır; ölümle sonuçlanan kazalarda mirasçılar, murise ait poliçe ve hasar kayıtlarını mirasçı hizmetleriyle görüntüleyebilir. Şirket araçlarındaki farklı işleyiş için şirket araçlarında değer kaybı talep sürecini ayrıca ele aldık.

Değer Kaybı Başvurusu e-Devlet’te Görünür mü?

Değer kaybı dosyanız e-Devlet’te müstakil bir “değer kaybı dosyası” kalemi olarak görünmez. Sigorta aşamasında görünen şey, aynı olaya bağlı üç ayrı kayıttır: hasar kaydı, eksper atama durumu ve düzenlenmiş eksper raporu. Uyuşmazlık mahkemeye taşınmışsa dava dosyası da ayrıca görünür. Aşağıdaki tablo, sık karıştırılan bu ayrımı gösteriyor.

Aradığınız bilgi	e-Devlet’te görünür mü?	Nereden bakılır
Eksper atama talebinin durumu	Evet	Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama Durum Sorgulama
Araca ait eksper raporu	Evet	Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama
Kazaya ilişkin hasar kaydı	Evet	Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama
Değer kaybı tazminatının tutarı	Hayır	Sigorta şirketinin hasar dosyası / bildirimi
Ödemenin yapılıp yapılmadığı	Hayır	Sigorta şirketi veya banka hesap hareketi
Sigorta Tahkim Komisyonu dosyanız	Hayır (e-Devlet hizmet listesinde yer almaz)	Komisyonun e-Devlet girişli çevrim içi işlemler ekranı
Açtığınız değer kaybı davası	Evet	e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” (Adalet Bakanlığı) veya UYAP Vatandaş Portalı
Hakem kararı veya ilam icraya konulduysa icra dosyası	Evet	e-Devlet “İcra Dosyası Sorgulama”

Buradaki en yaygın yanılgı, e-Devlet’te hasar kaydını görüp “değer kaybı dosyam açılmış” sanmaktır. Hasar kaydı, aracın onarım geçmişine düşen bir kayıttır; talebinizin sigorta şirketinde işleme alındığını göstermez. Hasar kaydının aracın değerine etkisi ve kayıtların ne kadar süre tutulduğu konusunu araç değer kaybı TRAMER’e işler mi yazısında ayrıca inceledik. Dosya durumu ve tahkim aşamasındaki sorgulamalar için ise araç değer kaybı tahkim dosyası sorgulama rehberi daha ayrıntılıdır.

Değer Kaybı Davası e-Devlet’te Görünür mü?

Görünür, ama yalnızca dava mahkemede açıldıktan sonra. Sigorta şirketine karşı açılan değer kaybı davası, taraf olduğunuz bütün dosyalar gibi e-Devlet’teki Adalet Bakanlığı hizmeti “Dava Dosyası Sorgulama” ekranında ve UYAP Vatandaş Portalı’nda esas numarasıyla listelenir. Sigorta şirketine yapılan başvuru, eksper süreci ve arabuluculuk aşaması bu ekranda yer almaz; çünkü bunlar henüz mahkemeye intikal etmiş bir dosya değildir.

Sık yapılan karışıklık, Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvuruyu da “dava” sanmaktır. Tahkim yargı teşkilatının dışında yürüdüğü için tahkim dosyası UYAP’ta ve e-Devlet’in dava ekranında görünmez; Komisyonun kendi çevrim içi işlemler ekranından izlenir. Hakem kararı icraya konulduğunda ise dosya bu kez “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde belirir. Davanın aşamalarını ve hangi numarayla takip edileceğini araç değer kaybı davası sorgulama yazısında ayrıntılı olarak anlattık.

Değer Kaybı Sonucu e-Devlet’ten Nasıl Öğrenilir?

Değer kaybı tazminatının tutarı e-Devlet’te tek bir ekranda görünmez; sonuç iki ayrı yerden öğrenilir. Eksper tarafında, “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama Durum Sorgulama” ekranında talebin “Kapalı” görünmesi raporun tamamlandığını gösterir; düzenlenen rapor da “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmetinden açılabilir. Tutarın kendisini ise sigorta şirketi bildirir: ZMSS Genel Şartlarının A.5/a maddesine göre sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla, en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirmek zorundadır.

Bu bildirim çoğu zaman kısa mesaj veya e-posta ile gelir; Genel Şartlar kalıcı veri saklayıcısı tanımına SBM ve e-Devlet üzerinden kurulacak yapıyı da eklemiştir, ancak bu yapının e-Devlet’te ayrı bir “değer kaybı sonucu” ekranına dönüştüğüne dair bir duyuru bulunmuyor. Paranın hesaba geçip geçmediği ise e-Devlet’te değil, banka hesap hareketlerinden ve sigorta şirketinin hasar dosyası ekranından izlenir.

Eksper Atama Durum Sorgulama Nasıl Yapılır?

Atama sorgulaması, e-Devlet’teki “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama Durum Sorgulama” hizmetinden ya da SBM’nin eksper atama sisteminin sorgu ekranından yapılır. Her iki yolda da atama sırasında verilen talep referans numarası ile sorgu şifresi istenir.

Sorgu ekranında karşılaşılan başlıca durumlar ve anlamları şöyledir:

Durum	Ne anlama gelir	Ne yapmalı
Vekâlet Onayı Bekleniyor	Vekâleten yapılan atamada vekâlet belgesi SBM incelemesindedir	Belge eksikse tamamlanır, onay beklenir
Bekliyor	Atama yapılmış, eksper raporunu henüz tamamlamamıştır	Rapor süresinin dolmasını bekleyin
Kapalı	Talep sonuçlanmış, süreç eksper tarafından tamamlanmıştır	Raporu görüntüleyin, tutarı sigortacıdan sorun

Bu noktada 1 Temmuz 2026 değişikliğinin doğrudan e-Devlet tarafını ilgilendiren bir yeniliği vardır. Aynı Tebliğ, Genel Şartların Ek-6’sını yeniden düzenlemiş ve Kuruma, bu ek kapsamında istenecek hak sahibine ait cep telefonu numarasının doğrulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi tanımıştır. Ek-6 bir başvuru formu değil, “Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler” başlıklı listedir. Aynı değişiklikle A.2’ye eklenen “kalıcı veri saklayıcısı” tanımı da kısa mesajı, e-postayı, mobil uygulamayı ve SBM ile e-Devlet üzerinden kurulacak yapıyı açıkça sayar. Yani sürecin bildirim tarafı elektronik kanala taşınmıştır ve bu kanalın çalışması, başvuruda bildirdiğiniz numaranın size ait ve erişilebilir olmasına bağlıdır.

Pratik sonucu şudur: eksper randevusu, nihai raporun sonucu ve ödemeye ilişkin bildirimler bu numara üzerinden ilerler. Ek-6 cep telefonu numarasını “varsa” kaydıyla saydığı için numaranın eksikliği tek başına ret sebebi değildir; ancak numara başkasına aitse ya da kullanılmıyorsa bildirimler size ulaşmaz ve gecikme geç fark edilir. Başvuru sırasında numarayı kontrol etmek, referans numarasını saklamak kadar önemlidir.

Referans numarası veya sorgu şifresi kaybedilirse sorgulama yapılamaz; bu durumda yeni bir atama talebi oluşturmak yerine önce sigorta şirketinin hasar birimine dosya numarasıyla başvurmak gerekir. Aynı olay için mükerrer atama talebi, dosyanın karışmasına ve sürecin uzamasına yol açar.

Eksper Talep Sorgulamada Kullanıcı Sorgu Şifresi Nedir?

Eksper talep sorgulama ekranının istediği “sorgu şifresi”, e-Devlet şifreniz değildir. Bu şifre, eksper atama talebi oluşturulduğu anda sistem tarafından talep referans numarasıyla birlikte üretilir ve yalnızca o atamanın durumunu görmek için kullanılır. Atamayı sigorta şirketi yaptıysa referans numarası ve şifre şirkette oluşur; bu durumda bilgileri şirketin hasar biriminden yazılı olarak istemek gerekir.

• e-Devlet şifresi: e-Devlet Kapısı’na girişi sağlar; atama ekranına ulaşmanın anahtarıdır.
• Talep referans numarası: Eksper atama talebinin kimliğidir; hasar dosya numarasıyla aynı şey değildir.
• Sorgu şifresi: Referans numarasıyla birlikte girilir; ikisi birlikte olmadan atama durumu görüntülenemez.

Bu üç bilginin karıştırılması, “e-Devlet şifremle girdim ama sorgu yapamıyorum” şikâyetinin en sık sebebidir. Atama ekranının son sayfasının ekran görüntüsünü almak, bilgilerin kaybolmasını önlemenin en basit yoludur.

e-Devlet’ten Eksper Raporu Nasıl Alınır?

Aracınız hakkında düzenlenmiş eksper raporlarını “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmetinden görüntüleyebilirsiniz. Türkiye Sigorta Eksperleri Derneği’nin duyurusuna göre bu hizmet 10 Temmuz 2024’ten beri gerçek kişilere ait trafik ve kasko dosyalarında düzenlenen eksper raporlarını gösteriyor; e-Devlet hizmeti olduğu için ücret alınmaz. Aramalarda “exper raporu” ya da “ekspertiz raporu” diye geçen belge de budur.

1 Temmuz 2026’dan sonra dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Genel Şartlar’ın A.5 maddesi, araç hasarına ilişkin eksper atanması hâlinde tespiti yapan sigorta eksperinin, değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de raporunda yer vereceğini söylüyor. Yani hasar için zaten bir eksper atanmışsa, değer kaybı için ikinci bir rapor ücreti ödemeniz gerekmez; tek raporun içinde iki kalem birden yer alır. Raporda değer kaybı satırının hiç bulunmaması ya da düşük hesaplanması hâlinde izlenecek yol için 1 Temmuz 2026 sonrası değer kaybı eksper raporuna itiraz yazısına bakabilirsiniz.

e-Devlet’te Eksper Raporu Görünmüyorsa Ne Yapılır?

Raporun ekranda görünmemesi çoğunlukla raporun henüz tamamlanmadığı anlamına gelir. Önce “Eksper Atama Durum Sorgulama” ekranına bakılır: durum “Bekliyor” ise eksperin rapor süresi işliyordur; SEDDK’nın 2022/12 sayılı Genelgesi’nin 5. maddesine göre eksper, atama bildiriminden itibaren 3 iş günü içinde raporunu EKSİST üzerinden düzenlemek zorundadır ve bu süre aşılırsa yeni eksper atanır.

Durum “Kapalı” olduğu hâlde rapor listelenmiyorsa, rapor örneği sigorta şirketinden yazılı olarak istenir. Şirket bu talebi hak sahibine karşı reddedemez; ancak ekspertiz raporları Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemediği için talebin dosyanın tarafı ya da Sigortacılık Kanunu Ek madde 6’da sayılan bir vekil tarafından yapılması gerekir. Raporda değer kaybı kalemi hiç yoksa itiraz süresinin bildirimden itibaren yalnızca 3 iş günü olduğu unutulmamalıdır.

EKSİST Nedir, Eksper Ataması Sıraya Nasıl Girer?

EKSİST, SEDDK’nın 2022/12 sayılı Değer Kaybı Taleplerinde Ekspertiz İşlemlerine İlişkin Genelgesi’nde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi “nezdinde kurulan bilgi işlem altyapısı” olarak tanımlanan eksper atama sistemidir. e-Devlet’ten yaptığınız atama talebi teknik olarak bu sisteme düşer; e-Devlet yalnızca kimlik doğrulama ve giriş katmanıdır.

Sistemin temel mantığı, eksperin taraflarca seçilmemesidir. Atama, Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre oluşturulan listeden sırayla yapılır. Genel Şartlar A.5 maddesi de değer kaybının “Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi” tarafından tespit edileceğini söyleyerek bu düzeni açıkça teyit eder. Uygulamadaki sonuçları şunlardır:

• İlk atamada ne sigorta şirketi ne de hak sahibi “şu eksper baksın” diyebilir; eksper, TOBB Sigorta Eksperleri İcra Komitesinin oluşturduğu listeden sırayla gelir (Genelge m.4 ve m.8).
• Atanan eksper, atama bildiriminden itibaren 1 iş günü içinde atamayı reddetmezse kabul etmiş sayılır (m.5/1).
• Eksper raporunu 3 iş günü içinde tamamlamazsa ya da art arda iki eksper atamayı reddederse, ilk atamayı yapan taraf yeni eksperi listeden kendisi seçebilir; 1 iş günü içinde seçim yapılmazsa sistem sıradaki eksperi atar ve bu eksper atamayı reddedemez (m.5/3).
• Raporun içeriği serbest metin değildir; Kurumun belirlediği ekspertiz raporu şablonuna göre düzenlenir. Şablonun getirdiği standartları değer kaybı ekspertiz genelgesindeki değişiklik yazısında ele aldık.

Bu yapının pratikteki değeri, eksperin tarafsızlığını tartışma konusu olmaktan çıkarmasıdır. Sigorta şirketinin kendi anlaşmalı eksperini görevlendirdiği eski uygulamada rapora itiraz genellikle “eksper şirketin adamı” iddiasına dayanırdı; sıralı atamada itirazın raporun içeriğine, yani hangi parçanın hangi gerekçeyle değerlendirme dışı bırakıldığına dayanması gerekir.

Değer Kaybı Eksper Atamasında Süreler Ne Kadar?

Süreçte birbirine karışan yedi ayrı süre var. Eksper aşamasındaki sürelerin dayanağı SEDDK’nın 2022/12 sayılı Genelgesi, tutarın bildirimi ve ödemeninki ise ZMSS Genel Şartları ile Karayolları Trafik Kanunu’dur. Hangisinin neyi başlattığını bilmek, hak kaybını önleyen en pratik bilgidir.

Süre	Neyi kapsar	Ne zaman başlar	Dayanak
1 iş günü	Sigorta şirketinin eksper ataması	Genel Şartlarda sayılan belgelerle yapılan yazılı başvurunun şirkete ulaşmasından	2022/12 Genelge m.4/1
3 iş günü	Eksperin raporu tamamlaması	Atama bildiriminden	2022/12 Genelge m.5/2
3 iş günü	Rapora itiraz (taraflarca)	Raporun EKSİST üzerinden bildiriminden	2022/12 Genelge m.6/1
2 iş günü	İtiraz eksperinin rapor hazırlaması	İtiraz üzerine yapılan atamanın bildiriminden	2022/12 Genelge m.6/1
2 iş günü	Hakem eksperin nihai raporu (itiraz eksperinin raporuna da itiraz edilirse)	Hakem eksper atamasının bildiriminden	2022/12 Genelge m.7
1 iş günü	Sigortacının değer kaybı tutarını hak sahibine bildirmesi	Nihai eksper raporunun sigortacıya ulaştığı tarihten	ZMSS Genel Şartları A.5/a
8 iş günü	Tazminatın ödenmesi	Ek-6’daki belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten; sigortacı haklı olarak yeni belge isterse o belgenin iletildiği tarihten	KTK m.99, Genel Şartlar B.2.1

İlk satır, e-Devlet’ten atama yapma hakkının kaynağıdır: sigorta şirketi başvurunuzdan sonra 1 iş günü içinde eksper atamazsa atamayı siz yaptırabilirsiniz (Genelge m.4/2). Aynı maddeye göre yazılı başvurunun mevzuata uygun yapıldığını ispat yükü hak sahibindedir; bu yüzden teslim belgesi saklanmalıdır. Son satır ise temerrüdün başlangıcıdır; 8 iş günü dolduğu hâlde ödeme yapılmazsa sigortacı temerrüde düşer ve tutara faiz işlemeye başlar. Sigortacı sonradan yeni bir belge isterse süre, talep haklıysa o belgenin iletilmesinden işler; tazminat hakkını etkilemeyen bir belge istenmesi süreyi yeniden başlatmaz.

e-Devlet Üzerinden Değer Kaybı Sürecinin Adım Adım Akışı

Buraya kadar anlatılan işlemleri tek tabloda toplamak, hangi adımın hangi kanalda yürüdüğünü görmeyi kolaylaştırır. Tabloda e devlet üzerinden değer kaybı başvurusu sanılan işlemlerin gerçekte nereye ait olduğu da işaretlenmiştir.

Sıra	İşlem	Kanal	Süre / not
1	Kaza tutanağının düzenlenmesi veya taraf beyan tutanağı	Kolluk / taraflar	Tutanakta kural ihlali yazar, kusur oranı yazmaz
2	Hasar dosyasının açılması ve yazılı başvuru	Sigorta şirketi (noter, taahhütlü mektup, imza karşılığı teslim); ihbar 1 Eylül 2026’dan beri Alo 193 üzerinden de yapılabilir	Teslim tarihi belgelenir
3	Eksper ataması	Sigorta şirketi; yapılmazsa hak sahibi e-Devlet’ten	Şirket için 1 iş günü
4	Eksper raporunun düzenlenmesi	Sıralı listeden atanan eksper	3 iş günü
5	Atama durumunun sorgulanması	e-Devlet — Eksper Atama Durum Sorgulama	Referans numarası + sorgu şifresi
6	Rapora itiraz	Taraflar, EKSİST üzerinden	Bildirimden itibaren 3 iş günü
7	Tutarın hak sahibine bildirilmesi	Sigortacı (yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı)	Nihai raporu izleyen iş günü
8	Ödeme	Sigorta şirketi	Belgelerin ulaşmasından itibaren 8 iş günü
9	Uyuşmazlık hâlinde tahkim veya dava	Sigorta Tahkim Komisyonu ya da arabuluculuk sonrası asliye ticaret mahkemesi	15 günlük cevap süresi dolduktan veya ret belgelendikten sonra; dava için önce arabulucu (TTK m.5/A)

Tabloda görüldüğü gibi e-Devlet, dokuz adımın yalnızca ikisinde (3 ve 5) devrededir. Sürecin ağırlığı sigorta şirketiyle yürütülen yazışmada ve belgelerin teslim tarihinin ispatındadır.

e-Devlet’ten Eksper Ataması Yapmak Sigortaya Başvuru Yerine Geçer mi?

Geçmez. Sistemin kendi akışı bunu açıkça gösteriyor: atama ekranı, sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığının beyan edilmesini ve başvuru tarihinin girilmesini istiyor. Yani e-Devlet ataması, yazılı başvurunun yerine geçen bir işlem değil, yazılı başvurunun yapılmış olmasını önkoşul sayan bir işlemdir.

Bunun hukuki karşılığı da aynıdır. KTK m.97, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmasını arar; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidilebilmesi için de talebin olumsuz sonuçlandığının ya da cevapsız kaldığının belgelenmesi gerekir. e-Devlet ekranındaki atama kaydı bu iki şartın hiçbirini tek başına karşılamaz.

1 Temmuz 2026 değişikliğinin getirdiği kolaylık burada yanlış anlaşılıyor. Genel Şartlar’ın “araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir” hükmü, hasar için zaten bir başvuru yapılmış olmasını varsayar. Hiç başvuru yapmadan yalnızca e-Devlet’ten atama yaptıran bir hak sahibi bu karineden yararlanamaz. Başvuru dilekçesinin nasıl yazılacağı ve hangi kalemlerin ayrı ayrı istenmesi gerektiği için sigorta şirketine değer kaybı başvuru dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.

Değer Kaybı Başvurusu Nereye Yapılır, Hangi Kanallar Geçerli?

Başvurunun muhatabı kusurlu sürücünün zorunlu trafik sigortasını yapan şirkettir. Genel Şartlar’ın C.5 maddesi, sigortacıya yapılacak bildirimlerin hangi kanallardan yapılabileceğini sınırlı biçimde sayar.

Kanal	Geçerli mi?	Not
Noter kanalıyla ihtarname	Evet	Teslim tarihi noter tarafından belgelenir
İadeli taahhütlü mektup	Evet	PTT alındısı ispat aracıdır
İmza karşılığı elden teslim	Evet	Taahhütlü mektup hükmündedir; kaşeli alındı alın
Telgraf	Evet	Taahhütlü mektup hükmündedir
Sözleşmede belirlenen elektronik yöntem	Evet	Poliçede/sözleşmede öngörülmüş olması şarttır
Sıradan e-posta	Tek başına yetersiz	Sözleşmede öngörülmemişse ispat sorunu doğurur
e-Devlet ekranı	Hayır	Başvuru ekranı yoktur; yalnızca eksper atama/sorgulama
Alo 193 / Ortak Hasar İhbar Merkezi	İhbar için evet	1 Eylül 2026’dan beri resmî kanal; referans numarası verilir, ancak KTK m.97’deki yazılı başvurunun yerine geçtiği düzenlenmedi
Şirket çağrı merkezine telefonla ihbar	Tek başına yetersiz	Yazılı başvuru şartını karşılamaz

Bildirim sigorta şirketinin merkezine, sözleşmede yer verilen temsilciliğine ya da poliçeye aracılık eden acenteye yapılabilir. Kanal seçiminde belirleyici olan, evrakın şirkete hangi tarihte ulaştığının ispatlanabilmesidir: KTK m.99 ödeme süresini belgelerin sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarihten başlatır. Teslim tarihi gösterilemezse sürenin dolduğu da gösterilemez, dolayısıyla temerrüt ve faiz iddiası zayıflar.

Burada sık rastlanan bir yönlendirmeye de dikkat etmek gerekir: değer kaybı için notere gitmek zorunlu değildir, noter yalnızca ispat kolaylığı sağlayan kanallardan biridir. “Paranızı almak için notere gitmelisiniz” biçimindeki telefon aramalarının nasıl bir kurguya dayandığını araç değer kaybı dolandırıcılığı yazısında anlattık.

Alo 193 Üzerinden Değer Kaybı Başvurusu Yapılabilir mi?

Hasar ihbarı yapılabilir. SEDDK’nın 2026/22 sayılı Genelgesi ile 1 Eylül 2026’dan itibaren motorlu araç sigortalarındaki hasar başvuruları, Alo 193 hattı üzerinden çalışan Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM) aracılığıyla da alınıyor. Genelgenin amaç maddesi bu kanalı şirketlerin kendi başvuru kanallarına “ek olarak” kurar; yani Alo 193, sigorta şirketine yazılı başvurunun alternatifi değil, ihbarı hızlandıran ek bir kapıdır.

• Başvuru anı: OHİM’den yapılan ve geçerli kabul edilen başvuru, talebin SBM veri tabanına ulaştığı tarih ve saatte ilgili şirkete yapılmış sayılır; sistem kesintileri süre hesabında başvuran aleyhine dikkate alınamaz (m.4/2).
• İstenen bilgiler: Ad-soyad, T.C. kimlik numarası, kazaya karışan araçların plakaları, iletişim numarası, hasar tarihi ve hasar türü (m.5/1). Poliçe numarası istenmez.
• Referans numarası: Merkez her başvuru için bir referans numarası üretir ve bunu hem başvurana hem şirkete iletir (m.5/2).
• Şirketin dönüşü: Talebin iletildiği sigorta şirketi, takip eden iş günü içinde çağrı merkezi aracılığıyla başvuranla iletişime geçer ve araç hasarıyla birlikte değer kaybı hesabının da yapılacağı konusunda bilgi verir (m.6).

Genelge, telefonla yapılan bu başvurunun KTK m.97’deki yazılı başvuru şartını karşılayıp karşılamadığını düzenlemiyor. Tahkim veya dava yoluna gidilebilmesi için yazılı başvurunun ve 15 günlük sürenin ispatı gerektiğinden, Alo 193’ten alınan referans numarası saklanmalı ve talep ayrıca yazılı olarak da iletilmelidir. Hattın işleyişini Alo 193 sigorta hasar ihbar hattı yazısında ayrıca ele aldık.

Değer Kaybı Başvurusu İçin Hangi Belgeler Gerekli?

Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuruda istenen belgelerle, e-Devlet üzerinden yapılan eksper atamasında istenen belgeler aynı değildir. Atama ekranında belge yüklemek zorunlu değilken, sigortacıya yapılan başvuruda dosyanın tamamlanması ödeme süresini başlattığı için belgeler kritiktir. Sigortaya verilecek belgelerin resmî listesi, 1 Temmuz 2026’da yenilenen ZMSS Genel Şartları Ek-6’dır (“Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler”); KTK m.99’daki 8 iş günlük süreyi başlatan belgeler bu listedekilerdir.

Belge	Sigortaya başvuruda	e-Devlet atamasında
Kaza tespit tutanağı (resmî tasdikli suret veya taraflar arasında tutulan tutanak; varsa ifade ve görgü tespit tutanakları)	Gerekli (Ek-6)	İsteğe bağlı
Mağdur araca ait ruhsat (tescil belgesi)	Gerekli (Ek-6)	İsteğe bağlı
Sürücü belgesi fotokopisi	Ek-6 listesinde yer almaz	Gerekmez
Onarım faturası / servis kaydı	Ek-6’nın araç hasarı bölümünde yer almaz; varsa eklenmesi yararlıdır	İsteğe bağlı
Hasarlı araca ve kaza yerine ait fotoğraf ve görüntüler	Varsa eklenir (Ek-6)	İsteğe bağlı
Eksper raporu	Araç hasarına ekspertiz yapıldıysa (Ek-6)	İsteğe bağlı
Doğrulanmış cep telefonu numarası	Varsa (Ek-6)	İletişim bilgisi olarak girilir
Banka ve şube adı ile IBAN numarası	Gerekli (Ek-6)	Gerekmez
Nüfus cüzdanı fotokopisi ve imza beyanı (tüzel kişide vergi levhası, sicil gazetesi, imza sirküleri)	Gerekli (Ek-6, kişisel bilgi doğrulama)	Kimlik bilgileri e-Devlet’ten otomatik gelir
Vekâletname	Vekil aracılığıyla ise gerekli	Vekâleten atamada gerekli

Belge yüklenmediğinde eksper, SBM kayıtlarındaki ve sigorta şirketinin dosyasındaki evrakı esas alır. Bu, kolaylık gibi görünse de tek yönlü bir risk taşır: dosyada yalnızca sigortacının topladığı belgeler varsa, hasarın kapsamına ilişkin sizin lehinize olan kayıtlar (örneğin onarım öncesi çekilmiş ayrıntılı fotoğraflar) değerlendirmeye hiç girmeyebilir. Fotoğraf delilinin yokluğunda izlenecek yolu değer kaybı için fotoğraf delili olmazsa ne olur yazısında ayrıca ele aldık.

Değer Kaybı Durumunda Araç Sahiplerinin Hakları Nelerdir?

Trafik kazası sonrasında onarılan araç, kaza öncesindeki ikinci el satış değerine bir daha ulaşamaz. Genel Şartlar’ın A.5 maddesi bu farkı, zorunlu trafik sigortasının maddi zararlar teminatı içinde açıkça sayar: teminat, “zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalma”dır. Araç sahibinin bu farkı isteme hakkı, sözleşmeden değil doğrudan Genel Şartlar’dan doğar.

Bu hak üç aşamalı bir yol izler:

• Sigorta şirketine başvuru: Kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasını yapan şirkete yazılı başvuru yapılır. Şirket, başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamak zorundadır (KTK m.97).
• Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru: Cevap verilmez ya da verilen cevap talebi karşılamazsa uyuşmazlık tahkime taşınabilir. Zorunlu sigortalarda, sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahibi tahkimden yararlanır.
• Dava açma: Dava yolu da açıktır. Davalı sigorta şirketi ise uyuşmazlık ticari dava niteliğinde olduğundan görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A); talep yalnızca kusurlu sürücüye veya işletene yöneltiliyorsa görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetki bakımından KTK m.110 uyarınca sigortacının şubesinin, poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yer ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesi seçilebilir; ZMSS Genel Şartlarının C.7 maddesi bu listeye sigortacının merkezini ve zarar görenin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesini de ekler.

Sıkça tekrarlanan üç yanlış bilgiyi burada düzeltmek gerekiyor:

• “Kusurun tamamen karşı tarafta olması şart.” Değil. KTK m.92/g yalnızca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini teminat dışında bırakır. Kısmi kusurlu sürücü de karşı tarafın kusur oranı ölçüsünde değer kaybı isteyebilir. Oranın nasıl belirlendiği de ayrıca önemlidir: anlaşmalı tutanakla çözülen yalnız maddi hasarlı kazalarda SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu sorumluluğu, 2017/18 sayılı Kaza Tespit Tutanakları Genelgesi uyarınca %0, %50 veya %100 olarak belirler; uyuşmazlık tahkime ya da mahkemeye taşınırsa kusur bilirkişi incelemesiyle bu üç kademeden farklı bir oranda belirlenebilir. Ayrıntı için kısmi kusurlu sürücü değer kaybı talep edebilir mi yazısına bakın.
• “Yalnızca iki aracın çarpıştığı kazalarda istenebilir.” Böyle bir sınır yok. Belirleyici olan, zararı doğuran işletenin zorunlu trafik sigortasının bulunması ve talebin teminat kapsamında olmasıdır.
• “Daha önce hasar görmüş parça hesaba katılmaz.” Bu kural, değer kaybı hesabını düzenleyen Ek-1’e dayanıyordu. Ek-1, 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikle Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 ile birlikte yürürlükten kaldırıldı; ancak bu eklerden değer kaybıyla ilgili olan yalnızca Ek-1’dir, Ek-2 destekten yoksun kalma ve Ek-3 sürekli sakatlık hesabına ilişkindi. Bugünkü ölçüt, aracın kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farktır. Geçmiş hasar durumu bu değerlendirmede sıfırlayıcı bir eşik değil, dikkate alınan kriterlerden biridir. Konunun ayrıntısı için hasar kaydı olan araçta tekrar değer kaybı talep edilebilir mi yazısını inceleyebilirsiniz.

Bir hakkınız daha var ve çoğu zaman hiç kullanılmıyor: KTK m.111, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebileceğini söyler. Düşük bir tutara imza atmış olmak, yolu kapatan nihai bir işlem değildir.

Değer Kaybı Parası Ne Zaman Yatar?

Ödeme, belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten itibaren 8 iş günü içinde yapılmak zorundadır. KTK m.99 bu süreyi, hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri “sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten” başlatır. Buradaki başlangıç anı dilekçenin yazıldığı gün değil, dosyanın tamamlandığı gündür.

Sürelerin sıralaması şöyle işler:

1. Yazılı başvuru sigorta şirketine ulaşır ve belgeler tamamlanır.
2. Eksper atanır, rapor düzenlenir; sigortacı hesaplanan değer kaybı tutarını nihai raporun kendisine ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirir.
3. Belgelerin iletilmesinden itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapılır; yapılmazsa sigortacı temerrüde düşer.
4. Başvurunun 15 gün içinde yazılı olarak cevaplanmaması veya cevabın talebi karşılamaması hâlinde tahkim ya da dava yolu açılır.

Uygulamada en çok karıştırılan nokta bu iki sürenin birbirine karıştırılmasıdır: 15 gün ödeme süresi değil, cevap süresidir. Ödeme süresi 8 iş günüdür ve iş günü hesabı hafta sonu ile resmî tatilleri dışarıda bırakır. Ödemenin gecikmesi hâlinde izlenecek yol için sigorta değer kaybı dosyasını ne kadar sürede sonuçlandırır yazısına bakabilirsiniz.

Değer Kaybı Başvurusunda Zamanaşımı Süresi Ne Kadar?

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri, Karayolları Trafik Kanunu m.109 uyarınca zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyor ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o daha uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Değer kaybı dosyalarının çoğunu oluşturan, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan kazalarda bu uzatma işlemez: taksirle mala zarar vermek suç değildir; uzamış süre ancak kazada yaralanma gibi cezayı gerektiren bir fiil bulunduğunda gündeme gelir.

Aynı maddenin sık gözden kaçan bir hükmü daha var: zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır (m.109/3). Burada belirleyici olan, zamanaşımını neyin kestiğidir. Türk Borçlar Kanunu m.154’e göre zamanaşımı, borçlunun borcu ikrar etmesi (örneğin kısmi ödeme yapması) ya da alacaklının dava açması, hakeme başvurması veya icra takibi başlatmasıyla kesilir. İhtarname bu listede yer almaz; kusurlu sürücüye ya da sigorta şirketine ihtarname göndermek zamanaşımını kesmez. Buna karşılık kusurlu sürücüye karşı açılan dava, KTK m.109/3 gereği sigortacıya karşı da zamanaşımını keser. Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağa kadar ise zamanaşımı durur (6325 sayılı Kanun m.18/A-15).

Buna karşılık “ret kararından sonra 15 gün içinde tahkime başvurmazsanız hakkınız düşer” biçimindeki uyarıların dayanağı yoktur. Böyle bir hak düşürücü süre bulunmaz; sınırı belirleyen KTK m.109’daki zamanaşımıdır. Başvurunun reddi hâlinde atılacak adımlar için değer kaybı başvurusu reddedilirse ne yapılmalı yazısına bakabilirsiniz.

Hangi Durumlarda e-Devlet’ten Değer Kaybı Ataması Yapılamaz?

Talebin zorunlu trafik sigortası teminatı dışında kaldığı hâllerde atama yapmak da bir sonuç doğurmaz. KTK m.92 bu hâlleri tek tek sayar; değer kaybı bakımından öne çıkanlar şunlardır:

Durum	Sonuç	Dayanak
Araç, hasar sebebiyle trafikten çekilmiş veya hurdaya ayrılmış	Değer kaybı talebi teminat dışı	KTK m.92/l
Hak sahibinin kendi kusur payına düşen kısım	Teminat dışı; kusur oranında indirim yapılır	KTK m.92/g
Kullanamama, kira mahrumiyeti, kazanç kaybı	Dolaylı zarar; teminat dışı	KTK m.92/k
Manevi tazminat talebi	Teminat dışı	KTK m.92/f
Araçta taşınan eşyanın zararı	Teminat dışı	KTK m.92/e
Kusurlu tarafın geçerli trafik sigortası yok	Sigortacıya karşı talep doğmaz	Sözleşmenin yokluğu

Teminat dışı olmak, talebin tümüyle imkânsız olduğu anlamına gelmez; muhatabı değiştirir. Kullanamama ve kazanç kaybı gibi dolaylı zararlar sigorta şirketinden istenemese de kusurlu sürücü ve işletene karşı genel hükümlere göre talep edilebilir. Bu ayrımı ve hesap yöntemini araç mahrumiyet bedeli hesaplama sayfasında ele aldık.

Değer Kaybı Tutarı Nasıl Hesaplanır, Katsayı Tabloları Geçerli mi?

İnternette yaygın biçimde dolaşan “rayiç değer × hasar boyutu katsayısı × kilometre katsayısı” formülü ile A1, A2, A3 gibi hasar sınıfı tabloları bugün hiçbir dayanağa sahip değil. Bu tablolar, Genel Şartların değer kaybı hesabını düzenleyen Ek-1’inin 2021 öncesi sürümüne aitti. 4 Aralık 2021’de Ek-1 değiştirilerek piyasa değeri, rayiç, kullanılmışlık, hasar ve geçmiş hasar katsayılarıyla çalışan farklı bir formüle geçildi; 12 Haziran 2026 tarihli değişikliğin 6. maddesi ise Ek-1’i Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 ile birlikte tümüyle yürürlükten kaldırdı.

Bugünkü ölçüt tek cümlede tanımlanmış durumda. A.5 maddesine göre değer kaybı, atanacak sigorta eksperi tarafından aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edilir.

Aradaki fark yalnızca yöntemsel değil, sonuç bakımından da önemlidir. 2021 öncesi formülde kilometre arttıkça tazminat azalıyor ve yaklaşık 165.000 kilometrede matematiksel olarak sıfıra iniyordu; yaş ise formülün hiçbir sürümünde ayrı bir eşik olarak yer almadı. Yeni ölçütte yaş ve kullanılmışlık, hesabı bitiren bir eşik değil değerlendirmeye giren kriterlerden biridir. Bu nedenle “aracın 3 yaşından küçük olması gerekir” veya “36 ayı geçen araçta değer kaybı alınmaz” biçimindeki bilgilerin bugün mevzuatta karşılığı yoktur; “3 yaş” ifadesi, model yılından itibaren 3 yılı geçmeyen araçlarda orijinal parça önceliği tanıyan eski bir parça değişim kuralından aktarılmış bir karışıklıktır. Tutarın hangi büyüklüklerde çıktığını görmek için araç değer kaybı hesaplama aracını kullanabilir, kilometrenin etkisini değer kaybı hesaplamasında araç kilometresi yazısında inceleyebilirsiniz.

Değer Kaybı Ekspertiz Raporunda Tutar Nasıl Hesaplanır?

Eksperin raporu serbest metin değildir; SEDDK’nın 5 Kasım 2025 tarihli 2025/25 sayılı Genelgesi ile değiştirilen resmî “Değer Kaybı Ekspertiz Raporu Şablonu” üzerinden düzenlenir. Bu şablon eski katsayı tablosunu terk etmiş ve hesabı “piyasa analiz yöntemi”ne bağlamıştır: rayiç değer TSB ve SEİK listelerinin kaza tarihi ve güncel değerleriyle birlikte eksperin kendi tespitinden kurulur, karşılaştırma için çevrim içi platformlardaki güncel satış ilanlarının ekran görüntüleri rapora eklenir.

• Poliçe teminat limiti: Maddi zararlar teminatı hasar bedeli ile değer kaybını birlikte karşılar; limit iki kalem için ortaktır.
• Hasar onarımı için ödenen tutar: Ayrı bir satırdır; değer kaybı bu tutarın yüzdesi olarak hesaplanmaz.
• Piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit tutarı: Kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı.
• Kusur oranı nispetinde değer kaybı tutarı: Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım düşülür (KTK m.92/g).
• Sigorta şirketinin sorumluluğu: Kalan tutarın poliçe limiti içinde kalan kısmı.

Şablonun “değer kaybına konu parçalar” bölümü her parça için ayrı satır açar ve onarım, boya, değişim ya da boyasız onarım gibi işlem türlerini ayrı ayrı işaretletir; eski hasar bulunup bulunmadığı da aynı satırda gösterilir. Raporu e-Devlet’ten indirdiğinizde ilk kontrol edilecek yer bu tablodur. 12 Haziran 2026 tarihli değişiklik geçiş hükmü içermediği için, 1 Temmuz 2026’dan önce gerçekleşen kazalarda hangi yöntemin uygulanacağı tartışmalıdır; bu dosyalarda raporun hangi yönteme dayandığı ayrıca incelenmelidir.

Başkası Adına e-Devlet’ten Değer Kaybı Ataması Yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak kimlerin yapabileceği kanunla sınırlanmıştır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun Ek 6. maddesine göre sigorta kuruluşlarından talep edilecek tazminat alacağı ancak şu kişilerce takip edilebilir:

• Alacaklının bizzat kendisi,
• Kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat,
• Alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri ya da avukatı.

Bu listenin dışında kalan hiç kimse, hak sahibi adına sigorta şirketi nezdinde işlem yapamaz. Aynı maddenin ikinci fıkrası daha da nettir: tazminat alacağı yalnızca hak sahibine veya avukatına ödenir ve birinci fıkrada sayılan kişiler dâhil hiç kimseye devredilemez.

Pratikteki karşılığı şudur: “değer kaybınızı biz alalım, yüzdesini paylaşalım” diyen danışmanlık şirketleri ve aracı firmalar hak sahibi adına başvuru yapamaz, alacağı devralamaz ve ödemeyi kendi hesabına tahsil edemez. Vekâleten yapılan e-Devlet atamalarında vekâlet belgesi SBM incelemesine gider; bu inceleme, kanunun çizdiği sınırın sistem düzeyindeki karşılığıdır. Vekâletnamede hangi yetkilerin bulunması gerektiğini araç değer kaybı vekâletname örneği yazısında ayrıntılandırdık.

Sigorta Şirketine Göre Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Takip Edilir?

Eksper atama ve sorgulama katmanı bütün şirketler için ortaktır; çünkü sistem SBM bünyesinde çalışır. Değişen şey, hasar dosyasının açıldığı ve ödemenin yürütüldüğü katmandır: Anadolu Sigorta, Aksigorta, Allianz, Axa, HDI, Ray Sigorta, Sompo, Türkiye Sigorta, Zurich, Ankara Sigorta, Doğa Sigorta, Unico, Şeker Sigorta, Corpus, Ethica ve Quick gibi şirketlerin her biri başvuruyu kendi hasar birimi üzerinden alır, kendi dosya numarasını verir.

Bu nedenle takip iki ayrı kanaldan yürür: e-Devlet’ten eksper atamasının durumu, sigorta şirketinin çağrı merkezinden ya da hasar dosyası ekranından ise ödeme ve dosya durumu sorulur. Şirket bazlı dosya sorgulama adımları ve tahkim aşamasındaki durum kodları için değer kaybı tahkim dosyası sorgulama rehberi ayrıntılıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na e-Devlet ile Başvurulur mu?

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru e-Devlet Kapısı içinde bir hizmet olarak yer almaz; başvuru Komisyon’un kendi çevrim içi başvuru ekranından yapılır ve bu ekrana e-Devlet kimlik doğrulamasıyla giriş yapılır. Komisyonun çevrim içi işlemlerinin tamamı (online başvuru, başvuru sorgulama, başvuru numarasını öğrenme, itiraz başvurusu, belge gönderimi, karar görüntüleme ve talep artırımı) aynı e-Devlet girişiyle açılır. Yani e-Devlet burada bir başvuru kanalı değil, kimlik doğrulama aracıdır.

Tahkim yolunun açılabilmesi için sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığı belgelenmiş olmalıdır; şirketin süresinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir (5684 sayılı Kanun m.30/13). Trafik sigortasında bu süre KTK m.97’deki 15 gündür. Ancak SEDDK’nın 5 Ağustos 2026 tarihli 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri’ne göre sigorta şirketi eksperi mevzuattaki süre içinde atamış ve rapor şirkete yüklenemeyecek bir sebeple tamamlanamamışsa, bu durum SBM kayıtlarıyla belgelendiğinde cevapsızlık tek başına uyuşmazlık sayılmaz ve başvuru ön incelemede değerlendirme dışı kalır. Hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır (m.30/16). SEDDK’nın 22 Ocak 2026’dan itibaren uygulanan parasal sınır kararına göre 35.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda karara, bildirimden itibaren 10 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir; bu tutarın altındaki kararlar kesindir. Sınırların yıllara göre değişimini sigorta tahkim komisyonu kararlarına karşı itiraz ve temyiz sınırları yazısında topladık.

Mercii seçiminde kritik bir uyarı: 5684 sayılı Kanun m.30/14, mahkemeye ve tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarda Komisyon’a başvuru yapılamayacağını söyler; Tahkim Yönetmeliği aynı alacak için icra takibi başlatılmış olmasını da engel sayar. Değer kaybı talebini önce tüketici hakem heyetine götürmek, tahkim yolunu kapatan bir tercihtir. Tahkim sürecinin işleyişi için araç değer kaybı tahkim başvurusu, dava yolu için değer kaybı davası yazılarına bakabilirsiniz.

e-Devlet ile Tahkim Dosyası Nasıl Sorgulanır?

Tahkim dosyası e-Devlet’in hizmet listesinde ayrı bir kalem olarak görünmez; sorgulama, Komisyonun çevrim içi işlemler ekranına e-Devlet şifresiyle girilerek “Başvuru Sorgulama” menüsünden yapılır. Başvuru numarasını bilmeyenler için aynı ekranda ayrı bir “Başvuru Numaranızı Öğrenme” işlemi bulunur. Dosyada eksik belge istenirse belge e-posta ile değil “Online Belge Gönderimi” menüsünden yüklenir; hakem kararı da yine bu ekrandan görüntülenir.

Bu ekranda görülen numara Komisyonun başvuru numarasıdır; sigorta şirketinin hasar dosya numarası ya da mahkemenin esas numarasıyla aynı değildir. Durum kodlarının ne anlama geldiği ve şirket bazlı takip için araç değer kaybı tahkim dosyası sorgulama rehberine, başvurunun genel usulü için sigorta tahkim komisyonuna nasıl başvuru yapılır yazısına bakabilirsiniz.

e-Devlet Üzerinden Değer Kaybı Başvurusunda Sık Yapılan Hatalar

e devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yapmaya çalışırken hak kaybına yol açan hatalar teknik değil, sıralamayla ilgilidir. En sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Sigortaya hiç başvurmadan e-Devlet’ten atama yapmak. Atama ekranı yazılı başvurunun yapıldığını varsayar; başvuru yoksa ne 15 günlük cevap süresi ne de 8 iş günlük ödeme süresi işlemeye başlar.
• Başvuru tarihi olarak dilekçenin yazıldığı günü girmek. Sisteme yazılacak tarih, evrakın sigorta şirketine ulaştığı gündür.
• Teslim tarihini belgelememek. İadeli taahhütlü alındısı, noter tebliğ şerhi ya da kaşeli teslim yazısı olmadan sürelerin dolduğu gösterilemez.
• Referans numarası ve sorgu şifresini kaydetmemek. Bu ikisi olmadan atama durumu sorgulanamaz.
• Kusur oranını tutanağa dayandırmak. Kolluk tutanağında kural ihlali yazar, kusur oranı yazmaz; “tutanakta karşı taraf yüzde yüz kusurlu gösterilmiştir” ifadesi çoğu dosyada gerçeği yansıtmaz.
• Rapordaki değer kaybı satırını okumadan ödemeyi kabul etmek. Rapora itiraz süresi EKSİST bildiriminden itibaren yalnızca 3 iş günüdür; ödeme alındıktan sonra itiraz etmek daha zordur.
• Aynı olay için mükerrer atama talebi oluşturmak. Dosyanın karışmasına ve sürecin uzamasına yol açar.

Araç Değer Kaybı Başvurusunda Avukat Yardımının Önemi

Değer kaybı talebi avukatsız da yürütülebilir; kanun avukatla temsili zorunlu kılmaz. Avukatın işlevi, sürecin belirli aşamalarında ortaya çıkan teknik sorunlarla ilgilidir:

• Başvurunun usulüne uygun yapılması: Yazılı başvurunun hangi kanaldan, hangi belgelerle ve hangi kalemleri ayrı ayrı içerecek şekilde yapılacağının belirlenmesi. Değer kaybı sigorta şirketinden istenirken araç mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortası teminatı dışında olduğundan (KTK m.92/k) kusurlu sürücü ve işletenden istenir; iki kalemin muhatabı farklıdır.
• Eksper raporunun denetlenmesi: Raporda değer kaybı satırının bulunup bulunmadığı, hangi parçaların değerlendirmeye alındığı ve gerekçenin denetime elverişli olup olmadığı incelenir. İtiraz süresi kısa olduğu için bu inceleme zamana bağlıdır.
• Mercii seçimi: Tahkim ile dava arasındaki tercih dosyanın tutarına, taraf sayısına ve delil durumuna göre değişir; dava yoluna gidilecekse önce arabuluculuk dava şartı tamamlanır. Yanlış merciye gitmek, örneğin tüketici hakem heyeti tercihi ya da aynı alacak için icra takibi başlatmak, tahkim yolunu kapatabilir.
• Süre ve faiz takibi: Temerrüdün hangi tarihte doğduğunun tespiti, talep edilecek faiz tutarını doğrudan etkiler.
• Düşük tutarlı anlaşmalarda: KTK m.111 kapsamındaki iki yıllık iptal imkânının değerlendirilmesi.

Avukatlık ücreti bakımından Avukatlık Kanunu m.164 bir tavan koyar: sözleşmeyle kararlaştırılan ücret, dava konusu değerin yüzde yirmi beşini aşamaz. Bu bir tavandır; her dosyada uygulanan sabit bir oran değildir. Ayrıca karşı taraf vekâlet ücreti, müvekkille yapılan sözleşme ücretinden ayrı bir kalemdir ve kanun gereği avukata aittir.

Dosyanızın hangi aşamada olduğuna göre yol haritası çıkarmak için sigorta hukuku avukatı sayfasından ya da araç değer kaybı avukatı sayfasından iletişime geçebilirsiniz. Trafik kazasının diğer sonuçları için maddi hasarlı trafik kazası sayfası da yol gösterici olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

E-Devlet üzerinden araç değer kaybı başvurusu nasıl yapılır?

E-Devlet üzerinden değer kaybı tazminatı başvurusu yapılamaz; yapılabilen işlem eksper atamasıdır. e-Devlet’e giriş yapıldıktan sonra “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama” hizmetine girilir, talep türü olarak “Değer Kaybı Ataması” seçilir, sigorta şirketine yazılı başvuru tarihi ile araç bilgileri girilir ve sistem sıradaki eksperi atar. İşlem sonunda verilen talep referans numarası ile sorgu şifresi kaydedilmelidir.

Araç değer kaybı başvurusu yapmak için hangi belgeler gereklidir?

Genel Şartların Ek-6’sına göre sigorta şirketine yapılan yazılı başvuruda kaza tespit tutanağı, mağdur araca ait ruhsat, banka hesap (IBAN) bilgisi ve kimlik doğrulama belgesi gerekir; varsa fotoğraflar, ekspertiz yapıldıysa eksper raporu ve doğrulanmış cep telefonu numarası eklenir. Sürücü belgesi ve onarım faturası bu listede yer almaz. e-Devlet üzerinden yapılan eksper atamasında ise belge yüklemek zorunlu değildir; belge eklenmezse SBM kayıtları ile sigorta şirketinin dosyasındaki evrak esas alınır.

E-Devlet üzerinden araç değer kaybı başvurusu yapılırken nelere dikkat edilmelidir?

En kritik nokta, sisteme girilecek başvuru tarihinin dilekçenin yazıldığı gün değil evrakın sigorta şirketine ulaştığı gün olmasıdır. Bu tarih hem eksper atama hakkını hem de ödeme süresini başlattığı için iadeli taahhütlü alındısı veya noter şerhiyle belgelenmelidir. İşlem sonunda verilen referans numarası ve sorgu şifresi kaydedilmeli, aynı olay için mükerrer atama talebi oluşturulmamalıdır.

Değer kaybı başvurusu e-Devlet’te görünür mü?

Değer kaybı dosyası e-Devlet’te müstakil bir kalem olarak görünmez. e-Devlet’te görülebilenler eksper atamasının durumu, araca ait eksper raporları ve trafik poliçesine bağlı hasar kayıtlarıdır; dava açılmışsa dava dosyası “Dava Dosyası Sorgulama” hizmetinde görünür. Tazminat tutarı, ödemenin yapılıp yapılmadığı ve tahkim dosyası e-Devlet’in hizmet listesinde yer almaz.

E-Devlet’ten eksper ataması yapmak sigortaya başvuru yerine geçer mi?

Geçmez. Atama ekranı, sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığının beyan edilmesini ve başvuru tarihinin girilmesini ister. Karayolları Trafik Kanunu m.97 de dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmasını arar. e-Devlet’teki atama kaydı bu şartı karşılamaz.

Değer kaybı parası ne zaman yatar?

Karayolları Trafik Kanunu m.99 uyarınca ödeme, genel şartlarla belirlenen belgelerin sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde yapılmak zorundadır. Bu süre dolduğu hâlde ödeme yapılmazsa sigortacı temerrüde düşer ve tutara faiz işler. Sık karıştırılan 15 günlük süre ödeme değil, başvuruya yazılı cevap süresidir.

Eksper atama durum sorgulaması nasıl yapılır?

e-Devlet’teki “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama Durum Sorgulama” hizmetinden ya da SBM’nin eksper atama sisteminin sorgu ekranından yapılır. Her iki yolda da atama sırasında verilen talep referans numarası ile sorgu şifresi istenir. Ekranda “Vekâlet Onayı Bekleniyor”, “Bekliyor” ve “Kapalı” gibi durumlar görülür.

Değer kaybı için ayrı bir dilekçe vermek zorunlu mu?

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğine göre araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir. Bu nedenle hasar başvurusu yapılmışsa ayrı bir değer kaybı dilekçesi zorunlu değildir. Ancak talebin reddedildiğini veya cevapsız kaldığını belgeleyebilmek için yazılı ve teslim tarihi ispatlanabilir bir başvurunun dosyada bulunması önemini korur.

Kısmi kusurlu sürücü değer kaybı alabilir mi?

Alabilir. Karayolları Trafik Kanunu m.92/g yalnızca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini teminat dışında bırakır. Kusurun tamamen karşı tarafta olması şartı bulunmaz; kısmi kusurlu sürücü, karşı tarafın kusur oranı ölçüsünde değer kaybı talep edebilir.

Değer kaybı hesabında katsayı ve kilometre tabloları hâlâ kullanılıyor mu?

Kullanılmıyor. Değer kaybı hesabını düzenleyen ve katsayı tablolarını içeren Ek-1, 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yürürlükten kaldırıldı (aynı değişiklik değer kaybıyla ilgisi olmayan Ek-2, Ek-3 ve Ek-7’yi de kaldırdı). Bugünkü ölçüt, aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarım sonrasındaki ikinci el satış değeri arasındaki farktır; marka, yaş, model, kullanılmışlık düzeyi ve geçmiş hasar durumu bu değerlendirmede dikkate alınan kriterlerdir.

Değer kaybı başvurusunu danışmanlık şirketi benim adıma yapabilir mi?

Yapamaz. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu Ek 6. maddesi, sigorta kuruluşlarından talep edilecek tazminat alacağının yalnızca alacaklının kendisi, kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat ya da alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı tarafından takip edilebileceğini söyler. Aynı madde tazminat alacağının hiç kimseye devredilemeyeceğini de düzenler.

Değer kaybı talebinde zamanaşımı süresi ne kadar?

Karayolları Trafik Kanunu m.109 uyarınca zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. Kaza bir suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir; yalnızca maddi hasarla sonuçlanan kazalarda ise taksirle mala zarar suç olmadığından bu uzatma işlemez.

Değer kaybı davası e-Devlet’te görünür mü?

Görünür. Mahkemede açılmış değer kaybı davası, e-Devlet’teki “Dava Dosyası Sorgulama” hizmetinde ve UYAP Vatandaş Portalı’nda taraf sıfatıyla listelenir. Sigorta şirketine yapılan başvuru, arabuluculuk aşaması ve Sigorta Tahkim Komisyonu dosyası ise bu ekranda yer almaz; tahkim dosyası Komisyonun e-Devlet girişli çevrim içi işlemler ekranından izlenir.

Alo 193’ten değer kaybı başvurusu yapılabilir mi?

Hasar ihbarı yapılabilir. 1 Eylül 2026’dan itibaren SEDDK’nın 2026/22 sayılı Genelgesi ile hasar başvuruları Alo 193 hattı üzerinden çalışan Ortak Hasar İhbar Merkezi aracılığıyla da alınıyor ve başvurana bir referans numarası veriliyor. Bu kanal şirketlerin kendi başvuru kanallarına ek olarak kurulmuştur; telefonla yapılan başvurunun KTK m.97’deki yazılı başvuru şartını karşılayıp karşılamadığı düzenlenmediği için talebin ayrıca yazılı olarak iletilmesi önerilir.

Kusurlu sürücüye ihtarname göndermek zamanaşımını keser mi?

Kesmez. Türk Borçlar Kanunu m.154 zamanaşımını kesen sebepleri sınırlı olarak sayar: borcun ikrarı, dava açılması, hakeme başvurulması, icra takibi ve iflas masasına başvuru. İhtarname bu listede yoktur. Kusurlu sürücüye karşı açılan dava ise KTK m.109/3 gereği sigorta şirketine karşı da zamanaşımını keser; arabuluculuk sürecinde zamanaşımı durur.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya vekâlet ilişkisi kurmaz. Her dosyanın kusur durumu, hasar kapsamı ve belge düzeni farklı olduğundan, e devlet üzerinden değer kaybı başvurusu ve sonrasındaki adımlar için kendi dosyanıza göre bir avukata danışmanız yerinde olur. Metinde yer alan mevzuat hükümleri yayın tarihi itibarıyla yürürlükte olan metinlere dayanmaktadır.