Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz

Kaza tespit tutanağı sorgulama ve itiraz işlemleri, yalnız maddi hasarlı bir kazada taraflarca doldurulan tutanağın hangi kusur değerlendirmesine dönüştüğünü öğrenmek ve hatalı bulunan değerlendirmeye karşı süresi içinde başvurmak için yapılır. Ktt sorgulama, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) e-Devlet doğrulamasıyla açılan “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranından, polisin düzenlediği maddi hasarlı tutanaklar içinse e-Devlet’teki Emniyet Genel Müdürlüğü hizmetinden yapılır; kaza tespit tutanağı itiraz ise tutanağın kendisine değil, ona dayanılarak sigorta şirketlerinin verdiği %0, %50 veya %100’lük kusur değerlendirmesine yöneltilir.

Sürelerin en çok karıştırıldığı yer de burasıdır: ktt itiraz için öngörülen 5 iş günlük süre, şirketler aynı sonuca vardığında her sigortalıya tanınan, bir defa kullanılabilen ve değerlendirmeyi etkileyebilecek yeni bilgi veya belge sunulmasına bağlı bir yeniden değerlendirme hakkıdır; iki aracın trafik sigortacısı aynı şirketse aynı süre SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na itiraz için işler. Polisin veya jandarmanın düzenlediği tutanakta ise müstakil bir itiraz yolu ve buna bağlı bir süre yoktur; o tutanak bir delildir ve içindeki tespit soruşturmada ya da davada tartışılır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir ve Önemi

Kaza tespit tutanağı, en az iki aracın karıştığı ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazasında sürücülerin, kolluk çağırmadan kazayı kendi aralarında yazılı olarak tespit ettikleri belgedir. Resmî formun adı “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı”dır. Dayanağı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu‘nun 81. maddesinin ikinci fıkrası (yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda taraflar yetkiliye lüzum görmezse durumu aralarında yazılı olarak saptayıp kaza yerinden ayrılabilir) ile Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 152. maddesidir. Uygulamanın usulü bugün Hazine Müsteşarlığı’nın 07.11.2017 tarihli ve 2017/18 sayılı Genelgesinde düzenlenir; genelge 01.01.2018’de yürürlüğe girmiştir.

Anlaşmalı tutanak uygulaması ilk kez 28.12.2007 tarihli ve 2007/27 sayılı Genelgeyle kuruldu ve 1 Nisan 2008’den itibaren kullanılmaya başlandı. O genelge ve sonraki değişiklik genelgeleri, 2017/18 sayılı Genelgenin 5.9 maddesiyle yürürlükten kaldırıldı; eski genelgeye yapılan atıflar yeni genelgeye yapılmış sayılır (m.5.8). Bu yüzden 2007/27’yi bugünkü dayanak olarak gösteren kaynaklar eskimiş bilgi taşır. Tutanak, kazaların olay yerinde beklenmeden çözülmesine ve trafik akışının aksamamasına hizmet eder: taraflar polis çağırmaya gerek kalmadan, fotoğraf çekip araçları uygun bir yere aldıktan sonra tutanağı orada düzenleyebilir (Genelge m.1.3).

Genelgenin 1.2 maddesine göre usulüne uygun düzenlenen tutanak, trafik zabıtasınca düzenlenen trafik kaza tespit tutanağı hükmündedir. Bu, belgeyi bir karar ya da kusur hükmü yapmaz; tutanak kazanın nasıl olduğunu gösteren bir delildir. Resmî formun en üstündeki uyarı da bu yüzden önemlidir: gerçeğe aykırı tutanak düzenlemek özel evrakta sahtecilik niteliğindedir (TCK m.207 bu fiil için bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörür) ve formdaki uyarıya göre bu kişiler riski yüksek sigortalı sayılarak poliçe yenilemelerinde yüksek prim ödeyebilir. Tutanak formları ise kıymetli evrak değildir; taraflar formdaki bilgileri, çarpışma taslağını ve görüşlerini herhangi bir kâğıda aktarıp imzalayarak da tutanak düzenleyebilir (m.5.1).

Kaza Tespit Tutanağı; kazanın tarihi, saati ve yeri, görgü tanıkları, sürücü, araç ve trafik sigortası poliçe bilgileri, ihlal edilen kurala ilişkin kutucuklar, aracın ilk darbe aldığı yer, çarpışma yerinin ve anının taslağı (kroki), sürücü görüşleri ve imzalardan oluşur. Fotoğrafların eklenmesi belgeyi güçlendirir. KTT sorgulama ve itiraz süreçlerinin temelini oluşturduğu için tutanağın doğru ve eksiksiz doldurulması belirleyicidir; çünkü sonraki bütün değerlendirme bu belge üzerinden yapılır.

Belgenin en önemli işlevi, kusur değerlendirmesinin sigorta şirketlerince hızlı biçimde yapılabilmesini sağlamasıdır. Tutanakta kusur oranı yazmaz; oranı, tutanak ve fotoğraflar ile SBM’nin internet sitesinde ilan ettiği kaza krokileri üzerinden sigorta şirketleri belirler (Genelge m.3.2). SBM bu süreçte değerlendirmeyi yapan kurum değildir: tutanağı şirketlere aktaran altyapıyı işletir, şirketler farklı sonuca varırsa dosyayı bünyesindeki Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na sunar ve sonucu taraflara bildirir. Tutanağın eksiksiz doldurulması sayesinde kaza sonrası işlemler hızlanır, kusur değerlendirmesi kolaylaşır ve taraflar arasında anlaşmazlık yaşanma olasılığı azalır.

Trafikte kaza sonrasında bekleme sürelerini azaltmayı amaçlayan bu sistem, özellikle yoğun şehir içi trafiğinde büyük kolaylık sağlar. Unutulmamalıdır ki doğru ve eksiksiz bir tutanak, haksız kusur değerlendirmelerinin önüne geçmenin en ucuz yoludur. Ktt sorgulama ve ktt itiraz aşamalarında doğabilecek sorunlar çoğunlukla tutanağın olay yerinde eksik doldurulmasından kaynaklanır. Polisin veya jandarmanın düzenlediği trafik kazası tespit tutanağı ise ayrı bir belgedir (KTY m.156); iki belgenin farkı aşağıdaki “itiraz süresi” bölümünde tablo hâlinde gösterilmiştir.

Hangi kazalarda anlaşmalı tutanak tutulamaz?

2017/18 sayılı Genelgenin 1.2 maddesi altı hâlde anlaşmalı tutanak düzenlenemeyeceğini söyler. Bu hâllerde tutanağı trafik zabıtası, trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde genel kolluk düzenler:

1. Kazaya tek bir aracın karışması (tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası),
2. Taraflardan birinin sürücü belgesinin bulunmaması veya kullandığı araç cinsi için yeterli olmaması,
3. Araçlardan birinin ülkemizde geçerli zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasının olmaması,
4. Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı şüphesinin bulunması,
5. Araçlardan birinin kamu kurum veya kuruluşuna ait olması (Sağlık Bakanlığına ait ambulans ve acil sağlık araçları hariç),
6. Kazada kamu malına veya üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verilmesi ya da kazanın ölüm veya yaralanmayla sonuçlanması.

Bu listedeki bir hâlde taraflar kendi aralarında form doldursa bile, belge genelgedeki “trafik zabıtasınca düzenlenen tutanak hükmünde” olma niteliğini kazanmaz. Her hâlin ayrıntısı ve dijital tutanakta karşılığı için e-Devlet kaza tutanağı yazımıza bakabilirsiniz.

Üç aracın karıştığı kazada tutanak nasıl tutulur?

İkiden fazla motorlu aracın karıştığı kazada da anlaşmalı tutanak düzenlenebilir; genelge bu durumda birden fazla form kullanılabileceğini ve düzenlenen tutanakların fotokopiyle çoğaltılabileceğini söyler (m.1.4). Uygulamada her iki araç arasındaki temas için ayrı form doldurulur ve tutanaklar kazaya karışan bütün taraflarca imzalanır (m.1.3). Zincirleme kazada kimin önce, kimin sonra çarptığı kusur değerlendirmesini doğrudan belirlediği için her formdaki krokide araçların sırası ve ilk darbe noktası açıkça gösterilmelidir.

Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama Adımları

Kaza tespit tutanağı sorgulama, tutanağın kim tarafından düzenlendiğine göre iki ayrı ekrandan yapılır: taraflarca doldurulan anlaşmalı tutanak ve sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesi SBM’nin “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranında, polisin düzenlediği maddi hasarlı tutanak ise e-Devlet’te Emniyet Genel Müdürlüğü’nün hizmetinde görünür. Bu belgeye erişim, itiraz süresinin başladığı anı kaçırmamak bakımından da önemlidir. Kaza tutanak sorgulama, trafik kaza tutanağı sorgulama, araç tutanak sorgulama ya da kısaca kaza tespit sorgulama diye aranan işlemlerin hepsi bu iki ekrandan birine çıkar; kaza tespit tutanağı sorgulama ve itiraz etme adımları da aynı SBM ekranında birleşir. Kaza tespit tutanağı sorgulama ve itiraz süreçlerini doğru yönetebilmek için aşağıdaki kanalları kullanabilirsiniz:

1. E-Devlet Üzerinden Sorgulama
Aranacak hizmetin tam adını bilmek burada zaman kazandırır: “Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama”. Hizmeti SBM değil Emniyet Genel Müdürlüğü sunar; jandarma bölgesinde meydana gelen kazalar için Jandarma Genel Komutanlığı’nın ayrı hizmeti kullanılır. Bu ekran, polisin düzenlediği maddi hasarlı kaza tutanaklarına yöneliktir: Yönetmelik, kolluk tutanağındaki bilgilerin bir veri tabanında toplanmasının ve taraflarla paylaşılmasının usulünü Emniyet Genel Müdürlüğü’ne bırakır (KTY m.156/a-1). Taraflarca anlaşılarak doldurulan tutanağı ve sigorta şirketlerinin verdiği kusur oranını ise SBM ekranından izlersiniz. Ölümlü veya yaralanmalı kazada düzenlenen tutanak için e-Devlet hizmeti yoktur — yanlış ekranda sonuç çıkmaması, tutanağın düzenlenmediği anlamına gelmez.

2. SBM’nin Resmi Web Sitesinden Sorgulama
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (sbm.org.tr) internet sitesindeki Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz bağlantısı, SBM’nin çevrim içi işlem ekranına gider. Ekrana devam etmek için önce e-Devlet doğrulaması istenir; doğrulamadan sonra adınıza kayıtlı tutanağın hangi aşamada olduğunu ve şirketlerin belirlediği sorumluluk oranlarını görebilirsiniz. Genelge, SBM’ye hak sahiplerinin tutanak incelemesi başvurusunun hangi aşamada olduğunu internetten öğrenebilecekleri altyapıyı kurma yükümlülüğü yükler (m.5.7); bu ekranın dayanağı budur.

3. SMS ile Kaza Tespit Tutanağı Sorgusu
Tutanak durumunu SMS ile öğrenmek isteyenler sık bir karıştırmaya düşer: SBM’nin 5664 numaralı SMS hattı, aracın hasar kaydını, değişen parça bilgisini ve araç detay bilgisini sorgular. Tutanağın kendisine ve belirlenen kusur oranına bu hattan ulaşılamaz. Tutanak sorgulaması için SBM ekranı, e-Devlet veya Sigortam360 uygulaması kullanılır; 5664 ise kazadan sonra karşı aracın geçmiş hasar kaydını görmek istediğinizde işe yarar. Hasar kaydı sorgusunun ayrıntısı için araç hasar kaydı sorgulama yazımıza bakabilirsiniz.

4. Mobil Uygulama Kullanımı
SBM’nin geliştirdiği Sigortam360 mobil uygulaması hem ktt sorgulama işlemini kolaylaştırır hem de Mobil Kaza Tutanağı (MKT) bölümüyle tutanağın olay yerinde telefondan doldurulmasına imkân verir; konum otomatik doğrulanır ve bilgiler doğrudan SBM sistemine düşer. Genelgeye göre SBM’nin mobil uygulamalarıyla doldurulan ve cihaz ekranından imzalanan tutanak doğrudan SBM’ye iletilir ve anında sigorta şirketlerinin erişimine sunulur (m.2.3); yani kâğıt tutanaktaki “şirkete teslim” adımı atlanır.

Aşağıdaki tablo, dört sorgulama kanalının neyi gösterdiğini ve nasıl girildiğini özetler:

Sorgulama Kanalı	Neyi Gösterir?	Nasıl Girilir?
e-Devlet (Emniyet Genel Müdürlüğü)	Polisin düzenlediği maddi hasarlı kaza tutanağı; jandarma bölgesi için ayrı hizmet	e-Devlet girişi; arama kutusuna “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı” yazın
SBM “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranı	Anlaşmalı tutanağın aşaması ve sigorta şirketlerinin belirlediği sorumluluk oranları	sbm.org.tr üzerinden; e-Devlet doğrulaması
SMS (5664)	Aracın hasar ve değişen parça kaydı; tutanağın kendisini vermez	Araç plakası
Sigortam360 mobil uygulaması	Tutanak sorgulama ve Mobil Kaza Tutanağı (MKT) düzenleme	Uygulamaya giriş

Bu adımların ardından kusur oranında bir hata olduğunu düşünüyorsanız ktt itiraz sürecini başlatabilirsiniz. İtiraz, değerlendirmeyi etkileyebilecek yeni bilgi ve belgelerle sigorta şirketlerine, iki araç aynı şirkette sigortalıysa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yapılır. Kaza tespit tutanağı sorgulama ekranını sonuç bildirilir bildirilmez kontrol etmek, 5 iş günlük sürenin başladığı tarihi kaçırmamanın en güvenli yoludur.

SBM KTT sorgu ekranına nasıl girilir? (sbm.org.tr ktt sorgulama)

“sbm.org.tr ktt sorgu”, “www sbm org tr tutanak sorgulama”, “sbm ktt sorgulama ve itiraz” gibi aramaların (ve sık yapılan yazım hatasıyla “kkt sorgulama”) hedefi aynı ekrandır. SBM’nin internet sitesindeki Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz bağlantısı sizi SBM’nin çevrim içi işlem alanındaki tutanak ekranına (online.sbm.org.tr) yönlendirir. Ekran, işleme devam edebilmek için önce e-Devlet doğrulaması ister; e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza veya kimlik kartı gibi e-Devlet giriş yöntemlerinden biriyle kimliğinizi doğruladıktan sonra adınıza kayıtlı tutanaklara ulaşırsınız. Aydınlatma metni onayı da bu adımda istenir.

Ekranda tutanak görünmüyorsa önce tutanağın sigorta şirketine teslim edilip edilmediğini kontrol edin. Kâğıt tutanakta başvurulan şirket, tutanağı en geç başvuruyu takip eden iş günü sonuna kadar SBM’ye iletmek zorundadır (Genelge m.2.2); tutanak henüz teslim edilmemişse SBM’de kaydı da oluşmaz.

Kaza raporu sorgulama: kaza raporu ile kaza tespit tutanağı aynı mı?

Günlük dilde “kaza raporu”, “kaza tutanağı” ve “kaza tespit tutanağı” çoğu zaman aynı belge için kullanılır; bu yüzden kaza raporu sorgulama, trafik kaza raporu sorgulama, araç kaza raporu sorgulama ve kaza raporu sonucu aramalarının karşılığı da yukarıdaki iki ekrandır. Hangisini kullanacağınızı belgeyi kimin düzenlediği belirler: sürücüler anlaşarak doldurduysa SBM ekranı, polis düzenlediyse e-Devlet’teki Emniyet hizmeti, jandarma düzenlediyse Jandarma Genel Komutanlığı hizmeti. Yönetmelik de kolluk tutanağının hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevli tarafından “rapor şeklinde” düzenlenebileceğini kabul eder (KTY m.156/a-2); “kaza raporu” ifadesinin bir kaynağı da budur.

“Kaza raporu sonucu” aranırken çoğu zaman öğrenilmek istenen şey tutanak değil, ona dayanılarak verilen kusur oranıdır. Anlaşmalı tutanakta bu oran SBM ekranında ve SBM’nin size göndereceği bildirimde yer alır; tutanak formunda yazmaz. Sigorta şirketi hasar başvurusu için sizden “kaza raporu” istiyorsa hangi belgenin kastedildiğini ve nereden alınacağını sigorta benden kaza raporu istiyor yazımızda ayrıca anlattık.

KTT no nerede yazar, tutanak numarası ile sorgulama yapılır mı?

Basılı “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı” formunda “tutanak numarası” diye bir alan yoktur; form, kaza tarihinden sürücü imzalarına kadar 12 numaralı bölümden oluşur ve bunların hiçbiri tutanağa numara vermez. Bu yüzden ktt no kâğıtta değil, tutanağın teslim edildiği sigorta şirketinde aranır: tutanağa dayalı başvurunuz o şirkette bir hasar dosyası olarak işlem görür ve dosya numarasını şirketten öğrenebilirsiniz. SBM’nin sorgulama ekranına ise numarayla değil, e-Devlet kimlik doğrulamasıyla girilir; bu yüzden kaza tutanak numarası ile sorgulama yapmaya çalışmak yerine e-Devlet doğrulamasıyla ekrana girip adınıza kayıtlı tutanağı seçmek daha hızlıdır.

Polis tutanağı ve yaralanmalı kaza tespit tutanağı nasıl sorgulanır?

Polis tutanak sorgulama için kazanın polis bölgesinde mi, jandarma bölgesinde mi olduğuna bakılır; maddi hasarlı kazada polis tutanağı e-Devlet’teki Emniyet hizmetinde, jandarma tutanağı Jandarma Genel Komutanlığı hizmetinde aranır. Yaralanmalı veya ölümlü kazada ise e-Devlet’te bir sorgu ekranı yoktur. Yönetmeliğe göre kolluk tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir (KTY m.156/a-1). Yaralanmalı kaza tespit tutanağı sorgulama bu yüzden çevrim içi değil, belge üzerinden yapılır; polis kaza tespit tutanağının bir örneği kaza yerinde ya da tutanağı düzenleyen birimden istenebilir; belge ayrıca Cumhuriyet başsavcılığındaki soruşturma dosyasında yer alır ve oradan da örneği alınabilir.

Sorgulamada kayıt bulunamadı çıkıyorsa ne anlama gelir?

“Kayıt bulunamadı” veya “e-Devlet’te gözükmüyor” sonucu tutanağın olmadığını göstermez. En sık dört sebep vardır:

• Yanlış ekran: Anlaşmalı tutanak Emniyet’in e-Devlet hizmetinde değil, SBM ekranında görünür; polis tutanağı da SBM ekranında aranmaz.
• Yanlış bölge: Jandarma bölgesinde düzenlenen tutanak, “Polis Bölgesi İçin” hizmetinde çıkmaz.
• Tutanak henüz sisteme girmemiş: Kâğıt tutanak sigorta şirketine teslim edilmeden SBM’de kayıt oluşmaz; teslimden sonra şirketin SBM’ye iletme süresi takip eden iş günü sonudur (m.2.2).
• Yaralanmalı veya ölümlü kaza: Bu tutanaklar için e-Devlet sorgusu yoktur; belge soruşturma dosyasındadır.

Geçmiş kaza tutanağı sorgulama ya da eski kaza tutanağı sorgulama için de aynı ekranlar kullanılır. Eski bir kazanın tutanağına ulaşamıyorsanız, tutanağın teslim edildiği sigorta şirketinden hasar dosyasının bir örneğini istemek en hızlı yoldur; aracın geçmiş hasar kayıtlarını ise 5664 hattı ve SBM’nin hasar sorgusu gösterir.

TRAMER ve hasar tespit tutanağı sorgulama aynı şey mi?

Hayır, ama birbirine bağlıdır. TRAMER, trafik sigortası verilerinin tutulduğu ve bugün SBM bünyesinde işleyen kayıt sistemidir; “tramer kaza tespit tutanağı sorgulama” aramasının karşılığı da SBM’nin tutanak ekranıdır. Hasar tespit tutanağı sorgulama ya da hasar tutanağı sorgulama diye aratılan şey ise çoğu zaman aracın hasar geçmişidir: hangi tarihte, hangi tutarda hasar ödendiği ve hangi parçanın değiştiği. Bu bilgi tutanak ekranında değil, 5664 hattında ve SBM’nin hasar kaydı sorgusunda görünür. Kusur oranını öğrenmek için tutanak ekranına, aracın geçmişini görmek için hasar kaydı sorgusuna bakılır.

Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz Sonucu Ne Zaman Çıkar?

Kaza tespit tutanağı sonucu, yani sigorta şirketlerinin belirlediği kusur oranı, genelgedeki sürelere göre hesaplanabilir; itiraz edilirse yeniden değerlendirme sonucu da talepten itibaren 3 iş günü içinde verilir. İlk sonuç, genelgedeki sürelere göre şirketler süresinde işlem yaparsa tutanağın sigorta şirketine tesliminden sonra yaklaşık 4 iş günü içinde, şirketler farklı sonuca varıp dosya Komisyona giderse yaklaşık 7 iş günü içinde belirlenir. Bu hesap genelgedeki azami idari sürelerin toplamıdır; uygulamada bildirim gecikebilir. Aşamalar şöyledir:

Aşama	Kim yapar	Süre	Dayanak (Genelge 2017/18)
Tutanağın teslimi	Hak sahibi; karşı tarafın veya kendi aracının trafik sigortacısına ya da kendi kasko sigortacısına	Genelgede gün sayısı yok; mobil tutanak anında SBM’ye düşer	m.2.1, m.2.3
SBM’ye iletme	Başvurulan sigorta şirketi	En geç takip eden iş günü sonu	m.2.2
Kusur değerlendirmesi	Her sigorta şirketi ayrı ayrı (%0 / %50 / %100)	3 iş günü	m.3.2
Farklı sonuç çıkarsa	SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu	En çok 3 iş günü	m.3.5, m.5.2
Bildirim	SBM; şirketlere ve sigortalılara eş zamanlı	Değerlendirme sonrası	m.4.1
Yeniden değerlendirme talebi	Sigortalı (şirketler mutabıksa)	Bildirimden itibaren 5 iş günü	m.4.1
Yeniden değerlendirme	Sigorta şirketleri	3 iş günü	m.4.1

Sonuç size SBM tarafından, tutanakta ve poliçede yer alan iletişim bilgileri üzerinden bildirilir (m.4.1). Bu yüzden formdaki cep telefonu ve e-posta alanlarının doğru doldurulması, itiraz süresini kaçırmamak için kritiktir; formun kendisi de bu uyarıyı taşır. Şirketlerden biri değerlendirmesini süresinde göndermezse, süresinde gönderen şirketin belirlediği oran esas alınır (m.3.4).

Kaza tutanağı sonucu nasıl öğrenilir, kazada kim haklı nasıl sorgulanır?

Kaza tutanağı sonucu öğrenme (kaza tutanak sonucu öğrenme, tutanak sonucu öğrenme ya da kaza sonucu sorgulama diye de aranır) yolları üçtür: SBM’nin size gönderdiği bildirim, SBM’nin “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranı ve tutanağı teslim ettiğiniz sigorta şirketi. “Kazada kim haklı”, “kim suçlu” ya da “kaza kusur oranı sorgulama” aramalarının cevabı da buradaki sorumluluk oranıdır: %0 kusursuz, %100 tam kusurlu, %50 ise iki tarafın eşit sorumlu tutulduğu anlamına gelir. Oranın nasıl okunacağı ve hangi ekranda nasıl göründüğü için trafik kazası kusur oranı sorgulama yazımıza, %50 sonucun sigorta ve tazminata etkisi için yüzde 50 kusur yazımıza bakabilirsiniz.

Kaza Tespit Tutanağına Nasıl İtiraz Edilir?

Kaza tespit tutanağına itiraz, tutanağın kendisine değil, ona dayanılarak sigorta şirketlerinin yaptığı kusur değerlendirmesine yöneltilir. Tutanakta kusur oranı yazmaz; tutanak, kazanın nasıl gerçekleştiğini ve kimin hangi kuralı ihlal ettiğini gösteren, taraflarca imzalanmış bir delildir. Bu yüzden itirazın yolu, şirketlerin değerlendirmesinin nasıl sonuçlandığına göre üçe ayrılır:

• Şirketler aynı sonuca vardıysa (mutabakat): Her sigortalı, sorumluluk oranlarının bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde, bir defaya mahsus ve değerlendirmeyi etkileyebilecek ilave bilgi ve belge sunmak kaydıyla sigorta şirketlerinden kusur oranının yeniden değerlendirilmesini isteyebilir; şirketler 3 iş günü içinde yeniden değerlendirir (Genelge m.4.1).
• İki aracın trafik sigortacısı aynı şirketse: Taraflar, şirketin kusur değerlendirmesinin kendilerine iletilmesinden itibaren 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu‘na itiraz edebilir. Sürenin tamamlandığını ispat yükü, bunu iddia edene aittir (m.4.5).
• Şirketler farklı sonuca vardıysa: Dosya SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na gider ve Komisyon oranları kesin olarak belirler (m.3.5). Bu kararın ardından sigortalı için ayrıca bir idari itiraz basamağı öngörülmemiştir; şirketler Komisyon kararına yalnız maddi hata gerekçesiyle ve süre sınırı olmaksızın itiraz edebilir (m.3.6). Sigortalı için yol Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemedir (m.4.3).

İtiraz Süresi ve İlk Adım: En yaygın hata, 5 iş günlük sürenin yalnızca “aynı şirket” hâline ait olduğunu ya da tutanağın imzalandığı günden başladığını sanmaktır. Süre, SBM’nin sorumluluk oranlarını size bildirdiği andan başlar ve şirketler mutabık kaldığında her sigortalı için işler; araçlar aynı şirkette sigortalıysa aynı süre Komisyona itiraz için kullanılır. Süre bir defa kullanılabildiği için, itirazı elinizdeki yeni delillerle birlikte tek seferde ve eksiksiz yapmanız gerekir: genelge yeniden değerlendirmeyi “değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi ve belge sunmak kaydıyla” tanır, yeni bir şey içermeyen itiraz bu şartı karşılamaz. Bu idari sürenin yanı sıra maddi zararın tazmini için yargı yoluna başvuru, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109).

Nereye Başvurulmalı? Şirketlerin mutabık kaldığı dosyada yeniden değerlendirme talebi sigorta şirketlerine yapılır; pratikte tutanağı teslim ettiğiniz ve dosyanızı yürüten sigorta şirketine yazılı olarak başvurulur. SBM’nin çevrim içi ekranının adı da “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz”dır ve dosyanın itiraz aşamasını buradan izleyebilirsiniz. İki araç aynı şirketteyse muhatap SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’dur. Yeniden değerlendirme sonucu sizi tatmin etmezse uyuşmazlığı Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye taşıyabilirsiniz.

İtiraz İçin Gerekli Belgeler: İtirazın kabul edilebilir olması için değerlendirmeyi değiştirebilecek yeni bilgi veya belge sunmanız gerekir. Bu amaçla şunlara ihtiyaç duyabilirsiniz:

• Kaza tespit tutanağının bir örneği,
• Sigorta poliçesi,
• Kaza anını ve olay yerini gösteren fotoğraflar (yakın plan hasar fotoğrafının yanında geniş açı yol düzeni ve araç konumu),
• Varsa araç içi kamera, işyeri veya mobese kaydı ile tanık bilgileri,
• Ehliyet ve ruhsat fotokopileri,
• Değerlendirmenin neden hatalı olduğunu kural ve delil üzerinden açıklayan ayrıntılı bir dilekçe.

Tahkim ve Hukuk Yolları: Sigorta şirketleri veya Komisyon nezdindeki itirazda sonuç alamazsanız, uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu‘na ya da mahkemeye taşınır (Genelge m.4.3). Trafik sigortası kapsamındaki bir talep için dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru zorunludur; şirket 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir veya tahkime başvurulabilir (KTK m.97). Motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluk davası; sigortacının şubesinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yerde ya da kazanın meydana geldiği yerde açılabilir (KTK m.110). Yargılamada kusur, bilirkişi raporu üzerinden yeniden ve %0-%50-%100 basamaklarıyla sınırlı olmaksızın belirlenir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler: İtiraz sürecinde zamanlama belirleyicidir. Sonucun bildirildiği günü not edin, 5 iş günlük süreyi iş günü olarak sayın ve itirazı yazılı yaparak başvuru tarihini belgeleyin. Delillerin önemli bir kısmı, özellikle kamera kayıtları, kısa sürede silindiği için itiraz hazırlığına sonuç beklenmeden kazadan hemen sonra başlanmalıdır.

Kaza tespit tutanağı sorgulama ve itiraz süreçleri karmaşık görünse de aşamaları bellidir: tutanak teslim edilir, şirketler değerlendirir, sonuç bildirilir, süresi içinde ve yeni delille yeniden değerlendirme istenir, sonuç değişmezse tahkim veya dava yoluna gidilir. Hangi aşamada olduğunuzu bilmek, hakkınızı doğru yerde ve zamanında kullanmanızı sağlar.

Bu sayfadaki 5 iş günlük süre ve SBM süreci, taraflarca doldurulan anlaşmalı Maddi Hasarlı Tutanak rejimine aittir. Kazada yaralanma veya ölüm varsa süreç bütünüyle farklı işler: tutanağı kolluk düzenler, belge sigorta sistemine değil soruşturma evrakına girer ve itiraz Cumhuriyet savcısına ya da davanın görüldüğü mahkemeye yapılır. Bu ayrımın ayrıntısı için ölümlü/yaralamalı trafik kazası tespit tutanağına itiraz yazımızı, itiraz dilekçesi ve tahkim aşaması için trafik kazası kusur oranına itiraz yazımızı inceleyebilirsiniz.

KTT itirazı nereye yapılır, yanlış yere yapılırsa ne olur?

Ktt itiraz kural olarak sigorta şirketlerine yapılır; iki araç aynı şirkette sigortalıysa muhatap SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’dur. Trafik şube müdürlüğü, karakol, valilik veya CİMER bu itirazın mercii değildir. Genelge bu karışıklığa karşı önemli bir koruma getirir: süresi içinde yapılan itirazın sigorta şirketleri dışındaki ilgili olmayan mercilere yapılması hâlinde 5 iş günlük itiraz süresi kesilir (m.4.2). Yani süresinde yanlış yere başvuran sigortalı, yalnızca merci hatası yüzünden hakkını kaybetmez; ancak bu korumaya güvenmek yerine itirazı baştan doğru mercie yöneltmek gerekir.

KTT itiraz dilekçesinde neler yazmalı?

Genelge belirli bir dilekçe şekli öngörmez; belirleyici olan, değerlendirmeyi değiştirebilecek yeni bilgi ve belgenin sunulmasıdır. Etkili bir itiraz dilekçesi şu unsurları taşır:

1. Kaza tarihi, yeri, iki aracın plakası ve sigorta şirketleri,
2. Bildirilen sorumluluk oranları ve bildirimin tarihi (sürenin hesabı için),
3. Değerlendirmenin hangi noktada hatalı olduğu: krokide yön, ilk darbe noktası, şerit, geçiş önceliği gibi,
4. Hatanın hangi kurala dayandığı; asli kusur hâlleri KTK m.84 ve KTY m.157’de sayılıdır,
5. Yeni delillerin listesi ve her birinin neyi kanıtladığı,
6. Talep: kusur oranının yeniden değerlendirilmesi ve sonucun yazılı olarak bildirilmesi.

Kazadan sonra polis çağırıp yeni tutanak tutturulabilir mi?

Hayır. Karayolları Trafik Yönetmeliği bu soruyu açıkça cevaplar: bir anlaşma ile olay yerinden ayrılmış olan taraflar, zararın sigortaları tarafından veya kendilerince doğrudan karşılanacağını kabul etmiş sayılır ve sonradan yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemez (KTY m.152/2-c). Aynı yönetmelik, önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmış araçların karıştığı yalnız maddi hasarlı kazalar için kolluğun taraflara verilmek üzere tutanak veya rapor düzenlemeyeceğini, hasar tespitinin sigortaya veya yetkili mahkemeye başvurularak yapılacağını söyler (KTY m.156/a-5). İmzaladığınız tutanakta hata olduğunu düşünüyorsanız yol, yeni tutanak değil; kusur değerlendirmesine süresi içinde itiraz ve gerekiyorsa tahkim veya davadır. Tutanaktaki hatanın türüne göre ne yapılacağı için kaza tutanağı yanlış tutulduysa nasıl düzeltilir yazımıza bakabilirsiniz.

Anlaşma hâli dışında olay yerinden izinsiz ayrılmanın da ağır bir yaptırımı vardır: 12.02.2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla değişen KTK m.81/3’e göre, anlaşma hâli dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazada zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan ya da kaza yerindeki iz ve delilleri değiştiren sürücüye 46.000 TL idari para cezası verilir; ölümlü veya yaralanmalı kazada ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörülür ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.

Kaza Tespit Tutanağına İtiraz Süresi Var mı?

Bu soruya çoğu kaynak “evet, 5 iş günü” diye cevap veriyor. Doğru cevap ise şudur: kaza tespit tutanağı itiraz süresi, hangi tutanaktan söz ettiğinize göre değişir ve bir hâlde hiç süre yoktur. Anlaşmalı tutanakta 5 iş günlük süre tutanağa değil, şirketlerin bildirdiği kusur değerlendirmesine aittir; kolluğun düzenlediği tutanakta ise müstakil bir itiraz yolu ve süresi yoktur. Çünkü Türkiye’de “kaza tespit tutanağı” adıyla anılan iki ayrı belge vardır ve ikisinin rejimi birbirine benzemez. Bilgi kirliliğinin kaynağı da tam olarak bu ayrımın yapılmamasıdır.

	Anlaşmalı maddi hasarlı tutanak	Kolluğun düzenlediği tutanak
Kim doldurur	Sürücülerin kendisi	Trafik zabıtası veya genel kolluk (polis ya da jandarma); kural olarak en az iki görevli, hafif yaralanmalı veya hasarlı kazada tek görevli rapor şeklinde (KTY m.156/a-2)
Hangi kazada	Yalnız maddi hasarlı, en az iki araçlı ve taraflar anlaşmışsa	Ölümlü, yaralanmalı, anlaşma sağlanamayan maddi hasarlı kaza ve Genelge m.1.2’deki engel hâlleri
Nereye gider	Sigorta şirketi, oradan SBM	Taraflara verilir; ölümlü veya yaralanmalı kazada ayrıca soruşturma evrakına eklenir (KTY m.156/a-1)
Kusur	Tutanakta oran yok; şirketler %0 / %50 / %100 belirler	Tutanakta oran yok, yalnız ihlal edilen kural yazılır (KTY m.156/a-3); yargıda bilirkişi, ara oranlar serbest
İtiraz	Kusur değerlendirmesine: şirketlere; aynı şirket hâlinde SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na	Müstakil yol yok; Cumhuriyet savcısına veya davanın görüldüğü mahkemeye delil olarak
Çevrim içi sorgu	SBM “Sorgulama ve İtiraz” ekranı (e-Devlet doğrulamalı)	Maddi hasarlıda e-Devlet’te Emniyet / Jandarma hizmeti; ölümlü veya yaralanmalıda yok

Kolluğun düzenlediği tutanaktaki tespite karşı kanunda bağlı bir itiraz süresi yoktur — çünkü müstakil bir itiraz yolu da yoktur. Tutanak bir karar değil, delildir; ona “itiraz etmek” bir usul işlemi değil, ispat faaliyetidir. Tutanağın iptali istemiyle açılan davalar hukuki yarar yokluğundan usulden reddedilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu yönde 20 Ekim 2025 tarihinde, aynı gün, iki ayrı dosyada onama kararı vermiştir (2024/2651 E., 2025/14305 K. ve 2023/4799 E., 2025/14306 K.). İki ayrı ilk derece mahkemesi ve iki ayrı bölge adliye mahkemesi kararının aynı gün onanması, bunun tekil bir karar değil yerleşik uygulama olduğunu gösterir.

Bu, “yapacak bir şey yok” anlamına gelmez; aksine, itirazın gerçek kanalını gösterir. Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısından delillerin toplanmasını istemek (CMK m.234/1-a-1), dava aşamasında mahkemeden bilirkişi incelemesi talep etmek doğru yoldur. Nitekim aynı daire, 28 Mayıs 2025 tarihli bir kararında (2024/2328 E., 2025/8720 K.), tutanakta “kusur oranı belirtmeksizin kusur izafe edilmiş” olduğu hâlde ceza soruşturma dosyası getirtilmeden ve “kaza tespit tutanağıyla bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi de gideren” denetime elverişli rapor alınmadan karar verilmesini eksik inceleme saymış ve hükmü bozmuştur. İtiraz eden taraf için en güçlü usul kozu budur.

Hangi süre neye ait?

Süre	Neye ait	Ne zaman başlar
Yok	Kolluk tutanağındaki tespite itiraz	Soruşturma ve yargılama boyunca ileri sürülebilir
3 iş günü	Sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesi (Genelge m.3.2)	Tutanağın SBM tarafından şirketlere gönderilmesi
En çok 3 iş günü	Şirketler farklı sonuca varırsa Komisyon kararı (m.5.2)	Dosyanın Komisyona sunulması
5 iş günü	Şirketler mutabıksa her sigortalının yeniden değerlendirme talebi; bir defaya mahsus, ilave bilgi-belgeyle (m.4.1)	Sorumluluk oranlarının bildirimi
3 iş günü	Şirketlerin yeniden değerlendirmesi (m.4.1)	Yeniden değerlendirme talebi
5 iş günü	Araçlar aynı şirketteyse SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na itiraz; bir defaya mahsus (m.4.5)	Şirketin değerlendirmesinin iletilmesi
Süresiz	Kusur değerlendirmesi dahil, eksik veya hatalı bilgi girilmesinden doğan maddi hataların şirketlerin mutabakatıyla düzeltilmesi (m.4.4)	—
15 gün	Sigorta şirketinin yazılı başvuruya cevap süresi; sonra dava veya tahkim (KTK m.97)	Başvuru tarihi
15 gün	Trafik idari para cezasına itiraz (sulh ceza hâkimliği)	İdari yaptırım kararının tebliği veya tefhimi
30 gün	Kolluğa verilen dilekçeye cevap süresi (3071 s.K. m.7)	Dilekçenin ilgili makama ulaşması
2 yıl / her hâlde 10 yıl	Maddi zararın tazmini için dava ve tahkim zamanaşımı (KTK m.109)	Zararın ve yükümlünün öğrenilmesi / kaza günü

Bu tablo, damardaki en yaygın hatanın da panzehridir: trafik cezasına itiraz süresiyle tutanaktaki kusur tespitine itirazı aynı şey sanmak. İkisi ayrı hukuki yollardır; 15 günlük süre kaçırıldığında ceza kesinleşir ama bu, tazminat dosyanızdaki kusur tartışmasını kapatmaz. Aynı şekilde 5 iş günlük yeniden değerlendirme süresini kaçırmak da tahkim veya dava hakkını ortadan kaldırmaz (Genelge m.4.3). Sürenin kaç günde dolduğu ve itirazdan sonraki aşamaların ne kadar sürdüğü için kusur oranına itiraz edince süreç kaç gün sürer yazımıza bakabilirsiniz.

Kaza tespit tutanağının geçerlilik süresi var mı?

Hayır. Ne kanunda ne genelgede kaza tespit tutanağı için bir geçerlilik süresi öngörülmüştür; tutanak bir delildir ve zaman geçtiği için geçersiz hâle gelmez. “Kaza tutanağının geçerlilik süresi 5 iş günüdür” cümlesi iki farklı şeyi karıştırır: 5 iş günü tutanağın değil, kusur değerlendirmesine karşı yeniden değerlendirme talebinin süresidir. Süreler tutanağa değil, ona dayanılarak yapılacak işlemlere aittir: değerlendirmeye itiraz için 5 iş günü, sigortaya yazılı başvuruya cevap için 15 gün, tazminat talebi için 2 yıllık ve 10 yıllık zamanaşımı. Tutanağı sigorta şirketine bir an önce teslim etmek ise hem değerlendirmenin başlaması hem de poliçenizdeki ihbar yükümlülüğü bakımından gereklidir.

Trafik şubesine dilekçe vermek işe yarar mı?

Kısmen. Birçok kaynağın verdiği “önce trafik şubesine itiraz edin” tavsiyesi, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un 6. maddesinin (b) bendi yüzünden çoğu dosyada boşa çıkar: yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili dilekçeler incelenemez. Kusurun kime ait olduğu yargının görev alanındadır. Dolayısıyla trafik şube müdürlüğüne yapılan başvuru, kolluğun düzenlediği tutanakta yalnızca maddi hata için işler — plaka, isim, tarih, kaza yeri gibi kaydın kendisindeki yanlışlıklar. Kusur değerlendirmesinin değiştirilmesi bu yoldan istenemez. Anlaşmalı tutanakta ise trafik şubesi zaten muhatap değildir; bu tür bir başvuru Genelge m.4.2 anlamında “ilgili olmayan merci”ye yapılmış sayılır.

Kusur Oranını Kim Belirler? Tutanaktan Değerlendirmeye Süreç

Anlaşmalı tutanakta kusur oranını, tutanağı dolduran sürücüler belirlemez. Sürücüler formun 7 numaralı alanındaki kutucuklarla yalnızca hangi kuralın ihlal edildiğini işaretler; oranı, tutanak ve fotoğraflar üzerinden sigorta şirketleri belirler (Genelge m.3.2). Kolluğun düzenlediği tutanakta da aynı ilke geçerlidir: Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesine göre tutanağı düzenleyenler, taraflar için kusur oranı belirtmeksizin yalnızca kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini yazar. Anlaşmalı tutanakta süreç şöyle işler:

1. Hak sahibi tutanağı ve varsa fotoğrafları karşı tarafın veya kendi aracının trafik sigortacısına ya da kendi kasko sigortacısına verir (m.2.1); başvurulan şirket bunları en geç takip eden iş günü sonuna kadar SBM’ye iletir (m.2.2). Mobil uygulamayla doldurulan tutanak doğrudan SBM’ye düşer (m.2.3).
2. Her sigorta şirketi, tutanağın kendisine gönderilmesini izleyen 3 iş günü içinde, SBM’nin ilan ettiği kaza krokilerini de dikkate alarak ve KTK ile KTY’nin ilgili maddelerine atıf yaparak %0, %50 veya %100 üzerinden sorumluluk değerlendirmesi yapar (m.3.2).
3. Değerlendirmeler aynıysa şirketler arası mutabakat oluşur (m.3.3). Şirketlerden biri süresinde göndermezse, gönderen şirketin oranı esas alınır (m.3.4).
4. Şirketler farklı sonuca varırsa dosya SBM bünyesindeki Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na sunulur; Komisyon oyçokluğuyla, çekimser oy kullanılmadan ve en çok 3 iş günü içinde oranları kesin olarak belirler (m.3.5, m.5.2).
5. SBM sonucu şirketlere ve iletişim bilgileri üzerinden sigortalılara eş zamanlı bildirir. Şirketler mutabık kaldıysa her sigortalı, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere, ilave bilgi ve belgeyle yeniden değerlendirme isteyebilir; şirketler 3 iş günü içinde karar verir (m.4.1).
6. Kazaya karışan araçların trafik sigortacısı aynı şirketse, taraflar şirketin değerlendirmesine karşı 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na itiraz edebilir (m.4.5).
7. Süre kullanılmazsa veya uyuşmazlık sürerse yol Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemedir (m.4.3).

Buradaki basamak farkını görmek önemli: 5 iş günlük yeniden değerlendirme hakkı, şirketlerin aynı sonuca vardığı her dosyada vardır; iki aracın aynı şirkette sigortalı olması bu hakkı ortadan kaldırmaz, yalnızca muhatabı Komisyon yapar. Şirketler farklı sonuca varıp oranı Komisyon belirlediyse sigortalı için ayrı bir idari itiraz basamağı yoktur ve yol doğrudan tahkime veya mahkemeye çıkar. “İtiraz süresini kaçırdım, hakkım bitti” endişesi de yersizdir: süre yalnız idari yeniden değerlendirme basamağını kapatır, tahkim ve dava yolu açık kalır. Kusur değerlendirmesi dahil, eksik veya hatalı bilgi girilmesinden kaynaklanan maddi hatalar ise süreye bağlı olmaksızın şirketlerin mutabakatıyla düzeltilir (m.4.4).

İki farklı kusur rejimi: basamaklı oran ve serbest oran

Sigorta sisteminde anlaşmalı tutanağa dayalı kusur, ara değerler verilmeden %0, %50 veya %100 olarak belirlenir. Yargılamada ise böyle bir sınırlama yoktur; bilirkişi %20, %35, %70 gibi oranlar belirleyebilir ve mahkeme bunu takdir eder. Bu yüzden sigorta ekranında “%50 kusurlu” görünen bir sürücü, açılan davada %25 kusurlu bulunabilir ve tazminatı buna göre hesaplanır. İki rejimi aynı sanmak, dosyanın gerçek değerini olduğundan düşük görmeye yol açar. Kusur oranının hangi aşamada kesinleştiği için kazada kusur oranı ne zaman kesinleşir, bilirkişi raporunun etkisi için bilirkişi raporuyla kusur oranı değiştirilebilir mi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Tutanaktaki Hangi Hatalar Kusur Oranını Değiştirir?

Tutanakta küçük görünen bazı ayrıntılar, kusur değerlendirmesini bütünüyle ters çevirebilir. Çünkü değerlendirmeyi yapan kişi olay yerinde değildir; elindeki kroki, işaretlemeler, fotoğraflar ve beyanlar üzerinden karar verir. Uygulamada sonucu en çok değiştiren hatalar şunlardır:

• Araçların yönünün yanlış çizilmesi. Krokide gidiş yönü ters gösterilen araç, kurala uygun hareket etmiş olsa bile kusurlu görünebilir.
• Park hâlindeki aracın hareketli gösterilmesi. Kurallara uygun park edilmiş araca çarpmak asli kusur hâlidir (KTK m.84/l); duran araç manevra yapıyormuş gibi işaretlendiğinde oran tamamen değişir.
• Çarpma noktasının hatalı işaretlenmesi. Formun 9 numaralı alanındaki ilk darbe noktası, hangi aracın hangi şeritte olduğunun en güçlü göstergesidir.
• Kavşakta geçiş önceliğinin yanlış kurulması. Tali yol–ana yol ilişkisi ters gösterildiğinde sonuç birebir tersine döner.
• Dönüş veya şerit değiştirme bilgisinin eksik bırakılması. Yazılmayan manevra, değerlendirmede hiç olmamış sayılır.
• Yanlış kutucuğun işaretlenmesi. Formun 7 numaralı alanındaki kutucuklar büyük ölçüde kanunun asli kusur saydığı hâllere karşılık gelir; yanlış işaretlenen bir kutu, sürücüyü doğrudan asli kusurlu gösterebilir.
• Yalnızca yakın plan hasar fotoğrafı çekilmesi. Kusur tartışması çoğunlukla yol düzeni, araç konumu ve geçiş önceliği üzerinden çözülür; hasarın yakın planı bunları göstermez.

Bu yüzden olay yerinde toplanacak delil listesi de dar tutulmamalıdır: geniş açı olay yeri fotoğrafları, araçların birbirine göre konumunu gösteren kareler, yol çizgileri ile tabelaları içeren görüntüler, varsa kamera kayıtları ve tanık bilgileri. Kamera kayıtlarının çoğu kısa sürede otomatik olarak silindiği için bu istem zaman bakımından en kritik olanıdır.

Aşırı hız asli kusur mudur?

Yaygın kanaatin aksine hayır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesi ve Yönetmeliğin 157. maddesi, kazalarda asli kusur sayılan hâlleri sınırlı biçimde on iki bent hâlinde sayar: kırmızı ışıkta veya yetkili memurun dur işaretinde geçmek, taşıt giremez yola ya da bölünmüş yolda karşı yön şeridine girmek, ikiden fazla şeritli yolda karşı yönün şeridine girmek, arkadan çarpmak, geçme yasağı olan yerde geçmek, doğrultu değiştirme manevrasını yanlış yapmak, şeride tecavüz etmek, kavşakta geçiş önceliğine uymamak, kaplamanın dar olduğu yerde geçiş önceliğine uymamak, manevraları düzenleyen genel şartlara uymamak, yerleşim yeri dışında taşıt yolunda zorunlu hâller dışında park veya duraklama yapmak ve kurallara uygun park edilmiş araca çarpmak. Hız sınırını aşmak bu listede yer almaz. Aşırı hız elbette kusur değerlendirmesinde dikkate alınır ve tali kusur doğurabilir; ancak “hız yapan taraf otomatik olarak asli kusurludur” iddiasının kanuni bir dayanağı yoktur. Bu hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza listedekiler dışındaki bir kural ihlalinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre belirlenir (KTK m.84 son fıkra).

Yönetmeliğin 157. maddesinde çok az bilinen bir istisna da yer alır: başka sürücülerin veya yayaların kural dışı hareketi ya da bir aracın teknik arızası yüzünden tehlikeye düşen ve muhtemel bir kazayı önlemek için temel kurallardan birini ihlal etmek zorunda kalan sürücü, bütün tedbirlere rağmen kazaya neden olmuşsa asli kusurlu sayılamaz (KTY m.157/a). Önündeki araç aniden şerit değiştirdiği için karşı şeride geçmek zorunda kalan sürücünün durumu buna örnektir. Bu hüküm, tutanakta tek başına “şerit ihlali” yazan dosyalarda savunmanın çıkış noktası olabilir.

Dava veya soruşturma yoksa delil nasıl korunur?

Henüz açılmış bir dava yoksa Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400. maddesindeki delil tespiti yolu kullanılır. Bu yol, ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıa için keşif yapılmasını, bilirkişi incelemesi yaptırılmasını veya tanık ifadelerinin alınmasını mümkün kılar. Delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı ya da ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa — fren izinin silinmesi, aracın onarılması, kamera kaydının üzerine yazılması gibi — kanun hukuki yararın var sayılacağını kabul eder (HMK m.400/2). Dava henüz açılmamışsa istem, esas hakkındaki davaya bakacak mahkemeye veya keşif ya da bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine yöneltilir (HMK m.401/1); tespit dosyası daha sonra asıl davanın eki sayılır ve taraflar bu tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m.405).

Sıkça Yapılan Hatalar ve Düzeltme Süreçleri

Kaza tespit tutanağı hazırlanırken taraflar arasında yaşanan bilgi eksikliği ya da dikkatsizlik, sürecin ilerleyişini olumsuz etkileyebilir. Ktt itiraz ve düzeltme işlemlerine konu olan başvuruların büyük bir kısmı, yanlış veya eksik doldurulan tutanaklardan kaynaklanır. Sıkça yapılan hatalar ve her birinin doğru düzeltme yolu şunlardır:

1. Eksik İmzalar ve Belgeler:
Resmî formun uyarısı açıktır: imzalanmayan tutanaklar geçersizdir. Genelge de düzenlenen tutanağın kazaya karışan bütün taraflarca imzalanmasını şart koşar (m.1.3). SBM uygulamalarıyla doldurulup cihaz ekranından imzalanan elektronik tutanak ise geçerlidir (m.2.3). Ayrıca kazaya dahil araçların sigorta poliçesi bilgileri, ruhsat ve sürücü belgesi bilgileri eksiksiz belirtilmelidir. Eksik belge nedeniyle sorun yaşanırsa eksik evrak en kısa sürede sigorta şirketine iletilmelidir.

2. Yanlış Kaza Krokisi Çizimi:
Kroki kısmında kazanın oluş şekli yeterince açıklanmazsa veya yanlış çizilirse tutanak, kazayı olduğundan farklı gösterir. İmzalanmış tutanağın yerine yeni bir tutanak tutturulamaz (KTY m.152/2-c); yapılabilecek olan, doğru oluşu gösteren açıklama, fotoğraf ve kayıtları şirkete sunmak ve sonuç bildirildikten sonra 5 iş günlük süre içinde bu yeni delillerle yeniden değerlendirme istemektir (Genelge m.4.1).

3. Tarafların Kusur Oranlarına İtirazları:
Kusur oranları sigorta şirketleri tarafından belirlenir. Şirketler aynı sonuca vardıysa, değerlendirmenin hatalı olduğunu düşünen her sigortalı bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere yeni belgeler sunarak yeniden değerlendirme isteyebilir; iki aracın sigortacısı aynı şirketse bu itiraz SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yapılır. Sigorta şirketleri arasında mutabakat sağlanamazsa dosya aynı Komisyona gider ve oranları Komisyon kesin olarak belirler; bundan sonra yol tahkim veya davadır.

4. Poliçe ve Plaka Bilgilerindeki Hatalar:
Sigorta poliçesi numaralarının veya araç plakasının tutanakta yanlış girilmesi sürecin tıkanmasına neden olabilir. Bu tür hatalar kusur itirazı değil maddi hatadır: genelgeye göre kusur değerlendirmeleri de dahil eksik ya da hatalı bilgi girilmesine bağlı maddi hatalar, süreye bağlı olmaksızın şirketlerin mutabakatıyla düzeltilir (m.4.4). Hatayı fark eder etmez ilgili sigorta şirketine doğru bilgiyi gösteren belgeyle (ruhsat, poliçe) başvurulmalıdır.

5. Tutanakta Gölgeli Alanlar:
Kazaya katılan sürücülerin beyanlarına dayalı tutanaklarda ifadelerin eksik veya kafa karıştırıcı olması süreci zorlaştırır. Formun 11 numaralı “sürücü görüşleri” alanı yetmezse görüşler ayrı bir sayfaya yazılabilir; formun açıklamasına göre ses veya video kayıtları da kaza görüşü olarak kabul edilir. Belirsizlik değerlendirmeyi aleyhinize çevirdiyse ktt itiraz hakkı kullanılarak ayrıntılı açıklama içeren ek belgeler sigorta şirketine verilir.

6. Anlaşıp Ayrıldıktan Sonra Polis Çağırmak:
Tutanağı imzalayıp ayrılan taraflardan biri sonradan pişman olup kolluğa başvurduğunda yeni bir tutanak düzenlenmez. Yönetmelik, anlaşarak ayrılan tarafların zararın sigortaları veya kendilerince karşılanacağını kabul etmiş sayılacağını ve sonradan yetkililerden tutanak isteyemeyeceğini açıkça söyler (KTY m.152/2-c). Bu yüzden anlaşmanın olay yerinde, bütün bilgiler doğru yazıldıktan sonra imzalanması gerekir.

Düzeltme Süreçleri Nasıl İşler?
Tutanaktaki hataların düzeltilmesi sigorta şirketi ve SBM altyapısı üzerinden yürür: maddi hatalar şirketlerin mutabakatıyla süresiz düzeltilir (m.4.4), Komisyon kararındaki maddi hatalara şirketler süre sınırı olmaksızın itiraz edebilir (m.3.6), kusur değerlendirmesinin kendisine yönelik itiraz ise 5 iş günlük süreye ve yeni delil şartına bağlıdır (m.4.1). Gönderilecek yeni belgelerin doğru ve eksiksiz olması belirleyicidir. Hatalar giderildikten sonra kaza tespit tutanağı sorgulama ekranından güncel durum kontrol edilebilir.

Bu süreçte dikkatli olmak, bildirimleri zamanında takip etmek ve gerektiğinde hukuki destek almak, aynı hataların tekrarlanmasını önlemeye yardımcı olur.

Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur? Kroki ve Plaka

Maddi hasarlı kaza sonrası tutanak, tarafların ortak beyanıyla doldurulur ve doğru doldurulması kusur değerlendirmesini doğrudan etkiler. “Kaza tutanağı nasıl tutulur” ya da araç kaza tutanağı nasıl doldurulur diye arayanların bilmesi gereken ilk şey, resmî trafik kaza tutanağının 12 numaralı bölümden oluştuğudur:

Alan	İçerik	Dikkat edilecek nokta
1-2	Kaza tarihi, saati ve yeri (il, ilçe, semt, mahalle, cadde, sokak)	Kroki ve sokak adlarıyla tutarlı olmalı
3	Görgü tanıkları	Ad, adres ve telefon; itirazda en güçlü delillerden biri
4	Sürücü bilgileri	Sürücü belge numarası ve sınıfı, cep telefonu, e-posta
5	Araç bilgileri	Şasi no, marka-model, plaka, kullanım şekli
6	Trafik sigortası poliçe bilgileri	Şirket unvanı, poliçe no, SBM poliçe no, sigortalı iletişim bilgileri
7	Kural ihlali kutucukları, hız durumu, fren izi uzunluğu	Kutucuklar sonucu belirler; hız ve fren izi zorunlu değil ama değerlendirmeyi hızlandırır
8	Yeşil Kart bölümü	Yalnız yabancı plakalı araçta
9	Aracın ilk darbe aldığı yer	Ok ile gösterilir
10	Çarpışma yerinin ve anının taslağı (kroki)	Yol adları, gidiş yönleri, şerit çizgileri, araçlar A ve B
11	Sürücü görüşleri	Yetmezse ayrı sayfa; ses ve video kaydı da kabul edilir
12	Sürücü imzaları	İmzasız tutanak geçersizdir

• Araç ve sürücü bilgileri: Plakalar, ruhsat ve sürücü belgesi bilgileri eksiksiz ve okunaklı yazılmalıdır.
• Kroki: Araçların konumu, gidiş yönleri ve çarpışma noktası kroki bölümüne net çizilmelidir; değerlendirme olay yerinde değil bu çizim üzerinden yapıldığı için kroki, kusur sonucunu en çok etkileyen bölümlerden biridir.
• Kaza bilgileri: Tarih, saat, yer ve varsa yol/hava durumu belirtilmelidir.
• Delil ve imza: Kaza fotoğrafları ve varsa tanık bilgileri eklenmeli, tutanak kazaya karışan bütün taraflarca imzalanmalıdır. İmzasız tutanak geçersizdir; mobil uygulamada ekrandan atılan imza geçerlidir.
• İletişim bilgileri: Kusur değerlendirmesinin sonucu SBM tarafından bu bilgiler üzerinden bildirildiği için cep telefonu ve e-posta doğru yazılmalıdır.

Tutanağı olay yerinde eksiksiz doldurmak, sonradan yaşanacak itiraz ve düzeltme süreçlerini büyük ölçüde azaltır. Formun alan alan nasıl doldurulacağı ve örnek kroki için kaza tespit tutanağı nasıl doldurulur yazımıza bakabilirsiniz.

Kaza tespit tutanağında plaka nasıl yazılır?

Plaka, formun 5 numaralı “Araç Bilgileri” alanına ruhsatta yazdığı biçimde, il kodu, harf grubu ve rakamlar eksiksiz olacak şekilde yazılır; her iki aracın plakası kendi sütununa (Araç A ve Araç B) girilir. Plaka ile şasi numarasının aynı araca ait olduğu ruhsattan kontrol edilmelidir; yanlış yazılan plaka, tutanağın yanlış poliçeyle eşleşmesine ve değerlendirmenin gecikmesine yol açar. Kaza tespit tutanağı sorgulama ve itiraz etme ekranları ile diğer çevrim içi ekranlarda plaka genellikle boşluk bırakılmadan ve büyük harfle girilir (örneğin 06ABC123); ekran farklı bir biçim istiyorsa alanın üzerindeki örnek esas alınır. Plaka yanlış yazıldıysa bu bir maddi hatadır ve şirketlerin mutabakatıyla süreye bağlı olmaksızın düzeltilir (Genelge m.4.4).

Kaza tespit tutanağı nereden alınır?

Kaza tutanağı nereden alınır diye arayanlar için kaynak genelgenin kendisidir: tutanak formları kopyalanabilir nitelikte ve en az iki nüsha olarak sigorta şirketlerince bastırılır (m.5.4); tutanak, doldurulmasına ilişkin açıklamalar ve örnek tutanaklar poliçe ile birlikte işletenlere ücretsiz verilir (m.5.5); boş tutanak ve doldurulmuş örnek tutanaklar Türkiye Sigorta Birliği ile SBM’nin internet sitelerinde yayımlanır (m.5.6). “Trafik tutanak örneği” ya da araç tutanak kağıdı arayanlar boş formu ve doldurulmuş örneği bu sitelerden indirebilir veya sigorta acentesinden isteyebilir. Kâğıt form elinizde değilse formdaki bilgileri herhangi bir kâğıda yazıp imzalayarak da tutanak düzenleyebilirsiniz, çünkü form kıymetli evrak değildir (m.5.1). Telefonla doldurmak isterseniz Sigortam360 uygulamasındaki Mobil Kaza Tutanağı ya da e-Devlet üzerinden dijital tutanak seçenekleri vardır.

Doldurulmuş bir tutanağın örneği ise belgeyi kimin düzenlediğine göre alınır: anlaşmalı tutanak sizdeki nüshadır ve teslim ettiğiniz sigorta şirketinde de bulunur; polisin veya jandarmanın düzenlediği tutanak ise taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir (KTY m.156/a-1).

Kusur Oranına İtiraz Tazminatınızı Nasıl Etkiler?

Kaza tespit tutanağına dayanılarak belirlenen kusur oranı, yalnızca sigorta işlemlerini değil, alacağınız tazminatı da doğrudan belirler. Karşı tarafın sigortacısından alınacak tazminat, karşı tarafın kusuru oranında hesaplanır: %0 kusurlu sürücü zararının tamamını, %50 kusurlu sürücü yarısını talep edebilir, %100 kusurlu sürücü ise karşı taraftan bir şey alamaz. Kusurunuz olması gerekenden yüksek belirlenirse aracınızdaki değer kaybı, onarım bedeli, araç mahrumiyeti gibi kalemlerden alacağınız tutar da o ölçüde azalır. Bu nedenle hatalı bir kusur oranına itiraz etmek yalnızca bir formalite değil, maddi hakkınızın doğrudan korunmasıdır.

Kaza sonrası aracınızda oluşan değer kaybını almak için araç değer kaybı rehberimizi, tazminat davası açma süreleri için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımızı, aracınızı kullanamadığınız günlerin bedeli için araç mahrumiyet bedeli sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Maddi hasarlı ve iki araçlı kazalarda tutanağı kâğıt yerine dijital ortamda düzenlemek de mümkündür; şartları ve onayın doğurduğu sonuçlar için e-Devlet kaza tutanağı yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaza Tespit Tutanağı nedir ve ne zaman kullanılır?

Kaza Tespit Tutanağı, trafikte en az iki aracın karıştığı ve yalnızca maddi hasarın oluştuğu kazalarda, tarafların anlaşarak kolluk çağırmadan düzenledikleri belgedir. Usulüne uygun düzenlenen tutanak trafik zabıtasınca düzenlenen tutanak hükmündedir (2017/18 sayılı Genelge m.1.2). Uygulama 1 Nisan 2008’de başlamıştır; bugünkü esaslar 01.01.2018’de yürürlüğe giren 2017/18 sayılı Genelgededir. Tek taraflı kaza, alkol şüphesi, sigortasız araç, kamu aracı, kamu malına zarar veya yaralanma gibi hâllerde anlaşmalı tutanak düzenlenemez.

Kaza Tespit Tutanağı nasıl sorgulanır?

Taraflarca doldurulan anlaşmalı tutanak ve sigorta şirketlerinin belirlediği kusur oranı, SBM’nin e-Devlet doğrulamasıyla açılan “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranından ve Sigortam360 uygulamasından sorgulanır. Polisin düzenlediği maddi hasarlı tutanak ise e-Devlet’te Emniyet Genel Müdürlüğü’nün hizmetinde görünür. SBM’nin 5664 numaralı SMS hattı tutanağın kendisini değil, aracın hasar ve değişen parça kaydını sorgular.

Kaza Tespit Tutanağına nasıl itiraz edilir?

İtiraz tutanağa değil, sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesine yapılır. Şirketler aynı sonuca vardıysa her sigortalı, sorumluluk oranlarının bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde, bir defaya mahsus ve değerlendirmeyi etkileyebilecek yeni bilgi veya belge sunarak sigorta şirketlerinden yeniden değerlendirme ister; şirketler 3 iş günü içinde karar verir. İki aracın sigortacısı aynı şirketse itiraz aynı sürede SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yapılır. Sonuç değişmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye gidilir; zamanaşımı 2 yıl, her hâlde 10 yıldır (KTK m.109).

Kaza tespit tutanağı e-Devlet’ten nasıl sorgulanır?

e-Devlet’teki hizmetin tam adı “Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama”dır ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından sunulur; polisin düzenlediği maddi hasarlı tutanaklar burada görünür. Jandarma bölgesindeki kazalar için Jandarma Genel Komutanlığı’nın ayrı hizmeti vardır. Taraflarca anlaşılarak doldurulan tutanak ve sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesi ise SBM’nin e-Devlet doğrulamalı ekranında izlenir. Ölümlü veya yaralanmalı kazada düzenlenen tutanak e-Devlet’te görünmez.

Kaza tespit tutanağına itiraz süresi kaç gündür?

Tek bir süre yoktur. Anlaşmalı tutanakta şirketler aynı sonuca vardıysa her sigortalı, sorumluluk oranlarının bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus yeniden değerlendirme isteyebilir; iki araç aynı şirkette sigortalıysa aynı süre SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na itiraz için işler. Kolluğun düzenlediği tutanaktaki tespite ise kanunda bağlı bir itiraz süresi öngörülmemiştir. Bu idari sürelerden bağımsız olarak maddi zarar için dava ve tahkim zamanaşımı 2 yıl, her hâlde 10 yıldır.

SMS ile kaza tespit tutanağı nasıl sorgulanır?

Bu, sık karşılaşılan bir karıştırmadır: SBM’nin 5664 numaralı SMS hattı tutanağın kendisini değil, aracın hasar kaydını, değişen parça bilgisini ve araç detay bilgisini verir. Tutanağı ve belirlenen kusur oranını görmek için SBM’nin “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranı ya da Sigortam360 uygulaması kullanılır; sonuç ayrıca SBM tarafından tutanaktaki iletişim bilgileri üzerinden bildirilir.

Kusur oranına itiraz edersem tazminatım etkilenir mi?

Evet. Karşı tarafın sigortacısından alınacak tazminat karşı tarafın kusuru oranında hesaplandığı için kusur oranı, araç değer kaybı ve onarım bedeli dahil alacağınız tutarı doğrudan belirler; hatalı ve yüksek bir kusur oranı tazminatı azaltır. Bu nedenle haklı gördüğünüz durumlarda bildirimden itibaren 5 iş günü içinde, yeni delillerle yeniden değerlendirme istemeniz maddi açıdan önemlidir.

Tutanakta kusur oranı yazmıyor, bu ne anlama gelir?

Bu bir eksiklik değildir. Anlaşmalı tutanakta sürücüler yalnızca ihlal edilen kuralı işaretler; oranı sigorta şirketleri %0, %50 veya %100 üzerinden belirler, şirketler anlaşamazsa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu kesin olarak belirler. Kolluğun düzenlediği tutanakta da Karayolları Trafik Yönetmeliği, görevlilerin kusur oranı belirtmeksizin yalnızca kimin hangi kuralı ihlal ettiğini yazmasını öngörür (KTY m.156/a-3). Yargılamada oranı bilirkişi raporu üzerinden mahkeme takdir eder.

Yaralanmalı kazada tutanağı e-Devlet’ten neden sorgulayamıyorum?

e-Devlet’teki hizmet, adından da anlaşılacağı gibi yalnızca maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanakları içindir; polis bölgesi ve jandarma bölgesi için ayrı ayrı hizmet bulunur. Ölümlü veya yaralanmalı kazada düzenlenen tutanak sigorta sistemine değil soruşturma evrakına gider ve e-Devlet’te görüntülenmez. Sonuç çıkmaması tutanağın olmadığı anlamına gelmez; kolluk tutanağı taraflara verilmek üzere de düzenlenir (KTY m.156/a-1) ve belgeye soruşturma dosyasından da ulaşılır.

Aşırı hız yapan taraf otomatik olarak kusurlu sayılır mı?

Hayır. KTK m.84 ve KTY m.157 asli kusur sayılan on iki hâli sınırlı olarak sayar ve hız sınırını aşmak bu listede yer almaz. Aşırı hız kusur değerlendirmesinde dikkate alınır, tali kusur doğurabilir; ancak tek başına asli kusur sonucunu doğurmaz.

Trafik şubesine dilekçe verirsem kusur oranı değişir mi?

Kural olarak hayır. 3071 sayılı Kanun, yargı mercilerinin görevine giren konulardaki dilekçelerin incelenemeyeceğini söyler ve kusur yargının alanındadır. Kolluğa yapılan başvuru yalnızca kolluk tutanağındaki plaka, isim, tarih, kaza yeri gibi maddi hataların düzeltilmesi için işler. Anlaşmalı tutanakta itiraz sigorta şirketlerine veya SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na; kolluk tutanağındaki kusur tespitine itiraz ise soruşturmada Cumhuriyet savcısına, davada mahkemeye yöneltilir.

Kaza tutanağı sonucu kaç günde çıkar?

2017/18 sayılı Genelgedeki sürelere göre, başvurulan sigorta şirketi tutanağı en geç takip eden iş günü sonuna kadar SBM’ye iletir ve şirketler 3 iş günü içinde kusur değerlendirmesi yapar; şirketler farklı sonuca varırsa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu en çok 3 iş günü içinde karar verir. Bu azami sürelere göre sonuç teslimden sonra yaklaşık 4 iş günü, Komisyona giden dosyada yaklaşık 7 iş günü içinde belirlenir ve SBM tarafından taraflara bildirilir.

KTT no nerede yazar?

Basılı Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı formunda tutanak numarası alanı yoktur; form 12 bölümden oluşur ve hiçbiri tutanağa numara vermez. Tutanağa dayalı dosyanın numarası, tutanağı teslim ettiğiniz sigorta şirketinden öğrenilir. SBM’nin sorgulama ekranına numarayla değil, e-Devlet kimlik doğrulamasıyla girilir.

Kazadan sonra polis çağırıp yeni tutanak tutturabilir miyim?

Anlaşarak olay yerinden ayrıldıysanız hayır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152/2-c’ye göre anlaşma ile olay yerinden ayrılan taraflar, zararın sigortaları veya kendilerince karşılanacağını kabul etmiş sayılır ve sonradan yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemez. Tutanakta hata varsa yol, kusur değerlendirmesine süresi içinde yeni delillerle itiraz etmek, sonuç değişmezse tahkime veya mahkemeye gitmektir.

Kaza tespit tutanağının geçerlilik süresi var mı?

Hayır. Kanunda ve genelgede tutanak için bir geçerlilik süresi yoktur; tutanak bir delildir ve zamanla geçersiz hâle gelmez. Sık duyulan “5 iş günü” tutanağın değil, kusur değerlendirmesine karşı yeniden değerlendirme talebinin süresidir. Tazminat talebi ise 2 yıllık ve her hâlde 10 yıllık zamanaşımına tabidir (KTK m.109).

İtirazı yanlış yere yaparsam süreyi kaçırmış olur muyum?

Genelge bu duruma karşı bir koruma öngörür: süresi içinde olmak kaydıyla, kusur oranlarına yönelik itirazın sigorta şirketleri dışındaki ilgili olmayan mercilere yapılması hâlinde 5 iş günlük itiraz süresi kesilir (2017/18 sayılı Genelge m.4.2). Yine de itirazı baştan sigorta şirketine, iki araç aynı şirketteyse SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu’na yöneltmek en güvenli yoldur.

Üç araçlı kazada anlaşmalı tutanak tutulabilir mi?

Evet. İkiden fazla motorlu aracın karıştığı kazalarda birden fazla form kullanılabilir ve tutanaklar fotokopiyle çoğaltılabilir (2017/18 sayılı Genelge m.1.4). Düzenlenen tutanakların kazaya karışan bütün taraflarca imzalanması gerekir; Genelge m.1.2’deki engel hâllerinden biri varsa tutanağı kolluk düzenler.

Kaza Sonrası Haklarınız İçin Destek

Kaza tespit tutanağı ve ona dayanılarak belirlenen kusur oranı, ilerideki tazminat sürecinizin temelini oluşturur. Hatalı bir kusur değerlendirmesi ya da eksik doldurulmuş bir tutanak, aracınızın değer kaybı ve diğer tazminat alacaklarınızı kalıcı biçimde düşürebilir; 5 iş günlük yeniden değerlendirme süresi de bir defa kullanılabildiği için itirazın ilk seferde doğru delillerle yapılması önemlidir. Maddi hasarlı kazalarda hukuki süreç hakkında bilgi için maddi hasarlı trafik kazası sayfamıza bakabilir, tutanağınızdaki kusur değerlendirmesini ve buna bağlı tazminat kalemlerini birlikte gözden geçirmek isterseniz iletişim bölümündeki kanallardan randevu talebinizi iletebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklı olduğundan, somut olayınızda izlenecek yol için bir avukata danışmanız gerekir. Son güncelleme: 12 Ekim 2026 (2017/18 sayılı Genelge, KTK m.81/3 7574 sayılı Kanun değişikliği ve KTY m.152-157 esas alınmıştır).