Plastik Parça Araç Değer Kaybı

Plastik parça araç değer kaybı, kazada hasar gören tampon, çamurluk, ızgara veya far gibi plastik aksamın onarılması ya da değiştirilmesi nedeniyle aracın ikinci el satış değerinde meydana gelen düşüştür ve bu düşüş, karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasından talep edilebilir. Uygulamada en çok karşılaşılan itiraz şudur: “Sadece plastik değişti, değer kaybı çıkmaz.” Bu itirazın bugün yürürlükte bir dayanağı yoktur. Karayolları Trafik Kanunu’nun teminat dışı hâlleri saydığı 92. maddesinde plastik parça ya da plastik aksam yer almaz; genel şartlara atıf yaparak teminatı daraltan hüküm ise Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. İtirazın kökü, Genel Şartların eski Ek-1’inde “plastik tampon/parça onarımları”nı değer kaybı teminatı dışında sayan bir bentti; o liste 4 Aralık 2021 değişikliğiyle metinden çıkarıldı, Ek-1’in kendisi de 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırıldı.

Plastik aksam değer kaybı konusu mevzuat metinlerine dayanılarak ele alınmıştır: hangi parçalar plastik aksam sayılır, plastik parça değişimi hasar kaydına ve TRAMER’e nasıl yansır, ekspertiz raporunda ne görünür, tazminat nasıl hesaplanır ve başvuru hangi sürelere tabidir. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren yeni değer kaybı rejimi, bu rejimin hangi poliçelere uygulandığı ve internetteki katsayı tablolarını neden geçersiz kıldığı da ayrı başlıklar altında ele alınıyor.

Araçta Plastik Aksam Nedir?

Araçta plastik aksam, gövdenin dış yüzeyinde ve iç kabininde metal yerine plastik türevi malzemeden üretilmiş bütün parçaların ortak adıdır. Tampon, ön ızgara (panjur), far ve stop lambası muhafazaları, ayna kapakları, marşpiyel kaplamaları, tekerlek davlumbazları, cam çıtaları, gösterge paneli ve iç döşeme kaplamaları bu gruba girer. Modern araçlarda çamurluğun da plastik olduğu modeller vardır; bu, üreticinin tercihiyle değişir ve “çamurluk metaldir” şeklinde genel bir kabul artık doğru değildir.

Plastiğin tercih edilme nedeni üç başlıkta toplanır: hafiflik sayesinde yakıt tüketiminin düşmesi, korozyona uğramaması ve karmaşık formların kalıpla kolayca üretilebilmesi. Ancak plastik aksamın işlevi yalnızca estetik değildir. Tampon, çarpışma anında darbe enerjisinin bir bölümünü emerek gövdeye ve içerideki kişilere ulaşan kuvveti azaltır; bu nedenle tamponun arkasında çoğu araçta ayrıca bir tampon demiri (darbe emici traversi) bulunur. Tampon demiri plastik değil metaldir ve onun hasar görmesi teknik olarak farklı bir tabloya işaret eder.

Aşağıdaki tablo, “hangi parça plastik aksam sayılır” sorusunu ve her parçanın plastik parça araç değer kaybı bakımından taşıdığı ağırlığı özetlemektedir. Tablodaki ağırlık değerlendirmesi mevzuatta yazılı bir katsayı değildir; parçanın görünürlüğü ile gövdeyle olan bağlantı biçiminden kaynaklanan uygulama gözlemidir.

Parça	Plastik aksam mı?	Değer kaybı bakımından ağırlığı
Ön / arka tampon	Evet	Görünür ve büyük yüzey; ilan fotoğraflarında ilk fark edilen parçadır
Tampon demiri (travers)	Hayır, metaldir	Gövde iskeletine bağlı olduğundan darbenin şiddetine işaret eder
Ön ızgara / panjur	Evet	Tek başına düşük; genellikle tamponla birlikte hasar görür
Far ve stop muhafazası	Evet	Sensör, yıkama sistemi veya adaptif donanım taşıyorsa maliyeti yükselir
Ayna kapağı / gövdesi	Evet	Düşük; ancak kamera veya kör nokta sensörü barındırabilir
Çamurluk	Modele göre değişir	Plastik olduğu modellerde bile yan gövde hattında yer aldığı için görünürlüğü yüksektir
Marşpiyel kaplaması	Evet	Altındaki metal marşpiyel ile karıştırılmamalıdır
Tekerlek davlumbazı, cam çıtası	Evet	Düşük; çoğunlukla tek başına değer kaybı doğurmaz
Gösterge paneli, iç kaplamalar	Evet	Dışarıdan görünmediği için ikinci el fiyatına etkisi sınırlıdır

Bu ayrımın pratik önemi şudur: bir parçanın plastik olması onu hukuken ayrı bir kategoriye sokmaz. Plastik olsun ya da olmasın, hasar gören her parça plastik parça değer kaybı değerlendirmesinde aynı ölçüte tabidir — aracın onarım sonrası ikinci el satış değerinin düşüp düşmediğine bakılır.

Çamurluk plastik aksam mı?

Çamurluğun plastik olup olmadığı markaya ve modele göre değişir. Bazı modellerde ön çamurluk kompozit veya termoplastik malzemeden üretilir; çoğu otomobilde ise ön çamurluk sac, arka çamurluk da gövdeye kaynakla bağlı bir sac parçadır. Kendi aracınızdaki durumu öğrenmenin en güvenli yolu parçanın iç yüzüne bakmak ya da yetkili servisten parça numarasıyla teyit almaktır; manyetik boya ölçüm cihazının o parçada değer vermemesi de plastik olduğuna işaret eder.

Hukuki sonuç bakımından fark yoktur: çamurluk plastik de olsa sac da olsa hasarı değer kaybı değerlendirmesine girer. Fark hesaptadır. Arka çamurluk gövdeye kaynakla bağlı olduğu için değişimi ikinci el fiyatına çok daha ağır yansır; 2021 tarihli Ek-1’in otomobil tablosunda arka çamurluk değişim katsayısı 4,00 iken ön çamurluk sacınınki 1,00’dı.

Araçta Plastik Parça Nedir?

Araçta plastik parça ile plastik aksam aynı şeyi anlatır; ikisi arasında hukuki ya da teknik bir fark yoktur. “Aksam” kelimesi Osmanlı Türkçesinden gelen ve “kısımlar, bölümler” anlamı taşıyan bir çoğul biçimdir; sigorta ve ekspertiz dilinde parça karşılığı kullanılır. Bu nedenle “plastik aksam değer kaybına girer mi” ile “plastik parça değer kaybına girer mi” soruları tek bir sorudur ve cevabı da tektir.

Terimlerin karışması tesadüf değildir. Sigorta şirketlerinin ret yazılarında ve eksper raporlarında çoğunlukla “plastik aksam” ifadesi geçerken, araç sahipleri günlük dilde “plastik parça” demeyi tercih eder. Aynı dosyada iki terimin birlikte kullanılması, tarafların farklı şeylerden söz ettiği izlenimi yaratabilir. Başvuru dilekçesinde tek bir terimi seçip hasar gören parçanın adını açıkça yazmak (ör. “ön tampon”, “sağ ön çamurluk”) bu karışıklığı baştan önler.

Ekspertiz zincirinin kendi dilinde ise plastik/metal ayrımı değil, parçaya uygulanan işlem belirleyicidir. Bir tamponun “değişen” mi, “boyalı” mı, “işlem görmüş” mü yoksa “sök-tak” mı olduğu, plastik olup olmadığından çok daha fazla sonuç doğurur. Bu terimleri aşağıda ekspertiz başlığı altında ayrıntılı ele alıyoruz.

Plastik Aksam Değer Kaybına Girer Mi?

Evet, plastik aksam değer kaybına girer. Aracın hasar gören bir parçasının plastik olması, değer kaybı talebini kanunen ortadan kaldıran bir sebep değildir. Zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı dışında kalan hâller Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinde tek tek sayılmıştır ve bu listede plastik parça, plastik aksam ya da belirli bir parça türü yer almaz. Maddede sayılanlar arasında; işletenin kendi yakınlarının mallarına gelen zararlar, yarış kazaları, taşınan eşya, manevi tazminat, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler, dolaylı zararlar (gelir kaybı, kira mahrumiyeti) ve trafikten çekme ya da hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri bulunur; listenin hiçbir bendi parça türüne göre ayrım yapmaz. Maddenin güncel metnine Karayolları Trafik Kanunu’nun mevzuat.gov.tr’deki resmî metninden ulaşabilirsiniz.

Sigorta şirketlerinin geçmişte “genel şartlarda kapsam dışı” gerekçesiyle verdiği ret kararlarının kanuni dayanağı, 14/4/2016 tarihli 6704 sayılı Kanunla m.92’ye eklenen (i) bendiydi; plastik parçaya ilişkin somut liste ise bu bendin işaret ettiği Genel Şartlar ekinde, Ek-1’de duruyordu (aşağıda ayrı başlıkta). Bu bent şu şekildeydi: “Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler.” Anayasa Mahkemesi 17/7/2020 tarihli, E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla bu bendi iptal etmiştir (karar 9 Ekim 2020 tarihli ve 31269 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır). Aynı kararla KTK m.90’daki “ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda” ve “ve genel şartlarda” ibareleri de iptal edilmiştir.

İptalin sonucu şudur: bugün m.90, tazminatların “bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabi” olduğunu söylemekte ve “bu Kanunda düzenlenmeyen hususlar hakkında Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır” hükmünü taşımaktadır. Kanun koyucu 9/6/2021 tarihli 7327 sayılı Kanunla m.90’a yeni bir cümle ve fıkra eklemiş, bunlar da Anayasa Mahkemesi’nin 29/12/2022 tarihli, E.2021/82, K.2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; maddenin bugünkü metni bu iki iptalden sonraki hâlidir. Yani genel şartlar, kanunun tanıdığı tazminat hakkını daraltan bağımsız bir kaynak olmaktan çıkmıştır. Bir talebin teminat dışı sayılabilmesi için m.92’de sayılan hâllerden birine girmesi gerekir; “genel şartlarda böyle yazıyor” gerekçesi tek başına yeterli değildir.

Buna karşılık şu ayrım korunmalıdır: teminat dışılık, talebin muhatabını değiştirir, hakkı ortadan kaldırmaz. Örneğin aracınız daha önce hasar sebebiyle trafikten çekme işlemi görmüşse m.92/(l) uyarınca sigortacıdan değer kaybı istenemez; ancak kusurlu sürücüye karşı Türk Borçlar Kanunu m.49, karşı aracın işletenine karşı ise iki aracın karıştığı kazalarda KTK m.89/2 uyarınca talep açık kalır. Bu konuyu ayrıntılı olarak hangi durumlarda değer kaybı talep edilemez başlıklı yazımızda ele aldık.

Plastik parça değer kaybına girmez kuralı nereden geliyor?

Sigorta şirketlerinin ve internetteki pek çok içeriğin tekrarladığı “plastik parça değer kaybına girmez” cümlesi uydurma değildir; geçmişte Genel Şartların ekinde gerçekten yazılı olan bir hükmün kalıntısıdır. 4 Aralık 2021 değişikliğinden önceki Ek-1’in “Teminat Dışında Kalan Haller” başlıklı ikinci bölümü, hasar sonrası şu hâlleri değer kaybı teminatı dışında sayıyordu:

• “Mini onarım ile giderilebilen basit kaporta, plastik tampon/parça onarımları, cam, radyo/teyp, lastik, hava yastığı, jant, mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamı hasarları” (bent 1)
• “Ana iskelet ve şaside hasar olmaksızın, vidalı parçalarda yapılan onarım/değişim ile giderilebilen hasarlar” (bent 2)

Bu iki bent dikkatle okunduğunda eski kuralın bile plastik parça için mutlak olmadığı görülür. Birinci bent plastik tampon ve parçaların yalnızca onarımını sayıyordu, değişimini değil. İkinci bent ise vidalı parçalarda yapılan onarım ve değişimi, ana iskelet ve şasede hasar bulunmaması şartıyla dışarıda bırakıyordu. Tampon, ızgara ve ayna kapağı gibi cıvatayla monte edilen plastik parçaların ret yazılarında bu kadar sık geçmesinin sebebi bu ikinci benttir.

Liste aşama aşama ortadan kalktı:

Tarih	Ne oldu	Plastik parça bakımından sonucu
17/7/2020 (RG 9/10/2020)	Anayasa Mahkemesi E.2019/40, K.2020/40: KTK m.92/(i) ve m.90’daki genel şartlara atıf yapan ibareler iptal	Genel şartlarla teminatı daraltma yetkisinin kanuni dayanağı kalktı
4/12/2021 (RG 31679)	Ek-1 tümüyle yeniden yazıldı; “Teminat Dışında Kalan Haller” listesi metinden çıktı	Tabloda yer almayan parçanın hasarı m.4/3 uyarınca toplam hasar tutarı üzerinden hesaba girdi
5/11/2025	SEDDK 2025/25 sayılı Genelge: değer kaybı eksper raporu şablonu piyasa analizine geçti	Her parça kendi satırında işlem kutusuyla (Onarım+Boya, Değişim, Boya…) değerlendirilir
1/7/2026 (RG 12/6/2026-33278)	Ek-1 yürürlükten kaldırıldı (C.11 gereği bu tarihten sonra düzenlenen poliçelerde)	Katsayı tablosu da yok; ölçüt A.5/a’daki ikinci el satış değeri farkı

Eski listenin bugün açılan dosyalarda uygulanma ihtimali düşüktür: liste 4 Aralık 2021’de metinden çıkarıldı ve o tarihten önce düzenlenmiş trafik poliçeleri çoktan sona erdi. Kazası çok eskiye dayanan ve hâlâ zamanaşımına uğramamış bir dosyada eski poliçe metni ayrıca incelenmelidir; ancak o dosyada da listenin dayanağı olan kanun hükmünün 2020’de iptal edildiği unutulmamalıdır. Ret yazısında “mini onarım”, “plastik aksam” ya da “vidalı parça” gerekçesi görürseniz, sigortacıdan reddin hangi yürürlükteki hükme dayandığını yazılı olarak sormanız yeterli bir ilk adımdır.

Plastik Aksam Değer Kaybı Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararları Ne Diyor?

Plastik aksam değer kaybı konusunda belirleyici olan karar, Yargıtay’ın parça türüne özgü bir içtihadı değil, Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda künyesini verdiğimiz iptal kararıdır. Bunun nedeni basittir: uyuşmazlığın kaynağı bir parçanın plastik olup olmaması değil, sigortacının teminat kapsamını genel şartlara dayanarak daraltıp daraltamayacağıdır. Anayasa Mahkemesi bu yetkiyi 2020 yılında ortadan kaldırınca, “plastik olduğu için ödemiyoruz” savunmasının kanuni zemini de kalmamıştır.

Yargıtay içtihatlarına atıf yaparken iki noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi, araç değer kaybı uyuşmazlıklarına bakan daire değişmiştir: uzun yıllar bu dosyaları inceleyen Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2021 yılında kapatılmış, işleri 4. Hukuk Dairesi’ne devredilmiştir. 17. HD kararları geçerliliğini korur, ancak bugün temyiz mercii 4. Hukuk Dairesi’dir. İnternette 17. HD’ye atıf yapıp bu devri anmayan içeriklerin okuyucuyu yanlış mercie yönlendirme riski vardır.

İkincisi, değer kaybı uyuşmazlıkları sıklıkla mahkemeye değil Sigorta Tahkim Komisyonu’na götürülür. Hakem heyeti kararları mahkemeleri bağlayan içtihat niteliği taşımaz; her dosya kendi eksper raporu ve kusur durumu üzerinden değerlendirilir. Bu nedenle “tahkim şu kadar ödeme yapıyor” biçimindeki genellemelere dayanarak beklenti kurmak doğru değildir. Tahkim yolunun işleyişini araç değer kaybı tahkim dosyası sorgulama yazımızda anlattık.

Dosyanızda dayanacağınız hukuki temel bakımından sıralama şudur: önce KTK m.92’nin plastik parçayı teminat dışı saymadığı, ardından m.92/(i)’nin iptal edildiği, son olarak da karşı aracın poliçesi 1/7/2026’dan sonra düzenlenmişse Genel Şartlar A.5/a ölçütünün “hasar gördüğü kısımları” ifadesiyle boyanan ve onarılan bölgeyi de hesabın içine aldığı, daha eski poliçede ise 2021 tarihli Ek-1’in m.4/3 hükmünün tabloda yer almayan parçaların hasarını da toplam hasar tutarı üzerinden hesaba kattığı belirtilir.

Plastik aksam değer kaybı Anayasa Mahkemesi kararı ne diyor?

Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli, E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararı, plastik aksamı ismen anmaz; kararın konusu, zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamının genel şartlar yoluyla daraltılıp daraltılamayacağıdır. Mahkeme, KTK m.92’ye 6704 sayılı Kanunla eklenen ve genel şartlarla tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepleri kapsam dışı sayan (i) bendini iptal etmiş; m.90’daki genel şartlara atıf yapan ibareleri de iptal etmiştir. Karar 9 Ekim 2020 tarihli ve 31269 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Plastik aksam bakımından sonucu şudur: sigortacı, talebi reddederken “genel şartlarda böyle yazıyor” gerekçesini tek başına dayanak yapamaz; reddin dayanağını kanunda, özellikle m.92’de sayılan hâllerden birinde göstermesi gerekir.

Plastik aksam değer kaybı Yargıtay kararı var mı?

Plastik parçayı ayrı bir kategori olarak ele alan, parça türünü tek başına ölçüt yapan yerleşik bir Yargıtay içtihadı bilinmemektedir; buna karşılık plastik aksam hasarını değer kaybı hesabına katan kararlar Yargıtay denetiminden geçmektedir. Değer kaybı uyuşmazlıkları parça türüne göre değil, aracın ikinci el satış değerinde gerçek bir azalma meydana gelip gelmediğine göre çözülür; bu da her dosyada eksper ya da bilirkişi raporu ve piyasa verisiyle ayrıca belirlenir.

Güncel bir örnek Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 29.05.2025 tarihli, E.2023/2959, K.2025/8819 sayılı kararıdır. Dosyada araçta arka panel, havuz sacı ve bagaj kapağının yanında ön ve arka tampon hasarı vardı. Hakem heyetinin hükme esas aldığı bilirkişi raporu, aracın modeli, yılı ve hasar geçmişiyle birlikte “plastik aksam hasarının tramerde hasar miktarının yüksek görünmesi nedeniyle değer kaybına etki yapacağı” hususunu değerlendirerek değer kaybını piyasa koşullarına göre belirlemiş; sigortacının cevap dilekçesindeki “genel şartlar uyarınca hesaplama yapılması gerektiği” savunmasına rağmen bu hesap esas alınmıştır. Daire, itiraz hakem heyeti kararını onamıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oy plastik aksamla değil, poliçe limitinin birden çok zarar gören arasında paylaştırılmasıyla ilgilidir. Dosya, zorunlu trafik sigortası limitinin üzerinde kalan kısım için kasko poliçesindeki ihtiyari mali sorumluluk teminatına yöneltilmişti. Bu nedenle “Yargıtay plastik aksam için şu oranı kabul etti” biçiminde aktarılan içeriklere temkinli yaklaşılmalıdır. İçtihada atıf yapılacaksa, bu dosyalara uzun yıllar bakan 17. Hukuk Dairesi’nin 2021’de kapatıldığı ve işlerin 4. Hukuk Dairesi’ne devredildiği de belirtilmelidir.

Plastik Aksamın Değişmesi Hasar Kaydına Yansıtılır Mı?

Plastik aksamın değişmesi hasar kaydına yansıtılır; kaydı doğuran olay ödeme yapılması değil, hasarın sigorta şirketine ihbar edilmesidir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği’nin 15. maddesinin üçüncü fıkrası bu konuda açıktır: “Sigorta şirketleri, eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları Merkez veri tabanına girer.”

Bu hüküm, uygulamada sık rastlanan iki yanlışı birden düzeltir. Birincisi, “hasar küçükse şirket kayıt açmayabilir” görüşü doğru değildir; şirketin bu konuda takdir yetkisi yoktur, yükümlülük yönetmelikten doğar. İkincisi, “eksper gelmediyse kayıt oluşmaz” görüşü de yanlıştır; fıkra tam olarak bu ihtimali karşılamak için yazılmıştır. Dolayısıyla plastik bir tamponun değişimi için sigortaya ihbarda bulunulmuşsa, ödeme yapılmasa dahi kayıt oluşur.

Kayıt oluşmasının doğrudan sonucu, aracın geçmişinin ikinci el alıcı tarafından görülebilir hâle gelmesidir. Plastik parça değişimi değer kaybı talebinin fiilî dayanağı da budur: alıcı, kayıtta görünen kazayı fiyat pazarlığında kullanır. Kaydın nasıl sorgulandığını ve hangi bilgileri gösterdiğini araç hasar kaydı sorgulama yazımızda adım adım anlattık.

Kayıt yalnızca sigortaya ihbar edilen hasarlar için doğar. Aracınızın plastik tamponunu kendi imkânlarınızla, sigortaya hiç başvurmadan değiştirdiyseniz sistemde bir kayıt oluşmaz. Bu tercih hakkınızı kendiliğinden ortadan kaldırmaz: karşı taraf kusurluysa onarım bedeli ve değer kaybı, zamanaşımı dolmadan onun trafik sigortacısından ya da doğrudan kusurlu sürücüden istenebilir. Ancak sigortaya sonradan başvurulduğunda kayıt o tarihte doğar ve onarım önceden yapıldığı için hasarın ispatı zorlaşır; onarım öncesi fotoğraflar, iş emri ve fatura bu yüzden saklanmalıdır. SEDDK’nın 2026/7 sayılı Genelgesi m.9/5 de pilot uygulama kapsamında, ihbardan önce onarılmış araçta eksperin aracı görüp onarımın hasarla uygunluğunu rapora yazmasını öngörür.

Plastik Parça Değişiminde Hasar Kaydına İşlenen Bilgi

Plastik parçaların değişmesi hasar kaydına yansır ve Merkez veri tabanına hem ödenen tutar hem de ekspertiz bilgisi girer. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.15/8 şu yükümlülüğü koyar: “Sigorta şirketleri hasar bedelleri ve ödeme yapılan kişi kimlik bilgilerini veri tabanına girmek zorundadır.” Aynı maddenin beşinci fıkrası eksperlerin raporlarını Merkez üzerinden hazırlamasını, yedinci fıkrası da ekspertiz raporu bilgilerinin Merkez veri tabanında saklanmasını öngörür. Araç sahibine internet üzerinden açılan ise m.24/1 uyarınca “özet sigorta ve hasar bilgileri”dir; ekspertiz raporları m.15/9 uyarınca Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez. Bu nedenle ikinci el alıcısının plaka sorgusunda gördüğü bilgi hasar tarihi ve tutarıdır; bu tutar parça ile işçiliği ayırmaz ve ekspertiz ayrıntısı içermez.

Bu ayrıntı ikinci el alım satımında sık sık yanlış yorumlanır. Kayıtta görünen tutarın yüksek olması, mutlaka ağır bir hasarı göstermez; sensörlü bir far ile birlikte değişen tampon, gövdesel bir hasar bulunmasa bile kayda yüksek bir rakam düşürebilir. Tersi de mümkündür: düşük bir tutar, sadece tamponun değiştiğini değil, gövdedeki hasarın kasko kapsamı dışında kalıp ayrıca onarıldığını da gösteriyor olabilir. Tutar tek başına hasarın niteliğini anlatmaz; bu nedenle ikinci el alımında kayıt tutarı ile ekspertiz raporu birlikte okunur.

Kayda yanlış bilgi işlenmişse düzeltme yolu kapalı değildir. Yönetmelik m.23/4 uyarınca üye sigorta şirketleri, Merkez tarafından hatalı gönderildiği tespit edilen bilgileri gecikmeksizin düzeltmek ve düzeltme kayıtlarını en çok bir günlük gecikmeyle Merkeze iletmek zorundadır. Ayrıca m.23/3’ün son cümlesi, yargı mercilerinin kararları doğrultusunda hasar verilerinin değişmesi hâlinde güncellemenin üye sigorta şirketi tarafından yapılacağını belirtir.

Plastik Aksam Değişiminin TRAMER ve SBM Kaydına Etkisi

Plastik aksamın sigorta üzerinden değişmesi “tramere” yansır; ancak burada güncellenmesi gereken bir kurum bilgisi vardır. TRAMER bugün müstakil bir kurum değildir. Dayanağı olan Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi Yönetmeliği (RG 11.04.2007/26490) yürürlükten kaldırılmış, merkez Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) bünyesinde bir alt bilgi merkezine dönüşmüştür. Bugünkü kanuni dayanak 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.31/B’dir.

Halk arasında “tramer kaydı” denilen verinin büyük bölümü, teknik olarak SBM bünyesindeki Sigorta Hasar Takip ve Gözetim Merkezinde tutulur. Bu ayrım yalnızca terminolojik bir ayrıntı değildir: başvuru, itiraz ve düzeltme talepleri SBM’nin usullerine tabidir ve dilekçede “TRAMER’e itiraz ediyorum” ifadesi yerine kaydın hangi sigorta şirketi tarafından girildiğinin belirtilmesi işi hızlandırır, çünkü Yönetmelik m.23/3 ve m.23/4 uyarınca veriyi güncelleme ve düzeltme yükümlülüğü kaydı giren üye sigorta şirketine aittir.

Kaydın oluşup oluşmayacağını belirleyen ölçüt parçanın plastik olması değil, işlemin sigorta kapsamında yapılıp yapılmadığıdır. Estetik amaçlı, kişisel tercihle yapılan bir tampon değişimi — kaza ve ihbar bulunmadığından — kayıt doğurmaz. Buna karşılık kasko kapsamında yapılan bir değişim de kayda geçer; kasko hasarları da veri tabanına aktarılır.

Plastik Parçaların Değişmesi Tramere Yansıtılır Mı?

Plastik parçaların değişmesi kayda yansır ve bu yansıma neredeyse anında gerçekleşir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.23/3, hasar verilerinin eş zamanlı, muallak tazminat verilerinin ise gün sonuna kadar aktarılmasını öngörür. Bu nedenle “kayıt birkaç ay sonra düşer, o zamana kadar aracı satarım” biçimindeki yaygın kanı doğru değildir.

Bir başka sık sorulan soru, karşı tarafın hasarının kendi kaydınızda görünüp görünmeyeceğidir. Kayıt araç bazında tutulur: karşı aracın onarım bedeli sizin aracınızın hasar kaydına işlenmez. Kazada kusurluysanız ödeme sizin trafik poliçenizden çıkar ve bunun sonucu aracınızın hasar geçmişinde değil, poliçenizin hasarsızlık basamağında görülür (ZMSS Tarife Uygulama Esasları m.5). Yönetmelik m.24/1 de internet üzerinden erişimi sigortalının “taraf oldukları sigorta sözleşmeleri” ile ilgili özet bilgilerle sınırlar; dolayısıyla karşı tarafın dosya ayrıntısını kendi ekranınızdan göremezsiniz. Aynı şekilde m.15/9 uyarınca “Ekspertiz Raporları Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez.”

Değer kaybı ödemesi ayrı bir ihbar gerektirmez ve yeni bir kaza dosyası açmaz; kaydı doğuran olay kaza ihbarıdır, değer kaybı aynı dosya içindeki ikinci bir kalemdir. Ödenen tutar m.15/8 uyarınca dosyanın tazminat verisine girer; bu tutarın sorgu ekranında ayrı bir satır olarak görünüp görünmeyeceği mevzuatta düzenlenmemiştir. Karşı aracın poliçesi 1/7/2026’dan sonra düzenlenmişse Genel Şartlar A.5/a, “araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir” diyerek bu iki kalemi tek başvuruda birleştirir.

Araçta Plastik Parçanın Onarılması Hasar Kaydına Yansıtılır Mı?

Araçta plastik parçanın onarılması, sigortaya ihbar edildiyse hasar kaydına yansır. Belirleyici olan onarımın büyüklüğü ya da maliyeti değil, dosyanın sigorta sistemine girip girmediğidir. Çatlayan bir tamponun yapıştırılıp boyanması, karşı tarafın trafik sigortasına ihbar edildiği anda diğer hasarlarla aynı kayıt rejimine tabi olur.

Uygulamada araç sahipleri küçük onarımları çoğu zaman sigortaya bildirmeden kendileri yaptırır. Bu tercihin iki yönü vardır. Kayıt oluşmaz, dolayısıyla ikinci el satışta hasar geçmişi görünmez; buna karşılık karşı taraf kusurluysa onarım bedeli ve plastik parça araç değer kaybı tazminatı ancak sonradan ve ispatı daha zor bir dosyayla istenebilir, hiç başvurulmazsa da hiç alınamaz. Ayrıca onarım izi ekspertiz ölçümünde ortaya çıkabileceğinden, kaydın bulunmaması “hasarsız araç” anlamına gelmez.

Onarım kalitesi de sonucu etkiler. Plastik parçanın ısıyla kaynatılarak birleştirilmesi, macunlanması ve boyanması gibi işlemler, parça yerinde kalsa bile yüzeyde ölçülebilir bir iz bırakır. Bu izin ikinci el fiyatına etkisi, boyasız göçük düzeltme gibi daha hafif yöntemlere göre yüksektir; farkı boyasız göçük düzeltmede araç değer kaybı yazımızda karşılaştırdık.

Plastik Parça Onarımının TRAMER Kaydına Yansıması

Araçta plastik parçanın onarılması, sigorta kapsamında yapıldıysa SBM veri tabanına — halk arasındaki adıyla tramere — yansır. Onarım ile değişim arasında kayıt bakımından bir ayrım yoktur; Yönetmelik m.15/3 “ihbar edilen tüm hasarlar” derken işlemin türüne göre istisna tanımaz.

Fark, kayda düşen tutarda ortaya çıkar. Onarım genellikle değişimden daha düşük maliyetli olduğundan sistemde görünen rakam da düşük olur. Bu, ikinci el alıcısı için tek başına güven verici bir işaret sayılmamalıdır; düşük tutar hasarın hafif olduğunu gösterebileceği gibi, gövdedeki asıl hasarın kayıt dışı onarıldığını da gösteriyor olabilir.

Mini onarım, lokal boya ve benzeri işlemlerin kayda girip girmeyeceği de aynı ölçüte tabidir: sigortaya ihbar edilmişse girer, edilmemişse girmez. Lokal boyanın değer kaybı bakımından nasıl değerlendirildiğini lokal boya araç değer kaybı yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Plastik Aksam Ekspertizde Çıkar Mı?

Plastik aksam ekspertizde çıkar, ancak metal gövdedeki gibi cihaz ölçümüyle değil çoğunlukla gözle ve parça üzerindeki izlerle. Ekspertizde yaygın kullanılan boya kalınlık ölçüm cihazları manyetik ya da girdap akımı ilkesiyle çalışır ve ölçüm için altta metal yüzey ister; plastik tampon, ayna kapağı veya plastik çamurlukta bu cihazlar sağlıklı değer vermez. Plastik yüzeydeki boya katmanı ancak ultrasonik ölçüm cihazıyla ölçülebilir ve bu cihaz her ekspertiz noktasında bulunmaz. Bu nedenle plastik parçalarda değerlendirme çoğu zaman renk tonu farkı, portakal kabuğu görünümü, zımpara veya macun izi, vida ve klips izleri ile parçanın iç yüzündeki üretici işaretleri üzerinden yapılır; bazı raporlar plastik parçaların boya ölçümüne dâhil edilmediğini ayrıca not eder. Sonuç kontrolün özenine bağlıdır: noktasal bir rötuş gözden kaçabilir, buna karşılık komple boyanmış ya da değiştirilmiş bir tampon renk ve yüzey farkıyla genellikle fark edilir.

Burada iki ayrı raporu birbirinden ayırmak gerekir. İkinci el ekspertiz raporlarındaki “boyalı”, “işlem görmüş”, “lokal boya”, “sök-tak” gibi ifadeler ekspertiz sektörünün dilidir ve firmadan firmaya kayabilir; sigorta eksperinin düzenlediği değer kaybı raporu ise kendi şablonundaki işlem kutularını (Onarım+Boya, Değişim+Boya, Boya, Değişim, Boyasız Onarım) kullanır. Aşağıdaki tablo, sektörde en yaygın kullanılan sıralamayı hafiften ağıra doğru vermektedir.

Terim	Ne anlama gelir	Değer kaybı bakımından
Orijinal	Fabrika çıkışı; katman kalınlığı standart aralıkta	Etkisi yok
Sök-tak	Parça hasarsız, yalnızca sökülüp takılmış	Parça değişimi değildir; işçilik tarifidir
Rötuş / çelik rötuş	Noktasal boya uygulaması	Ölçüm noktasına denk gelirse rapora çıkar
Temizlik boyası	Altında hasar yok; mat veya solmuş yüzeyin yenilenmesi	Hasara bağlı olmadığından değer kaybına konu edilmemesi beklenir
Lokal boya	Parçanın yalnızca hasarlı bölümünün boyanması	Boya kategorisinde değerlendirilir
Boyalı	Sac düzeltilmeden, yalnız yüzey boyanmış	Eksper raporunda “Boya” kutusu işaretlenir
İşlem görmüş / boyalı işlemli	Önce düzeltme, çekme veya macun; sonra boya	“Onarım + Boya” kutusu; boyadan ağırdır
Değişen	Parça sökülüp yerine yenisi takılmış	En ağır kategori; “Değişim” kutusu işaretlenir

İlan platformlarındaki ekspertiz özetlerinin mikron değerlerini göstermediğini de belirtmek gerekir. İlanda yalnızca sonuç yazar; bu nedenle “boyalı” görünen bir parça gerçekte macunlu ya da işlem görmüş olabilir. Alıcıysanız raporun kendisini istemeniz, satıcıysanız raporu paylaşmanız lehinizedir — çünkü Türk Borçlar Kanunu m.222/1 uyarınca satıcı, sözleşmenin kurulduğu sırada alıcının bildiği ayıplardan sorumlu değildir. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise alıcının yeterince gözden geçirmekle görebileceği ayıplardan satıcıyı, ancak böyle bir ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse sorumlu tutar; ilanda ya da sözleşmede “değişen yok” veya “boyasız” diye yazılmış olması bu üstlenmenin kanıtı olabilir. Satıcı galeri gibi bir tacirse 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ayıplı mal hükümleri de uygulanır.

Plastik tampon boyası ekspertizde çıkar mı?

Plastik tampon boyası ekspertizde çoğunlukla çıkar, ancak manyetik boya ölçüm cihazıyla değil, yüzeyin gözle kontrolüyle ya da ultrasonik ölçümle. Tampon aracın en çok bakılan bölgelerinden biri olduğu için renk tonu farkı, portakal kabuğu görünümü veya kenarlardaki boya taşması kolayca fark edilir. Bazı raporlarda tampon ayrı bir başlıkta değerlendirilir ve “tampon boyalı” ibaresi gövde boyasından ayrı gösterilir; bu ayrım aracın lehinedir, çünkü tamponun boyanmış olması tek başına gövde hasarına işaret etmez.

Plastik tampon değişimi ekspertizde çıkar mı?

Çoğunlukla çıkar. Değişen bir tamponu ele veren işaretler boya ölçümünden çok montaja ilişkindir: bağlantı vida ve klipslerinde sökme izi, tampon ile çamurluk ve far arasındaki boşlukların karşı tarafa göre farklı olması, renk tonu farkı ve parça üzerindeki üretici ve üretim tarihi işaretlerinin araçla uyumsuzluğu. Bu nedenle ekspertizde tampon için “değişen” tespiti, cihazdan çok kontrolü yapan kişinin özenine dayanır; rapordaki ifadenin yanında fotoğraf istemek lehinizedir. Sigorta üzerinden yapılan bir değişim ise ekspertizden bağımsız olarak hasar kaydında görünür.

Tampon sök-tak ekspertizde çıkar mı?

Sök-tak, parçanın hasarsız olduğu hâlde başka bir onarım için sökülüp geri takılmasıdır; değişim değildir. Sökülüp takılan tamponda vida ve klips izleri görülebildiği için ikinci el ekspertizinde fark edilebilir ve bazı raporlarda ayrı bir ibareyle yazılır. Sigorta eksperinin değer kaybı şablonunda ise sök-tak için kutu bulunmaz; karşılığı ya “Boyasız Onarım”dır ya da hiç işaretlenmemesidir. Raporda sök-tak yerine “değişen” yazılmışsa düzeltilmesini isteyin.

Plastik tampon boyama değer kaybı doğurur mu?

Plastik tampon boyama, hasara bağlı olarak yapılmışsa değer kaybı değerlendirmesine girer. Belirleyici olan boyamanın hangi sebeple yapıldığıdır: kaza sonucu oluşan çizik, çatlak veya ezik nedeniyle boyanan tampon, ekspertiz raporunda ilgili işlem kutusu işaretlenerek kayda geçer ve A.5/a’nın “hasar gördüğü kısımları” ölçütü kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık altında hasar bulunmayan, yalnızca matlaşmış yüzeyin yenilenmesi amacıyla yapılan temizlik boyasının değer kaybına konu edilmemesi beklenir. Boyamanın parçanın tamamına mı yoksa yalnız hasarlı bölümüne mi (lokal boya) uygulandığı da rapora ayrıca yazılır.

Far değişimi ekspertizde çıkar mı, değer kaybına girer mi?

Far değişimi ekspertiz raporunda görünür ve değer kaybı değerlendirmesine dâhil edilir. Farın değişmesi tek başına gövde hasarı anlamına gelmez; ancak günümüz araçlarında farlar adaptif aydınlatma, yıkama sistemi veya sensör barındırabildiğinden hem onarım maliyeti hem de kayda düşen tutar yükselebilir. Orijinal yerine eşdeğer far takılması ise ayrı bir konudur: Genel Şartlar B.2.1 uyarınca hasar gören orijinal parça, onarımı mümkün değilse orijinal parça ile değiştirilir; eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parçaya ancak hak sahibinin onayıyla ya da orijinal parçayla değiştirme imkânı yoksa geçilir ve bu iki hâli ispat yükü sigortacıdadır. Bu kural 1 Temmuz 2026’nın getirdiği bir yenilik değildir; 4 Aralık 2021 tarihli değişiklikten beri metinde yer alır, 2026 değişikliği fıkrayı yeniden yazmıştır. Far, şanzıman ve bagaj kapağı gibi diğer parçaların değerlendirmesini parça değişimi araç değer kaybı yazımızda topladık.

Plastik tampon değer kaybına girer mi?

Plastik tampon değer kaybına girer. Tampon, aracın en görünür parçalarından biri olduğu ve ikinci el ilan fotoğraflarında ilk fark edilen bölgede yer aldığı için piyasa değerine etkisi diğer plastik parçalardan yüksektir. Tampon özelinde hesaplama ve başvuru ayrıntılarını tampon değişimi araç değer kaybı yazımızda ayrıca ele aldık.

Ayna değişimi değer kaybına girer mi?

Girer. Yan ayna kapağı ve gövdesi plastik aksamdır; kazada değişmesi ya da boyanması, diğer plastik parçalar gibi değer kaybı değerlendirmesine dâhil edilir ve KTK m.92’de aynayı ya da başka bir parçayı teminat dışı sayan bir bent yoktur. Aynanın ağırlığı genellikle düşüktür, çünkü ayna cıvata ve klipsle takılan, gövde hattını etkilemeyen bir parçadır. Ancak kamera, kör nokta sensörü, ısıtma veya katlanma motoru barındıran aynalarda değişim bedeli ve hasar kaydına düşen tutar yükselebilir. Ayna ile birlikte kapı da hasar gördüyse değerlendirme o parça üzerinden ağırlaşır; kapı tarafını kapı değişimi nedeniyle araç değer kaybı yazımızda ayrıca ele aldık.

Plastik Parça Değişen Sayılır Mı?

Plastik parça değiştirildiğinde ekspertiz raporunda “değişen” olarak işaretlenir; plastik olması bu nitelendirmeyi değiştirmez. Ekspertiz raporlarında değişen parça sayısı ayrı bir kalem olarak gösterildiği için, plastik bir tampon ya da çamurluğun değişimi de bu sayıya dâhil edilir.

Bu noktada iki durum sıkça karıştırılır. Birincisi sök-tak işlemidir: parça sökülüp yeniden takılmışsa değişim yapılmamıştır, dolayısıyla “değişen” sayılmaz. Nitekim SEDDK’nın 2025/25 sayılı Genelgesiyle 5 Kasım 2025’te yürürlüğe giren Değer Kaybı Ekspertiz Raporu şablonunda sök-tak için ayrı bir kutu bulunmamaktadır; karşılığı ya “Boyasız Onarım”dır ya da hiç işaretlenmemesidir. İkincisi garanti kapsamında değişen parçadır: üretim hatası nedeniyle yetkili serviste değiştirilen bir parça kaza kaynaklı olmadığından hasar kaydı doğurmaz, ancak servis kayıtlarında görünür.

Değişen parça sayısının ikinci el fiyatına etkisi, parçanın gövdeyle bağlantı biçimine göre farklılaşır. Cıvatayla monte edilen ve gövde iskeletini ilgilendirmeyen parçalar (tampon, ön ızgara, ayna kapağı, plastik çamurluk) alıcı nazarında kaynaklı gövde parçalarından daha hafif değerlendirilir. Buna karşılık “değişen” ibaresinin raporda yer alması, pazarlıkta fiyat indirimi talebine gerekçe yapılır — plastik parça değişimi değer kaybı talebinin somut karşılığı da budur.

Değişim yapılan parçanın orijinal mi eşdeğer mi olduğu da rapora yansır. Genel Şartlar B.2.1’deki kural, hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse orijinal parça ile değiştirilmesidir; eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parçaya geçiş ancak hak sahibinin onayı alınarak ya da orijinal parça ile değiştirme imkânı bulunmadığında mümkündür ve bu iki hâli ispat yükü sigortacıya aittir. Aynı fıkra, işlem sonucunda araçta bir kıymet artışı meydana gelse dahi bu farkın tazminattan indirilemeyeceğini açıkça belirtir. Hasar gören parça zaten orijinal değilse kural tersine döner: parça önce yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parçayla değiştirilir. Bu hükümler 4 Aralık 2021 değişikliğinden beri yürürlüktedir; 1 Temmuz 2026 değişikliği fıkrayı yeniden yazmış, özünü değiştirmemiştir.

Plastik çamurluk değişen sayılır mı?

Sayılır. Plastik bir çamurluk sökülüp yerine yenisi takılmışsa ekspertiz raporunda “değişen” olarak işaretlenir; malzemenin plastik olması bu nitelendirmeyi değiştirmez. Ancak ön çamurluk cıvatayla monte edildiğinden, değişimi gövdeye kaynakla bağlı arka çamurluğun değişimiyle aynı ağırlıkta değerlendirilmez: ikinci el alıcısı açısından ön çamurluk değişimi hafif, arka çamurluk değişimi ağır bir işarettir. Değer kaybı raporunda da parça kendi satırında “Değişim” ya da “Değişim+Boya” kutusuyla gösterilir; hangi kutunun işaretlendiğini rapordan kontrol edin.

Plastik Parça Değişimi Değer Kaybına Yol Açar Mı?

Plastik parça değişimi değer kaybına yol açar. Bunun sebebi parçanın malzemesi değil, değişimin hasar kaydında görünür hâle gelmesi ve aracın kazaya karıştığını ortaya koymasıdır. Potansiyel alıcılar nazarında hasar kaydında yer alan her detay aracın değerini azaltır; ikinci el piyasasında “kayıtsız araç” ile “tampon değişimi kayıtlı araç” arasındaki fiyat farkı bu algıdan doğar.

Bu tespiti hukuki zemine oturtan hüküm, 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren ve bu tarihten sonra düzenlenen poliçelere uygulanan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5/a maddesidir. Madde, değer kaybının Kurumca belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından “aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değerinin arasındaki fark” dikkate alınarak tespit edileceğini söyler. Ölçüt listesinde parçanın plastik ya da metal olduğuna dair bir ayrım bulunmaz; belirleyici olan hasar gören kısım ve satış değerindeki farktır. Daha eski poliçelerde uygulanan 2021 tarihli Ek-1 de plastik parçayı dışarıda bırakmıyordu: parça tablosunda yer almayan bir parçanın hasarı, ekin m.4/3 hükmü uyarınca toplam hasar tutarı üzerinden hesaba giriyordu.

Uygulamada sigorta şirketlerinin plastik parça taleplerini reddettiği görülebilmektedir. Bu ret, yukarıda ayrıntısını verdiğimiz üzere kanuni bir teminat dışılığa değil şirketin kendi değerlendirmesine dayanır ve nihai değildir. Talep reddedildiğinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yolu ile dava yolu açıktır (sigortacıya karşı davadan önce arabuluculuk dava şartıdır); ayrıca ret kararının gerekçesinin yazılı olarak istenmesi, sonraki aşamada dosyanın omurgasını oluşturur.

Talebin reddedilmesi hâlinde izlenecek adımları değer kaybı başvurusu reddedilirse ne yapılmalı yazımızda sıraladık.

Plastik Parça Onarımı Değer Kaybına Yol Açar Mı?

Plastik parça onarımı da değer kaybına yol açabilir; değer kaybının doğması için parçanın mutlaka değişmiş olması gerekmez. Bunun mevzuat karşılığı, A.5/a’nın ölçüt listesindeki “hasar gördüğü kısımları” ifadesidir: hüküm, hasarın nasıl giderildiğinden bağımsız olarak hangi bölgenin hasar gördüğünü hesabın içine alır. Dolayısıyla boyanan veya işlem gören bir tampon da değerlendirmeye girer.

Onarımın etkisi, kural olarak değişimden daha düşüktür. Bunun iki nedeni vardır: onarımda parça yerinde kaldığı için orijinallik tümüyle yitirilmez ve kayda düşen tazminat tutarı daha düşük olur. Ancak onarımın kalitesi sonucu değiştirebilir. Parçada kalıcı deformasyon, renk farkı, portakal kabuğu görünümü ya da macun izi kalmışsa, alıcı nazarında bu bir kusurdur ve pazarlıkta değişimden daha az etki yaratmayabilir.

Yeni Değer Kaybı Ekspertiz Raporu şablonu bu ayrımı kendi içinde yapılandırmıştır. Şablondaki “Değer Kaybına Konu Parçalar” bölümü her parçaya ayrı bir satır açar ve o parça için uygulanan işlem kutusu işaretlenir: Onarım+Boya, Değişim+Boya, Boya, Değişim, Boyasız Onarım ile Eski Hasar Var/Yok. Yani onarım, değer kaybı hesabının dışında bırakılan bir kategori değil, ayrı bir işlem kutusu olarak hesabın içindedir.

Bu satır yapısı aynı zamanda “boya boyadır, nerede olduğu fark etmez” yaklaşımının neden doğru olmadığını gösterir. Parça bazlı satır açılması ve A.5/a’daki bölge ölçütü birlikte okunduğunda, hasarın hangi bölgede meydana geldiği hesabın bileşenlerinden biridir.

Plastik Parça Değişimi Araca Ne Kadar Değer Kaybettirir?

Plastik parça değişiminin araca ne kadar değer kaybettirdiği, sabit bir oran ya da katsayıyla hesaplanmaz. Bugün eksper raporu şablonunun dayandığı yöntem piyasa analizidir: eksper, aracın kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değerini tespit eder ve aradaki farkı esas alır. Tutarı belirleyen unsurlar A.5/a’da sayılmıştır — markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar ve geçmiş hasar durumu. Karşı aracın poliçesi 1 Temmuz 2026’dan önce düzenlenmişse eski metnin nasıl işlediğini aşağıda ayrı başlıkta anlattık.

İnternette hâlâ yaygın olan “Değer Kaybı = Rayiç Değer × Hasar Boyutu Katsayısı × Kilometre Katsayısı” biçimindeki formüller ile A1, A2, A3 gibi harf kodlu “hasar boyutu” katsayıları, Genel Şartlar Ek-1’in hiçbir sürümüyle birebir örtüşmez. Ek-1’in son sürümü (4 Aralık 2021) değer kaybını Piyasa Değeri × R × K × H × G formülüyle hesaplıyordu; bu ek de 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliğin 6. maddesiyle Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 ile birlikte yürürlükten kaldırılmıştır. Ek-2 destekten yoksun kalma, Ek-3 sürekli sakatlık hesabına ilişkindir; değer kaybıyla ilgili olan yalnız Ek-1’dir. Ekspertiz raporu şablonu ise daha önce, 5 Kasım 2025’te piyasa analizi yöntemine geçirilmiştir. Genel Şartların C.11 maddesi gereği Ek-1’in kaldırılması 1 Temmuz 2026’dan sonra düzenlenen poliçelerde işler.

	Eski rejim (Ek-1 ve 2025 öncesi şablon)	Bugün (yeni şablon; 1/7/2026 sonrası poliçede Ek-1 yok)
Hesap dayanağı	Genel Şartlar Ek-1 “Değer Kaybı Hesaplaması”	Piyasa analiz yöntemi
Parça değerlendirmesi	Katsayı tablosu (parça başına sabit oran)	Parça bazlı satır + işlem kutusu (Onarım+Boya, Değişim, Boya…)
Rayiç tespiti	Tek “tazminata esas rayiç ortalaması”	TSB kasko değer listesi ve SEİK verileri (kaza tarihi ve güncel) + eksperin tespiti
Kanıt	—	Online platformlardaki güncel satış ilanlarının ekran görüntüsü veya çıktısı
Kilometre	2021 öncesi formülde 165.000 km’de hesap sıfıra iniyordu; 2021 sürümünde kilometreye bağlı K katsayısı	Sıfırlayan eşik değil, kullanılmışlık düzeyi ölçütü

Yeni şablonda hesap özeti beş basamaklıdır: poliçe teminat limiti → hasar onarımı için ödenen tutar → piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit tutarı → kusur oranı nispetinde değer kaybı tutarı → sigorta şirketinin sorumluluğu. Buradaki en kritik ayrıntı, ikinci ve üçüncü satırların ayrı satırlar olmasıdır. Değer kaybı tutarı, onarım için ödenen tutardan türetilmez. Bu nedenle “değer kaybı, onarım faturasının yüzde şu kadarıdır” biçimindeki hesaplamaların şablonda karşılığı yoktur; fatura tutarı hasarın ağırlığına dair bir göstergedir, hesabın matrahı değildir.

Piyasa değerinin nasıl tespit edildiğini ayrıntılı olarak kaza sonrası aracın piyasa değeri nasıl tespit edilir yazımızda anlattık.

Karşı tarafın poliçesi 1 Temmuz 2026’dan önceyse plastik parça değer kaybı nasıl hesaplanır?

Karşı aracın trafik poliçesi 1 Temmuz 2026’dan önce düzenlenmişse, Genel Şartların C.11 maddesi gereği poliçe süresince eski metin uygulanır: “Bu Genel Şartların yürürlük tarihinden sonra yapılan değişiklikler, söz konusu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra akdedilen sözleşmelere uygulanır.” Trafik poliçeleri genellikle bir yıllık düzenlendiği için bu durum 2027 yazına kadar meydana gelen kazalarda karşınıza çıkabilir. Ölçüt sizin değil, kusurlu aracın poliçesinin tarihidir; tarihi kaza tespit tutanağındaki poliçe bilgisinden ya da hasar ihbarı sırasında sigortacıdan öğrenebilirsiniz.

Konu	Poliçe 1 Temmuz 2026’dan önce	Poliçe 1 Temmuz 2026’dan sonra
Değer kaybı talebi	Eski A.5/a: değer kaybı talep edilmesi hâlinde tespit edilir; yazılı başvuruda ayrıca isteyin	Yeni A.5/a: araç hasarı için başvuran değer kaybını da istemiş sayılır
Hesap dayanağı	2021 tarihli Ek-1 (Piyasa Değeri × R × K × H × G) sözleşmenin parçası; şablon 5 Kasım 2025’ten beri piyasa analizine dayandığından Ek-1’e dayalı hesap tartışması gündeme gelebilir	Ek-1 yok; A.5/a ölçütleri ve piyasa analiz yöntemi
Plastik parça	Parça tablosunda satırı yok; hasarı m.4/3 uyarınca toplam hasar tutarı üzerinden T katsayısıyla hesaba girer	Şablonda kendi satırı ve işlem kutusuyla değerlendirilir
“Plastik girmez” reddi	Dayanağı yok: parça listesi 4 Aralık 2021’de metinden çıktı	Dayanağı yok

2021 tarihli Ek-1’de hasar katsayısı H = (HK + T) / 100 formülüyle bulunur. HK, tablodaki parçaların değişim, onarım ve boya katsayılarının toplamıdır; T ise hasar tutarı katsayısıdır ve (Hasar Tutarı / Piyasa Değeri × 100) × 0,10 formülüyle hesaplanır. Tablo gövde sacı ve taşıyıcı parçalar ile hava yastıklarını sayar (tavan sacı, ön panel, çamurluk sacı, kapılar, marşpiyel sacı, direkler, bagaj kapağı gibi); tampon, far, ızgara veya ayna kapağının satırı yoktur. Ama ekin m.4/3 hükmü açıktır: “Hasar gören parçanın (a) bendindeki listede yer alıp almadığına bakılmaksızın, aracın kaza tarihindeki KDV dahil toplam hasar tutarı üzerinden Hasar Tutarı Katsayısı (T), aşağıdaki formül ile hesaplanır. Toplam hasar tutarı üzerinden hiçbir şekilde tenzil yapılmaz.” Yani plastik parçanın hasarı eski poliçelerde de hesaptan düşülmez; parça tablosuna değil, toplam hasar tutarına bağlı T katsayısına girer.

Tablodaki çamurluk satırları “(sac)” kaydıyla yazıldığı için, plastik bir çamurluğun bu satırda mı yoksa yalnızca T üzerinden mi değerlendirildiği eksper raporunda açıklanmalıdır. Bu formül yeni poliçelerde kullanılmaz; ama eski poliçeli bir dosyada sigortacının hesabını denetlerken ya da piyasa analiziyle bulunan tutarı karşılaştırırken bir ölçü olarak işe yarar. Aynı tablodaki sac parçaların ağırlığını kaput değişimi araç değer kaybı yazımızda karşılaştırdık.

Plastik Parça Onarımı Araca Ne Kadar Değer Kaybettirir?

Plastik parça onarımının araca kaybettirdiği değer, aynı beş basamaklı hesap üzerinden ve yine piyasa analiziyle belirlenir. Onarımın değişime göre daha düşük bir kayba yol açması beklenir, ancak bu bir kural değil bir eğilimdir; sonucu belirleyen, onarılan bölgenin görünürlüğü ile işlemin yüzeyde bıraktığı izdir.

Ekspertiz raporu şablonu, parça satırında “aynı parçanın tekrar hasar görmesi” hâlinin de dikkate alınarak açıklama yapılmasını ister. Bu, internette sık tekrarlanan “aynı bölgeden ikinci kez hasar alındıysa değer kaybı istenemez” mutlak cümlesinin neden yanlış olduğunu gösterir: geçmiş hasar hesabı etkiler, talebi ortadan kaldırmaz. Nitekim A.5/a’nın ölçüt listesinde “geçmiş hasar durumu” ayrıca sayılmıştır. Bu konuyu hangi parçalar değer kaybı kapsamına girmez yazımızda karşılaştırmalı olarak ele aldık.

Onarım kaleminde ayrıca temizlik boyası ayrımına dikkat edilmelidir. Altında hasar bulunmayan, yalnızca matlaşmış veya solmuş yüzeyin yenilenmesi amacıyla yapılan boyama işlemi hasara bağlı olmadığından değer kaybına konu edilmemesi beklenir. Eksper raporunda bu ayrımın açıkça yazılmasını istemek, hem talep eden hem de aracı satacak olan için önemlidir.

Plastik Parça Araç Değer Kaybı Tazminatının Muhatabı Kimdir

Plastik parça değişimi nedeniyle araç değer kaybı tazminatı çıkar; talebin muhatabı ise tek bir kişi değildir. Değer kaybı, kusurlu tarafın sorumluluğundan doğan bir zarardır ve üç ayrı hukuki temele dayanılarak istenebilir. Bu üçü birbirini dışlamaz.

• Sigortacı: KTK m.91/1 uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletenin m.85/1’deki sorumluluğunun karşılanması için yapılır. Sigortacının ödediği, aslında işletenin borcudur ve poliçe limitiyle sınırlıdır.
• İşleten: KTK m.85/1 işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibini müştereken ve müteselsilen sorumlu tutar; maddenin son fıkrası uyarınca işleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur — “aracı ben kullanmıyordum” savunması bu nedenle sonuç doğurmaz. Ancak plastik parça hasarı neredeyse her zaman iki motorlu aracın karıştığı bir kazadan doğar ve bu durumda araca gelen zarar bakımından özel hüküm KTK m.89/2’dir: karşı işleten, zarar gören onun ya da sürücüsünün kusurunu veya aracındaki bir bozukluğu ispat ettiğinde tazminatla yükümlüdür; yükümlü işletenler zarar görene karşı müteselsilen sorumludur.
• Sürücü: Türk Borçlar Kanunu m.49 uyarınca kusura dayalı haksız fiil sorumluluğu, işletenin sorumluluğuyla birlikte yürür.

Kusur oranı sonucu doğrudan etkiler, ancak her muhatap için farklı bir mekanizmayla. Sigortacıya karşı, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler KTK m.92/(g) uyarınca kanunen ve kendiliğinden teminat dışıdır. İşletene karşı ise iki aracın karıştığı kazada KTK m.89/2 gereği karşı tarafın kusurunu ispat yükü zarar görendedir; işletenin zarar görenin kusurunu ispat ederek indirim istemesini öngören m.86/2 rejimi, yaya veya araç dışındaki eşya gibi kusursuz sorumluluk hâllerine aittir. Sürücüye karşı açılan davada TBK m.51 ve m.52 uygulanır.

Kaskodan yararlanmış olmak bu hakkı ortadan kaldırmaz. Kasko sigortası sizin kendi aracınızdaki hasarı karşılar; değer kaybı ise karşı tarafın kusurundan doğan bir sorumluluk zararıdır ve karşı tarafın trafik sigortasından istenir. Aracınızı kaskodan onartmış olmanız, karşı tarafın ZMSS’sinden değer kaybı talep etme hakkınızı etkilemez. Kasko sigortacısı ödediği onarım bedeli için TTK m.1472 uyarınca karşı tarafa karşı sizin yerinize geçer; değer kaybını ödemediği için bu kalemde halefiyet doğmaz ve talep hakkı sizde kalır. Kasko Genel Şartlarında değer kaybı teminatı yoktur; poliçeye ek sözleşmeyle özel bir değer kaybı klozu eklenmişse onun şartlarına ayrıca bakılır.

Plastik parça trafik kazası dışında hasar gördüyse değer kaybı istenebilir mi?

İstenebilir, ancak muhatap ve dayanak değişir. Zorunlu trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararlar için yapılır; aracınız serviste, muayene istasyonunda, yıkamacıda ya da vale hizmetindeyken başkasının elinde hasar gördüyse karşı tarafın trafik sigortasına başvurulacak bir kaza söz konusu değildir. Bu durumda değer kaybı, zararı verenden haksız fiil hükümleriyle (TBK m.49) ya da aracı teslim aldığınız işletmeyle aranızda bir sözleşme varsa borca aykırılık hükümleriyle (TBK m.112) istenir. Ölçüt aynıdır: aracın hasardan önceki ve onarımdan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark. Sigortacıya başvuru yolu olmadığı için bu dosyalar çoğunlukla mahkemede, bilirkişi raporuyla çözülür.

Araç mahrumiyeti de istenebilir mi?

İstenebilir, ama trafik sigortasından değil. KTK m.92/k “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar”ı zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında sayar; aracın serviste kaldığı süre için istenen mahrumiyet bedeli bu bende girer. Bu bedel kusurlu sürücü ve işletenden istenir ve değer kaybıyla aynı dilekçede ayrı bir kalem olarak talep edilebilir. Hesapta esas alınan süre aracın serviste fiilen kaldığı gün sayısı değil, hasarın niteliğine göre gereken makul onarım süresidir; tutar bu süre, emsal günlük kira bedeli ve karşı tarafın kusur oranı üzerinden belirlenir. Bilirkişi raporu bu süreye hangi verilerle ulaştığını göstermelidir; rapora itirazın yolunu araç mahrumiyet bedeli bilirkişi raporuna itiraz yazımızda anlattık.

Plastik Parça Onarımı Nedeniyle Araç Değer Kaybı Tazminatı Çıkar Mı?

Plastik parça onarımı nedeniyle de araç değer kaybı tazminatı istenebilir. Talebin dayanağı, onarımın yapılmış olması değil, onarım sonrasında aracın ikinci el satış değerinin kaza öncesine göre düşmüş olmasıdır. Bu düşüş eksper raporuyla ortaya konur ve şablondaki ilgili parça satırında “Onarım + Boya”, “Boya” veya “Boyasız Onarım” kutusu işaretlenerek belgelenir.

Onarım dosyalarında en sık karşılaşılan sorun ispat tarafındadır. Parça yerinde kaldığı için hasarın boyutu sonradan geriye dönük olarak gösterilemeyebilir. Bu nedenle onarım öncesinde çekilmiş fotoğraflar, iş emri ve fatura dosyanın en değerli parçalarıdır. Aracı sattıktan sonra eksper incelemesi yapılamayacağından, satış düşünülüyorsa belgeleme daha da önem kazanır.

Bir ayrıntı da alacağın kime ait olduğudur: değer kaybı alacağı kaza tarihinde araç maliki olan kişiye aittir. Aracın satılması mülkiyeti devreder, ancak geçmişte doğmuş tazminat alacağını kendiliğinden taşımaz. Sigortacıya karşı alacak bakımından devir yolu da kapalıdır: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu Ek m.6/2 uyarınca tazminat alacağı “sadece hak sahibine veya avukatına ödenir ve birinci fıkrada belirtilen kişiler de dâhil olmak üzere hiç kimseye devredilemez.” Bu nedenle aracı satmış olsanız da sigortacıya başvuruyu kendiniz yaparsınız; Türk Borçlar Kanunu m.184’teki yazılı devir ancak kusurlu sürücü ve işletene karşı alacak için gündeme gelebilir.

Plastik Aksam Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Plastik aksam değer kaybı başvurusu, karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapan şirkete yazılı olarak yapılır. Karşı aracın poliçesi 1 Temmuz 2026’dan sonra düzenlenmişse Genel Şartlar A.5/a, “araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir” hükmünü taşır; yani bu poliçelerde değer kaybını ayrıca talep etme şartı kalkmıştır. Daha eski poliçelerde eski A.5/a değer kaybının talep edilmesi hâlinde tespit edileceğini öngördüğünden, değer kaybını yazılı başvuruda ayrıca isteyin. Buna karşılık KTK m.97 dava veya tahkim öncesi yazılı başvuru şartı koyduğundan ve 5684 sayılı Kanun m.30/13 talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olmasını aradığından, dilekçe bugün talebi doğuran belge değil hak arama kapısını açan ispat belgesidir.

Bildirim, Genel Şartlar C.5 uyarınca şirket merkezine, sözleşmedeki temsilciliğe veya acenteye; noter eliyle ya da taahhütlü mektupla yapılır. İmza karşılığı elden verilen mektup ve telgraf da taahhütlü mektup hükmündedir. Sözleşmede belirlenen elektronik haberleşme yöntemi de geçerlidir. Teslim tarihinin belgelenmesi kritiktir, çünkü KTK m.99 ödeme süresini belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten başlatır.

Başvuruda sunulacak belgeler Genel Şartlar Ek-6’da “Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler” başlığı altında sayılmıştır: kaza tespit tutanağının resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulmuş tutanak ile varsa ifade veya görgü tespit tutanakları, mağdur araca ait ruhsat, varsa hasarlı araca ve kaza yerine ilişkin fotoğraf ve görüntüler, banka hesap bilgileri (banka-şube adı ve IBAN), ekspertiz yapıldıysa eksper raporu ve varsa hak sahibine ait doğrulanmış cep telefonu numarası. Ek-6’nın üçüncü bölümü ayrıca kişisel bilgi doğrulama evraklarını sayar: gerçek kişilerde nüfus cüzdanı fotokopisi ve imza beyanı ile iletişim bilgileri, tüzel kişilerde vergi levhası, ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri.

Süreler karıştırıldığında hak kaybı doğabildiği için aşağıdaki tabloyu ayrı ayrı okumanızı öneririz. Özellikle yaygın olan “sigorta 15 gün içinde ödeme yapmak zorundadır” ifadesi doğru değildir; 15 gün ödeme değil, yazılı cevap süresidir.

Süre	Dayanak	Neyi başlatır / sonucu
8 iş günü	KTK m.99	Belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten itibaren ödeme süresi; sonunda temerrüt doğar
15 gün	KTK m.97	Sigortacının başvuruyu yazılı cevaplama süresi; cevap yoksa dava veya tahkim yolu açılır
15 gün (trafik sigortası)	KTK m.97 · 5684 s.K. m.30/13	Tahkime başvuru eşiği. 5684 m.30/13’teki genel kural 15 iş günü cevapsızlıktır; trafik sigortasında özel hüküm KTK m.97 olduğundan eşik 15 gündür ve Komisyon da bunu böyle uygular. Ret belgelenmişse beklenmez. Eksper süresinde atanmış ve rapor sigortacıya yüklenemeyecek bir nedenle tamamlanamamışsa, SEDDK’nın 2026/02 sayılı Sirküleri uyarınca cevapsızlık tek başına uyuşmazlık sayılmaz
1 iş günü	Genel Şartlar A.5/a	Sigortacının, hesaplanan değer kaybı tutarını nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirmesi (1 Temmuz 2026’dan sonra düzenlenen poliçelerde)
2 yıl / 10 yıl	KTK m.109	Zamanaşımı: öğrenmeden itibaren 2, kaza gününden itibaren 10 yıl

Ekspertiz aşamasında da süreler işler. Şirket, başvurunun ardından bir iş günü içinde sıralı eksper atamakla yükümlüdür (SEDDK 2022/12 sayılı Genelge m.4); şirket atama yapmazsa başvuru sahibi doğrudan atama yaptırabilir. Rapora itiraz süresi ve itiraz eksperinin rapor süresi de ayrıca düzenlenmiştir; bu aşamanın ayrıntıları için 1 Temmuz 2026 sonrası değer kaybı eksper raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta Plastik Aksam Değer Kaybını Reddederse Ne Yapılmalı?

Sigorta şirketi plastik aksam değer kaybı talebini reddederse başvuru süreci sona ermez; ret kararı bir sonraki aşamanın giriş belgesidir. 5684 sayılı Kanun m.30/13 uyarınca talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmesi ya da cevap verilmemiş olması Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak için yeterlidir; cevapsızlık süresi trafik sigortasında KTK m.97 gereği 15 gündür. Eksper süresinde atanmış ve rapor sigortacıya yüklenemeyecek bir nedenle tamamlanamamışsa, SEDDK’nın 2026/02 sayılı Sirküleri uyarınca cevapsızlık tek başına uyuşmazlık sayılmaz. Bu nedenle ret yazısının gerekçesiyle birlikte yazılı olarak istenmesi ilk adımdır.

Ret gerekçesi “genel şartlar kapsamı dışında” biçimindeyse, yukarıda künyesini verdiğimiz Anayasa Mahkemesi kararı doğrudan bu savunmayı karşılar. Gerekçe “plastik parça değer kaybına girmez” biçimindeyse, KTK m.92’nin teminat dışı hâlleri sınırlı sayıda saydığı ve bu listede plastik parçanın bulunmadığı belirtilir. Gerekçe eksper raporuna dayanıyorsa, itiraz yolu rapor üzerinden yürütülür.

Mercii seçiminde geri dönüşü olmayan bir tercih vardır: 5684 s.K. m.30/14 uyarınca “Mahkemeye ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar ile ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz.” Yani uyuşmazlığı tüketici hakem heyetine götürmek tahkim yolunu kapatır. Doğru mercii Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkemedir; zorunlu sigortalarda şirket tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahibi tahkimden yararlanabilir. Dava yolu seçilirse sigorta şirketine karşı açılacak değer kaybı davası TTK m.4/1-a uyarınca ticari davadır ve TTK m.5/A gereği dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; Sigorta Tahkim Komisyonu’na giderken bu şart aranmaz. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (6325 s.K. m.18/A-15). Yetki bakımından Genel Şartların C.7 maddesi sigortacıya karşı davada zarar görenin ikametgâhını da yetkili kılar; sürücü ve işletene karşı davada da HMK m.16 uyarınca zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Düşük bir tutara imza atmış olmak da yolu tümüyle kapatmaz. KTK m.111/2, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Aynı maddenin birinci fıkrası, kanunun öngördüğü hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; bu nedenle “hiçbir talebim kalmamıştır” biçimindeki genel ibra ifadeleri kanunun tanıdığı hakkı peşinen ortadan kaldıramaz.

Dosyanızın hangi aşamada olduğunu ve hangi kapıdan sorgulanacağını takip etmek de önemlidir; şirketin hasar ekranı, e-Devlet üzerinden SBM, Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemleri ve UYAP birbirinin yerine geçmez. Dosyanızdaki ret gerekçesinin hangi hukuki savunmayla karşılanacağı, elinizdeki belgelere göre değişir; bu değerlendirme için araç değer kaybı avukatı sayfamızdaki iletişim kanalları kullanılabilir.

Bilirkişi raporu plastik parça değer kaybını düşük gösterirse ne yapılır?

Dava ya da tahkim aşamasında değer kaybı çoğunlukla bilirkişi raporuyla belirlenir ve rapor hâkimi bağlamaz: HMK m.282 uyarınca “Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.” Rapora katılmıyorsanız HMK m.281 uyarınca raporun size tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksik gördüğünüz hususların tamamlattırılmasını, belirsiz hususların açıklattırılmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını isteyebilirsiniz. Talebin bu sürede hazırlanması çok zorsa ya da özel bir çalışma gerektiriyorsa, yine süre içinde başvurmak kaydıyla bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

Plastik parça dosyalarında itirazın odağı genellikle iki noktadır: raporun “plastik parça olduğu için değer kaybı düşüktür” gibi genel bir değerlendirmeyle yetinip yetinmediği ve kaza öncesi ile onarım sonrası satış değerini hangi emsal ilanlarla kurduğu. HMK m.279/2 raporda gerekçe ve varılan sonuçların yer almasını arar; m.279/4 ise bilirkişinin hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamayacağını söyler. “Plastik aksam teminat dışıdır” diyen bir bilirkişi raporu bu sınırı aşar. Ayrıntılı rehberi değer kaybı davalarında bilirkişi raporuna itiraz yazımızda bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Plastik parça araç değer kaybı nedir?

Plastik parça araç değer kaybı, kazada hasar gören tampon, ızgara, far muhafazası, ayna kapağı veya plastik çamurluk gibi parçaların onarılması ya da değiştirilmesi nedeniyle aracın ikinci el satış değerinde meydana gelen düşüştür. Karşı aracın poliçesi 1/7/2026’dan sonra düzenlenmişse bu düşüş, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki fark üzerinden, atanan sigorta eksperince tespit edilir; daha eski poliçelerde Genel Şartların C.11 maddesi gereği eski metin uygulanır.

Plastik aksam değer kaybına girer mi?

Girer. Karayolları Trafik Kanunu m.92’de sayılan teminat dışı hâller arasında plastik parça veya plastik aksam yoktur. Genel şartlara atıf yaparak teminatı daraltan m.92/(i) bendi, Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli, E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Plastik aksam ile plastik parça aynı şey mi?

Aynı şeydir. “Aksam” kelimesi kısımlar, bölümler anlamına gelir ve sigorta ile ekspertiz dilinde parça karşılığı kullanılır. Bu nedenle “plastik aksam değer kaybı” ile “plastik parça değer kaybı” tek bir soruyu ifade eder ve cevabı da aynıdır.

Hangi durumlarda plastik parça değer kaybı oluşur?

Plastik parça değer kaybı, kaza sonucu hasar gören parçanın değişmesi ya da onarılması ve bu işlemin aracın ikinci el satış değerini düşürmesi hâlinde oluşur. Kaydın doğması için hasarın sigortaya ihbar edilmiş olması gerekir; kişisel tercihle, sigortaya bildirilmeden yapılan işlemler kayıt doğurmaz. Değer kaybının kendisi ise kayda bağlı değildir: kayıt oluşmasa da ekspertizde görülen işlem ikinci el fiyatını düşürebilir ve bu kayıp kusurlu taraftan istenebilir.

Plastik parça değişimi hasar kaydına girer mi?

Girer. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.15/3 uyarınca sigorta şirketleri, eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları Merkez veri tabanına girmek zorundadır. Kaydı doğuran olay ödeme değil ihbardır ve şirketin bu konuda takdir yetkisi yoktur.

Plastik aksam hasar kaydına girer mi, kayıt ne zaman görünür?

Plastik aksam hasarı da kayda girer. Yönetmelik m.23/3 uyarınca hasar verileri eş zamanlı, muallak tazminat verileri ise gün sonuna kadar veri tabanına aktarılır. Bu nedenle kaydın aylar sonra düşeceği yönündeki yaygın kanı doğru değildir.

Plastik aksam ekspertizde çıkar mı?

Çoğunlukla çıkar, ancak cihaz ölçümüyle değil gözle kontrolle. Yaygın boya kalınlık cihazları metal alt yüzey ister ve plastikte sağlıklı değer vermez; plastik parçadaki boya ancak ultrasonik cihazla ölçülebilir. Bu yüzden plastik aksam renk tonu, yüzey dokusu, zımpara ve macun izi ile vida ve klips izlerinden değerlendirilir; noktasal bir rötuş gözden kaçabilirken komple boyanmış veya değişmiş bir tampon genellikle fark edilir.

Plastik parça değişen sayılır mı?

Değiştirilen plastik parça ekspertiz raporunda “değişen” olarak işaretlenir. Buna karşılık parçanın yalnızca sökülüp yeniden takılması (sök-tak) değişim değildir; yeni ekspertiz raporu şablonunda sök-tak için ayrı bir kutu bulunmaz.

Plastik tampon değer kaybına girer mi?

Girer. Tampon, aracın en görünür parçalarından biri olduğu için ikinci el fiyatına etkisi diğer plastik parçalara göre daha yüksektir. Tampon demirinin (traversin) hasar görmesi ise ayrı bir konudur; o parça plastik değil metaldir ve darbenin şiddetine işaret eder.

Plastik parça değer kaybı nasıl hesaplanır, katsayı tablosu geçerli mi?

1 Temmuz 2026’dan sonra düzenlenen poliçelerde katsayı tablosu yoktur: Genel Şartlar Ek-1, 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliğin 6. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır ve hesap, piyasa analiz yöntemiyle ve aracın kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı üzerinden yapılır. Karşı aracın poliçesi daha eskiyse Genel Şartlar C.11 gereği 2021 tarihli Ek-1 sözleşmenin parçası olarak kalır; o ekte de plastik parçayı dışarıda bırakan bir hüküm yoktur, tabloda yer almayan parçanın hasarı toplam hasar tutarı üzerinden hesaba girer.

Değer kaybı onarım faturasının yüzde kaçıdır?

Böyle bir oran yoktur. Değer kaybı ekspertiz raporu şablonunda “hasar onarımı için ödenen tutar” ile “piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit tutarı” ayrı satırlardır ve ikincisi birincisinden türetilmez. Fatura tutarı hasarın ağırlığına dair bir göstergedir, hesabın matrahı değildir.

Kaskodan onardım, yine de değer kaybı isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz. Kasko kendi aracınızdaki hasarı karşılar; değer kaybı ise karşı tarafın kusurundan doğan bir sorumluluk zararıdır ve karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortasından istenir. Kaskodan onarım yaptırmış olmak bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Plastik tampon değişimi tramere işler mi?

Sigortaya ihbar edildiyse işler. Kaydı doğuran olay ihbardır (SBM Yönetmeliği m.15/3); değişimin karşı tarafın trafik sigortasından ya da kendi kaskonuzdan karşılanması bu sonucu değiştirmez. Sigortaya hiç bildirilmeden, cepten yaptırılan bir değişim ise kayıt doğurmaz.

Çamurluk plastik aksam sayılır mı?

Modele göre değişir. Bazı araçlarda ön çamurluk plastik veya kompozittir, çoğunda sac; arka çamurluk ise çoğu otomobilde gövdeye kaynakla bağlı sac parçadır. Çamurluk hangi malzemeden olursa olsun hasarı değer kaybı değerlendirmesine girer.

Plastik çamurluk değişimi değişen sayılır mı?

Sayılır. Değiştirilen plastik çamurluk ekspertiz raporunda “değişen” olarak işaretlenir. Cıvatalı ön çamurluğun değişimi ikinci el fiyatına, gövdeye kaynakla bağlı arka çamurluğun değişiminden daha hafif yansır.

Plastik tampon değiştiyse ekspertizde anlaşılır mı?

Çoğunlukla çıkar. Boya ölçüm cihazı plastikte sağlıklı değer vermediği için değişim; vida ve klips izleri, parça boşlukları, renk tonu farkı ve parça üzerindeki üretici işaretlerinden anlaşılır. Sigorta üzerinden yapılan değişim ayrıca hasar kaydında görünür.

Karşı tarafın poliçesi 1 Temmuz 2026’dan önceyse ne değişir?

Genel Şartların C.11 maddesi gereği poliçe süresince eski metin uygulanır: değer kaybını yazılı başvuruda ayrıca istemeniz gerekir ve hesapta 2021 tarihli Ek-1 gündeme gelebilir. O ekte de plastik parçayı dışarıda bırakan bir hüküm yoktur; tabloda yer almayan parçanın hasarı toplam hasar tutarı üzerinden hesaba girer.

Araç mahrumiyeti trafik sigortasından istenebilir mi?

İstenemez. KTK m.92/k kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında sayar; mahrumiyet bedeli kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Sigorta plastik aksam değer kaybını reddederse ne yapılmalı?

Ret yazısı gerekçesiyle birlikte yazılı olarak istenir ve Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye başvurulur. 5684 s.K. m.30/13 uyarınca talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmesi veya cevap verilmemiş olması (trafik sigortasında 15 gün) tahkim başvurusu için yeterlidir. Uyuşmazlığın tüketici hakem heyetine götürülmesi ise m.30/14 uyarınca tahkim yolunu kapatır.

Plastik parça değer kaybı için zamanaşımı süresi nedir?

KTK m.109 uyarınca zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıldır. Sigortacıya yapılan yazılı başvuru, Türk Borçlar Kanunu m.154’te sayılan kesme sebeplerinden biri değildir; buna karşılık sigortacının kısmi ödeme yapması borcun ikrarı sayılarak zamanaşımını keser, dava açılması ya da hakeme başvurulması da keser. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur. KTK m.109/3 uyarınca tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilmiş olur.

Plastik parça değer kaybı aracın genel değerini nasıl etkiler?

Plastik parça hasarı, hasar kaydında görünür hâle geldiği için aracın ikinci el satış fiyatında düşüşe yol açar. Etkinin büyüklüğü parçanın görünürlüğüne, uygulanan işlemin türüne (değişim, boya, onarım) ve aracın yaşı, kilometresi ile geçmiş hasar durumuna göre değişir; bu unsurların tamamı Genel Şartlar A.5/a’da ölçüt olarak sayılmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her dosyanın kusur durumu, eksper raporu ve belge yapısı farklı olduğundan, somut olayınızda izlenecek yol için bir avukata danışmanız gerekir. Mevzuat metinleri ve parasal sınırlar değişebildiğinden, işlem yapmadan önce ilgili kurumun güncel duyurusundan teyit alınması önerilir.