Araç Değer Kaybı Tazminatı Avukatsız Nasıl Talep Edilir?

Araç değer kaybı tazminatı avukatsız talep edilebilir: kanun, hak sahibinin sigortacıya kendisinin başvurmasına engel koymaz ve başvuru için vekil şartı aramaz. Talebi kusurlu sürücünün zorunlu trafik sigortası (ZMSS) şirketine yöneltirsiniz; şirket cevap vermez ya da tutarı eksik öderse yol Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme olarak devam eder.

Süreci kendi başına yürütmenin gerçek zorluğu dilekçe yazmak değil, tarihleri ve kanalları doğru kullanmaktır. 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliği bu alanın kurallarını baştan yazdı; internetteki rehberlerin çoğu hâlâ kaldırılmış katsayı tablolarını anlatıyor. Bu yazı hesaplama ölçütünü, başvuru kanalını, e-Devlet’in gerçekte hangi kapıyı açtığını ve dava yolundaki arabuluculuk şartını güncel mevzuatla ele alıyor.

Araç Değer Kaybı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Araç değer kaybı, trafik kazası nedeniyle aracın geçirdiği hasar sonrası piyasa değerinde meydana gelen maddi düşüşü ifade eder. Araç ne kadar onarılmış olursa olsun, kaza geçmişine sahip bir taşıtın ikinci el piyasasındaki cazibesi azalır. Bu da aracın alıcılar tarafından daha düşük bir değerde kabul edilmesine yol açar. Trafik kazasına uğrayan araç sahiplerinin yaşadığı bu ekonomik kayıplar, değer kaybı tazminatı olarak talep edilebilir.

Değer kaybının nasıl hesaplanacağı 1 Temmuz 2026’da değişti. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5/a maddesi, tazminatın “aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değerinin arasındaki fark” dikkate alınarak belirleneceğini söylüyor. Yani ölçüt tek bir cümlede toplanıyor: aracın kaza öncesi ikinci el değeri ile onarım sonrası ikinci el değeri arasındaki fark.

Eski katsayı tabloları neden artık kullanılmıyor?

12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliğin 6. maddesi, Genel Şartlar’ın Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 sayılı eklerini yürürlükten kaldırdı. Bu dört ekten değer kaybını ilgilendiren yalnızca Ek-1‘dir (“Değer Kaybı Tazminatı Hesaplaması”); Ek-2 destekten yoksun kalma, Ek-3 ise sürekli sakatlık tazminatının hesabına aitti. İnternette hâlâ dolaşan “rayiç değer × hasar boyutu katsayısı × kilometre katsayısı” formülü ile A1-A2-A3-A4 kademeleri, Ek-1’in 2021 öncesi sürümüne aittir. 4 Aralık 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Ek-1 zaten yeniden yazılmış, hesap piyasa değerinin rayiç değer, kullanılmışlık, hasar ve genel katsayılarla çarpıldığı bir formüle dönüşmüştü. 1 Temmuz 2026’da Ek-1’in tamamı kalktı; üstelik A.5/a maddesindeki “değer kaybının tespiti bu Genel Şart ekinde yer alan esaslara göre yapılır” cümlesi de metinden çıkarıldı. Yani bugün mevzuatta değer kaybı için bir formül değil, bir ölçüt listesi vardır ve eski formüllerin hiçbirinin bağlayıcı bir dayanağı yok; bir sitede o tabloyla çıkan rakamı görüp sigortacıya “şu kadar çıkıyor” demek, itiraz için sağlam bir temel oluşturmaz.

Konu	1 Temmuz 2026 öncesi	Bugün
Hesap ölçütü	Ek-1’deki katsayı formülü (2021’den sonra piyasa değeri × rayiç, kullanılmışlık, hasar ve genel katsayılar)	Kaza öncesi ↔ onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı
Kilometrenin etkisi	2021’e kadar yaklaşık 165.000 km’de hesabı sıfırlayan formül; 2021-2026 arasında kullanılmışlık katsayısı	Sıfırlayan eşik değil, dikkate alınan kriterlerden biri (kullanılmışlık düzeyi)
Tespiti yapan	Uygulamada ayrıca düzenlenen değer kaybı raporu	Kurumca belirlenen usule göre atanan sigorta eksperi; hasar için atanmışsa aynı rapor
Ayrı dilekçe	Değer kaybı için ayrıca talep edilmesi bekleniyordu	Araç hasarı için başvuran, değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır
Ek-6 belge listesi	Değer kaybı ayrı bölümdü; “değer kaybı talep beyanı” isteniyordu	“Araç Hasarları ve Değer Kaybı” tek bölüm; talep beyanı yok, varsa doğrulanmış cep telefonu numarası eklendi

Değer kaybını kim hesaplar, ekspertiz ücretini kim öder?

Tespiti, Kurum tarafından belirlenen usule göre atanan sigorta eksperi yapar; taraflar sıralı listeden yapılan bu atamada eksperi kendileri seçemez. Araç hasarı için zaten bir eksper görevlendirilmişse, aynı eksper değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de raporunda yer verir. Bunun pratik sonucu şudur: ayrı bir değer kaybı raporu ücreti ödemeniz gerekmez. Eski düzende Ek-6’da değer kaybı ayrı bir bölümdü ve ayrıca bir “değer kaybı talep beyanı” isteniyordu; bugün hasar başvurusu ve değer kaybı tek dosyada, tek raporda ilerler. Atama SEDDK’nın 2022/12 sayılı Genelgesine göre Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden yapılır: şirket yazılı başvurunun ardından bir iş günü içinde atama yapmazsa, Genelgenin 4. maddesinin ikinci fıkrası başvuru sahibine atamayı doğrudan sistemden yaptırma imkânı verir.

Kendi seçtiğiniz bağımsız bir eksperden ayrıca rapor almanız mümkündür, ancak bu isteğe bağlıdır ve masrafı önce size aittir. Böyle bir rapor mahkeme bakımından bilirkişi raporu değil, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 293. maddesindeki uzman görüşü niteliğindedir. Masrafın sonradan karşı taraftan istenip istenemeyeceği konusunda Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, hak sahibinin ödediği ekspertiz ücretini yargılama gideri sayan hakem kararını onamıştır (23.09.2024, E.2022/12068, K.2024/8017); bu yüzden faturayı saklayın ve talebinizde ayrı kalem olarak gösterin. Ödenen tutarın düşük olduğunu düşünüyorsanız asıl yol, rapora süresinde itiraz etmektir: 2022/12 sayılı Genelgenin 6. maddesi bu süreyi, raporun EKSİST üzerinden bildiriminden itibaren 3 iş günü olarak belirler. Buna aşağıda ayrı bir başlıkta değiniyoruz.

Online araç değer kaybı hesaplama araçları ne kadar güvenilir?

İnternetteki hesaplama sayfalarının büyük bölümü kaldırılan eklerin katsayılarıyla çalışıyor ve bu yüzden gerçekte ödenecek tutarla bağı zayıf. Bu araçları bir fikir edinmek için kullanmak makul; talebinizin rakamsal dayanağı olarak sunmak ise değil. Talebinizde esas alınacak sayı, eksper raporundaki tespittir. Kendi dosyanız için kaba bir büyüklük görmek isterseniz, kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerleri arasındaki fark üzerinden çalışan araç değer kaybı hesaplama aracımızı kullanabilir, ardından çıkan tutarı eksper raporuyla karşılaştırabilirsiniz. Hesaplamanın ayrıntısı ve örnek bir hesap için araç değer kaybı nasıl alınır rehberimize göz atabilirsiniz.

Değer kaybı hesaplama yönetmeliği ya da resmî bir formül var mı?

Ayrı bir “değer kaybı hesaplama yönetmeliği” yoktur. Bugün hesabın çerçevesini iki metin kurar: Genel Şartlar’ın A.5/a maddesindeki ölçüt listesi ve Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) 5 Kasım 2025 tarihli 2025/25 sayılı Genelgesi ile değişen Değer Kaybı Ekspertiz Raporu şablonu. Yeni şablon katsayı tablosu yerine piyasa analiz yöntemini esas alır; eksper, raporuna TSB ve SEİK listelerindeki kaza tarihli ve güncel değerleri, kendi tespit ettiği piyasa rayicini ve çevrim içi platformlardaki güncel satış ilanlarının ekran görüntülerini koyar.

Şablonun hesap özeti beş basamaktan oluşur; ödenecek tutar bu sıralamayla bulunur:

1. Poliçe teminat limiti (2026’da maddi zararlar için araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL).
2. Hasar onarımı için ödenen tutar.
3. Piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit tutarı.
4. Kusur oranı nispetinde değer kaybı tutarı.
5. Sigorta şirketinin sorumluluğu.

İkinci ve üçüncü satırın ayrı olması önemlidir: değer kaybı, onarım faturasının yüzdesi olarak hesaplanmaz; fatura hasarın ağırlığına dair bir göstergedir, hesabın matrahı değildir. Buna karşılık Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi araç hasarı ve değer kaybı başvurularının aynı maddi zararlar teminatından karşılandığını söyler. Yani ödenen onarım bedeli değer kaybı tutarından düşülmez, ama ortak poliçe limitinden düşer; ağır hasarlı ve yüksek değerli araçlarda limit dolarsa kalan kısım kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Araç Değer Kaybı Tazminatı Avukatsız Alınır mı, Avukat Gerekli mi?

Araç değer kaybı tazminatı avukatsız alınır. Ne Karayolları Trafik Kanunu ne de Genel Şartlar, sigortacıya başvuru için vekil şartı arar; başvuruyu araç sahibi kendi adına yapar ve bunun için harç ya da dosya bedeli ödemez. Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru da avukatsız yapılabilir. Dayanak açıktır: Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinin üçüncü fıkrasına göre “dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir.” Dolayısıyla asıl soru “alınır mı” değil, hangi aşamada kendi başınıza devam etmenin makul olduğudur.

Pratik ölçüt basittir: uyuşmazlık rakam üzerindeyse çoğu dosya avukatsız yürür; uyuşmazlık kusur ya da sorumluluk üzerindeyse teknik zemin hızla derinleşir. Karşı taraf kusuru tartışıyorsa, aracınızda geçmiş hasar kaydı varsa, kaza yaralanmalıysa veya sigortacı talebinizi teminat dışı olduğu gerekçesiyle reddetmişse dosya artık yalnız rakam tartışması olmaktan çıkmıştır.

Aşama	Avukatsız yürütülebilir mi?	Dikkat edilecek nokta
Sigortaya başvuru ve dilekçe	Evet	Kanal ve teslim tarihinin ispatı
Eksper raporuna itiraz	Evet	Süre bildirimden itibaren 3 iş günüdür; kaçırılırsa sigorta aşamasındaki itiraz kanalı kapanır, ama tahkim ve dava yolu açık kalır
Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu	Evet	Başvuru ücreti ve uyuşmazlık tutarının doğru gösterilmesi
Arabuluculuk (dava öncesi)	Evet	İmzalanan anlaşma kural olarak bağlar; açıkça yetersiz tutardaki anlaşma ancak KTK m.111 ile iki yıl içinde iptal ettirilebilir
Asliye ticaret/hukuk mahkemesinde dava	Teknik olarak evet	Dilekçedeki bazı eksiklikler için ek süre verilmez; sigortacıya karşı davada çoğunlukla basit yargılama uygulanır ve cevaba cevap hakkı yoktur
Kusur tartışmalı, yaralanmalı veya pert dosyaları	Önerilmez	Kusur oranı ve teminat kapsamı ayrı uzmanlık ister

Kararı iki tarafıyla birlikte tartıştığımız araç değer kaybı tazminatını avukatsız almak mümkün mü yazımızda avukatla çalışmanın süreç ve tutar üzerindeki etkisini ayrıca ele aldık.

Değer kaybını kendim alabilir miyim, vekâletsiz başvuru olur mu?

Alabilirsiniz; araç sahibinin kendi adına yaptığı başvuru için vekâletname gerekmez. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun ek 6. maddesi tazminat alacağının kimler tarafından takip edilebileceğini sınırlı biçimde sayar: alacaklının bizzat kendisi, kanuni temsilcisi ya da kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat, alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı. Bu listenin dışındaki bir şirket ya da “takipçi” sizin adınıza dosya yürütemez. Aracın malikiyle başvuran kişi farklıysa (örneğin araç eşinizin adına kayıtlıysa) noterden verilen vekâletname bu yüzden gerekir; vekâletnamenin kapsamı ve noter masrafı için değer kaybı vekaletname örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Değer kaybı parası avukata mı yatar?

Tazminat, hak sahibinin kendisine ödenir. Başvuruyu avukatsız yaptıysanız ödeme doğrudan dilekçede bildirdiğiniz IBAN’a geçer. Vekille çalışılan dosyalarda ödemenin nereye yapılacağı vekâletnamedeki yetkilere ve avukatlık sözleşmesine bağlıdır; ancak 5684 sayılı Kanun’un ek 6. maddesinin ikinci fıkrası tazminatın yalnızca hak sahibine veya avukatına ödenebileceğini ve alacağın hiç kimseye devredilemeyeceğini açıkça düzenler. Bu nedenle sözleşmede tahsil yetkisinin ve ödemenin hangi hesaba yapılacağının yazılı olması önemlidir. Karşı vekâlet ücreti ise ayrı bir kalemdir: Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesinin son fıkrası uyarınca dava veya tahkim sonunda karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti avukata aittir, tazminatınızdan düşülmez.

Avukatla çalışılırsa ücret nasıl belirlenir?

Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi, dava konusu değer üzerinden kararlaştırılacak ücretin yüzde 25’i aşamayacağını söyler. Bu bir tavan hükmüdür, yaygın uygulanan oran değildir. İnternette sık rastlanan “genellikle yüzde 10-20 alınır” cümlesi ise aynı maddenin üçüncü fıkrasının yanlış okunmasından doğuyor: oradaki yüzde on ile yüzde yirmi arasındaki aralık, taraflar arasında yazılı ücret sözleşmesi bulunmadığı ya da sözleşmenin tartışmalı olduğu hâllerde ücret itirazlarını incelemeye yetkili merciin belirleyeceği ücrete ilişkindir. Aynı fıkra, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında ücret kararlaştırılamayacağını da söyler. Aşamalara göre masrafların dökümü için araç değer kaybı tazminatı başvuru ücretleri yazımıza bakabilirsiniz.

Değer kaybında avukat ücretini kim öder?

Üç ayrı kalem vardır ve sıkça birbirine karıştırılır:

Kalem	Kim öder?	Dayanak
Sizinle avukatınız arasındaki sözleşme ücreti	Siz (yüzde 25 tavanı ve tarife tabanı içinde)	Av.K. m.164
Dava veya tahkim sonunda hükmedilen karşı vekâlet ücreti	Haksız çıkan taraf; ücret avukata aittir	Av.K. m.164 son fıkra
Genel Şartlar’daki ihtiyari arabuluculukta vekil ücreti	Sigorta şirketi	ZMSS Genel Şartları C.7

Üçüncü satır pek bilinmez: Genel Şartlar’ın C.7 maddesine göre sigortacı başvurudan itibaren 15 gün içinde tutarda anlaşamazsa anlaşamadığı kısım için arabulucuya gidebilir, hak sahibi de arabulucuya başvurabilir ve “arabuluculuk usulünde hak sahibinin vekil ile temsil edilmesi durumunda vekâlet ücretini ilgili mevzuat dâhilinde sigortacı öder.” Tahkimde ise talebiniz reddedilirse aleyhinize hükmedilecek vekâlet ücreti, tarifedeki tutarın beşte biridir (5684 s.K. m.30/17); bu da avukatsız yürütülen dosyada riski sınırlar.

Değer kaybınızı biz alalım diye arayanlara ne yapmalı?

Kaza kaydınız sistemlere düştükten kısa süre sonra sizi arayıp “dosyanızı biz takip edelim, size noterden bir vekâletname çıkarmanız yeterli” diyen aramalar bu alanın bilinen sorunudur. Burada iki ayrı risk vardır. Birincisi, 5684 sayılı Kanun’un ek 6. maddesi tazminat alacağını takip edebilecek kişileri sınırlı olarak saymıştır: hak sahibinin kendisi, kanuni temsilcisi, avukatı ya da bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, anne-babası ve kardeşleri. “Danışmanlık” ya da “hasar takip” şirketleri bu listede yoktur. İkincisi, aynı maddenin ikinci fıkrasına göre tazminat yalnızca hak sahibine veya avukatına ödenir ve hiç kimseye devredilemez. Yani istenen vekâletname parayı almanızı kolaylaştırmaz; geniş tutulmuşsa sulh, ibra ve tahsil yetkilerini başkasına geçirerek dosya üzerindeki kontrolünüzü elinizden alır. 1 Eylül 2026’dan bu yana yürürlükte olan SEDDK’nın 2026/22 sayılı Genelgesi, sigorta şirketlerine başvuru sahibini arayıp tazminat alacağının bu sayılanlar dışındaki yetkisiz kişilerce takip ve tahsil edilemeyeceğini bildirme yükümlülüğü de getirmiştir. Sigorta şirketinin sizi araması bu yüzden olağandır; şüphe doğuran şey aramanın kendisi değil, arayanın vekâletname istemesidir. Kimseye noterden yetki vermeden önce arayan kişinin sıfatını ve bağlı olduğu yeri sorun; sürecin bu yüzünü araç değer kaybı dolandırıcılığı yazımızda ayrıntılı anlattık. Süreci bizzat yaşayanların anlatımı için araç değer kaybı alanlar yorumları yazımız da yol gösterici olabilir.

Avukatsız Tazminat Talebi için Gerekli Belgeler Nelerdir?

Araç değer kaybı tazminatı talebinde bulunurken, doğru belgeleri eksiksiz bir şekilde hazırlamak sürecin en kritik aşamalarındandır. Sigorta şirketine ya da mahkemelere başvuru yaparken talebinizi destekleyen belgelerin zamanında ve doğru formatta sunulması, işlemlerin hızlı ilerlemesine olanak tanır. İşte avukatsız bir şekilde araç değer kaybı talebi için hazırlanması gereken temel belgeler:

• Kaza tespit tutanağı: Kazanın nasıl gerçekleştiğini gösteren temel belgedir. Kolluk tutanak düzenlemişse e-Devlet’ten görüntülenebilir; ancak hizmet kolluk bölgesine göre ayrılmıştır ve yalnızca maddi hasarlı kazaları kapsar. Polis bölgesinde “EGM Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama”, jandarma bölgesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı’nın aynı adlı hizmeti kullanılır. Tarafların kendi aralarında doldurduğu anlaşmalı tutanakta böyle bir kayıt bulunmaz; onun aslı sizde kalır.
• Araç Ruhsatı: Başvuru sırasında talep edilen en temel belgelerden biri de araç ruhsatıdır. Araç sahipliğinin belgelendirilmesi için bu belge oldukça önemlidir.
• Hasar Ekspertiz Raporu: Kaza sonrası araçta oluşan hasarın kapsamını ve tutarını belirten sigorta eksperi raporudur; mahkemenin atadığı bilirkişinin raporu değildir. Ek-6 bu belgeyi yalnızca “ekspertiz yapıldıysa” kaydıyla sayar: eksperi kusurlu tarafın sigorta şirketi atar, siz ayrıca rapor almak zorunda değilsiniz.
• Tamir ve Bakım Faturaları: Ek-6’nın “Araç Hasarları ve Değer Kaybı” bölümünde onarım faturası istenmez; fatura yalnızca üçüncü kişilere ait diğer mallar için aranır. Yine de aracı onarttıysanız fatura ve iş emrini saklayın: hangi parçanın orijinal, hangisinin eşdeğer takıldığı ve hasarın büyüklüğü bu belgelerden görülür.
• Poliçe bilgisi: Talebinizi kusurlu tarafın trafik sigortasına yöneltmeniz gerektiği için karşı aracın şirket bilgisi gerekir. Bu bilgi kaza tespit tutanağında yazar. e-Devlet’teki “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” hizmeti ise yalnızca taraf olduğunuz poliçeleri gösterir; karşı aracın poliçesini oradan göremezsiniz. Şirketi bilmiyorsanız Ortak Hasar İhbar Merkezi’ne (Alo 193) plaka ve hasar tarihiyle başvurabilirsiniz; Merkez talebi karşı aracın trafik sigortacısına kendisi iletir. Poliçenin kusur oranını gösteren bir belge olmadığını unutmayın; Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi uyarınca kolluk tutanağında da kusur oranı yazmaz, yalnızca kimin hangi kuralı ihlal ettiği belirtilir.
• Kazanın Görselleri: Ek-6, varsa hasarlı araca ve kaza yerine ilişkin fotoğraf ve görüntüleri ayrıca sayar. Görseller, kazanın oluş şeklini ve hasarın büyüklüğünü ispat etmede oldukça etkilidir; çarpışma noktasını ve yol durumunu gösteren kareleri de ekleyin.
• Banka hesap bilgisi (IBAN): Ek-6 banka ve şube adı ile IBAN’ı ister. Ödeme, tazminata hak kazanan kişinin hesabına yapılır. Başvuruyu avukatsız yürütüyorsanız IBAN’ın araç sahibine ait olması ödemenin gecikmemesi açısından önemlidir.
• Kimlik ve iletişim bilgileri: Ek-6’nın “Kişisel Bilgi Doğrulama Evrakları” bölümü gerçek kişilerden nüfus cüzdanı fotokopisi, imza beyanı ve iletişim bilgilerini ister; şirket aracınız için vergi levhası, ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri istenir. 1 Temmuz 2026’dan bu yana listeye “varsa” kaydıyla hak sahibine ait doğrulanmış cep telefonu numarası da eklenmiştir.

Bu listenin dayanağı, Genel Şartlar’ın “Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler” başlıklı Ek-6‘sıdır. Ekin giriş cümlesi belgelerin Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesi uyarınca sunulduğunu söyler; yani sekiz iş günlük ödeme süresini başlatan belgeler tam olarak bunlardır.

Ek-6’ya göre istenen	Ek-6’da istenmeyen
Kaza tespit tutanağının resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulan tutanak; varsa ifade ve görgü tespit tutanakları	Ayrı bir değer kaybı dilekçesi ya da talep beyanı
Mağdur araca ait ruhsat	Onarım faturası (yalnızca diğer hasarlarda)
Varsa hasarlı araca ve kaza yerine ilişkin fotoğraf ve görüntüler	Sürücü belgesi
Banka ve şube adı, IBAN	Kendi aldırdığınız bağımsız ekspertiz raporu
Ekspertiz yapıldıysa eksper raporu; varsa doğrulanmış cep telefonu	Karşı aracın poliçe sureti

Belgelerinizi eksiksiz hazırlamak ve düzenli bir dosya halinde sunmak başvuru sürecinizi oldukça kolaylaştırır. Ayrıca, başvurular için belgelerin fotokopilerini saklamak ve orijinallerini talep edildiğinde sunmak iyi bir uygulamadır.

Şirketler kendi iç akışlarına göre ek belge isteyebilir; bunu başvuru sırasında sorup baştan tamamlamak, dosyanın “eksik evrak” gerekçesiyle beklemesini önler. Ancak ek belge talebinin sınırı vardır: Genel Şartlar’ın B.2.1 maddesine göre sigortacı hak sahibinden “münhasıran hak sahibinin tazminat hakkını etkileyen bilgi ve belgeleri” isteyebilir. Sigortacı iletilen belgelere haklı olarak itiraz eder ya da haklı olarak yeni bir belge isterse ödeme süresi o belgenin iletilmesinden sonra başlar; dosyayla ilgisi olmayan bir talep süreyi yeniden başlatmaz. Sürenin ne zaman işlemeye başladığı da buna bağlıdır: Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesi ödeme süresini, belgelerin sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarihten başlatır. Bu yüzden avukatsız yürütülen dosyalarda en kritik ayrıntı, evrakın teslim edildiği tarihi ispatlayabilmektir.

Kaza tespit tutanağı tutulmadıysa değer kaybı alınabilir mi?

Alınabilir. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan ve araçları olay yerinden kaldırılmış kazalarda kolluğun tutanak düzenlemeyeceğini, tespitin sigortaya başvuru üzerine yapılacağını söyler. Bu durumda tarafların doldurduğu anlaşmalı kaza tespit tutanağı esas alınır. Kusur değerlendirmesi de bu tutanak üzerinden yürür: maddi hasarlı kazalarda taraflarca doldurulan tutanaklara ilişkin 2017/18 sayılı Genelge uyarınca Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki komisyon sorumluluk oranlarını yalnızca %0, %50 veya %100 olarak belirler. Sonuca, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus, yeni bilgi ve belge sunarak itiraz edilebilir (Genelge m.4/1). Bu süre kaçırılsa bile hak bitmez: Genelgenin 4. maddesinin üçüncü fıkrası, kusur oranına ilişkin uyuşmazlığın Sigorta Tahkim Komisyonu veya özel hukuk yollarıyla çözülebileceğini açıkça söyler. Yargı aşamasında ise bilirkişi bu üç kademeyle bağlı değildir, %25 gibi ara oranlar verebilir. “Sigortada %50 çıkmıştı, mahkemede %25 dendi” şaşkınlığının kaynağı bu iki ayrı rejimdir.

Avukatsız Tazminat Sürecinde Sigorta Şirketine Başvuru Nasıl Yapılır?

Sigorta şirketine başvuruda bulunarak araç değer kaybı tazminatını talep etmek, bu sürece dair dikkatli bir şekilde hareket etmeyi gerektirir. Avukatsız tazminat talebi sürecinde, sigorta şirketinden olumlu yanıt alabilmek için belirli adımları doğru şekilde takip etmek önemlidir. Şimdi bu süreci adım adım açıklayalım.

Araç değer kaybı tazminatı nasıl talep edilir? Kısa yol

Araç değer kaybı tazminatı, kusurlu tarafın trafik sigortası şirketine yazılı başvuruyla talep edilir; araç hasarı için yapılan başvuru değer kaybı talebini de kapsar. Kısa yol şöyledir:

1. Kaza tespit tutanağını (anlaşmalı ya da kolluk) ve kaza yeri ile araç fotoğraflarını saklayın.
2. Karşı aracın trafik sigortası şirketini tutanaktan öğrenin; bilmiyorsanız Alo 193 üzerinden plaka ve hasar tarihiyle ihbar edin.
3. Şirkete Ek-6 belgeleriyle birlikte, teslim tarihini ispatlayabileceğiniz bir kanaldan yazılı başvuru yapın.
4. Şirket bir iş günü içinde eksper atamazsa atamayı e-Devlet üzerinden EKSİST’ten kendiniz yaptırın.
5. Eksper raporunu kontrol edin; tutar düşükse bildirimden itibaren 3 iş günü içinde itiraz edin.
6. Ödeme belgelerin şirkete ulaşmasından itibaren 8 iş günü içinde yapılmalıdır; 15 gün içinde yazılı cevap gelmez ya da talep karşılanmazsa yol açılır.
7. Sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurun ya da arabuluculuk sonrasında dava açın; zamanaşımı öğrenmeden itibaren 2, kaza gününden itibaren 10 yıldır.

1. Hasar Tespit Raporu ve Kaza Tutanağını Hazırlayın

Başvuruda bulunmadan önce, aracınızın değer kaybını ispat etmek için gerekli belgeleri toplamanız gerekir. Kaza sonrası düzenlenen tutanak, trafik kazası durum tespit raporu ve varsa ekspertiz raporu temel belgeler arasında yer alır. Bu belgeler, meydana gelen kazanın hukuki tespitini yapmak için sigorta şirketleri tarafından dikkatle incelenir.

2. Değer Kaybı Hesaplamasını Kimin Yapacağını Bilin

Başvurmadan önce ücretli bir değer kaybı hesabı yaptırmanız gerekmez. Genel Şartlar’ın A.5/a maddesine göre tutarı, Kurum usulüne göre atanan sigorta eksperi tespit eder; araç hasarı için eksper atanmışsa aynı rapor değer kaybını da içerir. Bağımsız bir eksperden alınacak rapor başvurunun şartı değildir ve Ek-6’nın belge listesinde yer almaz. Böyle bir raporu, sigortanın eksperi tutarı belirledikten sonra karşılaştırma ya da itiraz için aldırmak daha işlevseldir. Talebinizde bir rakam yazmak isterseniz kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerlerini gösteren ilan örnekleriyle kaba bir tahmin yapabilir, bunu “en az” kaydıyla belirtebilirsiniz.

3. Sigorta Şirketiyle İletişime Geçin

Başvuru sürecine başlamadan önce, karşı tarafın sorumluluk sigortasına sahip olan sigorta şirketine doğrudan ulaşmanız gerekir. Bu genellikle kazaya karışan tarafın trafik sigortasını kapsar. Şirketin iletişim bilgilerini, kazadan sonra verilen sigorta poliçesi veya kaza tutanağı üzerinden öğrenebilirsiniz.

1 Eylül 2026’dan bu yana bir kanal daha var: SEDDK’nın 2026/22 sayılı Genelgesiyle kurulan Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM) ve telefon hattı Alo 193. Bu kanal şirketlerin kendi başvuru kanallarına ek olarak açılmıştır, onların yerine geçmez; ihbarın tek numaradan alınması zorunlu değildir. Başvuruda poliçe numarası istenmez; ad-soyad, kimlik numarası, plaka, iletişim numarası, hasar tarihi ve hasar türü yeterlidir (Genelge m.5/1). Merkez her başvuru için bir referans numarası üretir ve talebi karşı aracın trafik sigortacısına iletir; başvuru, talebin Merkez veri tabanına ulaştığı tarih ve saat itibarıyla şirkete yapılmış sayılır ve sistem kesintileri süre hesabında aleyhinize dikkate alınamaz (m.4/2). Şirket de bilgileri aldıktan sonraki iş günü içinde sizi arayıp gerekli belgeleri ve değer kaybı hesaplamasının da yapılacağını bildirmek zorundadır (m.6). Ayrıntı için Alo 193 sigorta hasar ihbar hattı yazımıza bakabilirsiniz.

4. Talep Dilekçenizi Yazın ve Doğru Kanaldan Gönderin

Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi, araç hasarı için başvuran hak sahibinin değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılacağını söylüyor. Yani dilekçe artık talebi doğuran belge değil. Buna rağmen yazmalısınız: Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi dava ve tahkim öncesinde sigortacıya yazılı başvuru şartı koyar, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi de talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olmasını arar. Dilekçe, hak arama yolunu açan ispat belgesidir.

Dilekçede kazanın tarihini ve oluş şeklini, aracın plakasını, karşı tarafın poliçe bilgisini, talebinizi ve IBAN’ınızı yazın. Gönderim kanalı en az içerik kadar önemlidir: Genel Şartlar’ın C.5 maddesi bildirimlerin şirket merkezine, sözleşmedeki temsilciliğe ya da acenteye noter aracılığıyla veya taahhütlü mektupla yapılacağını düzenler; imza karşılığı elden verilen mektup ile telgraf da taahhütlü mektup hükmündedir. Sözleşmede kararlaştırılmış bir elektronik haberleşme yöntemi varsa o da geçerlidir. “E-posta atın yeter” tavsiyesi bu yüzden eksiktir: teslim tarihini ispatlayamazsanız sürenin dolduğunu da gösteremezsiniz. Aynı şey telefonla yapılan ihbar için de geçerlidir: Alo 193’ten yapılan başvurunun Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesindeki yazılı başvurunun yerine geçip geçmediği genelgede düzenlenmemiştir; bu yüzden referans numarasını saklayın ve talebinizi ayrıca yazılı olarak iletin. Hazır bir metne ihtiyacınız varsa sigorta şirketine değer kaybı başvuru dilekçesi örneğimizden yararlanabilirsiniz.

5. Sigorta Şirketine Evrakları Teslim Edin

Hazırladığınız dilekçe ile birlikte topladığınız belgeleri sigorta şirketine hem elektronik ortamda hem de fiziksel olarak ulaştırmanız gerekebilir. Belgeler, Ek-6’nın saydıklarıdır: kaza tespit tutanağı, ruhsat, varsa fotoğraf ve görüntüler, IBAN, kimlik ve iletişim bilgileri, ekspertiz yapıldıysa eksper raporu. Kendi trafik poliçeniz ya da ayrıca aldırılmış bir değer kaybı hesaplama raporu bu listede yer almaz. Hangi belgeyi hangi gün teslim ettiğinizi gösteren alındı, iadeli taahhüt ya da kayıtlı elektronik posta kaydını saklayın.

6. Süreleri Takip Edin, Gerekirse İtiraz Edin

Bu aşamada birbirine karıştırılan altı ayrı süre işler. Rakiplerin çoğunun “sigorta 15 gün içinde ödeme yapmak zorundadır” cümlesi yanlıştır: 15 gün ödeme değil, cevap süresidir.

Süre	Dayanağı	Ne için işler?
1 iş günü	Genel Şartlar A.5/a	Nihai eksper raporu şirkete ulaştıktan sonra değer kaybı tutarının hak sahibine bildirilmesi
8 iş günü	KTK m.99	Belgeler sigortacıya ulaştıktan sonra ödeme; süre dolarsa temerrüt doğar ve faiz işler
15 gün	KTK m.97	Sigortacının başvuruyu yazılı cevaplaması; dolduğunda tahkim veya dava yolu açılır
15 gün (trafikte)	KTK m.97 · 5684 s. K. m.30/13	Cevap hiç gelmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak için yeterli süre; Kanun’daki genel “15 iş günü” trafik sigortasında KTK m.97 nedeniyle 15 gündür
3 iş günü	SEDDK 2022/12 m.6/1	Eksper raporuna itiraz; EKSİST üzerinden yapılan bildirimden itibaren
2 yıl / 10 yıl	KTK m.109	Zamanaşımı; ayrıntısı aşağıdaki yasal süreç başlığında

Cevapsızlık süresinin bir istisnası da vardır. SEDDK’nın 5 Ağustos 2026 tarihli 2026/02 sayılı Kurum Sirkülerine göre şirket mevzuattaki süre içinde eksper atamış ve rapor sigortacıya yüklenemeyecek sebeplerle tamamlanamamışsa, bu durum Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemleriyle belgelendiğinde uyuşmazlık doğmuş sayılmaz. Yani ekspertizi hâlâ süren bir dosyada yalnız “15 gün geçti” diye tahkime gitmek, başvurunun ön incelemede değerlendirme dışı kalmasına ve başvuru ücretinin yarısının yanmasına yol açabilir. Önce eksper atamasının durumunu e-Devlet’ten kontrol edin.

Ret ya da eksik ödeme hâlinde “15 gün içinde tahkime başvurmazsanız hakkınız düşer” gibi bir kural yoktur; sınırı belirleyen zamanaşımıdır. Eksper raporundaki tespit düşük geldiyse rapora itiraz yolu ayrıca işler ve kendi takvimi vardır: 1 Temmuz 2026 sonrası değer kaybı eksper raporuna itiraz yazımızda bu adımları ayrıntısıyla anlattık. Ödeme yapıldığı hâlde tutar düşükse sigorta değer kaybını ödedi ama eksik ödediyse ne yapılır yazımız izlenecek yolu gösterir.

Şirketle yazışırken her adımın tarihini not edin; dosyanın hangi aşamada olduğunu sorduğunuzda size verilen hasar dosya numarası, sonraki tüm yazışmaların anahtarı olur. Avukatsız tazminat sürecini yürütmek teknik bir bilgiden çok düzenli bir takip işidir: hangi belgenin hangi gün ulaştığını gösterebiliyorsanız, sürelerin lehinize işlediğini de gösterebilirsiniz.

e-Devlet Üzerinden Araç Değer Kaybı Başvurusu Yapılır mı?

e-Devlet, değer kaybı tazminatının başvuru kapısı değildir. Tazminat talebi her hâlükârda kusurlu tarafın trafik sigortası şirketine yöneltilir. e-Devlet’in bu süreçteki gerçek işlevi başkadır ve çoğu rehberde yanlış anlatılır: eksper atama ve sorgulama kapısı. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin hizmetleri e-Devlet üzerinden sunulur; kimlik doğrulaması burada yapılır, işlemin kendisi Merkez’in eksper atama sisteminde yürür.

Bu ayrımın pratik önemi şudur: e-Devlet’ten eksper atama talebi oluşturmak, sigorta şirketine yazılı başvuru yapma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Atama ekranı zaten şirkete yazılı başvuru yapıldığının beyanını ve başvuru tarihini ister. Girilecek tarih dilekçenin yazıldığı gün değil, şirkete ulaştığı gündür. 2022/12 sayılı Genelgenin 4. maddesi de yazılı başvurunun mevzuata uygun yapıldığını ispat yükünü hak sahibine bırakır; teslim belgesini bu yüzden saklayın.

e-Devlet’te değer kaybı dosyası nasıl sorgulanır, neler görünür?

Değer kaybı dosyası e-Devlet’te müstakil bir kalem olarak görünmez. Görünen üç ayrı kayıt vardır ve çoğu kullanıcı bunları tek bir “dosya” sanır.

e-Devlet’te görünenler	e-Devlet’te görünmeyenler
Trafik poliçe ve hasar bilgileri (hasar kaydı)	Ödenecek ya da ödenen tazminat tutarı
Eksper atama talebiniz ve durumu	Sigorta şirketinin dosyanızdaki iç değerlendirmesi
Düzenlenmiş trafik ve kasko eksper raporları	Sigorta Tahkim Komisyonu dosyası (Komisyonun kendi sisteminden takip edilir)
Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı (kolluk düzenlemişse)	Şirkete yaptığınız başvurunun içeriği ve yazışmalar
Mahkemede açılmış dava (“Dava Dosyası Sorgulama” hizmeti)	Ödeme hareketi (banka hesabınızdan izlenir)

Açılmış bir değer kaybı davası e-Devlet’te görünür: Adalet Bakanlığı’nın “Dava Dosyası Sorgulama” hizmeti taraf olduğunuz dosyaları listeler. Sigorta Tahkim Komisyonu dosyası ise bu listede yer almaz, çünkü tahkim yargı teşkilatının dışındadır; Komisyonun çevrim içi işlemleri e-Devlet girişiyle açılsa da başvuru sorgulaması Komisyonun kendi ekranında yapılır. Hakem kararı icraya konulursa dosya bu kez “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde belirir. “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmetinin değer kaybı raporlarını da listeleyip listelemediği hizmetin açıklamasından anlaşılmadığı için raporu şirketten de yazılı olarak isteyin.

Kaza tespit tutanağı sorgulamasında bir ayrıntı gözden kaçıyor: hizmet kolluk bölgesine göre ikiye ayrılmıştır. Kaza polis bölgesinde olduysa Emniyet Genel Müdürlüğü’nün, jandarma bölgesinde olduysa Jandarma Genel Komutanlığı’nın hizmeti kullanılır ve her ikisi de yalnızca maddi hasarlı kazaları kapsar. Yanlış kurumun ekranında sonuç çıkmaması, tutanağın olmadığı anlamına gelmez.

Eksper atamasını kendim yaptırabilir miyim?

Yaptırabilirsiniz. Sigorta şirketinin eksper ataması için bir iş günü süresi vardır; bu süre dolduğunda atamayı hak sahibi kendisi yapabilir. e-Devlet üzerinden atama hakkının kaynağı, 2022/12 sayılı Genelgenin 4. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Talep türü olarak “değer kaybı ataması”, sıfat olarak mağdur seçilir. Belge yüklemek zorunlu değildir; yüklemezseniz Merkez kayıtları ile sigortacının dosyası esas alınır, bu da lehinize olan bazı belgelerin hiç değerlendirilmemesi riskini doğurur. İşlem sonunda size bir talep referans numarası ve sorgu şifresi verilir; bu ikisi olmadan durum sorgulaması yapılamaz, mutlaka saklayın.

İlk atamada eksperi taraflar seçemez; atama sıralı listeden yapılır. Bu, “tanıdığım eksper baksın” talebinin neden karşılanmadığını da açıklar. Hizmetin kendisine e-Devlet üzerindeki eksper atama sayfasından ulaşabilirsiniz. Ekranların adım adım görüntüsü ve olası hata mesajları için e-Devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.

Ekspertiz aşamasında hangi süreler işler?

Bu süreler, yukarıdaki başvuru sürelerinden ayrıdır ve kendi zinciri içinde işler. Bir halkayı kaçırmak, sonraki adımı kullanılamaz hâle getirebilir.

1. Sigorta şirketinin eksper ataması: 1 iş günü. Dolarsa atamayı hak sahibi yapabilir.
2. Eksperin raporunu düzenlemesi: 3 iş günü; süre atamanın kabulünden değil bildiriminden işler (2022/12 m.5/2).
3. Rapora itiraz: 3 iş günü, raporun EKSİST üzerinden bildiriminden itibaren (m.6/1). Bu süre kaçırıldığında sigorta aşamasında rapordaki tespit üzerinden ilerlenir; tahkim ya da dava yolu ise kapanmaz.
4. İtiraz eksperinin raporu: 2 iş günü. Bu rapora da itiraz edilirse hakem eksper atanır; hakem eksper raporunu 2 iş günü içinde verir ve bu rapor sigorta aşamasında nihaidir (m.7).
5. Yeniden eksper seçimi: 1 iş günü. Rapor süresinde gelmez ya da eksperler art arda iki kez görevi reddederse yeni eksperi ilk atamayı yapan taraf listeden seçer (m.5/3).

Nihai rapor şirkete ulaştığında, şirketin değer kaybı tutarını size bildirmesi için bir iş günü daha vardır. Ödemenin ne zaman yapılacağı ise Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesindeki sekiz iş günlük süreye bağlıdır.

Onarımda hangi parça takıldığı hakkınızı nasıl etkiler?

Avukatsız yürütülen dosyalarda en çok gözden kaçan konu budur. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren düzenleme, Genel Şartların B.2.1 fıkrasında parça değişimini düzenleyen iki paragrafı yeniden yazmıştır. Kural şudur: hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse orijinal parça ile değiştirilir. Eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçaya geçilebilmesi için ya sizin onayınızın alınmış olması ya da orijinal parçayla değiştirmenin imkânsız olması gerekir. Kritik ayrıntı şurada: onayın alındığını veya imkânsızlığı ispat yükü sigortacıya aittir — bunu sizin kanıtlamanız beklenmez.

Buradan iki pratik sonuç çıkar. Birincisi, onayınız olmadan eşdeğer parça takıldıysa bu ayrıca ileri sürülebilecek bir itirazdır ve eşdeğer parça aracın ikinci el satış değerini daha çok düşürdüğü için değer kaybı talebinizi zayıflatmaz, büyütür; “eşdeğer parça takıldı, o yüzden değer kaybınız az” biçimindeki cevap tersine bir mantık kurar. İkincisi, parça değişimi kuralının uygulanması sonucunda araçta bir kıymet artışı doğsa dahi bu fark tazminattan indirilemez; B.2.1’in her iki paragrafı da bu cümleyle biter. Bu yasak yeni değildir: eski metinde de vardı, ama yalnızca model yılından itibaren 3 yılı geçmeyen araçlara ilişkin paragrafta. 1 Temmuz 2026’dan bu yana araç yaşına bakılmaksızın uygulanır. “Parçalar yenilendi, aracınız değer kazandı” gerekçesiyle trafik sigortası dosyasında yapılan kesintinin dayanağını yazılı olarak sorun; kaskodaki indirim imkânı (Kasko Genel Şartları 3.3.2.3) sizin dosyanıza uygulanmaz, çünkü siz karşı tarafın poliçesinden talep eden üçüncü kişisiniz.

Bu yüzden onarım faturasını ve iş emrini mutlaka saklayın: hangi parçanın orijinal, hangisinin eşdeğer olarak takıldığı bu belgelerden görülür. Sigortacıya yazacağınız itirazı “bence eksik ödediniz” biçiminde değil, hangi kurala aykırı davranıldığını göstererek kurun; avukatsız yürütülen bir dosyada tonu değiştiren şey budur.

Araç Değer Kaybını Kim Öder: Sigorta mı, Karşı Sürücü mü?

Değer kaybını kural olarak kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası öder. Genel Şartlar değer kaybını Maddi Zararlar Teminatı içinde açıkça sayar. Kusur paylaşılmışsa ödeme kusur oranıyla sınırlıdır: karşı taraf yüzde 50 kusurluysa zararınızın yarısını sigortadan alırsınız. Kendi kusurunuza denk gelen kısım ise teminat dışındadır; Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinin (g) bendi bunu açıkça sayar.

Sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır. 2026 yılı için zorunlu trafik sigortasında maddi zararlar teminatı araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL‘dir ve bu limit araç türüne göre değişmez; SEDDK, yeni tutarların yürürlükteki tüm sözleşmelere ek prim alınmaksızın uygulanacağını duyurmuştur. Aynı limit hem onarım bedelini hem değer kaybını karşılar. Kusurlu aracın işleteni ise Kanun’un 85. maddesi uyarınca kusursuz sorumludur ve sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutulur; yani “aracı ben kullanmıyordum” savunması işletenin sorumluluğunu kaldırmaz.

Kaskodan değer kaybı alınır mı?

Kendi kaskonuz kural olarak değer kaybı ödemez; kasko aracınızın onarım masrafını karşılar, kaza geçmişinden doğan piyasa değeri düşüşünü değil. Bazı poliçelerde ek prim karşılığı “değer kaybı” ya da benzeri adlarla ek teminat satılır; böyle bir teminatınız varsa kapsamı ve limiti poliçe özel şartlarında yazar. Ek teminatınız yoksa muhatabınız kendi kaskonuz değil, karşı tarafın trafik sigortasıdır. Kasko Genel Şartları’nın tam metninde “değer kaybı” ifadesi hiç geçmez; teminat ancak A.4 maddesinin son fıkrasına göre ek sözleşmeyle kurulabilir. Aracınızı kendi kaskonuzdan onartmış olmanız da karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı isteme hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Değer kaybı şahıstan istenebilir mi?

İstenebilir. Sigortadan tahsil edilemeyen kısım için muhatabınız kusurlu sürücü ve araç işletenidir; bu talep genel hükümlere göre yürür. İki tipik durumda bu yol zorunlu hâle gelir: karşı taraf sigortasızsa ya da zarar poliçe limitini aşıyorsa. Sigortasız araç kazasında Güvence Hesabı’na gidilemez: 5684 sayılı Kanun’un 14. maddesinin ikinci fıkrası sigortasız aracın ve tespit edilemeyen aracın verdiği zararlarda yalnızca bedensel zararları Hesap kapsamına alır; değer kaybı maddi zarar olduğu için muhatap doğrudan sürücü ve işletendir. Buna karşılık sigorta şirketinin bütün branşlarda ruhsatının iptal edilmesi ya da iflası hâlinde Hesap maddi zararları da karşılar. Ayrıca teminat dışı bırakılan kalemler yalnızca bu yoldan istenebilir. Sigortasız araçla yaşanan kazalarda izlenecek yolu trafik kazasında karşı taraf sigortasız çıkarsa ne yapılır yazımızda anlattık.

Araç mahrumiyet bedeli de aynı dosyadan alınır mı?

Hayır, bu kalem farklı bir rejime tabidir. Zorunlu trafik sigortası teminatı, doğrudan mallar üzerindeki azalmayla sınırlıdır; aracı kullanamamaktan doğan zarar ise dolaylı zarardır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesi gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışında bırakır. Sonuç şudur: değer kaybı sigortadan, araç mahrumiyet bedeli kusurlu sürücü ve işletenden istenir. İkisi aynı dilekçede, ayrı kalemler hâlinde talep edilebilir. Değer kaybındaki “hasar başvurusu değer kaybı talebini de kapsar” kuralı mahrumiyet bedeli için geçerli değildir; bu kalemi talebinizde adıyla ve ayrı satır hâlinde yazın. Ticari araçlarda karşılığı kazanç kaybıdır ve gün sayısı ile net kazancın belgelenmesi gerekir. Ayrıntı için araç mahrumiyet tazminatında dilekçe örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Değer kaybı ödemesi TRAMER’e yeni bir hasar kaydı işler mi?

Yeni bir kaza kaydı doğurmaz. Kaydı doğuran olay ödeme değil, hasarın ihbar edilmesidir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği’nin 15. maddesi, şirketlerin eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları veri tabanına gireceğini düzenler. Yani kaza ihbar edildiği anda kayıt zaten oluşmuştur; değer kaybının ödenmesi aracınıza ikinci bir kaza ya da ayrı bir dosya eklemez. Ancak değer kaybı maddi zararlar teminatından ödendiği için kayıttaki dosya tutarına yansıyıp yansımayacağı mevzuatta ayrıca düzenlenmemiştir; “hiçbir şekilde görünmez” diye kesin bir sonuca varmadan önce şirketten ödeme dökümünü isteyin. Bu konudaki yaygın tereddüdü araç değer kaybı TRAMER’e işler mi yazımızda ele aldık.

Değer Kaybı Tazminatı Talebinde Karşılaşabileceğiniz Zorluklar ve Çözümleri

Araç değer kaybı tazminatı talep ederken bazı zorluklarla karşılaşmanız muhtemeldir. Özellikle avukatsız bir başvuru sürecindeyseniz, bu zorlukları bilmek ve çözümleri ile harekete geçmek önemlidir. İşte sıklıkla karşılaşılan zorluklar ve çözümleri:

1. Sigorta Şirketlerinin Direnişi

Sigorta şirketleri genellikle değer kaybı taleplerine karşı temkinli bir tutum sergiler. En sık karşılaşılan durumlar, talebin beklenenden düşük bir tutarla karşılanması ya da teminat dışı olduğu gerekçesiyle reddedilmesidir.
Çözüm: Eksper raporundaki hesabı kontrol edin ve belgelerinizi eksiksiz sunun. Ret gerekçesinin hangi yürürlükteki hükme dayandığını yazılı olarak sorun: Anayasa Mahkemesi, Genel Şartlar ve ekleriyle tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepleri teminat dışı sayan Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinin (i) bendini 17.07.2020 tarihli kararıyla (E.2019/40, K.2020/40) iptal etmiştir. Bugün bir talebin teminat dışı sayılabilmesi için Kanun’un 92. maddesindeki hâllerden birine girmesi gerekir; “Genel Şartlarda yok” gerekçesi tek başına yetmez. Şirket talebinizi reddederse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir ya da dava yoluna gidebilirsiniz.

2. Eksik veya Yanlış Belgeler

Değer kaybı talebinin en önemli aşaması belgelerin tam ve doğru bir şekilde hazırlanmasıdır. Eksik ya da yanlış bilgilerle yapılan başvurular, ödeme süresinin başlamasını geciktirir.
Çözüm: Gerekli belgeler Ek-6’da sayılıdır: kaza tespit tutanağı (kolluk tutanağı ya da taraflar arasında tutulan tutanak), ruhsat, varsa fotoğraflar, IBAN, kimlik bilgileri ve ekspertiz yapıldıysa eksper raporu. Onarım faturası bu listede yoktur ama parçaların niteliğini göstermek için saklanmalıdır. Evraklarınızı hazırlarken bir kontrol listesi kullanarak hata yapma ihtimalini en aza indirin.

3. Zaman Kaybı ve Prosedürler

Avukatsız süreçte zaman yönetimi zorlu olabilir. Özellikle prosedürleri eksiksiz takip etmek ve yasal süreleri kaçırmamak kritik öneme sahiptir.
Çözüm: Her aşamada ilgili taraflarla düzenli iletişimde kalın ve süreci adım adım belgeleyin. Hukuki sürelerin takibini titizlikle yaparak zamanaşımı riskinden kaçının.

4. Az Bilinen Yasal Haklar

Araç değer kaybı tazminatı sürecinde kişi, hakları konusunda yeterince bilgi sahibi olmayabilir ve bu, taleplerin karşılanamamasına yol açabilir.
Çözüm: Sigorta şirketine başvuru yapmadan önce yasal haklarınızı mutlaka araştırın. Değer kaybı mevzuatı ve emsal kararlar hakkında bilgi edinmek için online kaynaklardan faydalanabilirsiniz. Örneğin Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, değer kaybının gerçek zarar kapsamında olduğunu ve trafik sigortacısının bu zarardan da sorumlu tutulması gerektiğini kabul etmiştir (26.09.2013, E.2013/12905, K.2013/12891). 17. Hukuk Dairesi 2021’de kapatıldığı için bu dosyalarda temyiz incelemesini bugün 4. Hukuk Dairesi yapar; eski kararlar geçerliliğini korur.

5. Eksik Tazminat Teklifleri

Sigorta şirketleri, gerçek kaybınızı karşılamayan düşük teklifler sunabilir. Bu durum, hakkınız olan tazminata erişimi zorlaştırır.
Çözüm: Ekspertiz raporuna dayanarak talep ettiğiniz miktarın neden makul olduğunu detaylı bir şekilde açıklayın; benzer araçların güncel ilanları ve parça bazlı işlem listesi bu açıklamanın en güçlü dayanağıdır. Teklifi kabul etmeden önce imzalayacağınız belgede “başkaca hiçbir talebim kalmamıştır” gibi genel ibra ifadeleri olup olmadığına bakın. Uzlaşma sağlanmazsa tahkim ya da dava yoluna başvurabilirsiniz.

Sonuç olarak, değer kaybı tazminat talebi sırasında karşılaşılan bu zorlukları önceden bilmek ve sürece hazırlıklı olmak, dosyanın usul hatası yüzünden tıkanmasını önler. Doğru bilgi, disiplinli belge yönetimi ve zamanında müdahale ile avukatsız bir şekilde değer kaybı tazminat hakkınızı yasal yollarla koruyabilirsiniz.

Düşük tutara imza attım, hakkım tamamen bitti mi?

Bitmemiş olabilir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesi bu alanda az bilinen bir kapı açar: tazminat miktarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar ve uzlaşmalar, yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir. Aynı maddenin ilk fıkrası, Kanun’un öngördüğü sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaların geçersiz olduğunu söyler; dolayısıyla imzalatılan “hiçbir talebim kalmamıştır” tipi genel ibra metinleri, kanunun tanıdığı sorumluluğu peşinen ortadan kaldıramaz.

Bu iki yıllık süre, zamanaşımından ayrı ve ek bir süredir ve anlaşma tarihinden işlemeye başlar. Aranan ölçüt farkın açıkça belli olmasıdır; bu nedenle iptal talebinde ödenen tutar ile bağımsız bir hesabın sonucu arasındaki fark somut biçimde gösterilir. İbraname imzalamış olmanın etkisini kazadan sonra ibraname imzalamak hak kaybına yol açar mı yazımızda ayrıca ele aldık.

Bu Konular da İlginizi Çekebilir

• Araç değer kaybı avukatı — dosyayı vekille yürütmenin işleyişi
• Trafik kazası avukatı — kazadan doğan diğer tazminat kalemleri
• Değer kaybı başvurusu reddedilirse ne yapılmalı — ret sonrası izlenecek yol

Sigorta Tahkim Komisyonu mu, Dava mı? Avukatsız Hangisi Daha Uygun?

Sigortacıdan sonuç alamayan hak sahibinin önünde iki yol vardır ve avukatsız yürütülen dosyalarda bu iki yol arasındaki fark belirleyicidir. Sigorta Tahkim Komisyonu daha kısa, daha ucuz ve kaybetme riski daha sınırlı bir yoldur; dava ise arabuluculuk şartı, harç ve daha uzun bir takvim getirir. Zorunlu sigortalarda sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahibi tahkimden yararlanabilir.

Ölçüt	Sigorta Tahkim Komisyonu	Mahkeme
Ön koşul	Ret yazısı ya da trafik sigortasında 15 gün cevapsızlık (eksper süresinde atanmış ve rapor tamamlanmamışsa cevapsızlık yetmez)	Yazılı başvuru + sigortacıya karşı davada arabuluculuk
Karar süresi	Hakem görevlendirildiği tarihten itibaren dört ay (tarafların yazılı muvafakatiyle uzatılabilir)	Bilirkişi ve tebligat takvimine bağlı, belirgin biçimde uzun
Masraf	Kademeli başvuru ücreti + tebligat gideri; harç alınmaz, hakem ücretini Komisyon öder	Başvurma harcı + nispi karar-ilam harcının dörtte biri + gider avansı
Kaybetme riski	Reddedilen talep için aleyhe vekâlet ücreti tarifenin beşte biri	Aleyhe vekâlet ücreti tarifenin tamamı üzerinden
İtiraz	35.000 TL altındaki kararlar kesin; üzerindekilere bildirimden itibaren 10 gün, bir defaya mahsus	Kanun yolları ve parasal sınırlar ayrıca değerlendirilir
Birlikte kullanılabilir mi?	Hayır: mahkemeye ya da tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıkta Komisyona başvurulamaz	Tahkim kararı kesinleşen uyuşmazlık için ayrıca dava açılmaz

Tahkim başvurusu ne kadar tutar?

Başvuru ücreti uyuşmazlık tutarına göre kademelidir. Komisyonun ücret sayfasında yayımlanan tarifeye göre 8.500 TL’ye kadar 600 TL, 8.501-17.000 TL arası 1.200 TL, 17.001-85.000 TL arası 1.750 TL, 85.001 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tutarın yüzde 1,8‘i (en az 1.750 TL) alınır; itiraz başvurusunda da aynı ücret yeniden yatırılır. Tebligat gideri ayrıca alınır: kayıtlı elektronik posta (KEP) adresi bildirenler için 75 TL, bildirmeyenler için 325 TL. Tahkim yargılamasında harç alınmaz. Tarife yıl içinde güncellenebildiği için başvurudan önce Komisyonun kendi ücret sayfasından güncel tutarı teyit edin. Ödediğiniz masrafların karşı taraftan tahsilini istiyorsanız bunu başvuru dilekçenizde açıkça talep etmeniz gerekir; aksi hâlde kendiliğinden iade edilmez.

Uyuşmazlık tutarı belirli bir eşiği aştığında dosya tek hakem yerine heyet tarafından incelenir. SEDDK’nın 14.01.2026 tarihli kararıyla 22 Ocak 2026’dan itibaren uygulanan sınırlar şöyledir: 35.000 TL’nin altındaki kararlar kesindir, 122.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda en az üç hakemden oluşan heyet zorunludur, 383.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen karara karşı temyiz yolu açıktır. İtiraz ve temyiz bakımından başvurunun yapıldığı tarihteki, heyet bakımından heyetin teşekkül edeceği tarihteki sınır esas alınır. Hakemler yalnızca kendilerine verilen evrak üzerinden karar verdiği için (5684 s.K. m.30/15) bütün belgeleri başvuruyla birlikte sunun. Başvuru adımlarının ekran ekran anlatımı için araç değer kaybı tazminatı tahkim başvurusu, dosyanızın hangi aşamada olduğunu görmek için tahkim dosyası sorgulama yazılarımıza bakabilirsiniz.

Avukatsız olarak Mahkemeye Başvuru Süreci ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bir trafik kazası sonucunda oluşan araç değer kaybı tazminatı için mahkemeye başvurmayı düşünüyorsanız, bu süreci avukatsız olarak da yürütebilirsiniz; Avukatlık Kanunu herkesin davasını bizzat açıp takip etmesine izin verir. Ancak dava aşaması sigorta başvurusundan çok daha fazla usul kuralı içerir ve dikkat edilmesi gereken belirli adımlar bulunmaktadır. İşte bu süreçte dikkat edilmesi gereken noktalar:

Başvuru İçin Gerekli Belgeler

Mahkemeye başvurmadan önce sağlam bir dosya hazırlamanız gerekir. Aşağıdaki belgeleri eksiksiz şekilde temin ettiğinizden emin olun:

• Kaza tespit tutanağı (kolluk tutanağı ya da maddi hasarlı kazalarda taraflarca doldurulan tutanak)
• Sigorta eksperinin raporu ve varsa kendi aldırdığınız uzman görüşü
• Sigorta şirketinden alınan belgeler ve yanıtlar; şirkete yazılı başvuru yaptığınızı ve teslim tarihini gösteren belge
• Sigorta şirketine karşı açılacak davada arabuluculuk son tutanağının aslı ya da onaylı örneği
• Aracınıza ait ruhsat fotokopisi
• Kazaya ilişkin fotoğraflar (varsa)
• Kazanın oluşunu ve karşı tarafın kusurunu gösteren belgeler (kamera kaydı, tanık bilgisi, kusur değerlendirme sonucu)

Dava Açmadan Önce: Arabuluculuk Şartı

Avukatsız yürütülen dosyalarda en sık yapılan hata bu adımı atlamaktır. Sigorta şirketine karşı açılan dava, Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesi gereği mutlak ticari davadır; aynı Kanun’un 5/A maddesi ise konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabulucuya başvurmayı dava şartı yapmıştır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/A maddesi iki durumu ayırır: hiç arabulucuya başvurulmadan açılan dava, esasa girilmeden doğrudan usulden reddedilir ve harç ile masraflar boşa gider; başvurulmuş ama son tutanak dilekçeye eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre verir. Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Süreç arabulucu için altı hafta, zorunlu hâllerde iki hafta daha uzayabilen bir takvimle yürür; taraflar anlaşamazsa iki saatlik arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Büroya başvurduğunuz tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (m.18/A-15). İlk toplantıya geçerli bir mazeret olmadan katılmayan taraf ise davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine tarifedeki vekâlet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir (m.18/A-11).

İki istisnayı bilmek zaman kazandırır. Davanızı yalnızca kusurlu sürücüye veya işletene karşı açıyorsanız bu bir haksız fiil davasıdır ve arabuluculuk şartı işlemez. Sigorta Tahkim Komisyonu‘na gidiyorsanız da arabuluculuğa gerek yoktur; çünkü tahkim bir dava değildir.

Dava şartı olan bu arabuluculuktan ayrı bir kapı daha vardır: Genel Şartlar’ın C.7 maddesi, sigortacı başvurudan itibaren 15 gün içinde tutarda anlaşamazsa anlaşamadığı kısım için arabulucuya başvurabileceğini, hak sahibinin de arabulucuya gidebileceğini düzenler. Sigortacı anlaştığı tutarı B.2 maddesine göre öder; sigortacıya karşı dava açılmış olması da arabulucuya başvurmaya engel değildir. Bu yolda vekille temsil edilirseniz vekâlet ücretini sigortacı öder.

Değer kaybı davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme, kime dava açtığınıza göre değişir. Karşı tarafın sigorta şirketini davalı gösteriyorsanız asliye ticaret mahkemesi, yalnızca kusurlu sürücüyü veya araç işletenini davalı gösteriyorsanız asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki bakımından Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesi seçim hakkı tanır: sigortacının şubesinin, sözleşmeyi yapan acentenin ya da kazanın meydana geldiği yerin mahkemesinde dava açabilirsiniz; davalının yerleşim yeri mahkemesi de genel kural olarak açıktır. Genel Şartlar’ın C.7 maddesi bu listeyi genişletir: sigortacının merkezinin bulunduğu yer ve zarar görenin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Kaza başka bir ilde olduysa davayı kendi ilinizde açabilmenizin dayanağı budur ve avukatsız yürütülen dosyada en büyük kolaylıktır. Yanlış yerde açılan dava kendiliğinden reddedilmez; karşı taraf süresinde yetki itirazında bulunmazsa dava o mahkemede görülmeye devam eder. Ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar.

Değer kaybı davası nasıl açılır, kime açılır?

Değer kaybı davası, sigorta şirketine (poliçe limiti içinde) ve gerekirse kusurlu sürücü ile araç işletenine karşı açılır; üçü birlikte davalı gösterilebilir. Sırası şöyledir:

1. Sigortacıya yazılı başvuru yapın ve 15 günlük cevap süresini bekleyin (KTK m.97).
2. Sigortacı davalı olacaksa yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurun; anlaşma çıkmazsa son tutanağı alın.
3. Dava dilekçesini HMK m.119’daki unsurlarla hazırlayın; vakıaları numaralandırın ve her birinin delilini yanına yazın.
4. Dilekçeyi yetkili mahkemenin tevzi bürosuna ya da e-imza veya mobil imzanız varsa UYAP Vatandaş Portalı üzerinden elektronik olarak verin; harç ve gider avansını yatırın.
5. Bilirkişi raporu geldiğinde iki haftalık süre içinde beyanda bulunun ve dosyayı Dava Dosyası Sorgulama hizmetinden takip edin.

Sigorta şirketine karşı davada hangi yargılama usulü uygulanır?

Çoğu dosyada basit yargılama usulü uygulanır. Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinin ikinci fıkrası, miktar veya değeri bir milyon Türk lirasını geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulünü öngörür (bu sınır her yıl Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ek 1. maddesine göre güncellenir); sigortacıdan istenebilecek tutar da poliçe limitiyle sınırlı olduğundan değer kaybı davalarının büyük bölümü bu usule girer. Avukatsız davacı için üç sonucu vardır:

• Cevaba cevap hakkı yoktur: HMK m.317/3’e göre taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez. Sigortacının cevabına yazılı karşılık vermeyi bekleyerek eksik bıraktığınız bir konuyu sonradan tamamlayamayabilirsiniz.
• Bütün deliller dilekçeyle birlikte verilir: HMK m.318 tarafları tüm delillerini hangi vakıanın delili olduğunu belirterek dilekçeleriyle bildirmeye zorlar.
• İddiayı genişletme yasağı dava açılmasıyla başlar (HMK m.319). Tutarı sonradan artırma imkânı ise ayrıca vardır; aşağıda anlatıyoruz.

Davalı yalnızca sürücü veya işletense dava asliye hukuk mahkemesinde yazılı yargılama usulüyle görülür; orada cevaba cevap dilekçesi verilebilir.

Dava Dilekçesi Hazırlama

Dilekçenin içeriği Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesinde on bent hâlinde sayılır ve bu bentlerin bir kısmı eksikse mahkeme ek süre vermez: mahkemenin adı, dava değeri, vakıaların özeti, her vakıanın hangi delille ispatlanacağı ve hukuki sebepler. Avukatsız hazırlanan dilekçelerde en çok atlanan bent, her vakıanın deliliyle tek tek eşleştirilmesidir. Diğer eksiklikler için bir haftalık kesin süre verilir, tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Dilekçenizde açık bir şekilde:

• Kazanın nasıl gerçekleştiği,
• Değer kaybına neden olan durumların açıklaması,
• Talep edilen tazminat miktarı ve hukuki dayanaklar belirtilmelidir. Dilin sade, net ve anlaşılır olmasına özen gösterin.

Harç ve Masrafları Ödeme

Dava açarken maktu başvurma harcı, nispi karar ve ilam harcının peşin kısmı ve gider avansı yatırılır. Harçlar Kanunu’nun 28/a maddesi peşin oranı dörtte bir olarak belirler. Sık karşılaşılan bir yanılgıyı burada düzeltmek gerekir: aynı maddedeki çok daha düşük yirmide bir oranı yalnızca ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan davalara özgüdür. Değer kaybı maddi bir zarar olduğu için indirimli oran işlemez; aynı kazada yaralanma da varsa o talep ayrı bir davadır ve orada yirmide bir uygulanır. Bütçeniz yetmiyorsa adli yardım talep edebilirsiniz. Kullanılmayan gider avansı dava sonunda kendiliğinden iade edilir; ilk duruşmada sulh olunması hâlinde karar ve ilam harcının üçte biri alınır.

Talep ettiğim tutar sonradan artırılabilir mi?

Artırılabilir, fakat bunun usulü 2026’da değişti. Uzun yıllar bu dosyalarda kullanılan belirsiz alacak davası düzenlemesi, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırıldı. Yerine gelen kural şu: alacağın yalnızca bir kısmı dava edilmişse talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikat bitene kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinde kesilmiş sayılır. 7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin onuncu fıkrasına göre kaldırılan hüküm yalnızca kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder; ölçüt olay tarihi değil, davanın açıldığı tarihtir. İnternetteki rehberlerin neredeyse tamamı bu noktada hâlâ eski düzenlemeyi anlatıyor.

Dava dilekçesinin nasıl kurulacağını görmek isterseniz araç değer kaybı tazminatı dava dilekçesi örneği yazımızda madde madde işlenmiş bir metin yer alıyor.

Bilirkişi İncelemesi

Mahkeme, değer kaybı tutarını ve gerektiğinde kusur oranını belirlemek için çoğu dosyada bilirkişi incelemesi yaptırır. Sigorta aşamasındaki eksper raporu bu aşamada bir delildir; Sigortacılık Kanunu eksper raporlarını delil niteliğinde sayar, ama hâkim bilirkişi raporunu ve dosyadaki diğer delilleri birlikte serbestçe değerlendirir. Kendi aldırdığınız rapor ise uzman görüşü olarak dosyaya konur (HMK m.293). Bilirkişi raporu size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde eksik veya belirsiz gördüğünüz noktaları yazılı olarak bildirebilir, ek rapor ya da yeni bilirkişi isteyebilirsiniz (HMK m.281); bu süre avukatsız yürütülen davalarda en sık kaçırılan süredir.

Zaman Yönetimi ve Süreç Takibi

Tazminat talebinizi güçlü ve zamanında desteklemek adına mahkeme tarafından belirlenen süre limitlerini kaçırmamaya özen gösterin. Mahkemenin size göndereceği bildirimlere dikkatle yaklaşarak belirlenen terminlere uygun şekilde hareket edin.

Etkin İletişim ve Hazırlık

Avukatsız olarak bu süreci yürütürken dikkat edilmesi gereken bir diğer unsur, tüm belgelerinizi ve argümanlarınızı kapsamlı bir şekilde organize etmektir. Kararlarınızı ve taleplerinizi gerekçeli bir şekilde ifade ederek konunun net anlaşılmasını sağlayabilirsiniz.

Avukatsız başvuru yaparken disiplinli bir plan oluşturmak ve gerekli adımları eksiksiz atmak oldukça önemlidir. Unutmayın ki, doğru bilgi ve sistematik bir hazırlık süreci ile araç değer kaybı tazminatınızı almak mümkündür.

Araç Değer Kaybı Tazminatında Yasal Süreç ve Haklarınızı Koruma Yöntemleri

Araç değer kaybı tazminatı, bir kazada haksızlığa uğrayan ve araçlarının ikinci el piyasa değerinde düşüş yaşayan kişiler için oldukça önemli bir konudur. Tazminat talep ederken yasal sürecin aşamalarını doğru anlamak ve haklarınızı etkili bir şekilde savunmak büyük önem taşır. İşte bu süreçte dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar:

1. Zamanaşımı Süresine Dikkat Edin

Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi tek bir süre değil, birlikte işleyen iki süre öngörür: zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl. “İki yıl kaza tarihinden başlar” diyen kaynaklar bu ikili yapıyı atlıyor; oysa sorumlunun kim olduğunun sonradan öğrenildiği dosyalarda iki yıllık süre daha geç işlemeye başlar.

Üçüncü bir ihtimal daha var: kazaya sebep olan fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyor ve Türk Ceza Kanunu o suç için daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi bakımından da uzamış ceza zamanaşımı uygulanır. Yaralanmalı kazalarda süreler bu nedenle çok daha geniş olabilir. Yalnızca maddi hasarla sonuçlanan bir kazada ise bu ihtimal kural olarak işlemez: Türk Ceza Kanunu mala zarar vermeyi yalnızca kasten işlendiğinde suç sayar, taksirle verilen maddi hasar suç değildir. “İki yıl geçti, hakkım bitti” sonucuna varmadan önce dosyanızın bu üç ihtimalden hangisine girdiğine bakın.

Zamanaşımını neyin kestiği de sık yanlış biliniyor. Sigorta şirketine başvuru yapmak ya da ihtarname göndermek zamanaşımını kesmez; Türk Borçlar Kanunu’nun 154. maddesi kesme sebeplerini sınırlı olarak sayar: borçlunun borcu ikrar etmesi (örneğin kısmi ödeme yapması) ile dava açılması, icra takibi başlatılması gibi işlemler. Arabuluculuk bürosuna başvurduğunuzda ise süre, son tutanak düzenlenene kadar durur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesinin üçüncü fıkrası da önemli bir kolaylık getirir: zamanaşımı kusurlu sürücüye ya da işletene karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacıya karşı kesilen zamanaşımı da onlara karşı kesilmiş sayılır.

2. Sigorta Şirketi ile Yasal Prosedürü İzleyin

Değer kaybı tazmini için genelde ilk başvuru karşı tarafın sigorta şirketinedir. Sigorta Tahkim Komisyonu, anlaşmazlıkların çözümünde sıklıkla başvurulan bir mercidir. Eğer sigorta şirketi talebinizi reddeder ya da eksik ödeme yaparsa, tahkim sürecine başvurabilirsiniz. Bu süreç hızlı bir yol sunsa da belgelerin eksiksiz ve doğru olması gereklidir.

3. Hukuka Uygun Belgeleri Hazırlayın

Sigorta aşamasında aranan belgeler Ek-6’da sayılıdır; kaza tespit tutanağı, ruhsat, fotoğraflar, IBAN ve kimlik bilgileri bunların temelidir. Dava ya da tahkim aşamasında bunlara ek olarak araç tamir faturası, aracın kaza öncesi ve sonrası piyasa değerini gösteren ilan örnekleri ve varsa kendi aldırdığınız uzman raporu da işe yarar. Bu belgeleri eksiksiz hazırlamak, uyuşmazlığın belge eksikliği yüzünden uzamasını önler.

4. Karşılaşabileceğiniz Hukuki Zorluklar

Sigorta şirketlerinin yetersiz ödeme sunması veya reddetme kararları, bu süreçte sık karşılaşılan engellerden biridir. Bu durumda, başvurabileceğiniz yollar arasında Sigorta Tahkim Komisyonu dışında, sigortacıya karşı asliye ticaret mahkemesinde, yalnızca sürücü ve işletene karşı asliye hukuk mahkemesinde dava açmak bulunur. Bu iki yol birbirinin alternatifidir; aynı uyuşmazlık için ikisine birden gidilmez. Bu noktalara giderken, dilekçenizin ve kanıtlarınızın yeterliliği önemlidir.

5. Hakkınızı Koruma Yöntemleri

Haklarınızı korumak adına, süreci yakından takip etmek ve eksiği olmayan bir dosya oluşturmanız büyük önem taşır. Kazaya ilişkin eksper raporları, varsa uzman görüşü ve kanıtlarla desteklenmiş, her talebi ayrı kalem olarak gösteren şeffaf bir talep dilekçesi hazırlamalısınız. Bunun yanı sıra, sigorta kanunlarına uygun bir şekilde hareket ettiğinizden emin olun.

6. Profesyonel Yardım Almayı Düşünün

Avukatsız tazminat talepleri mümkün olmakla birlikte, hukuki bilgi eksikliği nedeniyle süreç bazen karmaşıklaşabilir. Özellikle tutarın poliçe limitine yaklaştığı, kusurun tartışıldığı ya da dava aşamasına geçildiği dosyalarda bir avukata danışmak, usul hatası riskini azaltır.

Özetle bu aşamada üç şey belirleyicidir: doğru muhatap, ispatlanabilir tarihler ve süresi içinde kullanılan itiraz hakkı. Bunlar sağlandığında dosya avukatsız da yürür; sağlanmadığında ise en güçlü talep bile usulden tıkanır.

Avukatsız Tazminat Talebinde Başarılı Olmak için İpuçları

Araç değer kaybı tazminat talebinde avukat tutmadan başarılı olmak mümkün ancak süreç dikkat ve özen gerektirir. Aşağıdaki ipuçları doğrultusunda haklarınızı etkili bir şekilde savunabilirsiniz:

1. Detaylı Araştırma Yapın: Sürece başlamadan önce araç değer kaybı kavramını iyice anlamalısınız. Türkiye’deki yasal düzenlemeler ve sigorta şirketlerinin politikaları hakkında bilgi edinin. Bu sayede başvuru sırasında ilgili yasal haklarınızı kolaylıkla ifade edebilirsiniz.

2. Belgeleri Eksiksiz Hazırlayın: Tazminat talebinin onaylanması için doğru belge sunumu çok önemlidir. Sigorta şirketlerine başvuru sırasında kazanın oluş şekli, hasar durumu ve zarar tespitine yönelik tüm evrakların eksiksiz bir şekilde hazırlanmış olması gerekir. Trafik kazası tespit tutanağını mutlaka ekleyin; ekspertiz yapıldıysa eksper raporunu da ekleyin. Listenin tamamı Genel Şartlar’ın Ek-6’sındadır.

3. Eksper Raporuna Dikkat Edin: Eksper raporunda yapılan hesaplamaların doğru olup olmadığını kontrol edin. Rapordaki parça listesinin, işlem türlerinin (onarım, boya, değişim, boyasız onarım) ve geçmiş hasar satırının doğru olup olmadığına bakın. Hata gördüğünüzde itiraz süresi bildirimden itibaren yalnızca 3 iş günüdür; karşılaştırma için bağımsız bir eksperden görüş almak istiyorsanız bunu bu süreyi kaçırmadan yapın.

4. Sigorta Şirketi ile Etkili İletişim Kurun: Sigorta şirketiyle hem yazılı hem de sözlü iletişimde bulunmak tazminat başvurunuzun değerlendirilme hızını artırabilir; ancak süre doğuran her talebi yazılı olarak iletin, telefon görüşmelerinde de hasar dosya numarasını ve görüşme tarihini not edin. Tüm belgeleri detaylı bir şekilde açıklayarak ve profesyonel bir üslup kullanarak başvurunuzu destekleyin.

5. Sabırlı ve Tutarlı Olun: Süreç zaman alabilir; bu durumlarda taleplerinizde istikrarlı olun ve belirli periyotlarla tazminat talebinizin durumunu sigorta şirketinden öğrenin.

6. Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerini Değerlendirin: Sigorta şirketi talebinizi karşılamıyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilirsiniz. Burada kritik bir uyarı var: 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi, mahkemeye ya da tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarda Komisyona başvurulamayacağını açıkça düzenler. Yani dosyayı önce tüketici hakem heyetine götürmek, tahkim kapısını kendi elinizle kapatmak anlamına gelir. Doğru tercih Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkemedir.

7. Dikkatli Dokümantasyon Yapın: Tüm yazışmaları, belgeleri ve iletişim kayıtlarını arşivleyin. Gerektiğinde bu kayıtlar, mahkeme sürecinde veya itiraz süreçlerinde size avantaj sağlayabilir.

8. Hangi Noktada Destek Alacağınızı Baştan Belirleyin: Süreci kendiniz yürütürken bile belirli eşiklerde bir hukukçuya danışmak yolun tamamını değiştirebilir. Bu eşikler genellikle şunlardır: eksper raporundaki tutara itiraz süresi işlerken, ret yazısı geldiğinde ve dava ile tahkim arasında seçim yaparken. Bu üç anda alınacak kısa bir görüş, sonradan telafisi güç bir tercihin önüne geçer.

Araç değer kaybı tazminatı avukatsız talep edilebilir; süreç, doğru muhatabı seçmek, belgeleri ispatlanabilir bir kanaldan iletmek ve süreleri takip etmek üzerine kuruludur. Dosyanız tahkim ya da dava aşamasına geldiyse, ya da sigorta şirketinin teklifi ile eksper raporu arasındaki fark büyükse, süreci bir hukukçuyla değerlendirmekte yarar vardır. Ankara’daki büromuz trafik kazalarından doğan tazminat dosyalarını takip etmektedir; konuyu dosyanız özelinde konuşmak isterseniz araç değer kaybı avukatı sayfamız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre sonuç değişebileceğinden, adım atmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç değer kaybı avukatsız alınır mı?

Alınır. Araç değer kaybı tazminatı avukatsız talep edilebilir: sigorta şirketine başvuru ve Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu için vekil şartı yoktur, araç sahibi bu adımları kendi adına yürütebilir. Kusurun tartışmalı olduğu, yaralanmanın bulunduğu ya da aracın pert kaydı taşıdığı dosyalarda ise süreç teknik olarak derinleştiği için hukuki destek almak yerinde olur.

Değer kaybı için avukata gerek var mı, avukat şart mı?

Şart değildir. Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi herkesin davasını bizzat açıp takip edebileceğini söyler; sigortaya başvuru, eksper itirazı, tahkim başvurusu ve dava için kanunda vekil zorunluluğu yoktur. Avukata ihtiyaç, işin rakamdan çıkıp kusur, teminat kapsamı ya da usul tartışmasına döndüğü noktada doğar: sigortacıya karşı davalarda uygulanan basit yargılamada cevaba cevap hakkı olmaması ve iki haftalık bilirkişi raporuna itiraz süresi bunun tipik örnekleridir.

Değer kaybı için nereye başvurulur?

Kusurlu aracın trafik sigortası şirketine başvurulur. Başvuru şirketin merkezine, şubesine ya da poliçeyi düzenleyen acenteye noter, taahhütlü mektup veya imza karşılığı elden teslimle yapılabilir; sözleşmede kararlaştırılmış elektronik kanallar da geçerlidir. 1 Eylül 2026’dan bu yana Alo 193 üzerinden Ortak Hasar İhbar Merkezi’ne de ihbarda bulunabilirsiniz; Merkez talebi ilgili şirkete iletir. e-Devlet bir başvuru kapısı değil, eksper atama ve sorgulama kanalıdır.

Değer kaybı parası ne zaman yatar, kaç günde alınır?

Belirleyici olan dilekçenin verildiği gün değil, belgelerin tamamlandığı gündür. Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesi ödemeyi, belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde yapma yükümlülüğü getirir. Nihai eksper raporu şirkete ulaştıktan sonra tutarın hak sahibine bildirilmesi için ayrıca bir iş günü öngörülmüştür. Uygulamada dosyanın süresi, ekspertiz ve itiraz aşamalarının ne kadar sürdüğüne göre değişir.

Değer kaybı başvurusu ücretli mi?

Sigorta şirketine yapılan başvuru ücretsizdir; harç, dosya bedeli ya da damga vergisi alınmaz. Araç hasarı için zaten bir eksper atanmışsa değer kaybı tespiti de aynı raporda yer aldığından ayrıca rapor ücreti ödemezsiniz. Ücret, ancak Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye gidildiğinde gündeme gelir.

Tampon boyası veya tampon değişimi değer kaybına girer mi?

Girer; parçanın türü tutarı etkiler, talep hakkını kaldırmaz. Genel Şartlar tek tek parça saymaz ve Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinde parça bazlı bir teminat dışılık bendi yoktur; ölçüt, işlemin aracın kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasında fark yaratıp yaratmadığıdır. “Plastik tampon ve vidalı parçalar değer kaybına girmez” cevabının kaynağı, eski Ek-1’deki teminat dışı hâller listesiydi; bu liste 4 Aralık 2021 tarihli değişiklikle metinden çıktı, Ek-1’in tamamı da 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kalktı. Tampon gibi cıvatayla sökülüp takılan dış parçalarda fark çoğu zaman şasi, direk ve taşıyıcı kısımlardaki işlemlere göre daha düşük kalır; tampon boyası ile tampon değişimi de 2025/25 sayılı Genelgenin şablonunda ayrı işlem kutularında gösterilir. Ayrıntılı ayrımı hangi parçalar değer kaybı kapsamına girmez yazımızda bulabilirsiniz.

Motosiklet için değer kaybı talep edilebilir mi?

Edilebilir. Zorunlu trafik sigortası teminatı motorlu araçları kapsar ve motosiklet de bu tanım içindedir; ölçüt yine kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el değer farkıdır. Motosikletlerde kullanımdan yoksun kalma iddiası da sık gündeme gelir; bu kalemin ayrı rejime tabi olduğunu unutmayın. Konunun ayrıntısı motosiklet için değer kaybı ve mahrumiyet bedeli yazımızda.

Park hâlindeki aracıma çarpıldı, değer kaybı alabilir miyim?

Alabilirsiniz. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 157. maddesi park edilmiş araca çarpmayı asli kusur hâlleri arasında sayar; usulüne uygun park edilmiş aracınızın kusuru bulunmadığı için talep kusurlu tarafın trafik sigortasına tam olarak yöneltilir. Bu tip olaylarda asıl sorun kusurun tespiti değil, çarpan aracın kim olduğunun belirlenmesidir. Sürücü olay yerinden ayrılmışsa kolluğa bildirimde bulunmak ve çevredeki kamera kayıtlarının istenmesini talep etmek, dosyanın kurulabilmesi için ilk adımdır. Çarpan araç bulunursa sigortacı size öder; olay yerini terk etmiş olması sigortalısına rücu sebebidir, size karşı ileri sürülemez. Çarpan araç hiç tespit edilemezse Güvence Hesabı yalnızca bedensel zararları karşıladığı için değer kaybını karşılayacak bir sigortacı bulunmaz.

Aracımı sattım, değer kaybını yine de isteyebilir miyim?

Talep hakkı, kaza sırasında zarara uğrayan malikte doğar ve aracın sonradan satılmasıyla kendiliğinden sona ermez. Alacak araca değil kişiye bağlıdır; aracı satın alan kişi bu alacağı ancak yazılı bir devirle isteyebilir (Türk Borçlar Kanunu m.184). Satış, zararın miktarının ispatı bakımından güçlük yaratabilir; bu nedenle satıştan önce alınmış ekspertiz raporu, fotoğraflar ve onarım faturaları önem kazanır. Ayrıntılar için araç satıldıktan sonra değer kaybı talep edilebilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Değer kaybı davası ne kadar sürer?

Kanunda dava için sabit bir süre yoktur; takvimi bilirkişi incelemesi, tebligatlar ve duruşma aralıkları belirler. Sigorta Tahkim Komisyonu tarafında ise hakem için görevlendirildiği tarihten itibaren dört aylık bir süre öngörülmüştür ve bu, tahkimin dava karşısındaki en görünür avantajıdır. Süreyi kendi elinizde tutabileceğiniz tek aşama hazırlıktır: belgeleri baştan eksiksiz vermek, en çok zaman kaybettiren “eksik evrak” turunu ortadan kaldırır.

Aracımda önceden hasar kaydı var, yine değer kaybı alabilir miyim?

Geçmiş hasar durumu, tazminatı ortadan kaldıran değil, hesaplamada dikkate alınan ölçütlerden biridir. Genel Şartlar bu unsuru açıkça sayar. Yani önceki kayıt tutarı azaltabilir; ancak “hasar kaydı var, değer kaybı çıkmaz” şeklinde bir kural yoktur. Aynı parçanın ikinci kez işlem görmesi hâlinde nasıl değerlendirildiğini hasar kaydı olan araçta tekrar değer kaybı yazımızda anlattık.

Başvurum reddedilirse ne yapmalıyım?

Ret yazısını saklayın: 5684 sayılı Kanun, talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmesi hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabileceğini düzenler ve bu durumda ayrıca süre beklemeniz gerekmez. Yazılı cevap hiç gelmediyse trafik sigortasında 15 gün sonunda aynı yol açılır; ancak şirket süresinde eksper atamış ve rapor şirkete yüklenemeyecek sebeplerle tamamlanamamışsa, SEDDK’nın 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri gereği bu cevapsızlık tek başına tahkim için yeterli sayılmaz. Ret gerekçesi teminat kapsamına ilişkinse, talebin muhatabı sigortacıdan kusurlu sürücü ve işletene kayabilir; bu ayrımı gözden geçirmeden ikinci başvuruyu yapmayın.

Değer kaybında arabuluculuk zorunlu mu?

Sigorta şirketine karşı dava açacaksanız zorunludur: dava mutlak ticari dava olduğu için Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Yalnızca kusurlu sürücüye veya işletene karşı açılan davada ve Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuruda arabuluculuk şartı yoktur. Arabuluculuk bürosuna başvurduğunuz tarihten son tutanağa kadar zamanaşımı durur.

Değer kaybı için notere gitmek gerekir mi?

Kendi adınıza başvuruyorsanız gerekmez; noter ancak iki durumda işe yarar. Birincisi, başvurunuzu Genel Şartlar’ın C.5 maddesindeki kanallardan biri olan noter aracılığıyla göndermek isterseniz teslim tarihi kesin olarak belgelenir. İkincisi, dosyayı avukatınız ya da 5684 sayılı Kanun’un ek 6. maddesinde sayılan eşiniz, çocuğunuz, anneniz, babanız veya kardeşiniz takip edecekse noterden vekâletname vermeniz gerekir. Sizi arayıp “değer kaybınız için notere gidip bize vekâlet verin” diyen bu listenin dışındaki kişilere vekâletname vermeyin.