Araç Değer Kaybı Tazminatı Tahkim Süreci

Araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci, sigorta şirketine yapılan başvurunun olumsuz sonuçlanmasından hakem kararının kesinleşmesine kadar geçen ve her aşaması kanunla süreye bağlanmış bir uyuşmazlık çözüm yoludur. Tahkim aşamasının çekirdeği 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinde, ayrıntıları Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’te düzenlenmiştir: raportör incelemesi için 15 gün, hakem kararı için 4 ay, kararın bildirimi için 3 iş günü, itiraz için 10 gün. Bu yazı, tahkim dosyanızın hangi aşamada hangi süreye tabi olduğunu, sürenin ne zaman işlemeye başladığını ve paranın hangi noktada ödenebilir hâle geldiğini kanun lafzıyla adım adım anlatır.

Tahkime nasıl başvurulacağı, hangi belgelerin gerektiği ve başvuru şartları ayrı bir konudur; onları araç değer kaybı tazminatı tahkim başvurusu yazısında ayrıntılı olarak ele aldık. Burada ağırlık, başvuru yapıldıktan sonra dosyanın Komisyon içinde nasıl ilerlediği ve takvimin nasıl işlediği üzerinde.

Araç Değer Kaybı Tazminatı Süreci Nedir?

Araç değer kaybı tazminatı süreci, trafik kazasında hasar gören aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasasında uğradığı değer düşüklüğünün, kusurlu tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortacısından tahsil edilmesi için izlenen aşamaların bütünüdür. Süreç iki ayrı katmandan oluşur: önce sigorta şirketi aşaması, ardından bu aşamadan sonuç alınamazsa tahkim ya da dava aşaması.

Değer kaybının trafik sigortacısından istenmesinin dayanağı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5/a maddesidir. 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle bu madde yeniden yazıldı. Maddi zararlar teminatının “zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalma” olduğu tanımı yeni değildir; 2015 metninde de aynı ifade vardı. Değişen, değer kaybının nasıl tespit edileceği ve nasıl talep edilmiş sayılacağıdır. Eski metin değer kaybının “talep edilmesi halinde” ruhsatlı sigorta eksperlerince ve Genel Şartlar ekindeki esaslara göre tespit edileceğini söylüyordu; o ek (Ek-1) 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırıldı.

Yeni metnin getirdiği birinci yenilik, tespit yönteminde. Değer kaybı, sigortacının atadığı sigorta eksperi tarafından; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarımdan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edilir. Araç hasarı için zaten eksper atanmışsa, aynı eksper değer kaybı tutarına da raporunda yer vermek zorundadır — hak sahibinin ayrıca kendi ekspertiz raporunu hazırlatması ve bunun ücretini üstlenmesi gerekmez. 1 Nisan 2026’da yürürlüğe giren Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği de aynı kuralı tekrarlar: trafik sigortasında atanan eksper değer kaybını “aynı raporda” hesaplar (m.6/3) ve ilk eksper raporunun ücreti sigorta şirketince ödenir (m.14/2).

İkinci ve en pratik yenilik ise başvuruda: “Bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir.” Bu cümle, eski metindeki “talep edilmesi halinde” kaydını işlevsiz bıraktı: araç hasarı için yapılan başvuru artık değer kaybı talebini de kapsar ve ayrı bir değer kaybı dilekçesi talebin doğması için şart değildir. Aynı fıkra, bu teminat kapsamındaki başvuruların “araçta meydana gelen hasar bedelini ve değer kaybını” kapsadığını da yazar; iki kalem aynı maddi teminat limitinden karşılanır. Dilekçe hâlâ yararlıdır, çünkü talebin içeriğini ve tarihini ispatlar; ancak dilekçe verilmedi diye talep doğmamış sayılmaz. Konunun ayrıntısı için değer kaybı başvuru dilekçesinin nasıl yazılacağı ve 1 Temmuz 2026 sonrası uygulama yazılarına bakabilirsiniz.

Tahkim süreci ne demek? Sigorta tahkimi ile genel tahkim farkı

Tahkim süreci, uyuşmazlığın mahkeme yerine hakem tarafından karara bağlandığı yargılama yoludur. Değer kaybında söz konusu olan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki iradi tahkim değil, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesindeki sigorta tahkimidir. Aradaki fark üç noktada belirginleşir: sigorta tahkimi için taraflar arasında tahkim sözleşmesi gerekmez, hak sahibi tek taraflı başvuruyla bu yolu açar; hakemi taraflar değil Komisyon listeden seçer; hakem kararına karşı iptal davası değil, tutara bağlı olarak itiraz ve temyiz yolu işler. Zorunlu trafik sigortasında sigorta şirketinin tahkim sistemine üye olup olmaması da sonucu değiştirmez.

Araç Değer Kaybı Tazminatı Tahkim Süreci Ne Kadar Sürer?

Kanun, tahkim aşamasının tamamı için tek bir üst süre koymaz; her aşamaya ayrı süre koyar. Bu sürelerin toplamı, trafik sigortasına dayanan ve itiraz yoluna gidilmeyen bir dosyada yaklaşık beş ay, itiraz hakem heyetine gidilen bir dosyada ise yaklaşık yedi buçuk ay eder. Raportör incelemesi ile hakemin görevlendirilmesi arasındaki geçiş için mevzuatta ayrı bir süre öngörülmediğinden, fiilî süre bu toplamın üzerine çıkabilir. Aşağıdaki tablo, sigorta şirketine yapılan ilk başvurudan kararın kesinleşmesine kadar bütün kanuni süreleri tek yerde toplar.

Aşama	Kanuni süre	Süre ne zaman işlemeye başlar	Dayanak
Değer kaybı tutarının hak sahibine bildirimi	1 iş günü	Nihai eksper raporunun sigortacıya ulaştığı tarihi takip eden gün	ZMSS Gen. Şart. A.5/a
Sigortacının yazılı başvuruya cevabı	15 gün	Başvuru tarihi	KTK m.97
Sigortacının ödeme yükümlülüğü	8 iş günü	Belgelerin sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarih (sigortacı haklı olarak ek belge isterse o belgenin iletildiği tarih)	KTK m.99; ZMSS Gen. Şart. B.2.1
Eksper raporuna itiraz	3 iş günü	Raporun SBM eksper rapor sistemine girişine ilişkin bildirim	Sigorta Eksperleri Atama Yön. m.8/1
Cevapsızlık hâlinde tahkim kapısının açılması	Trafik sigortasında 15 gün (diğer branşlarda 15 iş günü)	Başvurunun sigortacıya ulaştığı tarih	KTK m.97; 5684 m.30/13
Raportör incelemesi	en geç 15 gün	Dosyanın raportöre havalesi (başlangıç anı mevzuatta ayrıca yazılmamıştır)	5684 m.30/15; Tahkim Yön. m.16/6
Hakemin reddi talebi	5 iş günü	Ret sebebinin öğrenildiği tarih	5684 m.30/15
Ret talebinin karara bağlanması	5 iş günü	Ret talebi (Komisyon müdürü iki tarafın görüşünü aldıktan sonra karar verir)	5684 m.30/15
Hakem kararı	en geç 4 ay	Hakemin görevlendirildiği tarih	5684 m.30/16
Yeni hakem görevlendirilirse	hakem 4 ay, itiraz hakemi 2 ay	Yeni görevlendirme tarihi	Tahkim Yön. m.16/10
Kararın taraflara bildirimi	en geç 3 iş günü	Kararın Komisyon müdürüne tevdi edilmesi	5684 m.30/16
Karara itiraz	10 gün	Kararın Komisyonca ilgiliye bildirimi	5684 m.30/12
İtiraz hakem heyeti kararı	2 ay	İşin heyete intikali	5684 m.30/12
Temyiz (383.000 TL üzeri ya da dört özel hâl)	2 hafta	İtiraz üzerine verilen kararın tebliği	5684 m.30/12 → HMK m.447/2 ve m.361/1
Zamanaşımı (talebin üst sınırı)	2 yıl / 10 yıl	Zararın ve sorumlunun öğrenilmesi / kaza günü	KTK m.109

Tablodaki sürelerin çoğu üst sınırdır, ortalama değildir. Raportör dosyayı 15 gün beklemek zorunda değildir; eksiksiz bir dosyayı birkaç gün içinde hakeme iletebilir. Hakem de dört ayı doldurmak zorunda değildir. Pratikte süreyi belirleyen şey kanuni tavan değil, dosyanın eksiksiz olup olmadığı ve ek bilgi-belge yazışması yapılıp yapılmadığıdır. Sigorta şirketinin dosyasını ne kadar sürede kapattığına dair ayrı bir değerlendirmeyi sigortanın değer kaybı dosyasını ne kadar sürede sonuçlandırdığı yazısında bulabilirsiniz.

Tahkim ne kadar sürer? Örnek bir takvimle değer kaybı tahkim süresi

Araç değer kaybı tahkim süreci, kanuni tavanlar tarihlere döküldüğünde daha net görünür. Aşağıdaki örnekte sigortacının hiç cevap vermediği, raportörün süresinin son gününde rapor yazdığı, hakemin raportör aşamasından birkaç gün sonra görevlendirildiği ve kararın dört aylık sürenin son gününde verildiği varsayılmıştır. Hakemin görevlendirilme tarihi mevzuatta bir süreye bağlı olmadığı için yalnızca örnektir.

Adım	Örnek tarih	Dayanak
Trafik sigortacısına yazılı başvuru	2 Kasım 2026	KTK m.97
15 günlük cevap süresinin sonu	17 Kasım 2026	KTK m.97
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru	18 Kasım 2026	5684 m.30/13
Raportör incelemesinin en geç bitişi	3 Aralık 2026	5684 m.30/15
Hakemin görevlendirilmesi (örnek)	7 Aralık 2026	Süreye bağlı değil
Hakem kararının en geç verilmesi	7 Nisan 2027	5684 m.30/16
Kararın taraflara bildirimi (en geç)	12 Nisan 2027	5684 m.30/16 (3 iş günü)
İtiraz süresinin sonu (35.000 TL ve üzeri)	22 Nisan 2027	5684 m.30/12

Bu örnekte itiraz edilmeyen bir dosya, sigortaya başvurudan yaklaşık beş buçuk ay sonra kesinleşir. Hakem daha erken karar verirse süre kısalır; hakemin görevlendirilmesi gecikir, dosya eksik belge nedeniyle kapatılıp yeniden başvurulur ya da bilirkişi incelemesi için süre uzatılırsa uzar. Karara itiraz edilirse, itiraz hakem heyetinin iki aylık süresi eklenir.

Tahkim Öncesi Sigorta Şirketi Aşaması Kaç Gün Sürer?

Tahkim, doğrudan başvurulabilen bir yol değildir. 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesinin 13. fıkrası açık: “Komisyona gidilebilmesi için, sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişinin, uyuşmazlığa konu teşkil eden olay ile ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir.” Aynı fıkranın devamı ikinci bir kapı açar: “Sigortacılık yapan kuruluşun, başvuru tarihinden itibaren onbeş iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir.”

Burada sık karışan üç ayrı süre vardır ve bunların birbirinin yerine kullanılması hak kaybına yol açar. Rakip içeriklerin çoğunda “sigorta 15 gün içinde ödeme yapmak zorundadır” cümlesine rastlanır; bu cümle iki kanunun iki farklı süresini birbirine karıştırır.

Süre	Neyi düzenler	Başlangıcı	Kaynağı
15 gün	Sigortacının başvuruyu yazılı olarak cevaplama yükümlülüğü	Başvuru tarihi	KTK m.97
8 iş günü	Sigortacının teminat sınırları içindeki tutarı ödeme yükümlülüğü	Belgelerin sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarih	KTK m.99
Trafikte 15 gün (diğer branşlarda 15 iş günü)	Cevapsızlık hâlinde tahkim yolunun açılması	Sigortacıya başvuru tarihi	KTK m.97; 5684 m.30/13

Pratikte hangi kapıyı kullanacağınız, sigortacının davranışına göre değişir. Sigortacı süresinde olumsuz cevap verirse, bu yazı doğrudan “talebin olumsuz sonuçlandığını belgeleyen” evrak olur ve cevap süresinin dolmasını beklemenize gerek kalmaz. Sigortacı hiç cevap vermezse, trafik sigortasında başvuru tarihinden itibaren 15 günün dolmasını beklemeniz gerekir. Eksik ödeme yapılmışsa da talep “kısmen olumsuz sonuçlanmış” sayılır ve fark için tahkime gidilebilir; bu durumun ayrıntısını değer kaybı başvurusu reddedilirse ne yapılmalı yazısında ele aldık.

Trafik sigortasında tahkim için beklenecek süre 15 gün mü, 15 iş günü mü?

Değer kaybı trafik sigortasından istendiğinde beklenecek süre 15 gündür. 5684 m.30/13’teki “onbeş iş günü” bütün sigorta branşları için konmuş genel kuraldır; trafik sigortası için ise KTK m.97 özel hüküm içerir: “Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.” Genel Şartlar’ın C.7 maddesi de aynı 15 günü tekrarlar ve bu sürenin sonunda dava açılabileceği gibi Sigorta Tahkim Komisyonu’na da başvurulabileceğini yazar. Komisyon da başvuru bilgilendirmesinde süreyi “15 iş günü (Trafik Sigortasında 15 gün)” biçiminde ayırır. Hafta sonu ve tatiller nedeniyle iki süre arasında bir haftaya yakın fark oluşabildiğinden, trafik dosyasında 15 iş gününü beklemek gereksiz gecikmedir.

Cevapsızlık kapısının 2026’da yazılmış bir istisnası vardır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 5 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri’ne göre, sigorta kuruluşu mevzuattaki süre içinde eksper atadığını ve eksper raporunun kendisine yüklenemeyecek sebeplerle tamamlanamadığını Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemleri üzerinden belgelerse, talebin olumsuz sonuçlandığı ya da cevabın talebi karşılamadığı yönünde bir uyuşmazlık olduğu kabul edilmez. Böyle bir başvuru raportörün ön incelemesinde değerlendirme dışı kalır ve başvuru ücretinin yarısı iade edilir (Tahkim Yön. m.16/2-a ve m.16/3). Eksper süresinde atanmamışsa ya da gecikme sigortacıdan kaynaklanıyorsa istisna işlemez; bu nedenle tahkime gitmeden önce dosyada eksper atanıp atanmadığını ve raporun hangi aşamada olduğunu kontrol etmek gerekir.

Bu aşamada kritik olan nokta, başvuru tarihinin ispatlanabilir olmasıdır. Genel Şartlar’ın C.5 maddesi tebliğ ve ihbarların noter aracılığıyla veya taahhütlü mektupla yapılacağını, imza karşılığı elden teslim ile telgrafın da taahhütlü mektup hükmünde olduğunu düzenler. Sözleşmede kararlaştırılmışsa elektronik yöntemler de kullanılabilir. Sadece çağrı merkezini aramak ya da kaydı olmayan bir e-posta göndermek, 15 günlük sürenin başladığını Komisyon önünde kanıtlamaya yetmeyebilir. 1 Eylül 2026’dan beri motorlu araç sigortalarında hasar başvurusu, şirketlerin kendi kanallarına ek olarak Ortak Hasar İhbar Merkezi (Alo 193) üzerinden de yapılabilmektedir; bu kanalda başvuru, Merkez veri tabanına ulaştığı tarih ve saat itibarıyla şirkete yapılmış sayılır ve verilen referans numarası saklanmalıdır (SEDDK Genelgesi 2026/22 m.4/2, m.5/2). Telefonla yapılan başvurunun KTK m.97’deki yazılı başvuru yerine geçip geçmediği genelgede düzenlenmediğinden, yazılı talebi ayrıca iletmek güvenli yoldur.

Araç Değer Kaybı Tazminatı Sürecinde Sigorta Şirketinin Rolü

Değer kaybını ödeyecek olan, kazada kusurlu olan tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortacısıdır. Sigortacının bu süreçteki rolü 1 Temmuz 2026’dan sonra belirgin biçimde değişti: artık yalnızca gelen talebi değerlendiren pasif bir muhatap değil, tespiti yaptırmakla ve sonucu bildirmekle yükümlü aktif bir taraftır.

Eksperi kim atar, raporun ücretini kim öder

Genel Şartlar A.5/a maddesine göre değer kaybı, “Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi” tarafından tespit edilir. Araç hasarı için zaten bir eksper atanmışsa, tespiti yapan eksper değer kaybı tutarına da aynı raporda yer verir. Bunun doğrudan sonucu şudur: hak sahibinin piyasadan kendi parasıyla ayrı bir “değer kaybı ekspertiz raporu” aldırması, mevzuatın öngördüğü akış değildir. Eski içeriklerde sıkça geçen “önce özel bir ekspertiz raporu hazırlatın” tavsiyesi, başvuru aşaması için bugün gereksiz masraf anlamına gelir. Tutara itiraz edilerek tahkime gidilen dosyada ise tarafın aldırdığı ekspertiz raporu hakemi bağlamayan bir uzman görüşü (HMK m.293) olarak dosyaya konabilir; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, zorunlu trafik sigortasına ilişkin bir tahkim dosyasında başvurucunun ödediği ekspertiz ücretinin yargılama giderine eklenmesini onamıştır (Y. 4. HD 23.09.2024, E.2022/12068, K.2024/8017).

Rapordan çıkan tutara katılmıyorsanız sigorta aşamasındaki ilk yol rapora itiraz etmektir. Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.8/1 uyarınca eksper tespitlerine, raporun Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin eksper rapor sistemine girişine ilişkin bildirimden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir; itiraz üzerine atanan eksperin raporuna da üç iş günü içinde hakem eksper istenebilir ve hakem eksper raporu sigorta aşamasında nihai rapor sayılır (m.8/2, m.8/6). Bu üç günlük süreyi kaçırmak tahkim ya da dava yolunu kapatmaz; eksper raporu hakemi ve hâkimi bağlamaz. Rapora itirazın usulünü 1 Temmuz 2026 sonrası eksper raporuna itiraz yazısında ayrıntılandırdık. Tahkim aşamasında hakemin önüne gelen dosyada bilirkişi incelemesi yapılması da mümkündür; bilirkişi raporuna itirazın nasıl kurulacağı için bilirkişi raporuna itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Bildirim yükümlülüğü ve bir iş günlük süre

A.5/a maddesinin son cümlesi sigortacıya somut bir takvim yükler: “Sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla, en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içerisinde hak sahibine bildirir.” Kalıcı veri saklayıcısı tanımı aynı değişiklikle Genel Şartlar’ın A.2 maddesine (j) bendi olarak eklendi; kısa mesaj, elektronik posta, internet, mobil uygulama ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı bu kapsamda sayıldı. e-Devlet için kullanılan ifadenin “kurulacak yapı” olduğuna dikkat etmek gerekir; bildirimin bu kanaldan gelmesi, yapının fiilen işletilmesine bağlıdır. e-Devlet kanalının bu süreçteki yerini e-Devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yazısında ayrıca ele aldık.

Sigortacının teminat sınırlarını aşan bir zarar söz konusuysa, aşan kısım için muhatap sigortacı değildir. Poliçe limitinin üzerinde kalan tutar, aracın işleteni ve sürücüsünden genel hükümlere göre istenir. Bu talebin görüleceği yer ve usul farklıdır; sigortacıya karşı açılan davada arabuluculuk dava şartıyken (TTK m.4/1-a ve m.5/A), tahkime giderken arabuluculuk şartı aranmaz.

Araç Değer Kaybı Tazminatı İçin Gerekli Belgeler

Tahkim dosyasının süresini başvurucunun kontrolündeki en büyük değişken belge eksikliğidir. Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik m.16/1, başvuruda dört unsuru arar: Komisyonun internet sayfasında yayımlanan güncel başvuru formu, uyuşmazlığa ilişkin bilgi ve belgeler, başvuru ücretinin ve tebligat giderinin yatırıldığını gösteren belgeler. Raportör, uyuşmazlığın bilgi ve belge eksikliğinden kaynaklandığını anlarsa durumu taraflara bildirerek dosyayı kapatır ve başvuru ücretinin yüzde ellisi iade edilir (m.16/5). Eksik tamamlanarak yeniden başvurmak mümkündür; ancak bu, yeni bir ücret ve yeni bir takvim demektir. Bu nedenle dosyayı ilk seferde tam göndermek, süreci kısaltmanın en doğrudan yoludur.

Belge	Ne işe yarar	Nereden alınır
Güncel başvuru formu	Başvurunun Komisyon önünde kurulması (talep tutarı ve kalemleri burada gösterilir)	Komisyonun internet sayfası / elektronik başvuru sistemi
Başvuru ücreti ve tebligat gideri dekontu	Tahkim Yön. m.16/1’in zorunlu unsuru; ödeme numarası eşleşmezse başvuru işleme alınmaz	Kart ile çevrim içi ödeme veya Komisyon hesabı
Kaza tespit tutanağı veya maddi hasarlı kaza tespit tutanağı	Olayın ve tarafların tespiti	Kolluk / taraflarca doldurulan tutanak
Sigortacıya yapılan başvurunun ispat belgesi	5684 m.30/13 şartının karşılandığını gösterir	Noter, taahhütlü mektup, KEP, imza karşılığı teslim
Sigortacının ret/eksik ödeme yazısı veya cevapsızlık beyanı	Talebin olumsuz sonuçlandığının belgesi	Sigorta şirketi
Eksper raporu	Değer kaybı tutarının tespiti	Sigortacının atadığı eksper
Ruhsat fotokopisi	Araç ve malik bilgisi	Araç sahibi
Onarım fatura ve belgeleri (varsa)	Hasar gören kısımların ve işlemin kapsamı; ZMSS Ek-6’nın araç hasarı ve değer kaybı bölümünde zorunlu belge olarak sayılmaz, tahkimde destekleyici delildir	Servis / tamirhane
Hasar fotoğrafları	Hasarın niteliğinin gösterilmesi	Hak sahibi
Kimlik fotokopisi ve banka hesap bilgisi (IBAN)	Başvurucunun teşhisi ve ödeme	Hak sahibi
Vekâletname (avukatla takipte)	Temsil yetkisi	Noter

Belge listesinde iki nokta özel dikkat ister. Birincisi, kolluk tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağında yüzdeli kusur oranı yazmaz; tutanak yalnızca ihlal edilen kuralı ve olayın oluş biçimini gösterir. Kusur oranı, sigortacının değerlendirmesiyle veya hakemin/bilirkişinin incelemesiyle belirlenir. İkincisi, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156/a-5 maddesi uyarınca maddi hasarlı ve araçların olay yerinden kaldırıldığı kazalarda kolluk tutanak düzenlemez; bu durumda taraflarca doldurulan tutanak esas alınır.

Belgelerin nasıl toparlanacağı ve başvurunun nasıl kurulacağı konusunda araç değer kaybı tazminatı başvurusu ile sigorta şirketine değer kaybı başvuru dilekçesi yazıları ayrıntılı bir yol haritası sunar.

Tahkim Komisyonuna Başvuru Süreci

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulmuş bir uyuşmazlık çözüm merciidir. Komisyon; bir Kurum temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, bir tüketici derneği temsilcisi ve bir akademisyen hukukçunun katılımıyla teşekkül eder. Uyuşmazlıkları Komisyon üyeleri değil, listeye kayıtlı sigorta hakemleri ve raportörler çözer.

Araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci bakımından zorunlu sigortalara özgü önemli bir ayrıntı vardır: kural olarak tahkim yolundan yararlanmak için sigortacının tahkim sistemine üye olması gerekirken, m.30/1’e 2013 yılında eklenen cümleyle zorunlu sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda ilgili kuruluş sisteme üye olmasa dahi hak sahipleri tahkim usulünden yararlanabilir. Trafik sigortası zorunlu sigorta olduğundan, değer kaybı talepleri bu güvencenin kapsamındadır: değer kaybı sigorta tahkim yoluna, karşı tarafın trafik sigortacısı tahkim sistemine üye olmasa da başvurulabilir.

Başvuru üç kanaldan yapılabilir: Komisyonun merkezine, başvuranın ikametgâhının bulunduğu ya da rizikonun gerçekleştiği yerdeki büroya veya Komisyonun elektronik ortamından (Tahkim Yön. m.16/1). Başvuruyla birlikte uyuşmazlık tutarına göre belirlenen başvuru ücretinin yatırılması gerekir; ücret yatırılmadan dosya işleme alınmaz. Başvuru sırasında dikkat edilecek teknik ayrıntılar ve şartların tam listesi için tahkim başvurusu yazısına, sürecin bütününü kaza sonrası ilk adımdan itibaren görmek için ise araç değer kaybı nasıl alınır yazısına bakabilirsiniz.

Başvurunun kapalı olduğu hâller sınırlıdır ama telafisi güçtür: 5684 m.30/14 uyarınca mahkemeye veya tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarla ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz. Yönetmelik bu listeye 7 Haziran 2023’te bir kalem daha ekledi: uyuşmazlık İcra ve İflas Kanunu’na göre icra takibine intikal etmişse de raportör dosyayı ön incelemede değerlendirme dışı bırakır ve başvuru ücretinin yarısı iade edilir (Tahkim Yön. m.16/2-b, m.16/3). Değer kaybı talebini önce tüketici hakem heyetine götürmek ya da sigortacı aleyhine doğrudan ilamsız takip başlatmak, tahkim kapısını kapatır. Bunlar uygulamada en sık yapılan usul hatalarındandır.

Bu kapıların neden kapalı olduğu, sigorta tahkiminin niteliğinden anlaşılır. Sigorta tahkimi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki iradi tahkim gibi tarafların imzaladığı bir tahkim sözleşmesine dayanmaz; m.30/1 uyarınca hak sahibi, “uyuşmazlık konusu sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile” tahkim usulünden yararlanabilir. Yol, hak sahibinin tek taraflı tercihiyle açılır ve aynı uyuşmazlık için mahkeme, tüketici hakem heyeti ve icra takibi yollarının alternatifidir.

Başvuru Komisyona Ulaştıktan Sonra Ne Oluyor?

Başvuru Komisyona ulaştığında doğrudan hakeme gitmez. 5684 m.30/15’in ilk cümlesi bunu açıkça düzenler: “Sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişinin Komisyona başvurusu, öncelikle raportörler tarafından incelenir. Raportörler en geç onbeş gün içinde incelemelerini tamamlamak zorundadır.” Rakip içeriklerin neredeyse tamamının atladığı bu aşama, dosyanın kaderini belirleyen ilk filtredir.

Raportör aşamasının üç olası sonucu vardır ve üçü de Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16. maddesinde düzenlenmiştir. Birincisi ön incelemede değerlendirme dışı bırakılmadır: raportör, sigortacıya gerekli başvurunun yapılıp talebin olumsuz sonuçlanıp sonuçlanmadığını ya da cevap süresinin dolup dolmadığını ve uyuşmazlığın mahkemeye, icra takibine, HMK tahkimine veya tüketici hakem heyetine intikal edip etmediğini inceler; dosya değerlendirmeye alınamazsa durum derhal bildirilir ve başvuru ücretinin yarısı iade edilir (m.16/2-3). İkincisi bilgi ve belge eksikliği nedeniyle dosyanın kapatılmasıdır: raportör eksikliği taraflara bildirir, dosyayı kapatır ve ücretin yüzde ellisi iade edilir (m.16/5). Üçüncüsü, ön incelemeyle sonuçlandırılamayan başvurular için rapor hazırlanması ve dosyanın hakeme iletilmesidir (m.16/6). Kanun metni bu son ihtimali “raportörler tarafından çözümlendirilemeyen başvurular sigorta hakemine iletilir” ifadesiyle karşılar.

Değer kaybı dosyaları bakımından bir ayrıntı daha vardır. Yönetmeliğin 16/5 maddesi, değer kaybı taleplerinin önceden belirlenmiş formüle göre, başvuranın isteğiyle raportörler tarafından danışmanlık hizmeti çerçevesinde sonuçlandırılmasını da düzenliyordu. Bu cümlelerin yürütmesi Danıştay Onuncu Dairesi’nin 18 Ekim 2018 tarihli, E.2018/2946 sayılı kararıyla durdurulmuştur; metinde durmaları yürürlükte oldukları anlamına gelmez. Bugün değer kaybı uyuşmazlığının esası raportör tarafından değil, hakem tarafından karara bağlanır.

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: dört aylık hakem süresi, başvuru tarihinde değil, hakemin görevlendirildiği tarihte başlar. Raportör aşamasında geçen 15 güne, dosya bu aşamada kapatılırsa yeniden başvuru için geçen süre de eklenir. Dosyanızın hangi aşamada olduğunu görmek istiyorsanız Komisyonun sorgulama ekranı bu bilgiyi verir; kullanımını tahkim dosyası sorgulama yazısında adım adım anlattık.

Komisyonun iç işleyişine ilişkin usul ve esaslar, m.30/21 uyarınca çıkarılan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’te düzenlenmiştir. Yönetmeliğin kapsamı ve düzenlediği konular hakkında sigortacılıkta tahkime ilişkin yönetmelik yazımızda ayrıntılı bilgi bulunuyor.

Hakem ve Hakem Heyeti Ataması Nasıl Yapılır?

Uyuşmazlığa hangi hakemin bakacağını taraflar seçmez; Komisyon, sigorta hakemi listesinden seçer (m.30/15). Seçim, genel listeden sıra usulüne göre ve hakemlerin uzmanlık alanları esas alınarak yapılır; listenin başındaki hakemin uzmanlık alanı uyuşmazlığa uygun değilse, sıradaki uygun hakem atanır ve atanan hakem taraflara derhal bildirilir (Tahkim Yön. m.16/8-9). Bir hakeme ayda en fazla yetmiş dosya atanabilir (m.16/14). Hakem olabilmek için kanunun aradığı şartlar ağırdır: sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyim ve en az dört yıllık yükseköğrenim (m.30/8). Uyuşmazlıklar, “hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak olan” hakem ve raportörlerce çözülür (m.30/7); trafik sigortası uyuşmazlıkları hayat dışı grubuna girer.

Hakem heyeti hangi tutarda zorunlu hâle gelir

Kanun metni, uyuşmazlık tutarının 15.000 TL ve üzerinde olduğu hâllerde en az üç sigorta hakeminden oluşan heyet kurulmasını zorunlu tutar. Ancak bu rakam kanunun ilk hâlindeki maktu tutardır. Kanunun 30/22. fıkrası, maddedeki maktu para miktarlarının Üretici Fiyatları Endeksi artış oranını aşmamak üzere artırılmasına yetki verir ve bu yetki son yıllarda düzenli olarak kullanılmıştır (2022, 2023, 2025 ve 2026). Heyet oluşturulan hâllerde, listede hukukçu bulunması koşuluyla heyette en az bir hukukçu hakem yer alır ve heyet kararını çoğunlukla verir (Tahkim Yön. m.16/7). Tutar sınırın altında kalsa da Komisyon, işin niteliğine bağlı olarak heyet oluşturulmasına karar verebilir (m.30/15). 22 Ocak 2026 tarihinden itibaren yürürlükte olan güncel sınırlar aşağıdaki tablodadır.

Eşik	Kanun metnindeki maktu tutar	22.01.2026’dan itibaren geçerli tutar	Sonucu
İtiraz sınırı	5.000 TL	35.000 TL ve üzeri	Bu tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir, itiraz edilemez
Hakem heyeti teşekkül sınırı	15.000 TL	122.000 TL ve üzeri	En az üç hakemden oluşan heyet zorunludur
Temyiz sınırı	40.000 TL	383.000 TL üzeri	İtiraz üzerine verilen karara karşı temyiz yolu açıktır

Kanun metnindeki rakamlarla güncel rakamlar arasındaki bu fark, konuyla ilgili içeriklerin büyük bölümünde hâlâ görünmüyor. Kanunu okuyup “15.000 TL altındaki kararlar kesindir” sonucuna varmak bugün yanlıştır; doğru sınır 35.000 TL’dir ve 15.000 TL heyet teşekkülüne ilişkin ayrı bir eşikti. Güncel tutarlar, Kurumun 14 Ocak 2026 tarihli ve 1497 sayılı kararıyla belirlenmiştir; Sigorta Tahkim Komisyonu’nun parasal sınırlar duyurusundan teyit edebilirsiniz. Sınırların yıl içinde değiştiği düşünülerek, başvuru öncesinde Komisyonun kendi sayfasına bakmak yerinde olur.

Sınırlar katman katman değiştiği için eski bir kararı ya da eski bir yazıyı okurken hangi dönemin rakamının kullanıldığına bakmak gerekir. Aşağıdaki tablo son dört dönemin sınırlarını gösterir:

Yürürlük tarihi	Kesinlik / itiraz sınırı	Hakem heyeti teşekkül sınırı	Temyiz sınırı
16.04.2022	8.000 TL	—	107.000 TL
28.02.2023	15.000 TL	—	238.731 TL
21.05.2025	28.000 TL	96.000 TL	300.000 TL
22.01.2026	35.000 TL	122.000 TL	383.000 TL

Hangi dönemin sınırının uygulanacağı da 2026’da değişti; bu kural aşağıda “19 Mart 2026 değişikliği” başlığında anlatılıyor. Sınırların hukuki sonuçlarını itiraz ve temyiz sınırları yazısında ayrıca ele aldık.

Hakemi reddetme hakkı ve süresi

Seçilen hakem, mücbir sebep ve umulmayan hâller dışında görevi reddedemez. Buna karşılık taraflar, hâkimin reddi sebeplerine dayanarak hakemi reddedebilir. Ret talebi Komisyona, durumun öğrenildiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde dilekçeyle yapılır; Komisyon müdürü iki tarafın görüşünü aldıktan sonra en geç beş iş günü içinde karar verir. Hakemlerin tarafsızlığı ayrıca m.30/19 ile güvenceye alınmıştır: sigorta şirketlerinin, eksperlerin, acentelerin ve brokerlerin ortakları ile bunlarda mesleki faaliyette bulunanlar sigorta hakemliği yapamaz; bu yasak eş ve çocukları için de geçerlidir.

Hakem Kararı Kaç Ayda Çıkar?

Hakem kararının süresi kanunda net bir tavanla belirlenmiştir. 5684 m.30/16: “Hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermeye mecburdur. Aksi hâlde, uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir. Ancak, bu süre tarafların açık ve yazılı muvafakatleriyle uzatılabilir.” Bu düzenleme, tahkimi tercih etmenin en somut gerekçesidir: dava yolunda bu tür bir kanuni tavan yoktur.

Dört aylık sürenin aşılmasının yaptırımı, kararın geçersiz sayılması değil, uyuşmazlığın mahkemeye taşınmasıdır. Süre yalnızca tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir; zımni kabul, sessiz kalma ya da tek taraflı talep yeterli değildir. Sürenin uzatılması en çok bilirkişi incelemesi gereken dosyalarda gündeme gelir: hakem, çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde taraflardan birinin talebiyle ya da kendiliğinden bilirkişi görüşü alınmasına karar verir; bilirkişiler Komisyonun her yıl düzenlediği listeden seçilir (Tahkim Yön. m.16/12). Mücbir neden, umulmayan hâl ya da hakemin listeden silinmesi nedeniyle yeni hakem görevlendirilirse, yeni hakem için dört aylık süre görevlendirme tarihinden yeniden başlar; itiraz hakemi için bu süre iki aydır (m.16/10).

Karar verildikten sonra hakem, kararını Komisyon müdürüne tevdi eder. 22 Temmuz 2020 tarihli 7251 sayılı Kanun’la değiştirilen son cümle (ve aynı kuralı tekrarlayan Tahkim Yön. m.16/B) uyarınca “Komisyon Müdürünce karar en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir; ayrıca kararın aslı dosya ile birlikte Komisyonca saklanır.” İtiraz süresinin başlangıcı, kararın verildiği tarih değil, bu bildirim tarihidir. Bildirimin ne zaman yapıldığını takip etmek, itiraz hakkını kaybetmemenin ilk şartıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonu değer kaybı kararlarını neye göre verir?

Değer kaybı kararlarında hakemin elindeki malzeme dosyadır. Hakem yalnızca kendisine verilen evrak üzerinden karar verir (m.30/15) ve talep edilmemiş bir şey hakkında karar veremez; bu sınır aşılırsa tutar ne olursa olsun temyiz yolu açılır (m.30/12). Tutar tartışmalıysa ve çözümü teknik bilgi gerektiriyorsa hakem, Komisyonun bilirkişi listesinden bilirkişi görevlendirir (Tahkim Yön. m.16/12); 1 Temmuz 2026’dan sonraki kazalarda ölçüt, A.5/a’da sayılan unsurlar ve kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farktır. Sigortacının atadığı eksperin raporu ve başvurucunun sunduğu uzman görüşü hakemi bağlamaz; ikisi de bilirkişi incelemesinde değerlendirilen delillerdir. Kararda, kusur oranı uygulanarak kabul edilen tutarın yanında, talep edilmişse faiz, ayrıca yargılama giderleri ve beşte bir oranındaki vekâlet ücreti hakkında da hüküm kurulur.

Değer Kaybı Parası Ne Zaman Yatar?

“Değer kaybı ne zaman yatar” sorusuna tahkim aşaması için verilen en yaygın cevap yanlıştır. Ne 5684 sayılı Kanun’da ne de Genel Şartlar’da, kesinleşen tahkim kararı üzerine sigortacının ödeme yapması için ayrı bir süre öngörülmüştür. “Tahkim kararından sonra sigorta 15 gün içinde öder” ya da “karar çıkınca 8 iş günü içinde yatar” biçimindeki bilgiler, KTK m.97 ve m.99’daki başvuru aşamasına ait süreleri karar aşamasına taşıyarak kurulmuş yanlışlardır.

Doğru cevap, kararın icra edilebilirlik kazandığı ana bakar. 5684 m.30/12, itiraz yoluna başvurulması hâlinde “itiraz üzerine hakem kararının icrası durur” der. Bu hüküm, itiraz edilmediği takdirde kararın icra edilebilir olduğunu zorunlu olarak varsayar. Dolayısıyla ödeme takvimi şöyle işler:

1. Karar taraflara bildirilir (bildirim en geç 3 iş günü içinde yapılır).
2. İtiraz sınırının altındaki uyuşmazlıklarda karar bildirimle birlikte kesindir.
3. İtiraz sınırı ve üzerindeki uyuşmazlıklarda, bildirimden itibaren 10 günlük itiraz süresi işler. Süresinde itiraz edilmezse karar kesinleşir.
4. Kesinleşen karar üzerine sigortacı ödemeyi kendiliğinden yapmazsa, karar icra takibine konu edilir.

Kesinleşen kararın icraya gerek kalmadan ödenmesi sigortacının yararınadır, çünkü icra aşamasında faiz ve takip masrafları da yüküne eklenir. Ancak bu bir kanuni yükümlülük süresi değil, sigortacının kendi tercihidir; gecikme hâlinde beklemek yerine takip başlatmak hak sahibinin elindedir. Burada iki takibi karıştırmamak gerekir: hakem kararına dayanan takip, kararın icrasıdır; tahkime başvurmadan önce sigortacı aleyhine başlatılan ilamsız takip ise tahkim kapısını kapatır (Tahkim Yön. m.16/2-b). Eksper aşamasında ödeme takvimini merak ediyorsanız eksper geldikten sonra para ne zaman yatar yazısı bu aşamayı ayrıca ele alıyor.

Tahkim Kararına İtiraz ve Sonraki Adımlar

Hakem kararına itiraz, 5684 m.30/12’de düzenlenmiştir ve genel tahkim hukukundan farklı, kendine özgü bir mekanizmadır. Genel tahkimde hakem kararına karşı yalnızca bölge adliye mahkemesinde iptal davası açılabilirken (HMK m.439), sigorta tahkiminde uyuşmazlık Komisyon içinde kurulan bir itiraz hakem heyeti önüne götürülür.

İtiraz süresi ve tutar eşiği

Kanun metni şöyledir: itiraz sınırının altındaki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları kesindir; bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise “kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir.” İtiraz talebinde bulunabilmek için başvuru ücretinin Komisyona yatırılması şarttır. İtiraz, Komisyonun internet sayfasındaki güncel itiraz başvuru formuyla ve itiraz başvuru ücreti ile tebligat giderinin yatırıldığını gösteren belgeyle yapılır; itiraz süresinde ve usulüne uygun yapılmadığı için değerlendirmeye alınamazsa yatırılan ücretin yüzde doksanı iade edilir (Tahkim Yön. m.16/A-1). Süresinde itiraz edilmezse karar kesinleşir ve itiraz üzerine verilen karar da kural olarak kesindir.

Güncel itiraz sınırı 22 Ocak 2026’dan itibaren 35.000 TL’dir: kanun lafzına göre sınırın altındaki uyuşmazlıklarda karar kesin, sınır tutarı “ve daha üzerindeki” uyuşmazlıklarda itiraza açıktır. Uyuşmazlık tutarı 35.000 TL’nin altında kalan değer kaybı dosyalarında hakem kararı ilk ve son karardır. Bu, tahkim yolunu tercih ederken hesaba katılması gereken bir risktir: süreç hızlıdır ama düşük tutarlı dosyalarda tek dereceli işler.

19 Mart 2026 değişikliği: hangi tarihteki sınır esas alınır

Parasal sınırlar yıl içinde değiştiği için, hangi tarihteki sınırın uygulanacağı sonucu doğrudan etkiler. 19 Mart 2026 tarihli ve 33201 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle, 5684 m.30’daki parasal sınırların artırılmasına ilişkin tebliğin 3. maddesinin dördüncü fıkrası yeniden düzenlendi; Komisyon da aynı gün bunu duyurdu. Buna göre itiraz ve temyiz bakımından artık başvurunun yapıldığı tarihteki parasal sınır esas alınır; hakem heyeti teşekkülü bakımından ise heyetin teşekkül edeceği tarihteki miktar dikkate alınır. Bu düzenlemeden önce kararın verildiği tarihteki sınırlar kullanılıyordu. Değişiklik, uzun süren dosyalarda başvuru anında var olan itiraz hakkının sonradan yükselen bir eşikle ortadan kalkmasını önler.

İtirazın sonuçları ve süresi

İtiraz talebi münhasıran bu talepleri incelemek üzere Komisyon tarafından teşkil edilen hakem heyetlerince incelenir ve işin heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karara bağlanır. İtiraz üzerine hakem kararının icrası durur; yani ödeme, itiraz sonuçlanana kadar beklemeye alınır. Bu sonuç kendiliğinden doğar; ayrıca tedbir istemek gerekmez. Kanun aynı durdurucu etkiyi temyiz için öngörmemiştir. İtiraz hakem heyeti de sıra usulüyle, uzmanlık alanı esas alınarak oluşturulur ve taraflara derhal bildirilir (Tahkim Yön. m.16/A-2, 16/A-3); itiraz üzerine verilen karar kural olarak kesindir. Karara itiraz sürecinin ayrıntılı işleyişini sigorta tahkim komisyonu kararına itiraz yazısında ele aldık.

Değer kaybı itiraz süresi: eksper raporu, hakem kararı ve temyiz için üç ayrı süre

“Değer kaybı itiraz süresi” sorusunun tek bir cevabı yoktur; itirazın neye yapıldığına göre üç ayrı süre işler. Bunları karıştırmak, ya gereksiz acele ya da hak kaybı doğurur.

Neye itiraz?	Süre	Ne zaman başlar?	Dayanak
Sigortacının atadığı eksperin raporuna (sigorta aşaması)	3 iş günü	Raporun SBM eksper rapor sistemine girişine ilişkin bildirim	Sigorta Eksperleri Atama Yön. m.8/1
Hakem kararına (35.000 TL ve üzeri uyuşmazlık)	10 gün, bir defaya mahsus	Kararın Komisyonca ilgiliye bildirimi	5684 m.30/12
İtiraz hakem heyeti kararına (383.000 TL üzeri ya da dört özel hâl)	2 hafta (temyiz)	Kararın tebliği	5684 m.30/12; HMK m.447/2, m.361/1

Eksper raporuna itirazın usulü, itiraz eksperi ve hakem eksper aşamaları için değer kaybı eksper raporuna itiraz yazısına bakabilirsiniz. Eksper aşamasındaki üç iş günlük süreyi kaçırmak, tahkimde tutarı tartışmanıza engel değildir; hakem gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırır.

Temyiz Sınırı ve Her Hâlükârda Temyize Açık Dört Durum

İtiraz üzerine verilen kararlar kural olarak kesindir; ancak kanun bunun iki istisnasını düzenler. Birincisi tutar eşiğidir: güncel temyiz sınırı olan 383.000 TL’nin üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar için temyize gidilebilir. Bu, mevzuat metninde “kırk bin Türk Lirasının üzerindeki uyuşmazlıklar” olarak yer alan maktu tutarın 22 Ocak 2026’dan itibaren güncellenmiş hâlidir.

İkinci istisna tutardan bağımsızdır. Kanun, dört hâlde her hâlükârda temyiz yolunun açık olduğunu belirtir:

• Tahkim süresinin sona ermesinden sonra karar verilmiş olması,
• Talep edilmemiş bir şey hakkında karar verilmiş olması,
• Hakemlerin yetkileri dâhilinde olmayan konularda karar vermesi,
• Hakemlerin, tarafların iddiaları hakkında karar vermemesi.

Bu dört hâl, düşük tutarlı bir değer kaybı dosyasında dahi temyiz kapısını açar. Örneğin hakem dört aylık süre dolduktan sonra karar vermişse ya da talep edilen kalemlerden biri hakkında hiç karar vermemişse, uyuşmazlık tutarı ne olursa olsun temyiz mümkündür.

Sigorta tahkiminde temyiz süresi ve merci

Kanun temyiz süresini kendisi göstermez; m.30/12’nin son cümlesi “Temyize ilişkin usûl ve esaslar hakkında Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu uygulanır” der. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu 1 Ekim 2011’de yürürlükten kalktığı için bu yollama, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 447/2 maddesi uyarınca HMK’nın karşılık hükümlerine yapılmış sayılır. HMK m.361/1’e göre temyiz süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Kanun yolu istinaf değil temyizdir: Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 19.06.2020 tarihli, E.2019/4, K.2020/1 sayılı kararıyla, bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20.07.2016’dan sonra verilen itiraz hakem heyeti kararlarının doğrudan temyize tabi olduğu kabul edilmiştir. Değer kaybı dosyalarında temyiz incelemesini bugün Yargıtay 4. Hukuk Dairesi yapar; bu işler 2021’e kadar 17. Hukuk Dairesi’ndeydi ve o dairenin kararları geçerliliğini korur. Genel tahkimden farkı da buradadır: HMK’daki iradi tahkimde hakem kararına karşı yalnızca bölge adliye mahkemesinde iptal davası açılabilir (HMK m.439), sigorta tahkiminde ise itiraz ve temyiz yolu kanunla düzenlenmiştir. Kanunun tam metnine 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu üzerinden ulaşabilirsiniz.

Tahkim Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci, dosya üzerinden yürüyen bir yargılamadır. Hakemler, m.30/15’in son cümlelerinden birinde belirtildiği gibi “sadece kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir”. Kanun duruşma öngörmez; tarafların sözlü açıklama yapacağı bir oturum yoktur, teknik konularda hakem bilirkişiye başvurur (Tahkim Yön. m.16/12). Bu yapı süreci hızlandırır ama aynı zamanda dosyanın ilk gönderildiği hâlinin belirleyici olması sonucunu doğurur.

Bu nedenle başvuru dilekçesinde talebin miktarı, dayanağı ve hesaplama biçimi açıkça gösterilmelidir. Talep edilmeyen bir kalem hakkında hakem karar veremez; nitekim kanun, talep edilmemiş bir şey hakkında karar verilmesini temyiz sebebi sayar. Aynı şekilde, faiz talebinin başvuru dilekçesinde yer alması gerekir; sonradan eklenmesi mümkün olmayabilir.

Kusur oranına itiraz edilecekse, buna ilişkin iddia ve delillerin de başvuruyla birlikte sunulması gerekir. Kusur oranı, sigorta uygulamasında ve yargılamada farklı ölçütlerle belirlenebilir; tutanakta yazılı olmadığı için bu konudaki iddianın gerekçelendirilmesi hak sahibine düşer. Kısmi kusurun talebi nasıl etkilediğini kısmi kusurlu sürücü değer kaybı talep edebilir mi yazısında ele aldık.

Son olarak, tahkim yoluna giderken vekâletnamenin kapsamı kontrol edilmelidir. HMK m.74; sulh, kabul, feragat, ibra ve tahkim ya da hakem sözleşmesi yapılması gibi işlemler için vekâletnamede özel yetki arar. Sigorta tahkimine başvuru bir tahkim sözleşmesi yapmak değildir, ancak dosyanın sulh ya da kısmi kabulle bitebileceği düşünülerek bu yetkilerin vekâletnamede açıkça yer alması güvenli yoldur. Avukat dışında takip yetkisi de sınırlıdır: 5684 Ek m.6, sigortacıdan istenecek tazminatın takibini hak sahibinin kendisine, kanuni temsilcisine, avukatına ya da bizzat vekâlet verdiği eş, çocuk, anne, baba ve kardeşine bırakır; tazminat alacağı devredilemez. Süreci avukatsız yürütmenin sınırlarını değer kaybı tazminatını avukatsız almak yazısında değerlendirdik.

Tahkim Sürecini Uzatan Yedi Etken

Kanuni süreler sabittir; dosyanın gerçekte ne kadar sürdüğünü belirleyen ise bu sürelerin kaç kez yeniden işlemeye başladığıdır. Aşağıdaki tablo, uygulamada süreyi uzatan başlıca etkenleri ve bunların yaklaşık etkisini gösterir.

Etken	Sürece etkisi	Önlenmesi
Başvuru ücretinin eksik veya hatalı yatırılması	Dosya hiç işleme alınmaz	Ödeme numarasının doğru girildiğinden emin olun
Sigortacıya başvurunun ispatlanamaması ya da cevap süresinin dolmadan başvurulması	Ön incelemede değerlendirme dışı kalır, ücretin yarısı iade edilir (Tahkim Yön. m.16/2-a, m.16/3); eksper süresinde atanmışsa SEDDK Sirküleri 2026/02 de aynı sonucu doğurur	Noter, taahhütlü mektup, KEP ya da Alo 193 referans numarası; trafikte 15 günü bekleyin
Bilgi ve belge eksikliği	Raportör dosyayı kapatır, ücretin yüzde ellisi iade edilir; yeniden başvuru gerekir (m.16/5)	Başvuru formu, dekontlar ve belge listesini eksiksiz gönderin
Hakemin reddi talebi	5 + 5 iş günü ek süre	Yalnız gerçek ret sebebi varsa kullanın
Bilirkişi incelemesi ihtiyacı	Bilirkişi ücretinin yatırılması beklenir; dört aylık sürenin muvafakatle uzatılması gündeme gelebilir	Hesaplamayı destekleyen belgeleri baştan sunun
Heyet teşekkülü gereken tutar	Üç hakemin atanması ve müzakeresi zaman alır	Kaçınılmaz; tutar 122.000 TL ve üzerindeyse zorunludur
Karara itiraz edilmesi	10 gün + 2 ay ek süre, icra durur	İlk başvuruyu eksiksiz kurgulayın

Bu tablodaki ilk üç satır tamamen başvurucunun kontrolündedir ve toplamda haftalarla, dosya kapatılırsa aylarla ölçülen bir fark yaratır. Dört aylık süre hakem için bir üst sınırdır; hakemin ne zaman karar vereceği başvurucunun elinde değildir, ama dosyanın hakeme ne kadar sürede ve ne kadar eksiksiz ulaştığı büyük ölçüde hazırlığın kalitesine bağlıdır.

Tahkime Ne Zamana Kadar Başvurabilirsiniz?

Değer kaybı talebinin zamanaşımı, Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesinde düzenlenmiştir ve iki ayrı süre içerir: “Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.”

Bu iki süre birlikte işler. İki yıllık süre öğrenmeyle başlar; on yıllık süre ise kaza gününden itibaren mutlak üst sınırdır. “Kaza tarihinden itibaren iki yıl” biçimindeki yaygın anlatım, iki farklı süreyi tek cümlede birleştirdiği için yanlıştır ve hak sahibini gereksiz yere aceleye sürükler.

Maddenin ikinci fıkrası önemli bir genişletme getirir: “Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.” Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, örneğin taksirle yaralamaya yol açmışsa, ceza zamanaşımı süresi maddi tazminat talebine de uygulanır ve süre uzar. Yalnız maddi hasarla sonuçlanan bir kazada ise bu uzama kural olarak işlemez; Türk Ceza Kanunu mala zarar vermeyi yalnızca kasten işlendiğinde suç sayar, taksirle mala zarar verme suç değildir. Kimsenin yaralanmadığı bir kazadan doğan değer kaybı talebinde sınır bu nedenle 2 yıl / 10 yıldır.

Üçüncü fıkra ise sigortacı bakımından kritiktir: “Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.” Bu fıkra zamanaşımını neyin kestiğini söylemez, yalnızca kesilmenin iki yöne de etki ettiğini düzenler; neyin keseceği Türk Borçlar Kanunu m.154’te sayılmıştır. Burada sık yapılan bir hata vardır: sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru, tahkim kapısını açan zorunlu bir adımdır ama zamanaşımını kesmez, çünkü m.154’ün listesinde yer almaz. Zamanaşımını kesen işlemler şunlardır: borçlunun borcu ikrar etmesi, özellikle kısmen ifada bulunması (sigortacının kısmi ödeme yapması bu kapsamdadır) ve alacaklının “dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurması” ya da icra takibinde bulunması. Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru, hakeme başvuru niteliğinde olduğundan zamanaşımını keser. Arabuluculuk bürosuna başvurulan hâllerde ise süre, başvurudan son tutanağa kadar durur (6325 sayılı Kanun m.18/A-15).

Pratik sonuç şudur: sigortacıya başvurup cevap beklerken iki yıllık sürenin sonuna yaklaşıldıysa, sigortacının yazısı süreyi uzatmaz; süreyi kesmek için tahkime başvurmak ya da dava açmak gerekir. Zamanaşımı rejiminin tamamı için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.

Değer kaybı başvuru süresi: sigortaya ve tahkime ayrı ayrı

Değer kaybı için sigorta şirketine başvurmanın kanunda ayrı bir son günü yoktur; başvuru, zamanaşımı dolmadan yapılabilir. Tahkime başvuru için de hak düşürücü bir süre öngörülmemiştir. Sigortacının ret yazısından sonra “15 gün içinde tahkime gitmezseniz hakkınız düşer” gibi bir kural bulunmaz; 15 günlük süre, sigortacının cevap vermesi için tanınan süredir. Tahkime başvurunun alt sınırı, sigortacıya başvurunun yapılmış ve olumsuz sonuçlanmış olması ya da trafikte 15 günlük cevap süresinin dolmasıdır; üst sınırı ise KTK m.109’daki zamanaşımıdır.

Araç Değer Kaybı Tazminatında Hukuki Süreç ve Haklarınız

Değer kaybı talebinde bulunabilmek için kusursuz olmak gerekmez. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından teminat dışında kalan, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısımdır (KTK m.92/g). Yüzde otuz kusurlu olan bir sürücü, zararının yüzde yetmişini talep etmeye devam edebilir. “Kusur oranı belirli bir eşiğin altında olmalıdır” biçimindeki eşik anlatımlarının mevzuatta karşılığı yoktur.

Buna karşılık bazı kalemler gerçekten teminat dışıdır. KTK m.92/k, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları” zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı dışında sayar; aracın kullanılamamasından doğan kazanç kaybı ve mahrumiyet talepleri bu nedenle trafik sigortacısından istenemez. Bu talep ortadan kalkmaz, ancak muhatabı değişir: işleten ve sürücüden genel hükümlere göre istenir. Aynı şekilde, “hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri” de teminat dışıdır (KTK m.92/l). Teminat dışı olmak hakkın yok olması demek değildir; m.92 yalnız sigortacıyı bağlar, kusurlu sürücü ve işletene karşı talep (KTK m.85/1) açık kalır.

Yetersiz olduğu açıkça belli bir anlaşma imzalanmışsa iş bitmiş sayılmaz. KTK m.111 iki yönlü bir koruma getirir: birinci fıkra, kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; ikinci fıkra ise “tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir” der. İbraname imzalamış olmak, tahkime başvurmanın önünde mutlak bir engel değildir.

Tahkim yerine dava yolu seçilecekse görevli mahkeme, davalıya göre değişir. Sigortacıya karşı açılan davalar ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; bu davalarda arabuluculuk dava şartıdır. İşleten veya sürücüye karşı açılan haksız fiil davası ise asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından KTK m.110/2, davanın sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabileceğini düzenler; kanun metninde sigortacının “merkezi” sayılmaz. Trafik sigortacısına karşı açılacak dava için Genel Şartlar’ın C.7 maddesi seçenekleri genişletir: sigortacının merkezi, şubesi, sözleşmeyi yapan acentesi, kaza yeri ve zarar görenin ikametgâhı mahkemeleri. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerde dava asliye hukuk mahkemesinde görülür ve görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı gerektirmez (TTK m.5/4). Davanın kime açılacağının ayrıntıları için araç değer kaybı davası kime açılır, açılmış bir davanın takibi için araç değer kaybı davası sorgulama yazısına bakabilirsiniz.

Tahkim mi Dava mı? Süre ve Maliyet Karşılaştırması

Değer kaybı uyuşmazlığında tahkim ve dava birbirinin alternatifidir; ikisine birden başvurulamaz. Araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci ile dava yolu arasında seçim yapılırken bakılması gereken üç ölçüt vardır: süre, maliyet ve karara karşı başvuru imkânı.

Ölçüt	Sigorta tahkimi	Dava
Karar için kanuni süre	En geç 4 ay (5684 m.30/16)	Kanuni tavan yok
Arabuluculuk dava şartı	Aranmaz	Sigortacıya karşı açılan ticari davada aranır (TTK m.5/A)
Yargılama biçimi	Evrak üzerinden (m.30/15)	Duruşmalı; sigortacıya karşı ticari davada tutar sınırına göre çoğu dosyada basit yargılama usulü (TTK m.4/2)
Başlangıç maliyeti	Uyuşmazlık tutarına göre başvuru ücreti + tebligat gideri; harç alınmaz (492 s. Harçlar K. tarife III-1-a)	Harç ve gider avansı
Hakem/bilirkişi ücreti	Hakem ücretini Komisyon öder (m.30/18); bilirkişi görevlendirilirse ücreti ara kararda belirtilen tutar kadar yatırılır	Bilirkişi ücreti gider avansından karşılanır, sonunda haksız çıkan tarafa yüklenir
Karşı vekâlet ücreti	Her iki taraf için AAÜT’de asliye mahkemeleri için belirlenenin beşte biri (m.30/17, Tahkim Yön. m.16/13)	AAÜT’nin tamamı
Karara karşı başvuru	35.000 TL altında kesin; üstünde 10 gün içinde itiraz, 383.000 TL üzerinde temyiz	HMK m.341’deki kesinlik sınırının üzerindeki kararlarda istinaf, ardından tutara göre temyiz

Tablodaki iki satır, tahkimin en az bilinen ama en somut avantajını gösterir. 5684 m.30/17 uyarınca “talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir”. m.30/18 ise “hakem ücreti Komisyon tarafından ödenir” der. Yönetmeliğin 16/13 maddesi beşte bir kuralının her iki taraf için geçerli olduğunu açıkça yazar: talep kabul edildiğinde sigortacı aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti de aynı oranda düşüktür. Bu hükümler birlikte, talebin reddedilmesi hâlinde ortaya çıkacak riski dava yoluna kıyasla belirgin biçimde küçültür.

Buna karşılık tahkimin dezavantajı, düşük tutarlı dosyalarda kararın tek dereceli olmasıdır. Uyuşmazlık tutarı itiraz sınırının altındaysa hakem kararı kesindir; beğenilmese de gidilecek bir üst merci yoktur. Dava yolunda ise kesinlik sınırını aşan kararlar için istinaf imkânı korunur; HMK m.341/2’deki sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Pert Araç, Ticari Araç ve Kısmi Kusurda Süreç Nasıl Değişir?

Bazı dosya tiplerinde süreç aynı kanuni takvimle yürür ama sonucu belirleyen kurallar farklıdır. Tahkime başvurmadan önce dosyanızın bu gruplardan birine girip girmediğini kontrol etmek, gereksiz bir başvuru ücretinden ve aylardan tasarruf sağlar.

Pert kaydı bulunan araçlarda değer kaybı

KTK m.92/l, “hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların” değer kaybı taleplerini teminat dışında sayar. Bentteki ölçüt “işlemi görmüş” olmaktır; yani belirleyici olan sigorta kayıtlarındaki pert veya ağır hasar ibaresi değil, aracın tescil belgesine düşülen işlemdir. İki statüyü ayırmak gerekir: tam hasarda (pert) tazminat hurda tescil belgesi ibraz edilmeden, onarımı mümkün ağır hasarda ise “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden ödenmez (Genel Şartlar B.2.3). Kaşe şartı yeni değildir; 2015 metninde de onarımı mümkün ağır hasarlı araçlar için vardı. 1 Temmuz 2026 değişikliği, ağır hasar tespitini Kurumca belirlenen usul ve esaslara bağladı. Pratik sonucu önemlidir: ağır hasar ödemesini almak için tescil belgesine çekme şerhi düşüldüğünde araç m.92/l kapsamına girer ve sonraki kazalarda sigortacıdan değer kaybı istenemez; bu talep ancak kusurlu sürücü ve işletene karşı ileri sürülebilir. Pert kararının nasıl verildiği ve nasıl itiraz edileceği için pert araç kararı ve itiraz yazısına, pert kaydı bulunan aracın sonraki kazaları için pert kaydı olan aracın sonraki kazalarında değer kaybı yazısına ve ağır hasar ölçütleri için tam hasar ve ağır hasar tespiti genelgesi yazısına bakabilirsiniz.

Ticari araçlarda kazanç kaybı ve kusur itirazı

Ticari araçlar değer kaybı talep edebilir; aracın ticari olması talebi ortadan kaldırmaz. Ancak aracın çalışamadığı süreye ilişkin kazanç kaybı, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması” gibi dolaylı zararlardan olduğu için zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı dışındadır (KTK m.92/k). Bu kalem için muhatap sigortacı değil, işleten ve sürücüdür ve talep genel hükümlere göre ileri sürülür. Kusur oranına itiraz da tahkim dosyasında ayrıca gerekçelendirilmesi gereken bir konudur; başvuru dilekçesinde bu iddiaya yer verilmezse hakemin kendiliğinden inceleme yapması beklenemez.

Kısmi kusurlu dosyalarda hesaplama

Kısmi kusur, talebi engellemez; yalnızca tutarı azaltır. Hesaplama, tespit edilen değer kaybı tutarından hak sahibinin kendi kusur payına denk gelen kısmın düşülmesiyle yapılır. Kusur oranı iki farklı ölçütle belirlenebildiğinden, sigorta uygulamasında kabul edilen oran ile yargılamada belirlenen oran aynı olmayabilir. Bu farkın nasıl yönetileceğini değer kaybı davasında cevap dilekçesi yazısında da ele aldık.

Tahkim Sürecinin Maliyeti: Başvuru Ücreti ve Vekâlet Ücreti

Tahkim başvurusunda ödenecek ücret, uyuşmazlık tutarına göre kademeli olarak belirlenir. Ücret yatırılmadan dosya işleme alınmaz; ödeme numarasının hatalı yazılması hâlinde ödeme ile başvuru eşleşmediğinden başvuru işleme alınmaz. Komisyonun yayımladığı güncel tarife aşağıdaki gibidir.

Uyuşmazlık tutarı	Başvuru ücreti
0 – 8.500 TL	600 TL
8.501 – 17.000 TL	1.200 TL
17.001 – 85.000 TL	1.750 TL
85.001 TL ve üzeri	Uyuşmazlık tutarının %1,8’i (en az 1.750 TL)
Tebligat gideri (KEP adresi bildirenler)	75 TL
Tebligat gideri (KEP adresi bildirmeyenler)	325 TL

Tarife dönemsel olarak güncellendiğinden, başvurudan önce Komisyonun başvuru ücretleri sayfasından teyit edilmesi yerinde olur; Yönetmelik ücretlerin her yıl Ocak ve Temmuz aylarında gözden geçirilmesini öngördüğünden tarife yıl ortasında da değişebilir. Ücret, başvuru sırasında ya da başvurunun yapıldığı gün saat 23.59’a kadar ödenmelidir; banka havalesinde ödeme numarası açıklama alanına eksiksiz yazılmazsa başvuru işleme alınamayabilir. İtiraz aşamasında da aynı tarifeye göre başvuru ücreti yatırılması şarttır (m.30/12). Tahkim yargılamasında harç alınmaz (492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarife, III-1-a).

Başvuru ücretinin iadesi de üç farklı oranla düzenlenmiştir: başvuru ön incelemede değerlendirmeye alınamazsa ya da raportör incelemeye başlamadan geri çekilirse ücretin yarısı (Tahkim Yön. m.16/3-4), uyuşmazlık bilgi ve belge eksikliği nedeniyle kapatılırsa yüzde ellisi (m.16/5), itiraz başvurusu değerlendirmeye alınamazsa yatırılan ücretin yüzde doksanı (m.16/A-1) iade edilir. Hakem bilirkişi görevlendirirse bilirkişi ücreti ara kararda belirtilen tutar kadar Komisyonun hesabına yatırılır; bu kalem başvuru ücretinden ayrıdır.

Ücret kalemlerinin üçünü birbirinden ayırmak gerekir. Başvuru ücreti başvurucu tarafından yatırılır. Hakem ücreti, m.30/18 uyarınca Komisyon tarafından ödenir; başvurucudan ayrıca istenmez. Karşı vekâlet ücreti, taraflar avukatla temsil edildiğinde haksız çıkan taraf aleyhine hükmedilir; m.30/17 ve Yönetmeliğin 16/13 maddesi uyarınca her iki taraf için Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde asliye mahkemeleri için belirlenenin beşte biridir. Kendi avukatınızla aranızdaki ücret ise sözleşmeyle belirlenir; Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz — bu bir tavan olup sabit bir oran değildir. Masraf kalemlerinin tamamı için değer kaybı başvuru ücretleri yazısına bakabilirsiniz.

Tahkim Dosyanızın Durumunu Nasıl Takip Edersiniz?

Tahkim dosyası, başvuru sırasında verilen dosya numarası ve sorgu bilgileriyle Komisyonun elektronik sisteminden takip edilir. Dosyanın hangi aşamada olduğu (ön inceleme, raportör, hakem, karar) bu ekrandan izlenir; atanan hakem ayrıca taraflara bildirilir (Tahkim Yön. m.16/9). Burada dört ayrı numarayı karıştırmamak gerekir: sigorta şirketinin hasar dosya numarası, Alo 193 başvurusunda verilen referans numarası, Komisyondaki başvuru ve dosya numarası ve dava açılmışsa mahkeme esas numarası. Karar aşamasına gelindiğinde bildirim tarihinin kaydedilmesi önemlidir: itiraz için tanınan on günlük süre bu tarihten itibaren işler.

Dosya numarasını kaybettiyseniz ya da sorgulama ekranında hangi bilgilerin istendiğini bilmiyorsanız, ekran ekran anlatım için tahkim dosyası sorgulama yazısına bakabilirsiniz. Ankara özelinde sürecin nasıl yürütüldüğüne ilişkin ayrı bir değerlendirme Ankara araç değer kaybı başvuru, hesaplama, tahkim ve dava yazısında yer alıyor.

1 Temmuz 2026 Değişikliği Süreci Nasıl Etkiledi?

12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle Genel Şartlar’da yapılan değişiklikler, tahkim aşamasına gelmeden önceki hazırlık sürecini kökten değiştirdi. Aşağıdaki tablo, eski ve yeni rejimin farkını gösterir.

Konu	1 Temmuz 2026 öncesi	1 Temmuz 2026 sonrası
Değer kaybı talebi	Değer kaybı “talep edilmesi halinde” tespit ediliyordu; ayrı talep gerekiyordu	Araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir
Hesaplama ölçütü	Genel Şartlar Ek-1’deki formül (2015-2016 metninde parça ve kilometre formülü, 4 Aralık 2021’den sonraki poliçelerde katsayılı formül)	Ek-1 yürürlükten kaldırıldı (aynı maddeyle Ek-2 destekten yoksun kalma, Ek-3 sürekli sakatlık hesabı ve Ek-7 de kaldırıldı; değer kaybının hesap eki yalnız Ek-1’di); ölçüt kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı
Yaş ve kilometre	Yaş hiçbir sürümde eşik değildi; 2015-2016 formülünde yüksek kilometre tutarı matematiksel olarak sıfıra indiriyordu (“165.000 km sınırı” sanılan durum budur)	Yaş ve kullanılmışlık düzeyi eşik değil, tespitte dikkate alınan ölçütlerden biri
Eksper	Değer kaybı “talep edilmesi halinde” ruhsatlı sigorta eksperlerince tespit edilirdi; eksperi kimin atayacağı A.5/a’da düzenlenmemişti	Değer kaybı Kurum usulüne göre atanan eksperce tespit edilir; araç hasarı eksperi değer kaybını da aynı raporda gösterir, ilk raporun ücretini sigorta şirketi öder
Tutarın bildirimi	Açık süre yoktu	Nihai eksper raporunun ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde bildirim zorunlu
Onarımda parça	Eşdeğer parça esastı; model yılından itibaren 3 yılı geçmeyen araçlarda öncelik orijinal parçadaydı ve bu paragraftan doğan kıymet artışı tazminattan indirilemezdi	Orijinal parçanın onarımı mümkün değilse orijinal parça esas; eşdeğer parçaya geçiş için hak sahibinin onayını ya da imkânsızlığı ispat yükü sigortacıda, kıymet artışı tazminattan indirilemez (B.2.1)
Ağır hasarda ödeme	Onarımı mümkün ağır hasarda “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi aranıyordu	Kaşe şartı sürüyor; ağır hasar tespiti Kurumca belirlenen usul ve esaslara bağlandı (B.2.3)

Bu değişikliklerin tahkim sürecine yansıması doğrudan: eksper raporu artık dosyanın standart bir parçası olduğundan, tahkime giderken hak sahibinin elinde sigortacının kendi atadığı eksperin raporu bulunur. Uyuşmazlık çoğu zaman raporun varlığı üzerinde değil, hesaplanan tutar üzerinde yoğunlaşır. Değişiklik metninde geçiş hükmü bulunmadığından, 1 Temmuz 2026’dan önce gerçekleşen kazalarda hangi tespit yönteminin uygulanacağı tartışmalıdır; bu dosyalarda poliçe tarihi ile kaza tarihi birlikte değerlendirilir. Tebliğin tam metnine 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete üzerinden ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Değer kaybı tahkim süreci ne kadar sürer?

Araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci için kanunda öngörülen sürelerin toplamı, itiraza gidilmeyen bir dosyada yaklaşık beş aydır: trafik sigortacısının cevabı için 15 gün, raportör incelemesi için en geç 15 gün, hakem kararı için en geç 4 ay ve bildirim için 3 iş günü. İtiraz hakem heyetine gidilirse buna 10 günlük itiraz süresi ile heyetin 2 aylık karar süresi eklenir ve toplam yaklaşık yedi buçuk aya çıkar. Hakemin görevlendirilmesi için ayrı bir süre öngörülmediğinden fiilî süre daha uzun olabilir.

Değer kaybı itiraz süresi kaç gündür?

Hakem kararına itiraz süresi, kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren 10 gündür ve itiraz bir defaya mahsus yapılabilir (5684 m.30/12). İtiraz yalnızca uyuşmazlık tutarı itiraz sınırına — 22 Ocak 2026’dan itibaren 35.000 TL’ye — eşit veya bu sınırın üzerinde olan dosyalarda mümkündür. İtiraz talebinde bulunmak için başvuru ücretinin Komisyona yatırılması şarttır. Sigortacının atadığı eksperin raporuna itiraz süresi ise farklıdır: rapora ilişkin bildirimden itibaren 3 iş günü (Sigorta Eksperleri Atama Yön. m.8/1).

Değer kaybı parası ne zaman yatar?

Araç değer kaybı ne zaman yatar, aşamaya göre değişir: sigorta aşamasında belgelerin iletilmesinden itibaren 8 iş günü (KTK m.99), tahkim aşamasında ise karar kesinleşip icra edilebilir hâle geldiğinde. Kesinleşen tahkim kararı için mevzuatta ayrı bir ödeme süresi öngörülmemiştir. Karar, itiraz sınırının altındaki dosyalarda bildirimle birlikte, sınırın üzerindeki dosyalarda ise 10 günlük itiraz süresi geçtikten sonra kesinleşir. Sigortacı ödemeyi kendiliğinden yapmazsa kesinleşen karar icra takibine konu edilebilir. Başvuru aşamasındaki 8 iş günlük süre (KTK m.99) karar aşamasına uygulanmaz.

Sigorta tahkim komisyonu nedir?

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuş, sigorta sözleşmesinden ve Güvence Hesabından doğan uyuşmazlıkları çözen bir tahkim merciidir. Trafik sigortası gibi zorunlu sigortalarda sigorta şirketi sisteme üye olmasa da hak sahibi Komisyona başvurabilir. Uyuşmazlıklar, listeye kayıtlı sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla, evrak üzerinden çözülür.

Değer kaybı tahkim başvuru süresi nedir?

Tahkime başvuru için özel bir hak düşürücü süre yoktur; sınır, KTK m.109’daki zamanaşımıdır: zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır; yalnız maddi hasarlı kazada bu uzama kural olarak işlemez. Buna karşılık başvuru yapabilmek için, sigortacıya başvurulmuş ve talebin olumsuz sonuçlandığı belgelenmiş ya da trafik sigortasında 15 günlük cevap süresi dolmuş olmalıdır.

Tahkim dosyası nedir, nasıl sorgulanır?

Tahkim dosyası, Komisyona yapılan başvuruyla açılan ve uyuşmazlığa ilişkin tüm belge ve işlemleri içeren kayıttır. Başvuru sırasında verilen dosya numarası ve sorgu bilgileriyle Komisyonun elektronik sisteminden sorgulanır; sorgulamada dosyanın hangi aşamada olduğu ve hakem atanıp atanmadığı görülebilir.

Tahkim kararına itiraz edilirse ödeme durur mu?

Evet. 5684 m.30/12 uyarınca itiraz üzerine hakem kararının icrası durur. İtiraz hakem heyeti, işin kendisine intikalinden itibaren 2 ay içinde karar verir; ödeme bu karar sonrasına kalır.

Hakem kararı dört ay içinde verilmezse ne olur?

5684 m.30/16, hakemlerin görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermeye mecbur olduğunu, aksi hâlde uyuşmazlığın yetkili mahkemece halledileceğini düzenler. Süre yalnızca tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir. Ayrıca tahkim süresi sona erdikten sonra karar verilmiş olması, tutar ne olursa olsun temyiz sebebidir.

Tüketici hakem heyetine başvurursam tahkime gidebilir miyim?

Hayır. 5684 m.30/14 uyarınca mahkemeye veya tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarla ilgili olarak Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılamaz. Değer kaybı talebini önce tüketici hakem heyetine götürmek tahkim yolunu kapatır; bu nedenle yol seçimi baştan yapılmalıdır.

Tahkim başvurusu için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır. Arabuluculuk dava şartı, sigortacıya karşı açılan ticari davalar bakımından geçerlidir (TTK m.4/1-a ve m.5/A). Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuruda arabuluculuk şartı aranmaz. Bu, tahkim yolunu dava yoluna göre bir aşama kısaltan farklardan biridir.

Pert araçta sigorta tahkim yoluyla değer kaybı alınabilir mi?

Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı dışındadır (KTK m.92/l); bu durumda sigortacıya karşı tahkim başvurusundan sonuç alınamaz, talep ancak kusurlu sürücü ve işletene karşı ileri sürülebilir. Sigorta kayıtlarında ağır hasar ya da pert ibaresi bulunduğu hâlde tescil belgesine çekme veya hurda işlemi düşülmemiş araçlarda talep devam eder. Genel Şartlar B.2.3 uyarınca ağır hasar tespit edilmişse “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez; bu kaşe işlendikten sonra araç sonraki kazalarda m.92/l kapsamına girer.

Kusurluysam değer kaybı talep edebilir miyim?

Kusurunuz yüzde yüz değilse talep edebilirsiniz. Teminat dışında kalan, yalnızca kendi kusurunuza denk gelen kısımdır (KTK m.92/g). Örneğin yüzde otuz kusurlu bir sürücü, tespit edilen değer kaybının yüzde yetmişini talep edebilir. Mevzuatta “kusur oranı şu eşiğin altında olmalıdır” biçiminde bir kural yer almaz.

Hakem heyeti hangi durumda kurulur?

Kanun, uyuşmazlık tutarı heyet teşekkül sınırına eşit veya bu sınırın üzerindeyse en az üç sigorta hakeminden oluşan heyet kurulmasını zorunlu tutar. Bu sınır 22 Ocak 2026’dan itibaren 122.000 TL’dir ve heyetin teşekkül edeceği tarihteki sınır esas alınır. Sınırın altındaki tutarlarda Komisyon işin niteliğine göre yine heyet oluşturulmasına karar verebilir. Listede hukukçu varsa heyette en az bir hukukçu bulunur; heyet kararını çoğunlukla verir.

Trafik sigortasında tahkime gitmek için 15 gün mü, 15 iş günü mü beklenir?

Trafik sigortasında 15 gün beklenir. 5684 m.30/13’teki 15 iş günü genel kuraldır; trafik sigortası için KTK m.97 ve Genel Şartlar C.7, sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse dava açılabileceğini veya tahkime başvurulabileceğini düzenler. Sigortacı süresinde eksper atamış ve rapor kendisine yüklenemeyecek sebeplerle tamamlanamamışsa, SEDDK Sirküleri 2026/02 uyarınca cevapsızlık tek başına tahkim gerekçesi sayılmaz.

Sigorta şirketine başvuru zamanaşımını keser mi?

Hayır. Sigortacıya yapılan yazılı başvuru, TBK m.154’te sayılan kesme sebeplerinden değildir. Zamanaşımını sigortacının borcu ikrar etmesi (örneğin kısmi ödeme yapması), dava açılması, hakeme yani Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulması ya da icra takibi keser. Kesilme sigortacı ile kusurlu taraf arasında iki yönlü işler (KTK m.109/3).

Sigorta tahkim kararına karşı temyiz süresi ne kadardır?

İtiraz hakem heyeti kararının tebliğinden itibaren iki haftadır. 5684 m.30/12 temyiz usulü için mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’na yollama yapar; bu yollama HMK m.447/2 uyarınca HMK’ya yapılmış sayılır ve HMK m.361/1 iki haftalık süreyi öngörür. Temyiz, uyuşmazlık tutarı 383.000 TL’nin üzerindeyse ya da kanunda sayılan dört özel hâlden biri varsa mümkündür; inceleme Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nde yapılır.

Değer kaybı dosyanızda hangi aşamada olduğunuzu ve hangi sürenin işlediğini belirlemek, çoğu zaman dosyanın kendisinden daha belirleyicidir. Tahkim başvurusunun kurgulanması, tutar ve faiz taleplerinin doğru gösterilmesi ya da karara itiraz aşamasında değerlendirme yaptırmak isterseniz tazminat hukuku avukatı sayfası üzerinden dosyanızı görüşebiliriz. Kaza sonrası genel süreç için trafik kazası avukatı ve araç değer kaybı avukatı sayfaları da yol gösterici olabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Parasal sınırlar ile ücret tarifeleri yıl içinde güncellenebildiğinden, işlem yapmadan önce Sigorta Tahkim Komisyonu’nun güncel duyurularını kontrol etmek ve somut dosyanız için bir avukata danışmak gerekir.